Posts tonen met het label dorpspomp. Alle posts tonen
Posts tonen met het label dorpspomp. Alle posts tonen

maandag 27 juli 2020

Intermezzo – Sint-Lambertusplein

Oude ansichten zijn interessant, iets minder oude ansichten misschien nog wel interessanter. Zoals deze:


Het Sint-Lambertusplein in Horst, op basis van de auto’s naar schatting een kleine vijftig jaar geleden, begin jaren zeventig. Auto’s inderdaad, al het verkeer wurmde zich destijds door het centrum van Horst. Parkeren was nog geen probleem: meer lege dan volle parkeervakken. Wel lastig manoeuvreren, zeker in de vakken voor de gevelwand. Klassieke elegante lantaarnpalen, prachtige gele verkeerszuilen met blauwe pijl, kettingen die dwongen tot oversteken via het zebrapad. Geen mensen. Wel trottoirs. Ongeschonden plantenbakken. Bomen ontbreken. Geen schreeuwerige reclame, geen kouwe drukte. Wat zat er ook alweer in het pand uiterst links? Een bank? Daarnaast juwelier Op de Laak. Daarnaast Woninginrichting Geurts. Daarnaast? Tabakswinkel Coenders? Of zat die één huis verderop? Dan het (oud) gemeentehuis, met aansluitend een pand in vergelijkbare stijl, waarin enkele jaren later bar Schitspool zijn intrek nam. Daar weer naast twee woonhuizen. Zat in het meest rechtse later niet een bank? Uiterst rechts is nog een fragment zichtbaar van het pand van kapper Louis Kleeven. Voor de Volkswagen rechts een kwart van een bank die uitzicht bood op de historische dorpspomp.

Iets minder oude ansichtkaarten worden nog interessanter als je ze vergelijkt met de huidige situatie. Vandaag gefotografeerd, eveneens vanaf het trapje naar de zijingang van de Sint-Lambertuskerk:



Groen, groener, groenst. De vier plantenbakken op een rij hebben plaats moeten maken voor bomen. Wel twee nieuwe plantenbakken, ongeschonden. Auto’s zijn taboe – één dissonant. De bestrating lijkt te herinneren aan de parkeervakken. Lompe lantaarnpalen, van elke elegantie ontdaan. Verkeerszuilen vallen nu uitsluitend nog te aanschouwen in een enkel Horster voortuintje. Wel een zebrapad. Geen kettingen die dwingen tot oversteken via het zebrapad – kettingen, ook al zo’n verdwijnend cultuurfenomeen. Wel mensen. Geen trottoirs. Onrust voor de rechter gevelwand met bankjes, stoelen, fietsen. De betonnen zuilen voor het pand uiterst links zijn weggewerkt. Het pand van voorheen juwelier Op de Laak is witgekalkt. Woninginrichting Geurts heeft plaatsgemaakt voor de bombast van Kruidvat. De ook al witgekalkte Hema doet de oorspronkelijke eenheid van de gesloten gevelwand helemaal teniet. Van de soberheid van de rechter gevelwand resteert ook al weinig – het pand naast het voormalige gemeentehuis is zelfs onherkenbaar. De historische dorpspomp heeft plaatsgemaakt voor een fontein – waar is de historische dorpspomp eigenlijk gebleven? 

maandag 7 november 2016

Intermezzo – Dorpspomp (2)

‘De originele dorpspomp van het Lambertusplein staat niet op het Wilhelminaplein, maar ligt bij het afvalverzamelstation aan de Americaanseweg, wist jij dit?’, zo mailde iemand me onlangs. Ja, ik wist dat de pomp op het Wilhelminaplein niet de pomp is die tot een jaar of vijf geleden het Sint-Lambertusplein sierde. En nee, ik wist niet dat de Lambertuspleinpomp op de gemeentewerf aan de Americaanseweg lag te verstoffen. Wel herinnerde ik me dat ons ooit was beloofd dat de Lambertuspleinpomp zou verhuizen naar het Wilhelminaplein en dat de Wilhelminapleinpomp zou verkassen naar een nog nader te bepalen locatie (klik hier).
Vermoedelijk speculeerde de e-mailverzender erop dat ik de Horst-sweet-Horst-lezers deelgenoot zou maken van mijn helse verontwaardiging over de schandelijke verwaarlozing van dit historisch erfstuk. Mocht dat zo zijn, dan was hij bij mij aan het verkeerde adres: ik ben geen liefhebber van nostalgische kitsch. En dat zijn al dan niet quasihistorische waterpompen die worden misbruikt om een dorp/plein een quasiauthentieke uitstraling te verlenen. Al dan niet quasihistorische waterpompen bovendien waaraan iedereen achteloos voorbijloopt als ze er eenmaal staan.
Ik nam me voor mijn mondje in dezen niet te roeren. Voor je het weet heb je slapende honden wakker gemaakt, komt er een beweging op gang om de Lambertuspleinpomp in ere te herstellen en zien de meest vreselijke Loëp nà de pómp-evenementen het licht. Moeten we allemaal niet hebben. 

