dinsdag 8 september 2015

Top 5 – Uitspraken van Jan Duijf (Venrayseweg Horst) over Café De Verbeelding

Niet dat Jan Duijf (Kloosterstraat Horst) me gaat vervelen, maar er zijn meer Jan Duijfen die de aandacht verdienen. Zoals Jan Duijf (Venrayseweg Horst). Kastelein, muziek- en theaterprogrammeur, cultureel ondernemer, ijveraar voor stilte bij concerten, filmvoorstellingen mogelijkmaker, gastheer bij Horst-sweet-Horst-activiteiten en zo nog wat dingen meer. Alsof dit allemaal nog niet genoeg is, komt Jan nu met een nieuw initiatief: Café De Verbeelding. Een café dat voorlopig één keer per maand op donderdagavond is geopend. Om te beginnen komende donderdag. Locatie: café Cambrinus, Venrayseweg 94 in Horst. Opening: 20.00 uur. Entree: gratis.
Café De Verbeelding wordt dus een café in een café. Wat precies moeten we ons er bij voorstellen? Jan heeft zich de afgelopen weken blaren op de tong gepraat en zijn vingers blauw geschreven om opzet en bedoelingen van Café De Verbeelding aan den volke te verklaren. Dat vraagt natuurlijk om een Horst-sweet-Horst top 5 van uitspraken van Jan Duijf (Venrayseweg Horst) over Café De Verbeelding. Komt-ie:

5. ‘Het wordt een platform voor het pleidooi. Iemand kan “de verbeeldingsklok” luiden en krijgt hiermee van het café de volle aandacht om zijn of haar verhaal te doen. Dit kan over de meest uiteenlopende dingen gaan. Over een internationale kwestie, maar ook over iets lokaals. Van kwesties als vluchtelingen tot iets ogenschijnlijk kleins om de hoek. Er kan een praatje gehouden worden, maar een filmpje of opvoering mag ook. De enige huisregel is dat de persoon die de klok luidt ook alle aandacht krijgt.’ (Hallo Horst aan de Maas, 27 augustus 2015)
4. ‘Een ontmoetingsplaats voor mensen die zich bekommeren om de wereld, voor friskijkers, andersdenkers en geïnteresseerden in een “avond uit met inhoud”.’ (Facebook, 22 augustus)

3. ‘Een soort Facebook maar dan live.’ (Dagblad De Limburger, 4 september)
2. ‘Waar klokkenluiders elders in de wereld hun leven niet zeker zijn, daar is degene die hier aan de bel trekt verzekerd van een luisterend gehoor. In Café de Verbeelding bestaat het aanbod uit gedachten, uit vragen, uit verwonderingen die men wil delen. Het gaat er om statements die toelichting verdienen, om veronderstellingen die om toetsing vragen, om onbegrip dat begrip verdient.’ (Facebook, 22 augustus)

1. ‘Een ontmoetingsplek voor friskijkers.’ (Dagblad De Limburger, 4 september)
Geen idee wat we ons nu precies moeten voorstellen bij Café De Verbeelding, maar mijn nieuwsgierigheid én mijn verbeelding zijn meer dan voldoende geprikkeld, dus ik vervoeg me donderdag om 20.00 uur bij Café De Verbeelding in café Cambrinus. Moet u ook doen!

Overigens ben ik van mening dat het altijd zo proactieve gemeentebestuur van Horst aan de Maas zich als de wiedeweerga en met inzet van al zijn vermogens moet inspannen om te stimuleren dat mensen die vaak worden aangeduid als ‘asielzoekers’, ‘gelukszoekers’, ‘migranten’ of ‘vluchtelingen’, in deze fraaie gemeente worden gehuisvest (en de lokale bevolking en politieke partijen van links tot rechts moet overtuigen van nut en noodzaak hiervan, mocht dit tegen de verwachting in nog nodig zijn).

