‘De villa Sonneheerdt (Venloseweg 9; circa 1950) is een goed voorbeeld van
een naoorlogse villa in traditionalistische stijl.’ Te lezen op bladzijde
164 van het deel Limburg uit de reeks Monumenten in Nederland,
uitgegeven in 2003. Waarmee de bouwstijl is geduid.
Sonneheerdt mist wat kleur
op de wang. Het oogt ondanks de vele ramen enigszins hermetisch. Sonneheerdt
zou gebaat zijn geweest bij enkele bomen. En bij meer ruimte. Dat vooral. Had Sonneheerdt
twintig meter verder van de weg gelegen, met een perfect getrimd gazon ervoor
en zonder dat witte optrekje ernaast dat z’n naam (Bagatelle) eer
aandoet, dan was Sonneheerdt helemaal het mannetje geweest. Nu moet Sonneheerdt
het vooral van z’n naam hebben. Sonneheerdt: ‘zonnige haard’, ‘zonnig huis’, zoiets.
Hoewel een enkeling beweert dat Vondel het woord heeft gemunt, lijkt het niet
veel ouder dan een eeuw. Geboren uit een hang naar nostalgie, naar verheerlijking
van een verleden waarvan het de vraag is of het ooit heeft bestaan. Een hang
van alle tijden, zie hedendaagse equivalenten als Heerstate en Kercke Veld
State.
Alom schoten de Sonneheerdts en Sonnehaer(d)ts uit de grond. Bekendste Sonneheerdt:
een blindeninstituut in Ermelo, geopend in 1926. Nauwelijks te geloven dat die
naam niet cynisch was bedoeld.
Horst aan de Maas liefdevol, verontwaardigd, uitdagend, kritisch en verwonderd beschouwd
zaterdag 3 oktober 2026
Horst in oude ansichten (15) | Villa Sonneheerdt
dinsdag 22 september 2026
Horst in oude ansichten (14) | Ruïne oud kasteel Ter Horst
De anonieme tekst is afkomstig uit nummer 25 van jaargang 32 (1899-1900) van de Katholieke illustratie. De ansichtkaart is enkele decennia jonger. Resteert de vraag welke familie (?) is geportretteerd.
maandag 3 augustus 2026
Horst in oude ansichten (13) | Kasteelse Bossen
Schön war die Zeit, das Paradies, das wir besessen
Ich werd’ es nie vergessen, wir glaubten, dass uns keiner daraus vertreibt
L‘enfer, c’est les autres
Van paradijs tot hel. Het paradijs, waaruit niemand ons zou kunnen verdrijven, is ons toch afgepakt. Door de anderen. Altijd weer die anderen, die vermaledijde anderen. De hel, dat zijn de anderen.
Nee, dan wij. Wíj zijn bovenste beste brave borsten. Wíj kleuren uitsluitend binnen de lijntjes. Wíj hangen de vuile was niet buiten. Wíj knijpen de katjes niet in het donker. Wíj pissen niet buiten het potje. Wíj hangen niet de beest uit. Wíj laten de boel niet de boel. Wíj kennen geen ongelikte beren. Wíj maken er geen potje van.
Wij hebben groener gras dan de buren. Wij zagen van dik hout planken. Wij vegen onze eigen straatjes schoon. Wij vinden altijd een stok om de hond mee te slaan. Wij weten dat het in troebel water goed vissen is.
Wij wassen onze handen in onschuld. Wij zijn het beste jongetje van de klas.
De hel, dat zijn wijzelf.
L’enfer, c’est nous-mêmes
dinsdag 12 mei 2026
Horst in oude ansichten (12) | Hoofdstraat
Op de vrouw op de fiets na bevolken uitsluitend kinderen de straat. Babyboomers. Anders dan hun ouders torsen ze de last van een oorlog, dé oorlog, niet mee op hun schouders. Onbezorgd gaan ze de jaren zestig tegemoet. Het zal nog een halve eeuw duren voordat ze worden bespot om de boomerflap van hun telefoons.
maandag 6 oktober 2025
Intermezzo – Stedelijke allure
‘Een mooie gemeente maar niet zonder zorgen. De burgemeesters van de veelal kleine en landelijke gemeenten in Midden-Limburg, die in grote getale waren opgekomen om deze bijzondere dag in het leven van burgemeester Geurts, hun vroegere ambtsgenoot te Montfort, bij te wonen, geraakten er wat van onder de indruk. “Bepaald stedelijke allure”, hoorden wij een burgervader tegen ’n andere edelachtbare heer uit het Middenlimburgse zeggen, daarbij doelend op de forse dimensies van de moderne St.-Lambertuskerk, op het straatbeeld van Horst-centrum en op de verkeerszuilen langs het Lambertusplein.’
