Posts tonen met het label Librije. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Librije. Alle posts tonen

maandag 5 november 2018

Klein mysterie 760 – Bibliotheek (16)

‘Bibliotheken rechnen sich nicht, aber sie zahlen sich aus’
Een Duitse wijsheid die helaas maar niet tot de bestuurderen van de gemeente Horst aan de Maas wil doordringen. Je hebt zo van die dingen waarvan de winst niet alleen (of helemaal niet) in geld valt uit te drukken. Musea, bibliotheken, kunst en cultuur in het algemeen: ze veraangenamen ons leven, het mijne zelfs in zeer hoge mate. En toch staan ze altijd onder druk. Omdat kwantificeerbare geldelijke winst steeds meer is gaan prevaleren boven niet kwantificeerbare sociale en maatschappelijke winst. Omdat alles meetbaar moet zijn, zelfs dat wat niet meetbaar is.


Na jarenlang interen op de reserves (onder meer omdat de gemeente de bibliotheek heeft opgezadeld met een veel te duur gebouw) is de bodem van de kas van de openbare bibliotheek in Horst aan de Maas nu bereikt. Aanleiding voor de bibliotheek om bij het gemeentebestuur aan te kloppen voor een extra subsidiebedrag van 193.300 euro voor 2019. Het gemeentebestuur wenst niet te voldoen aan dit verzoek. En zet daarmee, zoals het zelf erkent, welbewust de dienstverlening, de werkgelegenheid, de kwaliteit en zelfs het voortbestaan van de bibliotheek op het spel. Hoogst onbegrijpelijk en kwalijk, je mag alleen maar hopen dat de gemeenteraad het gemeentebestuur in de raadsvergadering van 20 november zal terugfluiten.


Wat het besluit van het gemeentebestuur des te onbegrijpelijker maakt, is het feit dat begin volgend jaar een nieuwe gemeentelijke bibliotheekvisie wordt opgesteld. Met het afwijzen van de extra subsidie neemt het gemeentebestuur alvast een voorschot op die visie. Want u dacht toch niet serieus dat de bibliotheek eerst volledig wordt uitgekleed en vervolgens weer opnieuw wordt aangekleed? Veel logischer zou het zijn om nu die extra subsidie toe te kennen, daarna de nieuwe bibliotheekvisie vast te stellen en de bibliotheek vervolgens op basis van die nieuwe visie te gaan aan- dan wel uitkleden. 


Omdat alles kwantificeerbaar moet zijn, is ook bekend hoe hoog de gemiddelde gemeentelijke subsidie voor bibliotheekwerk is. Die bedraagt per inwoner van Nederland 21,70 euro per jaar. Weet u hoeveel die gemeentelijke subsidie per inwoner van Horst aan de Maas in 2018 bedraagt? 12,58 euro, dus net iets meer dan de helft van het landelijk gemiddelde! Doe daar voor 2019 vijf euro bovenop en de bibliotheek is uit de problemen. Zo simpel kan het zijn. 


Ik heb er een hekel aan om altijd maar weer Lucebert aan te halen als bedreigingen voor kunst en cultuur opdoemen aan de horizon. Maar in dit geval kan ik er toch echt niet omheen:

‘Alles van waarde is weerloos’

woensdag 25 januari 2017

Intermezzo – De Horster Maat (1)

Wat is de Horster Maat en is de Horster Maat alleenzaligmakend? In een korte serie gaan Jeu van Helden en ondergetekende op zoek naar antwoorden op deze en aanverwante vragen. Elke aflevering bestaat uit een tweeluik: we doen verslag van gezamenlijke bezoekjes aan mogelijke inspiratiebronnen in de nabije omgeving én we determineren de Horster Maat. Aanleiding voor dit alles: de vernieuwbouwplannen voor het Horster winkelcentrum Kloosterhof (klik hier) en andere op stapel staande bouwplannen.
Bergen - Toren Mosaïque


Eerste halteplaats op onze ontdekkingsreis was Bergen. Meer preciezer: Nieuw-Bergen. Enigszins nondescripte plaats aan de rijksweg tussen Venlo en Nijmegen, zonder al teveel geschiedenis. Een plaats waar je vooral aan voorbijrijdt. Tot voor kort althans. Sinds anderhalf jaar staat Nieuw-Bergen namelijk op de architectonische kaart. Op de architectonische wereldkaart zelfs: tot in Argentinië toe verschijnen in vakbladen ineens artikelen over Nieuw-Bergen. Allemaal dankzij één bouwwerk: het torengebouw in winkelgebied Mosaïque, ontworpen door bureau Monadnock (klik hier).