maandag 7 september 2015

Intermezzo – Lei Martens (2) / Garage Martens

Verder over Lei Martens, Horster architect (1932-1978). In reactie op het stukje van vorige week (klik hier) vroeg J. me waarom ik de voetballoopbaan van Lei onvermeld had gelaten. Onvergeeflijk inderdaad. Lei was namelijk ook als voetballer bepaald niet de minste. Sterker: hij was eerste elftalspeler van Wittenhorst in de gouden jaren vijftig. Als middenvelder was hij van 1954 tot 1961 vaste kracht, hij kwam meer dan 150 keer in competitieverband uit in Wittenhorst 1.
Lei Martens (gehurkt uiterst links) op de foto met het kampioensteam van Wittenhorst dat in 1953 naar de tweede klasse promoveerde. Verder op de foto, staand van links naar rechts: Ger Boots, Jeu van Issum, Hay van Bergen, Paul Mol, Piet van den Heuvel, Frans Debruijn, Frank Boekesteijn, Piet Peeters en Lei Duijf. Midden van links naar rechts: Jan Houwen en Bèr Schatorjé. Gehurkt en zittend, van links naar rechts naast Lei Martens: Jozef Geurts, Piet Hesen, Mart van Issum en Teng Logtens. Klik op de afbeelding om haar te vergroten. Ze is afkomstig uit het archief van Wittenhorst.
Hoe verdienstelijk ook als voetballer, Lei Martens zal toch vooral blijven voortleven als ontwerper van gebouwen die vooruitstrevend te noemen zijn en getuigen van een moderniteit die in het naoorlogse Horst nog niet was vertoond. Zoals vorige week gezegd, wil ik een aantal van die gebouwen onder de aandacht brengen. Dat is mede mogelijk dankzij de bereidwilligheid van Martien Peters en zijn medewerkers van het gemeentelijk archief: zij diepten op mijn verzoek de bouwtekeningen en –vergunningen van een aantal door Lei Martens ontworpen panden op. Vooraf dient verder gezegd dat ik op architectonisch gebied niet meer dan een geïnteresseerde leek ben. Het gemis van Anthony Wijnen (klik hier) doet zich ook hier voelen.
Enfin, vandaag aandacht voor Garage Martens, gelegen op de hoek Doolgaardstraat-Van Douverenstraat, nu Autobedrijf Jos Willems geheten. Het ontwerp hiervan dateert uit de laatste fase van het scheppend leven van Lei Martens. De bouwvergunning werd verleend op 12 december 1966, dus het gebouw zal in 1967 of 1968 gereed zijn gekomen. Ik moet het nog in volle glorie hebben gekend, maar kan het me helaas niet meer helder voor de geest halen (foto’s uit de beginperiode zijn welkom!).
Anno 2015 heeft Garage Martens veel van haar glans verloren. De geparkeerde auto’s, de er aan de Venlosewegzijde tegenaan gekwakte woning en alle hekwerk benemen het zicht op de voorgevel van het pand.
Dichtgeplakte ramen doen de transparantie teniet. De als woongedeelte bedoelde bovenverdieping maakt een haveloze indruk. En het tientallen meters lange donkergrijze doek waarop in drie verschillende lettertypen de naam van het bedrijf is aangebracht, doet helemaal de deur dicht.
De bouwtekeningen vergelijkend met de werkelijkheid van nu, blijkt aan het pand zelf weinig veranderd. Maar van het ritme, de strenge symmetrie en de transparantie die uit de tekeningen spreken, valt nauwelijks nog iets te herkennen. Er is teveel dat afleidt – het gebouw heeft zijn dominantie, zijn overwicht op de omgeving verloren. Verworden van eyecatcher tot grijze muis. Alleen de gevel aan de Doolgaardstraatzijde heeft min of meer zijn waardigheid behouden.
Over het ontwerp heeft Lei Martens overigens flink in de clinch gelegen met de Welstandscommissie. Pas zijn vierde plan vond genade in de ogen van de commissie. Over het eerste ontwerp, ingediend op 9 september 1964 rapporteerde de commissie: ‘Afgezien van het feit dat de overgelegde tekeningen te summier zijn om een volledige beoordeling mogelijk te maken, kan nu toch reeds worden gesteld dat een dergelijke vorm in de gegeven situatie moeilijk aanvaard zal kunnen worden.’ De kladversie van die rapportage was nog dodelijker: ‘moeilijk aanvaard zal kunnen worden’ heette daarin ‘niet aanvaardbaar is’. Wat Horst door het ingrijpen van de Welstandscommissie door de neus is geboord? Durf ik niet met zekerheid te zeggen. Ik heb wel een vermoeden. In het betreffende dossier bevindt zich deze helaas ongedateerde tekening:
Moet welhaast de vorm zijn die ‘in de gegeven situatie moeilijk aanvaard zal kunnen worden’. Die Welstandscommissie toch.

Overigens ben ik van mening dat het altijd zo proactieve gemeentebestuur van Horst aan de Maas zich als de wiedeweerga en met inzet van al zijn vermogens moet inspannen om te stimuleren dat mensen die vaak worden aangeduid als ‘asielzoekers’, ‘gelukszoekers’, ‘migranten’ of ‘vluchtelingen’, in deze fraaie gemeente worden gehuisvest (en de lokale bevolking en politieke partijen van links tot rechts moet overtuigen van nut en noodzaak hiervan, mocht dit tegen de verwachting in nog nodig zijn).

Klein mysterie 671 – Zum Bahnhof (3)