(Overigens zou ongetwijfeld elke burgervader of -moeder zijn of haar afschuw uitspreken over de onverlaat die het nodig vond de ongetwijfeld waardeloze postzegel uit deze ansichtkaart te knippen)
woensdag 3 september 2025
Intermezzo – Ansichtkaarten uit de fotocollectie van de Historische Kring Horst (3)
Den Heer Hub. Cortisse
Hout en IJzerhandel
Nieuwenhage
b/Heerlen
[poststempel: HORST 8 MEI 1905]
[poststempel: SCHAESBERG 8 MEI 05]
Liefste Hubert
Ik heb U van morgen
als brief een potje …
…zalf gestuurd.
Hoe komt ‘t toch
dat ge U gebrand hebt.
Aan de kachel of hoe.
Ge moet maar maken
dat ’t weer gauw
beter is dat ge toch
met de bruiloft kunt
komen anders was het
al te erg. Anna is
vandaag weer wat
beter. Gegroet Clara
Goede
beterschap
Die arme Hubert toch! Bruiloft in aantocht en dan verbrandt-ie zich. Kan toch niet? Zo vaak ziet Clara haar geliefde zwager, die een jaar geleden in het huwelijksbootje is gestapt met haar oudste zus Wilhelmina, nu ook weer niet. Gelukkig is Anna wel weer aan de beterende hand, anders had het zomaar gekund dat haar bruiloft in het water was gevallen. Nu alleen Hubert dus nog, dat zou het feest pas echt compleet maken. Maar ongetwijfeld gaat die zalf (korenwormszalf?) verlichting brengen en komt uiteindelijk alles op z’n pootjes terecht. Hoort Clara dan wel van ‘m hoe hij z’n derrière heeft verbrand. Toch niet aan de kachel? Daarvoor is hij toch veel te oplettend? Goh, wat kijkt ze er naar uit hem eindelijk weer eens te zien. Af en toe een briefkaart is natuurlijk fijn, maar blijft toch een beetje surrogaat. Hubert… die naam alleen al… Niet Huub of Hubert, maar ‘Hubèr’, op z’n Frans, daar staat-ie op. Echt een heer van stand, Wilhelmina heeft het maar getroffen met hem. Toen in maart van dit jaar in het Venloosch Nieuwsblad een advertentie verscheen heeft ze nog even overwogen dienstmeisje te worden bij Hubert en Wilhelmina, maar daar stak vader meteen een stokje voor.
zondag 3 augustus 2025
Intermezzo – Ansichtkaarten uit de fotocollectie van de Historische Kring Horst (2)
dat kun je begrijpen. Van de week hoor je niets
meer van me, daar ik veel te lui ben. Ik wel
van jouw hoor! Zondag a.s. ga ik op reis. Van uit
elke plaats krijg je een kaart, lief hè. Mies gaat Zondag
naar Tine. Ga jij dus maar niet. Heb jij je Zondag
vermaakt met al die dames. Ja zeker. Dag onbe-
storven weduwnaar. Je vr. Sophie
Zij, alleen, aan het luieren en aan de zuip. Hij, alleen, omringd door dames. Het ideale recept voor onafwendbaar onheil. Zou je denken. Maar Sophie deelt slechts plaagstootjes uit. Hij kan het hebben. Het zit wel goed tussen die twee, oneindig vertrouwen in elkaar, niks dat die band kan verbreken, onvoorwaardelijke liefde. Voor zo lang het duurt.
Onbestorven weduwnaar. Kom daar tegenwoordig nog maar eens om. Grass widower in het Engels, Strohwitwer in het Duits.
Die eindeloze Kasteellaan, in een grote variëteit aan stemmige grijstinten, die twee heren, aan het begin van hun zondagmiddagwandeling, die reuzen van bomen.
Heimwee naar een tijd die je nooit hebt gekend.
zondag 27 juli 2025
Intermezzo – Ansichtkaarten uit de fotocollectie van de Historische Kring Horst (1)
kom ik zoo nu en dan je aardrijks-
kundige kennis van Limburg
opfrisschen. Horst is een aardig
dorpje (alias negerij) waar je met
een hondenweer als vandaag je
lekker kunt vervelen. Je moet
J niet zoo bederven, je stuurt
haar te veel kaarten en is ze
nijdig als ik er geen meebreng.