Het gebouw bestaat uit een lage onderbouw (die ondanks een hoop gedoe een horecabestemming lijkt te gaan krijgen) en een hoge toren. Het is uitgevoerd in baksteen. Naar verluidt is het in de volksmond meteen omgedoopt tot ‘de moskee’. Alleszins begrijpelijk: met name de onderbouw bevat oosters aandoende motieven. De toren zou dan als minaret kunnen worden bestempeld – ons deed ie eerder denken aan een middeleeuwse Italiaanse stadstoren of de oer-Hollandse luchtwachttoren.


Omdat wij er op een marktdag waren, hadden we er niet van alle kanten even goed zicht op. Desondanks waren we er van onder de indruk, waarbij de toren ons overigens aanzienlijk meer kon bekoren dan de onderbouw.


Wil je het gebouw duiden, dan kom je al gauw uit op termen als landmark, baken, eyecatcher, oriëntatiepunt. Alleen al door zijn schaal trekt het de aandacht naar zich toe (en leidt het de aandacht af van de truttige winkels waardoor het aan drie zijden wordt omgeven). Het is dominant, maar niet hinderlijk dominant. Het past hier gewoon, als het er niet stond, zou je het missen.


Het torengebouw laat zien wat een beetje lef vermag. Het laat zien dat één gebouw zijn hele omgeving mee omhoog kan trekken. Het laat zien dat één gebouw een dorp een nieuw gezicht, een nieuwe identiteit kan geven. Nieuw-Bergen is niet langer inwisselbaar voor heel veel andere dorpen, nee, Nieuw-Bergen is voortaan dat dorp met dat markante torengebouw. Om het op Horst te betrekken: los van mooi of lelijk, complexen als De Smidse en Librije kun je overal in Nederland aantreffen, terwijl je dat torengebouw alleen in Nieuw-Bergen vindt.



Het economisch belang 
In de gemeente Horst aan de Maas is de afgelopen jaren een term ontstaan als het gaat om bouwen in de openbare ruimte: de Horster Maat. 
Te pas en te onpas wordt de term gebruikt. Hij biedt een vreemd soort houvast, vooral omdat hij niet gedefinieerd is en zo door iedereen flexibel kan worden toegepast om zijn motieven en meningen kracht bij te zetten. 
Wij doen hier een poging om voor eens en altijd die Horster Maat een definitie te geven zodat hij in de toekomst wel daadkrachtig gebruikt kan worden en het voor iedereen duidelijk is wat er precies wordt bedoeld. 
Om tot een weloverwogen definitie te komen hebben we de architectuur van de afgelopen vijftien jaar in Horst als graadmeter genomen. Die is immers gebouwd volgens die Horster Maat!? 
We hebben vijf criteria ontdekt die een weerspiegeling zijn van een aantal belangen die we waargenomen en gemeten hebben. Elk criterium binnen de Horster Maat heeft z’n eigen meetinstrument. Sommige criteria zijn te klein voor het ene meetinstrument, andere te groot voor het andere meetinstrument.
Vandaag deel 1 in deze serie van vijf: het economisch belang


We hebben een landmeter nodig om de werkelijke waarde van dit gegeven in de Horster architectuur te kunnen meten. De economische waarde is een allesoverheersend belang. Naar onze mening zwaar overschat en bij elke discussie of keuze die gemaakt moet worden als Hauptmotiv opgevoerd. Misschien het enige dat voor de beslissers van belang is of wellicht voor hen überhaupt bestaat. 

Vaak is dat economisch belang ook de overweging geweest die ervoor heeft gezorgd dat een groot aantal beeldbepalende gebouwen in Horst in de afgelopen decennia is verdwenen of zodanig is verminkt dat we ze beter hadden kunnen opruimen. Hierdoor is een dorpsbeeld ontstaan dat een gebrek heeft aan identiteit in historische gebouwen én in nieuwe architectuur, maar wel een weerslag geeft van hoe wij met ons dorp om gaan.