Over het al dan niet vermeende verblijf van twee leden van de Rote Armee Fraktion (RAF) bij café Nellen ging het (klik hier). Na veel gezoek (klik hier) kwam ik erachter dat het nog niet gedigitaliseerde Dagblad voor Noord-Limburg hierover in september 1977 moest hebben geschreven. Met die vrij exacte wetenschap in het achterhoofd wordt zelfs het bekijken van microfiches die foto’s van krantenpagina’s bevatten – originele kranten zijn niet ter inzage – een feest. Binnen de kortste keren had ik, op bezoek in het Gemeentearchief Venlo, het betreffende artikel gevonden. Vrijdag 30 september 1977, opening van het Dagblad voor Noord-Limburg (klik op de afbeelding om haar te vergroten): 
Vanwege de slechte leesbaarheid van de kopie van het microfiche heb ik de voornaamste passages overgetikt:
‘Twee van de drie Westduitse vrouwen, die op verdenking van terroristische activiteiten in ons land worden gezocht, zouden zich in het afgelopen weekeinde in de omgeving van Horst-Hegelsom hebben opgehouden. Cafébezoekers en buurtbewoners menen het duo Angelika Speitel (25) en Sigrid Sternebeck (28) zaterdagavond rond half zes te hebben herkend in en rond café Snellen [sic] aan de Stationsstraat in Horst. (…) Volgens de ooggetuigen hebben de twee gezochte vrouwen zaterdagavond enige tijd voor het Horster café staan kijken, voordat ze naar binnen gingen. (…) “Ze spraken plat Duits en hadden allebei een tasje bij zich”, aldus de kasteleinsvrouw. Na wat gedronken te hebben ging het duo naar het station, dat op ongeveer honderd meter afstand van het café ligt. Daar is het tweetal met de trein afgereisd, naar verluidt in de richting Maastricht. Toen daarna via de televisie de foto’s van Speitel en Sternebeck werden getoond, herkenden enkele jongeren uit Sevenum [sic] de twee vrouwen. De Hegelsommers [sic] waren zaterdagavond rond half zes ook in het bewuste café geweest. Onmiddellijk belden de cafébezoekers de kastelein, die de twee vrouwen ook bleek herkend te hebben aan de hand van de foto’s. (…) Ook een buurtbewoner van het café zou de vrouwen hebben gesignaleerd. De politie heeft de informatie doorgestuurd naar Den Haag, waar alle tips in deze zaak worden verzameld en van waaruit een speciale recherchegroep opereert.’ 
Om dit krantenbericht op waarde te kunnen schatten, is enige achtergrondinformatie onontbeerlijk. De herfst van 1977 is de geschiedenis ingegaan als de Duitse Herfst. De terreur van de RAF bereikte dat najaar een hoogtepunt. Ook Nederland bleef niet gespaard. Op 10 september huurde een Duitse vrouw in Den Haag een auto. Al snel bleek dat ze bij het ophalen een vervalst rijbewijs had getoond. Toen ze de auto op 19 september kwam inleveren, waarschuwde de receptionist de politie. Die was snel ter plekke. Bij het zien van de drie agenten vluchtte de vrouw. De agenten zetten de achtervolging in. Op het moment dat een van hen de vrouw vastgreep, opende een onbekende man het vuur op de agent. Die viel gewond neer, waarop de vrouw samen met de man kon vluchten. Drie dagen later, op 22 september, vond in Utrecht een schietpartij plaats, waarbij brigadier Arie Kranenburg het leven liet. De dader werd gearresteerd. Het bleek te gaan om Knut Folkerts, lid van de RAF. Folkerts was hoogstwaarschijnlijk ook de man die in Den Haag op de agent had geschoten. De naam van de vrouw: Angelika Speitel. Samen met Sigrid Sternebeck werd zij tevens verdacht van betrokkenheid bij de schietpartij in Utrecht. Naar beiden ging daarom op 24 september 1977 een opsporingsbericht uit.
Is het mysterie nu opgelost? Voor een deel wel: duidelijk is nu waaraan café Nellen de bijnaam Zum Bahnhof te danken heeft. Ook de namen van de RAF-leden en de datum van hun (vermeende) bezoek aan café Nellen zijn boven water gekomen. En het vermoeden dat het Dagblad voor Noord-Limburg erover heeft bericht, blijkt te kloppen.
Vragen blijven er ook: wat dronken de vrouwen? Wat zat er in hun tasjes? Waren het nu Hegelsomse of Sevenumse jongeren die Speitel en Sternebeck meenden te herkennen? En helaas blijft de hamvraag vooralsnog eveneens onbeantwoord: waren het nu daadwerkelijk Speitel en Sternebeck die zich op zaterdag 24 september in café Nellen vertoonden? Of betrof het twee boven elke verdenking verheven Duitse vrouwen die hun treinreis hadden onderbroken voor een afzakkertje in een gemütliches Café en slachtoffer werden van de op dat moment in Nederland heersende hysterie? Wie het weet mag het zeggen, ik heb nog niet het begin van een antwoord. 

Misschien moet ik het de dames Speitel en Sternebeck gewoon vragen. Ze zijn namelijk allebei nog in leven. Angelika Speitel werd in 1978 gearresteerd en een jaar later onder meer wegens moord veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf. In 1989 verleende bondspresident Richard von Weizsäcker haar gratie. Sigrid Sternebeck vluchtte in 1980 naar de DDR. Na de val van de Berlijnse Muur werd ze veroordeeld tot 8,5 jaar gevangenisstraf.

Overigens ben ik van mening dat het altijd zo proactieve gemeentebestuur van Horst aan de Maas zich als de wiedeweerga en met inzet van al zijn vermogens moet inspannen om te stimuleren dat mensen die vaak worden aangeduid als ‘asielzoekers’, ‘gelukszoekers’, ‘migranten’ of ‘vluchtelingen’, in deze fraaie gemeente worden gehuisvest (en de lokale bevolking en politieke partijen van links tot rechts moet overtuigen van nut en noodzaak hiervan, mocht dit tegen de verwachting in nog nodig zijn).