Beste groeten voor Cato,
ze zal deze week wel weer eenige
duizenden verdiend hebben met de
H.S. … Burghoff
Een cynicus, deze Burghoff. Horst een aardig dorpje noemen, maar negerij bedoelen. Zou Burghoff, heer van stand, hebben geweten dat negerij afkomstig is van het Maleisische woord negeri dat zoiets als ‘stad’ of ‘district’ betekent? Of associeerde Burghoff Horst soms met een door zwarte mensen bevolkte plek in de diepste binnenlanden van Afrika? Hoe dan ook, dood in de pot daar in Horst, ook als het er geen hondenweer is.
Graadje krijgt voor de voeten geworpen dat hij J, de dochter van Burghoff, te veel kaarten stuurt. Grappig bedoeld, maar toch. Burghoff zou het probleem ook kunnen oplossen door J zelf te overladen met kaarten.
Aan het eind speelt de cynicus in Burghoff weer op. Want natuurlijk heeft zijn zus Cato, de echtgenote van Graadje, ook deze week weer geen reet verdiend met de H.S. Hoe lang speelt Cato nu al niet mee in de Hollandsche Staatsloterij? En wat heeft het haar in al die jaren opgeleverd?
donderdag 1 mei 2025
Horst in oude ansichten (9) | Bejaardenflats Kuiperplein
Vitrage tiert nog welig. Alle 24 raak, tel zelf maar na. Vitrage omdat het zo hoort, omdat iedereen het heeft? Voorkomen van inkijk? Toch niet op vijf hoog? Was het een voorwaarde om in aanmerking te komen voor een flat? Te allen tijde te vermijden: wegkwijnen achter de vitrage. Dus heeft moeder de vrouw manlief weggestuurd om boodschappen te gaan doen. Daar staat ie, enkele meters rechts van de ingang: zwart pak, wit colbertje, in z’n rechterhand een donkergekleurde boodschappentas van klein formaat. Verweesd, niet op z’n gemak, onzeker, de weg nu al een beetje kwijt.
donderdag 13 februari 2025
Horst in oude ansichten (8) – Recreatiezaal Berkele Heem
‘Huize Berkele Heem – Horst – Recreatiezaal’ vermeldt de achterzijde. ‘Huize’ staat voor ‘bejaardenhuis’ of ‘bejaardencentrum’ – de schilderachtiger benaming ‘oudemannenhuis’ had afgedaan. De kaart moet kort na de opening in 1958 zijn uitgebracht: de postzegel van 4 cent is afgestempeld op 10 juli 1959. Onbezoedelde parketvloer, telkens vier keurig aangeschoven houten stoelen rondom de acht vierkante houten tafels. Met uitzondering van de middelste tafel bij het raam op elke tafel, precies in het midden, een asbak; op de tafel links bij het raam iets dat een tijdschrift uit de leesmap zou kunnen zijn. Centraal tegen de achterwand de treurbuis, zwartwit. Rechts daarnaast een plantenstandaard. Of is het een muurtekening? Daarvoor een plant, ook links in de hoek een plant. Ruime lichttoevoer, hoog plafond, waaraan lampen in trosjes van drie bungelen. Het wachten is op de eerste bezoekers. De spruitjesgeur wijkt in de loop van de dag voor het aroma van de bolknak. Koffie maakt plaats voor jonge klare, oude jenever, vieux, advocaat. Wakende ogen van de zusters van het Kostbaar Bloed, die hier de scepter zwaaien. Kaarten, elke middag kaarten, kienen zal pas later komen. Walsjes op de dansmiddagen. Allemaal zo goed bedoeld. En toch: verveling. Eenzaamheid, eindeloze eenzaamheid. Verdriet. Verholen tranen.
zaterdag 21 december 2024
Horst in oude ansichten (7) – Monument Jan van Eechoud
De ingetogenheid, het optimisme, het vooruitgangsgeloof van de jaren zestig. De
welvaartstaat in opbouw, de antenne als fier statussymbool op elke schoorsteen
(op die ene na dan). De idylle van bakstenen eenvoud en eenvormigheid. Schreeuwerigheid
en borstklopperij zouden nog even op zich laten wachten. Zorgvuldig vormgegeven
lantaarnpalen. Moderne kunst ter verheffing van het volk. Het grasveldje net te
klein voor een volwaardig potje voetbal. Straten die liggen te wachten op
stoepranters. In de verre verte lonkt de leegte. Achter de leegte het Gortmeules
Kruus, de Gortmeule, de Paes, Castenray. In de nabije verte, meteen rechts
naast het huizenblok op de achtergrond, een glimp van een bungalow. De bungalow
van mijn opa en oma, Julianastraat 49. De melkboer hield er dagelijks z’n koffiepauze.