Klik hier voor deel 2 van de serie over de Horster Maat

maandag 14 november 2016

Klein mysterie 725 – Keukenafvalemmertjes

Donderdagmorgen, voor de ingang van parkeergarage Librije, aan de Groenewoudstraat in Horst (klik op de afbeeldingen om ze te vergroten):
Oogt als een geënsceneerde foto. Is het niet. Geloof me: dit is het gebruikelijke beeld op donderdagmorgen voor de ingang van parkeergarage Librije. Een aantal – twintig, op deze donderdagmorgen – groene keukenafvalemmertjes strak in het gelid, klaar om te worden geleegd. Telkens als ik ze passeer, moet ik me inhouden. Me inhouden om niet het zevende emmertje van links op het tweede emmertje van rechts te zetten. Om niet het emmertje waar die twee gele lussen uitsteken uit de rij te verwijderen en voor straf in de hoek te zetten. Om niet tussen de derde en vierde emmer van links een roze emmertje te zetten. Om niet al die emmertjes stuk voor stuk een vreselijke rotschop te geven. Tot op heden wint mijn wellevendheid het nog steeds van mijn recalcitrantie.  
Later diezelfde donderdag las ik in NRC Handelsblad een interview van Hester Carvalho met Jeff Tweedy, zanger van de Amerikaanse band Wilco. Fragment daaruit:
‘Als ik thuis in mijn auto door Chicago rij, zie ik de mensen hun vuilnis van twee hoog naar beneden gooien. Kijk om je heen en je ziet hoe hard en gevoelloos de wereld is. De cultuur is ontaard in veel opzichten, objectief gezien is het huiveringwekkend.’
Jeff heeft gelijk: het feit dat mensen in Chicago hun vuilnis van twee hoog naar beneden gooien zegt iets. Maar zegt het feit dat aan de Groenewoudstraat in Horst elke donderdagmorgen een groot aantal keukenafvalemmertjes strak in het gelid staat niet evenveel? Is de neiging tot ordening, tot netjes, tot uniformiteit, tot het hoofd niet boven het maaiveld durven uitsteken niet óók (al is het maar een heel klein beetje) beangstigend?
Hoe zou Jeff erover denken? Zou hij naar Horster toestanden verlangen? Of zou hij de Horster emmertjes net zo huiveringwekkend vinden als het naar beneden kieperen van vuilnis in Chicago? Weet je wat? Ik zal het ’m gewoon eens vragen. 

maandag 1 februari 2016

Klein mysterie 690 – Gasthoês (11)

‘Tweede Kamer: lam of leeuw?’, zo vroeg toenmalig Kamervoorzitter Anne Vondeling zich in 1976 af. Morgen vergadert de Horster gemeenteraad over renovatie van cultureel centrum ’t Gasthoês. Een renovatie die binnen de muren van het bestaande gebouw diende te geschieden, zo eiste de gemeenteraad verleden jaar. ‘Kan niet’, zegt het gemeentebestuur nu: een aanbouw van ruim een miljoen euro is absoluut noodzakelijk. Gemeenteraad: lam of leeuw?
Twee weken geleden schreef ik nog (klik hier): ‘Het lijkt me niet al te gewaagd te voorspellen dat de gemeenteraad op 2 februari een streep zal zetten door die aanbouw.’ Een commissievergadering en een reeks al dan niet sociale media-uitingen verder ben ik daar niet meer zo zeker van. Dit in tegenstelling tot Hallo Horst aan de Maas, dat vorige week kopte (klik hier):
Anders dan Hallo heb ik uit de commissievergadering helemaal niet opgemaakt dat het CDA wil vasthouden aan de vorig jaar door de gemeenteraad gestelde voorwaarde (géén aanbouw). Veeleer heb ik aan die commissievergadering de indruk overgehouden dat het CDA juist niet zo heel zwaar tilt aan die voorwaarde, zeker zo lang er geen gedetailleerde kostenramingen zijn. Anders gezegd: het CDA lijkt het – in zijn beste tradities – allemaal nog eens even te willen aankijken.
Wat ook meespeelt: een njet van het CDA zal Ger van Rensch, de verantwoordelijke CDA-wethouder die sowieso al niet zo heel stevig in het zadel zit, ernstig in de problemen brengen. 