Intermezzo – Dorpsverbinder

Hallo Horst aan de Maas berichtte dit weekend dat Meterik een dorpsverbinder krijgt (klik hier). Helaas liet het wakkere weekblad na de naam van de goede man te onthullen. Maar goed dat Horst-sweet-Horst er nog is om de steekjes die anderen laten vallen op te rapen! Een exclusief interview met de Meterikse dorpsverbinder, die om te beginnen zichzelf voorstelt.
Met wie hebben we de eer?
‘Ik ben Ritchie Speules, 33 jaar en afkomstig uit Doornspijk.’  
Waarom wordt iemand uitgerekend in Meterik dorpsverbinder?
‘Omdat daar een grote uitdaging ligt. Meterik wordt van oudsher gekenmerkt door een grote verbindingsangst. Die moet verdwijnen. Waar die verbindingsangst vandaan komt? Zou best te maken kunnen hebben met de geur van de verbindingkit. Sommige gemeenschappen zijn daar allergisch voor. Wat me verder tijdens het kennismakingsrondje is opgevallen, is dat de verbindingsdeuren hier zo’n snerpend geluid maken. Daar kan ook een oorzaak liggen. Duidelijk is in elk geval dat het verbindingspijpje in Meterik al veel te lang verstopt zit.’
Hoe denkt u die verbindingsangst aan te gaan pakken?
‘Ik wil creatief gebruik gaan maken van de voorhanden zijnde verbindingstechnieken. Vooral wat betreft verbindingen gebaseerd op krachtopsluiting kan Meterik nog forse stappen zetten. Qua zwaluwstaartverbindingen kan het er voorlopig wel mee door, is mijn indruk. De busverbindingen zijn dan weer ondermaats.’
Heeft u nog verdere plannen?
‘De aanleg van verbindingshoekjes heeft prioriteit. Verder komen er op korte termijn verbindingsklemmen. Al moet je continu alert zijn op verbindingsstress. Als die eenmaal toeslaat, kun je geheid de verbindingstroepen laten aanrukken. Daarom wil ik in de zomermaanden ook een verbindingsstop invoeren. De verbindingsboog kan niet altijd gespannen zijn.’
Hoe lang blijft u in Meterik?
‘Ik heb een contract getekend voor twee jaar, maar dat is gelukkig niet verbindend.’
Dank voor dit gesprek!
‘Graag gedaan. Overigens ben ik van mening dat het altijd zo proactieve gemeentebestuur van Horst aan de Maas zich als de wiedeweerga en met inzet van al zijn vermogens moet verbinden om te bewerkstelligen dat mensen die vaak worden aangeduid als “asielzoekers”, “gelukszoekers”, “migranten” of “vluchtelingen”, in deze fraaie gemeente worden gehuisvest. Een grotere verbindingsstimulans is er niet.’

Klein mysterie 670 – Zum Bahnhof (2)

Als ervaren archiefbezoeker weet ik dat de belofte die besloten ligt in de zegswijze ‘Zoekt en gij zult vinden’ slechts zelden wordt ingelost. ‘Je de tering zoeken en nog vind je niet wat je zoekt’, is doorgaans de praktijk. Alleen ditmaal dus niet.
Over café Nellen ging het. Aan de Stationsstraat, van Horst uit gezien net over het spoor. Waar ooit een terrorist van de Rote Armee Fraktion (RAF) een of meerdere consumpties zou hebben genuttigd. Broodjeaapverhaal of feit? Had het de voorpagina van het Dagblad voor Noord-Limburg gehaald (zoals ik me dacht te herinneren) of niet? Na een vergeefse internetzoektocht en bij gebrek aan een gedigitaliseerd Dagblad voor Noord-Limburg besloot ik er een stukje aan te wijden (klik hier). In de hoop en de verwachting dat de reacties voldoende aanknopingspunten zouden bieden voor gefundeerde antwoorden op mijn vragen. Mooi niet dus. Het bleef stil, onheilspellend stil. Ja, desgevraagd bevestigde een enkeling mondeling het verhaal, zonder met feitelijke gegevens te komen. Daar bleef het bij tot voormalig collega S. zich per e-mail meldde: ‘Enkele dames van de Rote Armee Fraktion zijn er op bezoek geweest. Het heeft indertijd in Dagblad voor Noord-Limburg gestaan, dat weet ik zeker. Volgens mij heb ik er ook over gelezen in een boek over de RAF en Nederland.’
Shit, dat ik zelf niet aan dat boek over de RAF in Nederland had gedacht! Ik leende het, las het van bladzijde 1 tot en met 366 inclusief noten, hoogst interessant, maar wat denk je? Geen woord over een bezoek van enkele dames van de RAF aan café Nellen.
Het verhaal liet me niet los. Ergens moest het toch op schrift zijn gesteld? Het Dagblad over Noord-Limburg 1975-1980 misschien? Afgelopen vrijdag reisde ik af naar het Gemeentearchief Venlo om dit vijfjarenoverzicht van het Noord-Limburgse nieuws te raadplegen. En jawel hoor, wat stond daar bij 1977 vermeld?
Yes! Hebbes! Nu nog het volledige krantenbericht zien op te snorren. Zou Het Dagblad over Noord-Limburg 1977 – een vergelijkbaar overzicht, maar dan uitsluitend over 1977 – wellicht een datumaanwijzing bevatten? Geloof het of niet: weer raak! Bij september 1977 (klik op de afbeelding om haar te vergroten):
Resumerend: in september 1977 moet er dus in het Dagblad voor Noord-Limburg een artikel hebben gestaan over het al dan niet vermeende verblijf van de twee RAF-leden Angelika Speitel en Sigrid Sternebeck in café Nellen. Klik hier voor het vervolg!

