Posts tonen met het label kerstbessen. Alle posts tonen
Posts tonen met het label kerstbessen. Alle posts tonen

maandag 21 maart 2016

Intermezzo – Kerstbesslingeren

Meterik, 21 maart – In het Noord-Limburgse Meterik is grote commotie ontstaan over de naamswijziging van een eeuwenoud volksgebruik dat zijn oorsprong heeft in dit dorp: kerstbesslingeren. Vorige week besloot het Comité Kerstbesslingeren de benaming ‘kerstbesslingeren’ te veranderen in ‘midwinterbesslingeren’. Een golf van verontwaardiging was het gevolg. Horst-sweet-Horst sprak met Archibald Jenniskens, voorzitter van het comité.
Kunt u iets vertellen over de achtergronden van deze traditie?
Archibald Jenniskens: ‘De oudst bekende schriftelijke vermelding dateert uit 1278. Ook toen waren er al schoonmoeders die de kerstdagen van hun kinderen en kleinkinderen kwamen verzieken. ‘Kerstbessen’ werden ze in de volksmond genoemd. Een zekere Sjang van den Crommentuijn was zijn kerstbes op een gegeven moment zo beu dat hij haar na de nachtmis uit het raam slingerde. Daarna groeide het kerstbesslingeren op het hele Noord-Limburgse platteland uit tot een volksvermaak zonder weerga [klik ook hier].’
Vanwaar nu na 738 jaar die naamswijziging?
Archibald Jenniskens: ‘We willen met onze tijd meegaan. Wie zegt Kerstmis vandaag de dag nou nog iets? We hopen met de naamswijziging een jonger publiek te bereiken. Vergeet ook niet dat de tijden dat schoonmoeders ons uitsluitend en alleen met Kerstmis de pis lauw kwamen maken, ver achter ons liggen.’
U krijgt het verwijt dat u met dit besluit de moslimgemeenschap teveel tegemoet wilt komen en al te zeer op de multiculturele toer gaat. Wat vindt u daarvan?
Archibald Jenniskens: ‘Een volkomen onzinnig verwijt. Of het nu kerstbesslingeren heet of midwinterbesslingeren, u zult geen moslim aantreffen.’
Toe maar! Het is dus net andersom: u sluit moslims uit, u discrimineert!
Archibald Jenniskens: ‘Luister nu eens naar wat ik precies zeg. Moslims zijn juist van harte welkom.’
Verklaar u nader!
Archibald Jenniskens: ‘U zult geen moslim aantreffen omdat de schoonmoeder bij moslims op een hoog voetstuk staat. Een schoonmoeder wordt door een moslim van alle kanten in de watten gelegd. Midwinterbesslingeren, of zo u wilt kerstbesslingeren, zou nooit in het hoofd van een moslim opkomen.’
Duidelijk. Laatste vraag: komt door de naamswijziging de vermelding van het kerstbesslingeren dan wel midwinterbesslingeren in de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed in gevaar?
Archibald Jenniskens: ‘Dat was uiteraard onze grootste zorg. Maar het Kennisinstituut Immaterieel Erfgoed heeft ons verzekerd dat die vermelding geen gevaar loopt. De naam doet er niet zoveel toe, het gaat om het gebruik. Hoe achterlijker, hoe meer kans op een vermelding. Dus wat dat betreft zitten we gebakken.’

maandag 12 december 2011

Top 5 – Kersthobby’s

Ongetwijfeld met het oog op een leuk stukje in een van de komende edities twitterde Hallo Horst aan de Maas afgelopen week deze oproep de wereld in: ‘Wie kent iemand met een vreemde Kersthobby? Bijvoorbeeld Kerstbroden verzamelen of kerstbomen punniken.’ Met alle respect voor het wakkere weekblad, maar zo werkt het natuurlijk niet. Hallo zou zodanig in de Horster samenleving moeten zijn ingebed dat het zo’n oproep helemaal niet nodig heeft. Gelukkig beschikt Horst-sweet-Horst wel over een fijnmazig netwerk van correspondenten en tipgevers. De kaartenbak van Horstenaren met vreemde kersthobby’s puilt hier dan ook uit. Juist vanwege de vele gegadigden was het samenstellen van een top 5 van Horstenaren met een vreemde kersthobby nog niet zo’n heel eenvoudige opgave. Toch is het uiteindelijk gelukt:

5. Maan Notermans (58) uit Meterik, een van de laatst overgebleven Horster kerstbesslingeraars.
Klik hier voor alle verdere details over de aloude traditie van het kerstbesslingeren.

4. Maaike Jongejans (36) uit Grubbenvorst. Maaike beschildert met Kerstmis paaseieren.
Hoe moeten we dat duiden? ‘Pure recalcitrantie. Een daad van protest tegen alle excessen in de katholieke kerk. Meer wil ik er niet over zeggen.’
‘Maar wa…?’
‘Geen commentaar, zei ik toch!’

3. Nölke van de Koppert (41) uit Melderslo, staat plaatselijk bekend als De Kerstmantoeker.
Onder het motto ‘Ho, ho, ho, ho / Kerstman ik haat je zo’ geeft hij elke Kerstman die hij tegenkomt (het worden er jaarlijks meer) ‘ennen duchtigen wats’. Wil Nölke verder nog iets kwijt? ‘Enne kaersman di joekert vaan de pien, zoë lust ik d’r wal tien. Klopt, rijmen is mijn andere grote hobby.’