Maar de gemeenteraad telt toch meer partijen, het CDA heeft toch geen absolute meerderheid meer? Klopt. Desondanks is het CDA in dezen leidend. Zegt het CDA nee tegen de aanbouw dan lijdt het geen twijfel dat de coalitiepartijen Essentie en PvdA daarin mee zullen gaan. Zegt het CDA daarentegen ‘We kijken het nog eens even aan’ dan zullen Essentie en PvdA kleur moeten bekennen: vasthouden aan de verleden jaar gestelde raadsvoorwaarde (met alle mogelijke gevolgen van dien) dan wel schoorvoetend het CDA volgen. Ik voorspel dat het laatste gebeurt.
Misschien is het ook goed om in het achterhoofd te houden dat de vraag over een al dan niet noodzakelijke aanbouw (die bestemd is voor de bibliotheek) nu helemaal niet had gespeeld als de gemeenteraad toenmalig burgemeester Léon Frissen en z’n kornuiten ruim tien jaar geleden meer tegenspel had geboden bij de ontwikkeling van de veel te dure Librije.
Wie kwaad wil (Horst-sweet-Horst wil dat natuurlijk niet), zou overigens ook nog kunnen denken dat die hele aanbouw slechts een Spielerei is, met de vooropgezette bedoeling om de bibliotheek een kopje kleiner te maken.
De Horster gemeenteraad: lam of leeuw? Morgen weten we meer.

maandag 12 januari 2015

Intermezzo – Complexen en gebouwen (1)

Eén van de dingen die ik heb opgestoken van de dorpswandeling die ik onlangs maakte met stedenbouwkundige Anthony Wijnen (klik hier), is dat er een onderscheid bestaat tussen gebouwen en complexen. Kort door de bocht geformuleerd zegt Anthony: een gebouw is een eenheid met een eigen identiteit. Het heeft een min of meer logische, herkenbare structuur, te vergelijken met een tekst die ook een bepaalde opbouw heeft. Een complex ontbeert dit vaak: het is een samengesteld geheel, ingewikkeld, onontwarbaar. Dit maakt het lastig er een betekenis aan te geven of er een eenheid met een eigen identiteit in te herkennen.
Klinkt misschien wat abstract en theoretisch, maar enkele Horster voorbeelden maken meteen duidelijk wat Anthony bedoelt. Zonder dat we het er expliciet over hebben gehad, denk ik dat Anthony het voormalige Sint-Antoniusziekenhuis (en latere Elzenhorst) ondanks z’n omvang een gebouw en geen complex zou noemen: een eenheid met een herkenbare structuur, met kop en staart. Het had niets te verbergen, het was wat het was.
Hoe anders is dan De Smidse. Typisch voorbeeld van een complex, aldus Anthony. Hij illustreert dit aan de hand van het verschil tussen voor- en achterzijde. Aan de zijde van het Wilhelminaplein lijken het door de pandsgewijze indeling afzonderlijke gebouwen. Dat draagt zeker bij aan de sfeer op het plein, maar tegelijkertijd is het ook slechts een decor. De grote bouwmassa wordt als het ware verzacht door de gevelindeling aan de pleinzijde.
Aan de zijde van de achterliggende parkeerplaats, waar de entree van de woningen ligt, onthult De Smidse volgens Anthony zijn ware aard. Daar wordt de bouwmassa bepaald niet gemaskeerd. Daar zie je ook dat De Smidse één groot bouwblok is, dat bovendien een schaalniveau groter is dan zijn omgeving. Dit alles maakt het tot een lastig te duiden geheel, waaraan moeilijk een identiteit valt af te lezen.
De Librije daarentegen heeft wel een eigen identiteit, vindt Anthony: ‘Een stoer gebouw dat veel eenduidiger en herkenbaarder is.’ Wat niet wegneemt dat hij ook bij De Librije wel enkele vragen heeft. Zo mist hij een duidelijke voor- en achterkant. Of probeer de ingang eens te vinden. Verder begrijpt hij de tuin op het noorden niet helemaal. En ook voor De Librije geldt dat Anthony het qua schaal niet echt vindt passen in zijn omgeving.
Misschien allemaal geen wereldschokkende bevindingen, maar ik herhaal: toch goed dat iemand je eens met de neus op de feiten drukt, toch goed dat iemand je eens met andere ogen laat kijken naar de omgeving waarin je dagelijks verkeert.

Toen dit stukje klaar was, stuurde ik het naar Anthony met de vraag of hij er zich mee kon verenigen. Ik kreeg een heel epistel terug. Dat sloot hij af met de opmerking ‘Wim, ik weid nogal uit, maar hoop dat je hier één of twee zinnen uit kan halen, ha ha’. Maar ik zou het zonde vinden er één of twee zinnen uit te halen. De reactie van Anthony biedt namelijk een prachtig inkijkje in de denkwereld van een stedenbouwkundige, ook nog gelardeerd met Horster voorbeelden. Zie dit stukje daarom als mijn interpretatie van wat Anthony over complexen en gebouwen te zeggen heeft. In Intermezzo – Complexen en gebouwen (2) (klik hier) nuanceert en verdiept Anthony dit stukje vervolgens in eigen woorden. 