Overigens ben ik van mening dat het altijd zo proactieve gemeentebestuur van Horst aan de Maas zich als de wiedeweerga en met inzet van al zijn vermogens moet inspannen om te stimuleren dat mensen die vaak worden aangeduid als ‘asielzoekers’, ‘gelukszoekers’, ‘migranten’ of ‘vluchtelingen’, in deze fraaie gemeente worden gehuisvest (en de lokale bevolking en politieke partijen van links tot rechts moet overtuigen van nut en noodzaak hiervan, mocht dit tegen de verwachting in nog nodig zijn).

donderdag 3 september 2015

Intermezzo – Luchtwachttoren (2)

Horst-sweet-Horst-diehards herinneren zich ongetwijfeld het stukje dat hier ruim vijf jaar geleden verscheen over de luchtwachttoren aan de Gerard Smuldersstraat in America. Eeuwig zonde dat de uit 1952 daterende toren er niet meer is. Ik ben een verklaard tegenstander van herbouw van verdwenen gebouwen, maar voor die uit geprefabriceerde betonnen raatbouwelementen opgebouwde toren maak ik graag een uitzondering (met dank aan Hay Mulders van Stichting Werkgroep Oud America voor de foto).
Luchtwachttorens werden vanaf het begin van de jaren vijftig van de vorige eeuw gebouwd om vijandige (lees: Russische) vliegtuigen te kunnen traceren. Operationeel zouden ze nooit worden: de Koude Oorlog groeide niet uit tot een echte oorlog en bovendien bleek vliegtuigwaarneming met oor en oog binnen de kortste keren volkomen achterhaald. Het merendeel van de in totaal 138 torens raakte in verval en werd uiteindelijk gesloopt. Zo ook de toren in America, die vermoedelijk eind jaren zeventig het loodje legde.
De dichtstbijzijnde toren die wel wist te overleven, staat aan de Broekweg in Maashees. Deze toren, identiek aan die in America, heeft sinds kort een nieuwe bestemming: de perceeleigenaar, Atelier Tien, het Crimmitschauer Luftpostgesellschaft en de Nederlandse Luchtposterijen in de zuidelijke provincies hebben de toren uitverkoren als eerste proefbasis voor hernieuwde luchtpostactiviteiten. Luchtpost was in de jaren vijftig en zestig een bloeiende tak van de toenmalige PTT, maar raakte daarna in het slop.
In het persbericht van de initiatiefnemers heet het: ‘De Luchtpostwachttoren aan de Broekweg in Maashees stelt, vanaf zijn strategisch gekozen positie, het posten opnieuw centraal en wacht af of de hoeveelheid digitale data die met een snelheid van 2, 3 of 4G door het luchtruim snelt, te ver gaat en grenzen overschrijdt dan wel slecht.’
De Luchtpostwachttoren, in het persbericht geniaal omschreven als ‘een bouwwerk van aaneengeschakelde hashtags’, gaat dienst doen als luchtposterij met een wereldwijde dekking vanuit Maashees: ‘Met #8J2 wordt de communicatie in goede banen geleid en daar waar het zinvol is worden luchtbruggen aangelegd. Nu het IJzeren Gordijn al lang verleden tijd is en het gevaar niet meer uit het oosten komt maar vanuit alle richtingen kan opduiken is het verstandig beducht te zijn op de dreiging van ongecontroleerde samenscholingen van werkeloze wankelmoedige en inhoudsloze bits en bytes die wij zelf de wereld in hebben gestuurd.’
Enig idealisme (of moeten we zeggen luchtfietserij?) is de Luchtposterijen niet vreemd. Nogmaals het persbericht: ‘Luchtposterijen post vrij en onbevangen in luchtwachttoren 8J2 in Maashees en wil op een positieve en plezierige manier de wereld bewaken, verrijken en verfraaien. Luchtwachttoren 8J2 voor al uw luchtpost!’
Is dit op zich al een hartverwarmend initiatief, wat het helemaal fantastisch maakt is dat de Nederlandse Luchtposterijen de Luchtpostwachttoren eenmalig twee dagen openstellen voor (gratis) bezoek! Belangstellenden zijn komende zaterdag en zondag (5 en 6 september) tussen 12 en 6 uur van harte welkom in de toren aan de Broekweg 2 in Maashees. Mis dit unieke buitenkansje niet!