2. Fried van Vlatten (73) en Lamberdien Van Vlatten-van Ulft (71) uit Sevenum. Vaste prik met Kerstmis bij de familie Van Vlatten-van Ulft: het kerstkransjessjoelen.
Fried: ‘Sinds een jaar of tien komen de kinderen zelfs met de kerstdagen niet meer. Wat voor ons vroeger een jaarlijks hoogtepunt was, werd een hel. We hebben professionele hulp gezocht, maar niets hielp. Tot een therapeut ons op een gegeven moment adviseerde te gaan sjoelen.’ Lamberdien: ‘Nu is Kerstmis weer een feest. Sinds vier jaar gebruiken we geen houten schijven meer, maar chocolade kerstkransjes. Wie per beurt 140 of meer scoort, mag een kransje opeten.’ Fried vult nog aan: ‘Kerstmis heeft voor ons weer inhoud gekregen.’

1. Jaan van Westerholt (88) uit Horst is ongetwijfeld de man met de vreemdste kersthobby: gestampte kerstballen eten.
Zijn verhaal is zo opmerkelijk dat Horst-sweet-Horst er meteen maar een apart stukje aan heeft gewijd (klik hier), anders was Hallo misschien met de primeur gaan lopen en dat is nu ook weer niet de bedoeling. Wel goed, maar niet gek.

maandag 1 november 2010

Klein mysterie 210 – Werkzaam heden

In de week dat Leo Beenhakker z’n naam geen eer aandeed (© KM), kwam slagerij Joosten andermaal met twee juweeltjes op de proppen in De Echo van Horst:Zo langzamerhand krijg ik het idee dat slagerij Joosten op deze manier hengelt naar gratis reclame op Horst-sweet-Horst. Maar daar zijn wij hier niet van gediend, zeker niet zo lang een beloning in de vorm van een groentespies of gepaneerde ananasschijf uitblijft. Voorlopig is dit dus de laatste keer dat slagerij Joosten hier voor het voetlicht wordt geplaatst.
Over naar belangrijker zaken. De parkeerplaats achter bakkerij Gerards-Steeghs (inderdaad, die van die ook na meer dan twintig jaar nog altijd even heerlijke kersenkruimelvlaai) wordt momenteel herstraat. De poort die normaliter toegang verschaft tot de parkeerplaats is daarom gesloten en voorzien van het volgende briefje:Geweldig toch! ‘In verband met werkzaam heden gesloten.’ Kees van Kooten zou er trots op zijn. Uitermate geschikt ook voor een miniquizje:

Vraag 1: hoe lang is deze parkeerplaats gesloten?
A. alleen vandaag
B. vandaag en morgen
C. de hele week
D. dat kun je niet uit dit briefje opmakenVraag 2: waarom is deze parkeerplaats gesloten?
A. vanwege werk
B. vanwege zaam
C. vanwege werkzaam
D. vanwege werkzaamhedenMail uw antwoorden vóór 7 november naar horstsweethorst@gmail.com. Onder de inzenders van de juiste antwoorden verloot Horst-sweet-Horst 25 kerstbes slingervruchtjes.

maandag 25 oktober 2010

Klein mysterie 209 – Kerstbes

Vorige week passeerde ik op de Nachtegaallaan in Melderslo een boom met daarop een geprint A-4tje:Inderdaad wat je noemt een rijke oogst. Mijn belangstelling ging vooral uit naar de ‘kerstbes slingervruchtjes’. Zie je heden ten dage weinig meer te koop aangeboden, kerstbes slingervruchtjes. Wat dat zijn? Zal ik u eens even uit de doeken doen. Kerstbes slingervruchtjes zijn gedroogde laurierbessen die bij het kerstbesslingeren een zachte landing moeten garanderen. Tot in de jaren zestig van de vorige eeuw was het gebruik van die vruchtjes vrij ongebruikelijk bij het kerstbesslingeren. Onder invloed van maatschappelijke protesten zijn ze sindsdien echter overal ingeburgerd. Sterker nog: sinds 1997 is hun gebruik zelfs verplicht. Wat niet wegneemt dat her en der nog wel eens wordt gekerstbesslingerd zonder vruchtjes. Ongetwijfeld zal daar een einde aan komen door de aanstelling van kerstbesslingervruchtjesagenten door het nieuwe kabinet.
Wat zegt u? U weet niet wat kerstbesslingeren is? Dat méént u niet, ik had u hoger ingeschat! Enfin, ook dat zal ik u uit de doeken doen. Het kerstbesslingeren is een volksgebruik waarvan de oudst bekende schriftelijke vermelding dateert uit 1278. Ook toen had je al van die schoonmoeders op leeftijd die de kerstdagen van hun kinderen en kleinkinderen kwamen verzieken. ‘Kerstbessen’ werden ze in de volksmond genoemd.Een zekere Sjang van den Crommentuijn (ja, dit gebruik heeft Meterikse wortels)was zijn kerstbes op een gegeven moment zo beu dat hij haar na de nachtmis uit het raam slingerde. Daarmee bracht hij anderen op een idee. Om een lang verhaal kort te maken: het kerstbesslingeren na de nachtmis groeide op het hele Limburgse platteland uit tot een volksvermaak dat eeuwenlang z’n weerga niet kende. Ofschoon er wel eens een kerstbes het loodje legde, was dit geen vooropgezette bedoeling. De kunst was juist om de kerstbes exact voor twee dagen uit te schakelen. Na de Tweede Wereldoorlog groeide de weerstand tegen het kerstbesslingeren. Tot een algeheel verbod is het nooit gekomen, maar om de ergste excessen tegen te gaan, zijn dus op een gegeven moment die kerstbes slingervruchtjes in zwang geraakt. Kerstbessen landen nu op een bedje van gedroogde laurierbessen. Nadeel hiervan is wel dat het tegenwoordig nog slechts zelden voorkomt dat een kerstbes voor beide kerstdagen wordt uitgeschakeld.Kijkt u van op, hé!