Intermezzo – Complexen en gebouwen (2)

Toen het stukje over complexen en gebouwen (klik hier) klaar was, stuurde ik het naar Anthony Wijnen met de vraag of hij er zich mee kon verenigen. Ik kreeg een heel epistel terug. Dat sloot hij af met de opmerking ‘Wim, ik weid nogal uit, maar hoop dat je hier één of twee zinnen uit kan halen, ha ha’. Maar ik zou het zonde vinden er één of twee zinnen uit te halen. De reactie van Anthony biedt namelijk een prachtig inkijkje in de denkwereld van een stedenbouwkundige, ook nog gelardeerd met Horster voorbeelden. Intermezzo – Complexen en gebouwen (1) (klik hier) moet daarom worden gezien als mijn interpretatie van wat Anthony over complexen en gebouwen te zeggen heeft. In dit stukje nuanceert en verdiept Anthony dat eerste stukje in eigen woorden.   

‘Een stedenbouwkundige kijkt in de regel naar de samenhang der dingen. Tussen de ene plek en de andere, tussen gebouwen en openbare ruimte, tussen gebouwen onderling. Je snapt wel dat de beoordeling van deze samenhang deels subjectief is omdat het gaat om een gevoel: een gevoel voor schaal en verhoudingen.’
‘Het gaat niet zozeer over mooi of lelijk als wel over communicatie. Een gebouw draagt iets bij aan een omgeving. Het is als het ware in communicatie met zijn omgeving en ontleent of geeft er betekenis aan. De voorkant van De Smidse draagt dus bij aan de sfeer op het Wilheminaplein maar tegelijkertijd domineert het het plein en het voormalige postkantoor.’
‘Een gebouw is óók in communicatie met wie het bewoont, gebruikt of bekijkt. Een gebouw is er namelijk niet voor zichzelf maar voor de bewoners, gebruikers en bekijkers. Naar mijn idee draagt een gebouw bij aan de betekenis van een locatie als het “gelezen” kan worden en zich laat (her)kennen. Dat kan in één oogopslag of juist in een aantal stappen. Sommige gebouwen moet je eerst begrijpen om ze te kunnen waarderen, net als schilderijen.’
‘Ik vind het belangrijk dat mensen de aard, opzet of betekenis van een gebouw kunnen aflezen, het kunnen herkennen. Dit wordt vergemakkelijkt bij een archetype van een gebouw, bijvoorbeeld een huis, een kasteel, een schuur of een boerderij. Als een gebouw herkenbaar is kan het ook betekenis krijgen of betekenis geven aan een locatie en waarde krijgen, niet alleen voor bewoners en gebruikers, maar ook voor de inwoners en bezoekers van een plaats.’
‘In mijn visie heeft een gebouw dus een communicatieve functie. Het communiceert met zijn omgeving. Dit leidt tot herkenning, erkenning (denk aan pand Mooren), waarde en waardering. Ik vind het als stedenbouwkundige belangrijk dat mensen er een band mee kunnen opbouwen. Wat passend is, is vaak afhankelijk van de locatie. Op de ene plaats past een stoer gebouw, op de andere een gebouw dat refereert aan de historische betekenis van een plek (denk aan de kasteeltorens van het Parkhotel) en weer ergens anders is misschien juist eerder een bescheiden gebouw op z’n plaats dat zich voegt in zijn omgeving.’ 
‘Het verschil tussen een gebouw en een complex is dat een gebouw afleesbaar, herkenbaar is in zijn onderdelen. Het laat zien wat het is of het nodigt uit het te ontdekken en te waarderen. Een complex heeft dat niet, het is noch het een noch het ander, vlees noch vis. Er zit vaak geen energie in. De onderdelen kloppen niet met elkaar. Het wil bijvoorbeeld een statig pand zijn, maar daarvoor is het dan eigenlijk weer te groot. Dan wordt het dus een lookalike (denk aan De Smidse: wel sfeer, geen schaal). Of er zit geen deur in enz. In dat geval communiceert het complex niet met zijn omgeving en is de kans op waardering ook kleiner.’ 
‘Ik denk overigens wel dat de meeste mensen De Smidse mooi vinden. Vanuit stedenbouwkundig oogpunt doet mooi of lelijk niet ter zake. Maar natuurlijk is het prima als inwoners en gebruikers er tevreden over zijn. Een gebouw of een aangelegde openbare ruimte is wat mij betreft ook van de bewoners en gebruikers en inwoners. Als ontwerper moet je het dan loslaten en eventuele problemen die in het gebruik nog kunnen ontstaan oplossen.’