Net buiten de kaart woonden wij, Julianastraat 25. Naast een trafohuisje. Daarnaast
de ligusterhaag waar je je zo fijn achter kon verstoppen. Aan de overkant
woonden Bèr en Fien. En Joop en John. Wier Lego-steentjes net niet pasten op de
mijne. Bèr met zijn verreikende basstem. ‘Jóóóópie, kóm, aete!’ In hun
huiskamer een bandrecorder, ons onbekend. Op hun televisie in het Duits
nagesynchroniseerde cojbojseries, op hun radio schlagers. Heintje op het
toppunt van z’n roem. Fien was fan.
woensdag 13 november 2024
Horst in oude ansichten (6) – Sint-Lambertusplein
De jaren zeventig in volle glorie, badend in de zon. Het jongetje rechts is ongetwijfeld
gestoken in een korte broek. Schreeuwerigheid zal pas in de volgende decennia
haar intrede doen in het straatbeeld. Fier torenen antennes uit boven de zadeldaken.
De lantaarnpalen moeten het doen met een plat dak. Autoverkeer is nog toegestaan
in beide rijrichtingen, in de Kerkstraat, in de Steenstraat, op het Sint-Lambertusplein,
zelfs in de Loevestraat. Maar geen rijdende auto’s. Wel verkeersborden in
overvloed. Blau, blau, blau blüht der Volkswagen, al net wel of nog net niet
voorzien van een verplichte autogordel. De gesloten gevelwand rechts staat als
een huis. Op de laagste gevel een rood bord met daarop in witte kapitalen het
woord ‘Kapsalon’. Kapsalon Kleeven – guitige kapsalonnamen zullen pas in de
volgende decennia hun intrede doen. Kleuterherinneringen aan zaterdagochtenden
in de afgeladen wachtruimte, zittend op een houten stoeltje, naast m’n vader, eindeloos
wachtend op m’n beurt. Vleugje Stille Zuidzee dankzij het aquarium in de hoek. Verveeld
plaatjes kijken in de tijdschriften uit de leesmap. Vader Lowie en zoon Theo Kleeven
knippend. En scherend. En orerend. Eindelijk aan de beurt. Knip knip knip en
klaar is Kees. Hup, snel de deur uit, de jaren zeventig in.
dinsdag 12 maart 2024
Horst in oude ansichten (5) – Zegersstraat
De Zegersstraat. Begin jaren zeventig even gewoond, in de Canadese woningen.
Maar een ansichtkaartwaardige straat? Die treurwilg was inderdaad beeldbepalend.
Alleen: treurwilgen zonder water in hun onmiddellijke nabijheid zijn als Laurel
zonder Hardy, als De Koel zonder VVV, als C zonder A: een beetje treurig. De BLO
paste niet op de kaart. In de verte lonkt kruidenier Grubben. Daarvoor, nog in
volle glorie, het onovertroffen pand Geurts, van de onovertroffen Lei Martens.
Ansichtkaartachterkant
dan. ‘Aan de soos van de Imanuelkerk, Heeswijkplein, Den Haag. Lieve allemaal.
Ben lekker in Limburg. Vermaak me best. Groetjes aan bestuur en leden, van
mevrouw van W. Af en toe zon.’ Afgestempeld 10 juli 1979. Stempel
daarnaast: ‘Postcode. Oh ja!’
Vermaakt ze zich echt best? Nee, ze probeert
zich manmoedig staande te houden. Zonder echtgenoot. Drie maanden geleden
plotseling gestorven. Haar hondstrouwe steun en toeverlaat. Haar alles. Hoe
moet ze ooit haar draai nog terugvinden? De kinderen? Niet tot last zijn, hebben
hun eigen zorgen. Limburg? Hadden ze haar aangeraden op de soos. ‘Zal je je best
vermaken.’ Af en toe zon. Leugentje om bestwil. De regen valt met bakken
uit de hemel en het wordt maar niet droog. Treurwilg. Zonder water in haar
onmiddellijke nabijheid.
vrijdag 26 januari 2024
Horst in oude ansichten (4) – De Oude Lind
Knerpend grind. Met de achteloze nonchalance van de welgestelde
parkeert de plaatselijke notabele z’n grijsgroene slee onder de majestueuze
oude linde. Bewonderende blikken van de terrasbezoekers op hun stoeltjes met
zittingen van gevlochten plastic draad die diepe sporen achterlaat op de
achterkant van bovenbenen en kont. Als hij de deur achter zich dicht heeft
gedaan, wordt het binnen stil. Buiten vertonen de eerste wolken zich aan de
hemel.