Waarom nu dan toch dit stukje? Vanwege dit:
Beter valt mijn stelling dat al dan niet quasihistorische waterpompen worden veronachtzaamd als ze er eenmaal staan, niet te illustreren. De quasihistorische pomp op het Wilhelminaplein gedegradeerd tot ordinaire reclamezuil. De pomp staat voor paal. Niemand die het ziet, niemand die het interesseert, niemand die er aanstoot aan neemt, niemand die de ijzerzaag ter hand neemt om de pomp te ontketenen.
Allemaal tekenend voor de totale nietszeggendheid en overbodigheid van de pomp. Zou het ook maar iemand opvallen als de pomp op een goede dag verdwenen zou zijn?
Ik zeg: weg met die pompen! Berg ze op in een museum of laat ze desnoods verstoffen op de gemeentewerf, maar laat de Horster pleinen er alsjeblieft van verschoond blijven.
En als je dan toch bezig bent, ga dan tegelijkertijd eens met de stofkam door het Horster centrum en verwijder meteen al die andere overbodige tralala. Creëer nu eindelijk eens rust. Weldadige visuele rust – ik snak ernaar.

maandag 14 november 2011

Klein mysterie 290 – Authentieke Markt

Het is me wat met die dorpspleinen in Horst aan de Maas. ‘Facelift voor Markt Lottum’, kopte Dagblad De Limburger vrijdag. Dat de Markt op de schop gaat, is te danken aan de dorpsraad, zo blijkt uit het artikel: ‘De toestand van het plein is de dorpsraad een doorn in het oog. Bovendien is de uitstraling van het dorpscentrum niet meer van deze tijd.’ Is me dat even schrikken, zeg. Onhoudbare, middeleeuwse taferelen op de Markt in Lottum. Kunnen we, zeker met de Floriade in aantocht, niet hebben. Vindt ook het Horster gemeentebestuur. Dat roemt in Dagblad De Limburger het plan voor de facelift omdat het ‘de kern van Lottum een authentieke en een eerlijke uitstraling geeft’. Daarmee de suggestie wekkend dat de Markt momenteel een nagemaakte en oneerlijke uitstraling heeft. Toe maar!
Sensatiebelust als ik ben, begaf ik me uiteraard stante pede ter plekke om de wantoestanden met eigen ogen te aanschouwen. Om maar meteen met de deur in huis te vallen: dorpsraad en gemeentebestuur hebben geen woord te veel gezegd. Wat een zooitje! Diepe schaamte overvalt je bij de aanblik van de Markt. Je struikelt er over de namaak en oneerlijkheid. Neem dit beeld van Wim Rijvers: zo nep als maar zijn kan.
Of de dorpspomp: lijkt van hout, is in werkelijkheid van polyester.
Of dit loeder: zo oneerlijk als de pest, daar hoef je weinig mensenkennis voor te hebben.
Genoeg gedold, even serieus nu. Het zal wel weer aan mij liggen, maar vreemd genoeg heb ik juist de Markt altijd als een eiland van authenticiteit in Lottum beschouwd. In tegenstelling tot grote delen van de rest van het Maasdorp wordt je blik hier nauwelijks bedorven door overbodige, niet-authentieke tierelantijntjes als retro-lantaarnpalen, wanstaltige rozenbogen, quasi-nostalgische straatnaambordjes
en wat dies meer zij. En Eethuis ’t Pumpke mag misschien geen architectonisch juweeltje zijn, authentiek is het op z’n minst.
En die steentjes zullen ongetwijfeld wel eens tot stofoverlast leiden, maar verlenen ze de Markt niet tevens de zo gewenste authentieke uitstraling, zeker afgezet tegen alle rood- dan wel blauwbeklinkerde dorpspleinen in de omgeving?
Samengevat: juist die Markt heeft nog iets van de onopgesmuktheid die past bij het doorsnee Noord-Limburgs dorp dat Lottum welbeschouwd is.
Tot zover míjn opvatting van het begrip ‘authenticiteit’ in relatie tot de Markt in Lottum. Reikhalzend kijk ik uit naar die van de dorpsraad en het gemeentebestuur. Ik voorspel (altijd leuk om weer eens een voorspelling te doen) veel begin twintigste-eeuwse authenticiteit, gelardeerd met hier en daar een vleugje begin eenentwintigste-eeuwse authenticiteit (parkeerplaatsen). Over een half jaar weten we meer.