maandag 22 december 2014

Top 5 – Met Anthony Wijnen bekeken en besproken stedenbouwkundige situaties in Horst-centrum

Mijn recente tochtje met verkeerskundige Jeroen Smedts langs een aantal Horster verkeerssituaties (klik hier) beviel me zo goed en leidde tot zoveel nieuwe inzichten, dat ik vorig weekend op herhaling ben gegaan. Niet opnieuw met Jeroen, niet opnieuw met een verkeersdeskundige, maar ditmaal met een planoloog en stedenbouwkundige: Anthony Wijnen, Horstenaar van geboorte, woonachtig in Hegelsom, opgeleid aan de Academie van Bouwkunst te Rotterdam, werkzaam bij de gemeente Uden. Bijna vier uur zwierven we vorige week zaterdag door het centrum van Horst. Veel gezien, veel geleerd. Onmogelijk samen te vatten in een paar honderd woorden. Toch een poging, en wel in een Horst-sweet-Horst top 5 van met Anthony Wijnen bekeken en besproken stedenbouwkundige situaties in Horst-centrum. Komt-ie:

5. Je kunt er dezer dagen niet omheen, wij dus ook niet: het Sint-Lambertusplein.
Anthony is er globaal gezien wel over te spreken. Het verdwijnen van de kiosk, enkele jaren geleden alweer, was een zegen, de verdwenen auto’s eveneens en dat de bomenrij aan de noordzijde niet langer evenwijdig loopt met de bebouwing, is een hele verbetering. Minpuntjes: de doeltjes (‘Als je toch iets wil, leg er dan een bal neer’), het bestratingspatroon en de bomenrij aan de kerkzijde, die van Anthony best een paar meter noordwaarts had mogen opschuiven. Verder lijken de plaats van de bomen en de verlichting niet op elkaar afgestemd.

4. Waar ik veelal geneigd ben bouwwerken afzonderlijk te beoordelen, heeft Anthony een bredere blik: past een gebouw in zijn omgeving of verstoort het het straatbeeld? Is er harmonie of oogt het als een samengeraapt zooitje? Op die manier kijkend naar gebouw Mooren is de conclusie onvermijdelijk dat het disharmonieert met zijn omgeving. Een fantastisch gebouw (vindt ook Anthony), maar op de verkeerde plaats geland.

3. Een recenter voorbeeld van een ontbrekende relatie met de omgeving waar Anthony me op wees, is de achterzijde van de nieuwgebouwde appartementen aan het Cuppenpedje:
Hoe het ook kan, is aan de voorzijde, de Hoofdstraatzijde, van diezelfde appartementen te zien: de nieuwbouw draagt bij aan het harmonische straatbeeld, van verstoring is hier geen sprake.
Al ligt het er ook aan vanuit welk standpunt je ernaar kijkt, merkte ik toen ik er later terugkeerde om foto’s te maken.

2. Anthony maakte me voorts duidelijk dat stedenbouwkundigen vaak op zoek zijn naar breuklijnen: plekken waar zaken met de rug ten opzichte van elkaar staan of waar de ene zone ineens overgaat in een andere. Die plekken markeren ontwikkelingen in een kern. Een mooi voorbeeld daarvan is te vinden aan de Hoofdstraat. Hoofdstraat, het woord zegt het al. En toch staat daar een woon-winkelcomplex dat z’n kont naar de straat heeft gekeerd en is georiënteerd op de achterliggende parkeerplaats.

1. Ook De Librije ontbeert samenhang met de omgeving, vindt Anthony. Het complex verstoort ook nog eens de hiërarchie: het stelt het naastgelegen gemeentehuis – wat hiërarchisch gezien toch boven alle andere gebouwen zou moeten uitsteken – bijna letterlijk in de schaduw.
Met de architectonische vormgeving op zichzelf is in zijn ogen dan weer niet zo heel veel mis. Hij is het met me eens dat een plat dak passender was geweest, maar platte daken zijn om de een of andere reden uit den boze in Horst (de beruchte ‘Horster maat’). Met mij verbaast hij zich er ook over dat de bibliotheek zo weinig zichtbaar is als gebruiker van het gebouw. En waarom wordt dat bordes niet benut?
 