P.S. #8J2 is al enige tijd operationeel: klik hier. Klik hier voor meer informatie over de open dagen.

woensdag 2 september 2015

Top 5 – Argumenten om verstek te laten gaan bij de bijeenkomst over de mogelijkheden van een zwembad in Horst aan de Maas (2)

‘Lekker potje zuur, Wim. Waarom geen volksraadpleging bij de Floriadeterrein? Dan maar nergens voor? Lekker steekhoudend argument. 
Ik denk dat het juist mooi is dat er over bepaalde onderwerpen wel naar ons geluisterd word, en dat we kunnen meedenken met de plannen. Voor zover ik weet is er nog helemaal niet duidelijk of de Berkel weg gaat. Jij schijnt al precies te weten wat er gebeurt, maar wat jij doet is natuurlijk net zo goed stemmingmakerij.
Als ik zie hoe het centrum van Horst is opgeknapt en hoeveel plezier we hebben aan de terrassen op het Wilhelminsplein en met de fontein op t Lambertusplein, dan ben ik blij dat er niet alleen klein gedacht wordt bij de gemeente. Voor het zwembad geldt hetzelfde. Wij zijn als gemeenschap klein genoeg om direct invloed te hebben. Het is geen Haagse politiek hier. Maar dan moet je niet wegblijven.’
Dat schreef vanochtend een zekere Klaasje naar aanleiding van mijn ‘Top 5 van argumenten waarom ik verstek laat gaan bij de interactieve bijeenkomst over de mogelijkheden van een zwembad in Horst aan de Maas’ (klik hier). Schreeuwt natuurlijk om een reactie. Bij dezen:

1. Het verheugt me altijd oprecht als iemand de moeite neemt inhoudelijk te reageren op een Horst-sweet-Horst-stukje. Als die reactie instemmend is, is dat mooi; als die reactie niet-instemmend is, is dat misschien nog wel mooier. Alleen discussie en uitwisseling van argumenten voeren namelijk verder en leiden tot andere en/of nieuwe inzichten.

2. Ik begrijp nooit goed waarom mensen anoniem of onder pseudoniem reageren. Mensen die het niet met me eens zijn, doe ik heus geen geweld aan. Misschien kunnen ‘Klaasje’ of anderen me, desnoods opnieuw onder pseudoniem, eens uitleggen wat de overwegingen zijn om onder pseudoniem te reageren?
3. Die top 5 van maandag zou je inderdaad als ‘lekker potje zuur’ kunnen omschrijven. Staat tegenover dat Horst-sweet-Horst doorgaans één lofzang op Horst aan de Maas is.

4. Een volksraadpleging over een zwembad op het Floriadeterrein zou interessant zijn. Helemaal als de uitkomst daarvan zou zijn dat de meerderheid van de bevolking het zwembad het liefst op het Floriadeterrein ziet. Dan zou namelijk blijken hoe serieus gemeenteraad en gemeentebestuur zo’n volksraadpleging nemen: alle partijen in de gemeenteraad hebben in meer of minder bedekte termen uitgesproken dat ze een zwembad op het Floriadeterrein niet zien zitten.
5. ‘Ik denk dat het juist mooi is dat er over bepaalde onderwerpen wel naar ons geluisterd word, en dat we kunnen meedenken met de plannen.’ Mijn stelling is dus dat er via de gemeenteraad al naar ons wordt geluisterd en dat de gemeenteraad namens ons meedenkt met de plannen. En als je het volk toch mee wilt laten praten, dan zou ik zeggen: laat het volk dan ook meedenken over álle onderwerpen, niet slechts over ‘bepaalde onderwerpen’. Bij de bijeenkomst van vanavond is overigens helemaal niet duidelijk of ‘we’ mogen meedenken met de plannen. De gemeenteraad heeft nadrukkelijk uitgesproken dat de avond bedoeld is voor belanghebbenden en gebruikers van het zwembad, terwijl het nu in de uitnodiging en in de (sociale) media wordt voorgesteld alsof iedereen welkom is.
6. Zeggen dat al vaststaat dat De Berkel (zwembad en sporthal) verdwijnt, zou je inderdaad kunnen kwalificeren als stemmingmakerij. Het is ook een bewering die ik niet hard kan maken. Formeel is er namelijk nog geen besluit genomen, maar wie weet hoe de Horster politiek in elkaar zit, weet ook welke richting het opgaat. En dat is niet richting Floriadeterrein en niet richting Berkel.

7. Ook van mij hoeft de gemeente niet alleen maar klein te denken.

8. Het is onjuist om te denken dat je geen invloed hebt als je niet aanwezig bent op de bijeenkomst van vanavond. Invloed kun je op allerlei manieren uitoefenen. Je mag er gerust van uitgaan dat degenen met de grootste invloed vanavond schitteren door afwezigheid.