De Oude Lind. Hotel, café, restaurant. Maar vooral uitspanning. Sinds
mensenheugenis. Voor al uw feesten en partijen. Koffietafels. Recepties. Bruiloften.
Etentjes. Vergaderingen. Boekpresentaties. Kegelbaan niet te vergeten. Pleisterplaats
van vertegenwoordigers. ‘Een uitsmijter ham graag, met drie eieren. En een
koffie. Kan ik hier misschien ergens telefoneren?’
De hoogtijdagen waren begin jaren zeventig, toen ik er voor het eerst kwam,
vermoedelijk al voorbij. Veel leven heb ik er in elk geval nooit in kunnen ontdekken.
Te weinig ziel, te veel zoals-het-hoort. Middelmaat als hoogste streven. Stiltes,
doorbroken door gefluister achter de hand. Met elke nieuwe exploitant leek het een
beetje minder te worden. Toen het woord uitspanning werd bijgezet in het
curiositeitenkabinet was het ook gedaan met De Oude Lind. Ingehaald door de
tijd. Voorgoed gevallen in het gat tussen chique en hip.
maandag 8 januari 2024
Horst in oude ansichten (3) – Loevestraat
donderdag 4 januari 2024
Horst in oude ansichten (2) – Gebr. Van Doornelaan
Frisheid. Rust. Ruimtelijkheid. Strakke vormgeving, geen overbodige franje. Een
idylle in zwartwit. Of zie ik het te gekleurd? Misplaatste nostalgie van een
kind van de Norbertuswijk?
‘Gebr. Van Doornelaan.’ Inderdaad. Maar minstens zoveel Schutroedeplein. Zielloos
plein, toen al. Bestrating in de trant van een parkeerplaats. Terwijl het geen
parkeerplaats was. Mooie betonnen bloembakken, in een wat curieuze opstelling.
Op de achtergrond de BLO in aanbouw.
Het braakliggend terrein rechts zou later plaatsmaken voor zielloze garageboxen
en nog ziellozer woningen. Fungeerde dat braakliggend terrein niet tijdelijk
als trapveldje? Twijfel. Stond op dat braakliggend terrein niet tijdelijk een
frietkot? Minder grote twijfel. Uiterst rechts de een jaar of tien geleden helaas
gesloopte maisonnettes. Lag daarnaast geen trapveldje? Nauwelijks twijfel.
Glansrijke winnaar van de strijd om de hoogste antenne is de antenne van, beredeneerd
gokje, Van Stratum, pal naast de tweede lantaarnpaal van links. Strakker dan
strak, die twee middelste lantaarnpalen. Pronkstukken van de wijk.
Twee jongetjes in korte broek op het helderwitte trottoir. Ze staren naar een
vrouw met kinderwagen die flaneert over het Van Doornelaan-asfalt. Tafereel dat
aanzienlijk aan allure zou hebben gewonnen zonder die twee geparkeerde auto’s. Een
winkelboulevard had het moeten worden, de Van Doornelaan. Het bleef bij tekentafelwerkelijkheid.
dinsdag 26 december 2023
Horst in oude ansichten (1) – Lts, Gebroeders van Doornelaan
Weinig herinneringen aan, ben er, met uitzondering van de aanpalende gymzaal, nooit binnen geweest.
Markant afscheidingsmuurtje tussen trottoir en gazon. Een tot voetballen uitnodigend gazon. Toch werd bij mijn weten nauwelijks gehoor gegeven aan die uitnodiging. Vanwege het wakend oog van schooldirecteur Flapper – gezegend de tijden waarin schooldirecteuren nog voornaamloos door het leven gingen – die pal tegenover gazon en school woonde?
De lts was voor mij vooral Achter de lts.
‘Vanmiddag voetballen?’
‘Ja!’
‘Waar?’
‘Achter de lts.’
Voetbalkleren aan, bal onder bagagedrager, fiets op, lts rechts laten liggen, onverharde weg op tussen Van Doornelaan en hockeyvelden. En daar lag Achter de lts dan. Grasveld ter grootte van misschien wel twee voetbalvelden, aan de ene lengtezijde geflankeerd door de hockeyvelden, aan de andere door een rij hoge populieren, strak in het gelid. Vrij egaal veld. Partijtjes, alleen maar partijtjes. Tot de vijf. Of tien. Geen doelen, in elk geval lange tijd niet. Jassen en andere kledingstukken fungeerden als paal, aan een lat deden we niet. Met als onvermijdelijk gevolg ongemeen felle hij-zat-wel/niet-discussies.



