Vat het voorgaande overigens niet te negatief op. Anthony: ‘Ik wil benadrukken dat ik waardering heb voor de inzet van gemeente en andere partijen voor het centrum. Er zit veel meer energie in dan een jaar of tien, vijftien geleden. Maar het kan denk ik ook geen kwaad om uit pure betrokkenheid vragen te blijven stellen.’

maandag 26 mei 2014

Klein mysterie 561 – Bibliotheek (13)

Telefoon. ‘Met Wim.’
‘Goeienavond, met X, je weet wel. Zeg, jij weet nogal veel van wat er allemaal in Horst speelt, hè?’
‘Nou, dat valt wel mee, hoor. Ik vang af en toe wel eens wat op, meer niet.’
‘Maar dat van de bibliotheek, dat heb je toch wel gehoord, neem ik aan.’
‘Wat? Dat het de bedoeling is dat de bibliotheek verhuist naar ’t Gasthoês? Heb ik gehoord en gelezen, ja. Triest.’
‘Inderdaad triest, maar dat bedoel ik niet.’
‘Dan moet ik passen.’
‘Heb je dan niet gehoord dat de bibliotheek moet verhuizen om de komst van Herberg De Troost mogelijk te maken?’
‘Nee, dat is nieuw voor mij. Die Herberg De Troost die ooit in Toverland zou worden gebouwd?’
‘Precies. Maar nu zou Herberg De Troost in ’t Gasthoês komen. Om dat te kunnen betalen, moet de bibliotheek weg uit De Librije. Daar komen ambtenaren in en onder het mom van “alle cultuur onder één dak” moet de bibliotheek dan naar ’t Gasthoês. Dat zou ook een voorwaarde van de provincie zijn om er geld in te pompen.’
‘Raar.’
‘Raar? Hier worden vieze spelletjes gespeeld.’
‘Als het klopt wat je zegt, wel ja.’
‘Het hele gemeentehuis schijnt het te weten, maar niemand mag er iets over zeggen.’
‘Vreemd.’
‘Ja. Ik vond dat ik je dit toch even moest laten weten.’
‘Dat waardeer ik, al weet ik nog even niet wat ik met je verhaal moet. Ik ben geen journalist die overal navraag doet hoe het nou precies zit.’
‘Nee, dat weet ik.’
‘Ik zou natuurlijk wel op Horst-sweet-Horst kunnen zetten dat iemand me heeft gebeld met een vreemd verhaal over de bibliotheek, ’t Gasthoês en Herberg De Troost. En dan maar hopen dat Hallo Horst aan de Maas  of Dagblad De Limburger  het oppikt en er iets mee doet.’
‘Hallo Horst aan de Maas? Die kennen het hele verhaal ook, alleen mogen ze er niet over schrijven.’
‘Tja, de gemeente betaalt natuurlijk goed voor die twee wekelijkse pagina’s in Hallo. Maar denk je niet wat te veel in complottheorieën?’
‘Dat lijkt er misschien wel op ja, maar ik heb dit verhaal al van verschillende kanten gehoord.’
‘Misschien moet ik er dan toch eens een stukje op Horst-sweet-Horst aan wagen, wie weet waartoe dat leidt. In elk geval bedankt voor de tip.’
‘Graag gedaan. Tot ziens en veel succes ermee!’
‘Ok. Bedankt. Hojje!’

maandag 24 maart 2014

Klein mysterie 544 – Hof te Berkel (2)