maandag 9 maart 2009

Actualisatie – Dorpspomp

Zoals bekend loopt Venray altijd achter op Horst. Nu ook weer. Terwijl in Horst de metamorfose van het Wilhelminaplein al enkele weken voltooid is, zijn ze in Venray nu pas begonnen met de reconstructie van de Grote Markt. En terwijl in Horst op het Wilhelminaplein al eind januari de restanten van een oude put werden blootgelegd,gebeurde dat op de Grote Markt in Venray pas vorige week dinsdag. Maar helemaal achterlijk zijn ze daar in Venray nu toch ook weer niet. Terwijl men in Horst vooralsnog niet verder is gekomen dan het weinig oorspronkelijke idee een replica van de oorspronkelijke dorpspomp op het plein te plaatsen, toonde in Venray de verantwoordelijke wethouder, Patrick van den Broeck, zich heel wat creatiever. Hij deed in Peel en Maas de suggestie de put te bedekken met een glasplaat, zodat hij zichtbaar blijft. Een andere optie is er een ‘wensput’ van te maken.
De eerlijkheid gebiedt mij trouwens hieraan toe te voegen dat uit diezelfde Peel en Maas blijkt dat even verderop op de Grote Markt een pomp in oude luister wordt hersteld. En daarmee loopt Venray dan toch weer achter op Horst, want dat heeft – op het Lambertusplein – al sinds jaar en dag een pomp in oude luister.

dinsdag 3 februari 2009

Intermezzo – Dorpspomp (1)

Bij graafwerkzaamheden op het Wilhelminaplein is vorige week de waterput van een oude, net na de Tweede Wereldoorlog verwijderde dorpspomp ontdekt. Volgens Dagblad De Limburger van 29 januari onderzoekt de gemeente nu of het mogelijk is een replica of een andere oude pomp op het plein te plaatsen. Ik weet niet of ik daar wel zo’n groot voorstander van ben. Begrijp me goed: bevordering van het historisch besef juich ik toe en ik zou het ook goed vinden als de plaats van de pomp op de een of andere manier wordt gemarkeerd. Maar of dat moet gebeuren door er een pomp neer te zetten die er nooit heeft gestaan, is nog maar de vraag. Ik vind het eerlijk gezegd een beetje fantasieloos. En wees eens eerlijk: levert de pomp op het Lambertusplein een wezenlijke bijdrage aan de bevordering van het historisch besef?Of bent u er altijd gedachteloos aan voorbijgegaan? Of nog erger: vroeg u zich, toen u het bericht in Dagblad De Limburger las, af of de pomp op het Lambertusplein er eigenlijk nog wel stond? Ik zal maar eerlijk bekennen dat ik deze laatste vraag met ‘ja’ moet beantwoorden.
In het geval van de pomp op het Wilhelminaplein zou ik veeleer de verbeelding proberen te prikkelen. Dat kan op een heel eenvoudige manier door de contouren van de put in de bestrating tot uiting te laten komen. Creatiever zou het zijn om op de plaats van de put een glazen tegel aan te brengen met daaronder die prachtige vooroorlogse foto van hoepelende kinderen bij de betreffende pomp. Maar als ik het echt voor het zeggen had, zou ik een kunstenaar met het gegeven van de historische pomp aan de slag laten gaan. Hem of haar iets eigentijds laten scheppen dat verwijst naar het verleden van deze specifieke plek (zoals het vlaskunstwerk refereert aan de Horster textielhistorie). Denk bijvoorbeeld aan een object dat om de minuut een druppel water uitspuugt. Of nee, nog beter: een geluidskunstwerk dat het geluid reproduceert van water dat wordt opgepompt en zinken emmers vult, met op de achtergrond het geroezemoes van de wachtende dorpsbewoners. Briljant idee als je het mij vraagt, maar ik heb helaas het vermoeden dat het al een uitgemaakte zaak is dat er een replica van de oorspronkelijke pomp komt.