maandag 31 augustus 2015

Intermezzo – Lei Martens (1) / Introductie

Meer dan zeven jaar bestaat Horst-sweet-Horst nu. En nog nooit is hier ook maar één stukje over Lei Martens verschenen. Een schande, al zeg ik het zelf. Hoogste tijd om dit recht te zetten. Wat dacht u van een serie over het leven en vooral de architectonische nalatenschap van deze telg uit een geslacht van Horster aannemers en architecten?
Het zou te ver voeren om te zeggen dat Lei Martens (1932-1978) een stempel op het naoorlogse Horst heeft gedrukt. Kan ook niet, daarvoor was zijn werkzame leven helaas te kort. Wel heeft hij een aantal beeldbepalende gebouwen op zijn naam staan. Vermoedelijk door hun modernistische stijl weten ze ook meer dan vijftig jaar na hun bouw de gemoederen nog altijd te beroeren (ik ben geneigd dat als een bewijs van hun kwaliteit te zien).
Denk trouwens niet dat die stukjes over zijn leven en werk in een vloek en een zucht zijn geschreven: naar mijn beste weten is er in de (architectonische) literatuur nagenoeg niets over Lei Martens te vinden. En dat is eigenlijk best wel vreemd als je nagaat dat zijn werk door sommige deskundigen is vergeleken (heel voorzichtig, maar toch) met dat van grootheden als Fritz Peutz en Frank Lloyd Wright.
Wat ik over Lei Martens weet, heb ik nagenoeg allemaal van zijn broer, Hay Martens (1931-2009; klik ook hier). Samen met Thijs Coppus had ik in 2007 een memorabel gesprek met Hay. Dat ging vooral over het toen met sloop bedreigde, door Lei ontworpen, gebouw Mooren. Maar tussendoor verhaalde Hay ook vol trots over het leven van zijn dierbare broer. 
Lei werd in 1932 in Horst geboren. Na de MULO gevolgd te hebben, werd hij aan de RK Leergangen in Tilburg opgeleid tot architect. Hij studeerde af op een studie naar de eeuwenoude kerk van Thorn. Daarna opende hij in 1955 aan de Herstraat zijn eigen eenmansarchitectenbureau. Over opdrachten had hij nooit te klagen. Hij tekende vooral particuliere woningen, maar bijvoorbeeld ook het Groene Kruisgebouw in America en de garage aan de Van Douverenstraat waarin nu Autobedrijf Jos Willems is gevestigd.
Dat Lei geen grotere bekendheid kreeg, is te wijten aan twee tragische ongevallen. Hay Martens: ‘In november 1962 liep hij bij een auto-ongeluk in Oss een schedelbasisfractuur op. Daar herstelde hij nog redelijk van. Maar enkele jaren later was het helemaal voorbij. Op de Venrayseweg reed een bromfietser hem van het trottoir. Opnieuw was de diagnose een schedelbasisfractuur. Daar is hij nooit meer van opgeknapt. Werken ging niet meer. Uiteindelijk overleed hij in de kerstnacht van 1978. Hij werd slechts 46.’

Een van de laatste ontwerpen van Lei zou Hay altijd bijblijven: ‘Dat was na zijn eerste ongeluk. Lei stuurde een schets in voor het nieuwe stadhuis van Amsterdam waarvoor een wedstrijd was uitgeschreven. Daar deden zo’n 250 architecten aan mee. Ik ben toen met hem naar Amsterdam gereden om de tekening in te dienen. Zelf autorijden kon hij op dat moment al niet meer. Zijn ontwerp kwam tenslotte als 24e uit de bus. Dat was toch niet mis voor zo’n jongen uit een boerendorpje.’
In de volgende afleveringen aandacht voor wél gerealiseerde ontwerpen van Lei. Vooraf dit: ik heb er geen idee van hoe groot het oeuvre van Lei Martens is. Op grond van informatie van Hay ben ik tot een lijstje van negentien panden gekomen (achttien in Horst aan de Maas; één in Castenray) die door hem zouden zijn ontworpen. Ongetwijfeld is dat lijstje niet compleet. Kent u door Lei Martens ontworpen panden? Weet u meer over zijn leven? Mail me dan s.v.p.: horstsweethorst@gmail.com. Elke snipper is welkom. Mijn dank is bij voorbaat groot. 

Intermezzo – Meterikse wegdekdroedels

Weet u nog wat een USP is? Nee? Welnu dan, ik herhaal: een USP is een Unique Selling Proposition, ook wel Unique Selling Point genoemd. In gewoon Nederlands: iets waarmee je je onderscheidt van anderen, een troefkaart. Zo was De Knip het USP voor Grubbenvorst (klik hier). Uniek, kwam je nergens anders tegen, intussen helaas verdwenen. Het Sevenumse USP waren de corpussen met blauwe lendendoek (klik hier). Ook al voor het merendeel kassiewijle: bijna allemaal overschilderd in pasteltinten. Inderdaad, zo weet Horst aan de Maas zichzelf vakkundig uit de markt te prijzen.
Nu het er nog is, wil ik eens even stilstaan bij het Meterikse USP. Dat is niet de molen – molens genoeg in Nederland. Dat is evenmin het voormalige klooster – voormalige kloosters genoeg in Nederland. Dat is zelfs niet de prachtige vervallen loods aan het Bondserf – als je heel goed je best doet vind je her en der wat equivalenten. Nee, het Meterikse USP zijn – u vermoedde het waarschijnlijk al – de wegdekdroedels. En dan met name de Dr. Lemmenstraatsewegdekdroedels. Want de Schadijkerwegsewegdekdroedels mogen er best wezen,
de Dr. Lemmenstraatsewegdekdroedels zijn werkelijk onovertroffen. Vooral nabij de haakse bocht richting Schadijkerweg zijn ze van een welhaast onwerkelijke schoonheid.
Deze zomer bezocht ik de Matisse-tentoonstelling in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Mag u raden waar de grote Franse meester de inspiratie voor zijn vermaarde collages vandaan heeft gehaald. 
En zou het misschien zo kunnen zijn dat de vervaardigers van de beroemde rotstekeningen van Lascaux eerst de Dr. Lemmenstraat hebben aangedaan?
Is het trouwens werkelijk zo’n gekke gedachte dat de bedenkers van het Arabische schrift eerst wel eens nauwkeurig studie konden hebben gemaakt van de Dr. Lemmenstraatsewegdekdroedels? Of anders wel hun Chinese collega’s?
Nee, als we het hebben over het USP van Meterik, dan hebben we het hier duidelijk te pakken. Wat zeg ik? Zouden de Dr. Lemmenstraatsewegdekdroedels niet UNESCO Werelderfgoedlijstwaardig zijn?
Drie weken geleden zag ik in Kassel het Bergpark Wilhelmshöhe (sinds twee jaar op de Werelderfgoedlijst), maar de Meterikse wegdekdroedels kunnen daar beslist mee wedijveren – zeg ik zonder enig chauvinisme. Aanmelden die hap voor die lijst! Laat die busladingen toeristen maar naar Meterik komen!