Hof te Berkel, de nieuwe, tegen het centrum van Horst aanleunende woonwijk, begint zo langzamerhand enige gestalte te krijgen. Het ‘woongebouw’ van De Zorggroep met aanpalend Gezondheidscentrum is een tijdje terug zelfs al in gebruik genomen.
Voor een esthetisch eindoordeel is het nog veel te vroeg, maar een tussenbalans moet inmiddels wel kunnen. Liefhebbers van vernieuwende architectuur hoeven in elk geval geen plaatsje in hun agenda vrij te maken voor een bezoek aan het woongebouw. Dat sluit namelijk naadloos aan bij De Smidse en De Librije in Horst, Op Santfort in Grubbenvorst en de Heren van Zaerum in Sevenum. Ik zal de architecten wel gruwelijk tekort doen, maar ik vind het allemaal zo fantasieloos, zo weinig gedurfd, zo kraak noch smaak, zo behoudend, zo plomp. Reflecteert waarschijnlijk de huidige tijdgeest, maar waarom zou elke voor Horst aan de Maas ontwerpende architect daarin mee moeten gaan?
Iets wat me intrigeert is waarom bepaalde delen van het gebouw wit zijn opgeschilderd. Omdat het mooi is? Voor het broodnodige contrast? Om monotonie te voorkomen? Om hiërarchie te creëren? Om de functie van de betreffende bouwdelen tot uiting te brengen?
Het woongebouw oogt massief. ‘Kloostervolumes’ heet dat ergens. Zou het bedoeld zijn als een architectonische knipoog naar het nabije Gasthoês? Misschien goed dat dan ergens expliciet te vermelden, het lijkt me sterk dat veel mensen die associatie uit zichzelf zullen leggen.
Het geheel wekt de indruk alsof er moest worden gewoekerd met de ruimte. Maar voor een definitief oordeel in dezen is het echt nog te vroeg. De afbraak van het aanpalende voormalige ziekenhuis zal het geheel er beslist ruimtelijker op maken.
In een promotiefilmpje voor Hof te Berkel op YouTube (klik hier) beland je na twee minuten op het binnenterrein van het woongebouw. Langs en op het groene gazon wordt daar lustig geflaneerd. ‘Horst heeft er een ontmoetingsplek van formaat bij’, denk je dan op basis van het filmpje. In de praktijk blijkt het flaneren, precies als bij De Librije en anders dan in het filmpje wordt voorgespiegeld, voorbehouden aan een geprivilegieerde minderheid:
Evenmin op het promotiefilmpje te zien, is het grijze gevaarte rechts op deze foto:
Mag je bij een tussenbalans ook nog niet over vallen. Anders wordt het als deze kolos bij de oplevering van het hele gebied nog steeds niet is verwijderd.    
Ten slotte: iedereen heeft zo z’n eigen zorgen. Mijn architectonische en esthetische zorgen zinken in het niet bij wat ik interpreteer als de zorgen van (buurt)bewoners: wanneer keert hun befaamde dierenweide weer terug?

maandag 22 april 2013

Intermezzo – Horst, tussen de Aldi en de bieb

Voor mij was het altijd een van de saaiste stukjes Horst.
Sanseveria’s tieren er nog welig, al zijn ook hier de tot op de millimeter gecentreerde duodecoraties (meestal vazen, soms vogelachtigen) op de vensterbank in opkomst. Perzische tapijtjes hebben er nog niet aan populariteit ingeboet en vanachter de gesloten vitrages heb je een riant uitzicht op de versteende voortuintjes. Als het donker is gaan de rolluiken er naar beneden: criminelen zijn er nog nooit gesignaleerd, toch kun je ze maar beter voor zijn.
De geur van vers gezette koffie is er nergens ver weg. Douwe Egberts roodmerk snelfiltermaling. De enkeling hier die gevallen is voor de geneugten van de latte macchiato houdt dat angstvallig verborgen voor de buren. Doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg, weet je wel? Feyenoord is er dan ook de favoriete voetbalclub en iedereen heeft er een hekel aan Ajax. Voor de deuren staan wat ooit sportieve middenklassers werden genoemd. En je denkt toch niet dat het toevallig is dat de Aldi zich juist hier heeft gevestigd?
Toen er enkele jaren geleden ineens een tot zandbak omgetoverde boot in een tuin verscheen, dreigde mijn beeld van dit stukje Horst in gruzelementen te vallen. En al helemaal toen bleek dat de bewoners van de bij de tuin behorende woning hun binnenmuren in de meest exotische kleuren hadden beschilderd. Gelukkig is intussen alles er weer aangeharkt. Dissonant weggemasseerd, aura van gewoonheid in volle glorie weergekeerd, mijn beeld niet in gruzelementen.
Maar sinds een paar dagen leef ik in het pijnlijke besef dat ik het gebied tussen Aldi en Librije (want daarover hebben we het hier) altijd grotelijks tekort heb gedaan. Wat ik voor saai en gewoontjes aanzag, is in werkelijkheid een stukje Horst waar de vitaliteit, energie, creativiteit en ondernemingsgeest vanaf druipen.
Ik ben tot dit inzicht gekomen dankzij een trouwe lezeres. Zij wees me op een stukje op het weblog met de enigszins verhullende naam Junkiegelul. Het stukje heeft de niets verhullende titel Horst, tussen de Aldi en de bieb. ‘Hilarisch’, noemde iemand het – ik zou het niet beter kunnen omschrijven. Léés het en u beziet Horst tussen Aldi en de bieb voor eeuwig met een andere blik. Het is dat ik geen Facebooker ben, anders zou ik de speciaal aangemaakte Facebookpagina meteen liken. Maar u mag dat namens mij uiteraard ook doen, opdat Horst, tussen de Aldi en de bieb de waardering krijgt die het verdient.