Top 5 – Argumenten om verstek te laten gaan bij de bijeenkomst over de mogelijkheden van een zwembad in Horst aan de Maas (1)

Woensdag wordt het volgende stapje gezet op weg naar een nieuw of vernieuwd Horster zwembad. Op een ‘interactieve bijeenkomst’ mogen inwoners hun mening komen geven over drie toekomstscenario’s. ‘Zodat de gemeenteraad een afgewogen besluit kan nemen’, aldus de gemeentelijk website (klik hier).
Ik zal er woensdag niet bij zijn. Hoewel me dunkt dat deze mededeling eerder voor kennisgeving zal worden aangenomen dan dat ze tot kreten van ontzetting dan wel daverend gejuich zal leiden, laat staan dat ze een zucht van verlichting door Horst aan de Maas zal doen gaan, wil ik mijn afwezigheid toch best motiveren. Dus hier komt-ie, mijn top 5 van argumenten waarom ik verstek laat gaan bij de interactieve bijeenkomst over de mogelijkheden van een zwembad in Horst aan de Maas:
5. Het is volksverlakkerij de indruk te wekken – zoals gebeurt – dat een regionaal zwembad op het Floriadeterrein nog altijd een reële optie is of zelfs ooit een reële optie is geweest. Praat er dan ook niet (meer) over.
4. Nog vóór de interactieve bijeenkomst plaatsvindt, is het manipuleren al begonnen. De gemeenteraad besloot in juli dat een van de te bespreken toekomstscenario’s zou zijn  ‘Realisatie van een nieuw lokaal bad in de gemeente zoals bijvoorbeeld in de sportzone’. Dat is nu veranderd in: ‘Een nieuw zwembad in de sportzône Kasteelse Bossen’. Het lijkt misschien kommaneukerij, maar het is een verschil van dag en nacht.
3. Iedereen die de Horster politiek een beetje volgt en zijn oor her en der te luister legt, weet dat de uitkomst al bij voorbaat vaststaat: er komt een nieuw zwembad in Sportzone Kasteelse Bossen en het huidige zwembad De Berkel met de aanpalende sporthal worden gesloopt om het nog te ontwikkelen Gasthoêsplein tot bloei te laten komen. De interactieve bijeenkomst zal hieraan niets veranderen.
2. De afgelopen jaren ben ik wel aanwezig geweest bij vergelijkbare bijeenkomsten over de toekomst van de openbare bibliotheek en ’t Gasthoês. Ik heb daaraan een nare smaak in mijn mond overgehouden. Die bijeenkomsten vertoonden alle kenmerken van een Poolse landdag: rumoerig door elkaar gepraat en gepreek voor eigen parochie, voorgezeten door een vooringenomen discussieleider. Met de uitkomsten (als je die al zo mag noemen) kon iedereen naar believen aan de haal gaan – wat prompt gebeurde. Ik heb geen aanwijzingen dat het dit keer anders zal gaan.
1. Gemeentebestuur en gemeenteraad dienen zelf hun verantwoordelijkheid te nemen. Draagvlakonderzoeken, referenda, volksraadplegingen of hoe ze ook mogen heten zijn wat mij betreft per definitie overbodig. Bij verkiezingen delegeren we niet voor niets onze beslissingsbevoegdheid aan volksvertegenwoordigers. Iedereen staat het vrij hen te informeren of hen (te proberen) te beïnvloeden. En als we vinden dat onze volksvertegenwoordigers ons niet goed hebben vertegenwoordigd, regelen we dat wel bij de volgende verkiezingen. Draagvlakonderzoeken, referenda en volksraadplegingen ondermijnen dat systeem alleen maar. Bovendien: waarom wel draagvlakonderzoeken naar zwembad, bibliotheek en Gasthoês en niet – om maar eens een paar dwarsstraten te noemen – naar hippisch centrum, Kasteelboerderij, Nieuw Gemengd Bedrijf of Floriade?