Posts tonen met het label Aldi. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Aldi. Alle posts tonen

vrijdag 8 april 2022

Intermezzo – Aldi (3)

Je raakt ergens in verzeild en vervolgens kom je er niet meer van los. Dat is nu bij mij het geval met het Aldi-pand aan de Loevestraat in Horst. ‘Misschien toch eens keer het gemeentearchief induiken en proberen meer te achterhalen over de bouwgeschiedenis’, schreef ik dinsdag (klik hier). Het hele fijne was dat ik dankzij de medewerking van de archiefambtenaren Martien Peters en Gert Pieter van Motman gistermorgen al terecht kon op het gemeentehuis. En daar prachtige blauwdrukken van uit 1923 daterende bouwtekeningen van de zuivelfabriek aantrof.




De voorgevel (de zijde waar zich tot vorige week de ingang van Aldi bevond) en de linker zijgevel hebben de tand des tijds ten minste nog een klein beetje doorstaan.


De achtergevel en de rechterzijgevel (de gevel aan de Loevestraat) zijn onherkenbaar in vergelijking met de bouwtekening. Je moet denk ook van goeden huize komen om nog iets van de oorspronkelijke interieurindeling – van laboratorium tot boterpakkerij, van kolenbergplaats tot melkontvangst en van karn- en centrifugelokaal tot overdekte spoelplaats – te kunnen herkennen.

Architect van de zuivelfabriek was C.G. Engelfriet.


Engelfriet was destijds de huisarchitect van de Algemeene Nederlandsche Zuivelbond FNZ. Hij heeft meerdere zuivelfabrieken op zijn naam staan. De FNZ was in 1900 ontstaan als federatie van regionale bonden van plaatselijke coöperatieve zuivelfabrieken. De federatie opereerde vanuit drie kantoren. Het secretariaat was gevestigd in Den Haag, de technische dienst (waar Engelfriet onder viel) in Utrecht en de Centrale Aankoop in Arnhem. Op YouTube staat een prachtige film uit 1931 over de toenmalige melkbewerking en over het functioneren van de FNZ. De film bevat beelden van een Gelderse zuivelfabriek waarvan de architectuur sterke overeenkomsten vertoont met die van de Horster zuivelfabriek. Bekijk ‘m hier:

Nieuw voor mij en wat ik pas op het gemeentehuis ontdekte, is dat zich op het terrein van de zuivelfabriek ook een directeurswoning heeft bevonden, eveneens ontworpen door Engelfriet. Die woning moet in elk geval tot in de jaren zestig hebben bestaan.


Zoals eerder geschreven (klik hier) vond de officiële opening van de Coöperatieve Stoomzuivelfabriek St. Lambertus plaats op 12 juni 1924. Vier dagen later werd begonnen met de verkoop van zuivelproducten:


Het eerste jaar verliep meteen succesvol, berichtte de Nieuwe Venlosche Courant op 24 februari 1925: ‘De nieuwe melkfabriek blijkt schitterende resultaten op te leveren.’ Dat maakte een winstuitkering van vijf gulden per koe mogelijk voor de bij de coöperatie aangesloten veehouders.


Ten slotte: over het ophalen van de melk bij de veehouders schreef Geschiedenis Melderslo in 2018 in een nieuwsbrief (klik hier):
‘De melk werd iedere dag met paard en wagen bij plaatselijke boeren in melkbussen opgehaald. Vervolgens werden de bussen naar de fabriek in Horst gereden, daar geleegd en het aantal liters genoteerd. Nog dezelfde dag werden de bussen weer bij de boeren ingeleverd, zodat deze de volgende dag weer met verse melk gevuld konden worden. Op iedere melkbus was een uniek nummer aangebracht, zodoende kwamen de lege melkbussen altijd weer op de juiste leveradressen terug.’
Hierna misschien nog een aflevering over de geschiedenis van het Aldi-pand. Zijn er lezers met herinneringen aan de tijd dat de zuivelfabriek erin was gevestigd of de tijd daarna toen respectievelijk de Hocon en garage Janssen er hun intrek in hadden genomen? Mail dan svp naar horstsweethorst@gmail.com 

dinsdag 5 april 2022

Intermezzo – Aldi (2)

‘Nou, oké dan, vijf minuten!’


Vandaag, zo was het plan, zou ik een ultieme poging doen om foto’s te maken van het Aldi-pand aan de Loevestraat. Nu het nog kan, want zoals zondag geschreven (klik hier) wordt het binnenkort gesloopt. Vanochtend ga ik maar eens poolshoogte nemen. Hekwerken omringen inmiddels een groot deel van het perceel. De parkeerplaats is gelukkig nog toegankelijk. Maar, zul je altijd zien: de achterkant van het gebouw, de meest ongeschonden zijde, wordt geblokkeerd door een grote Aldi-vrachtwagen. Aan foto’s maken valt niet te denken.


Vanmiddag onderneem ik een tweede poging. Blijkt die vrachtwagen er godverdegodver nog steeds te staan. Opnieuw afdruipen? Of toch proberen met iemand in gesprek te komen? Dat laatste dan maar. ‘Mag ik misschien foto’s maken van het gebouw’, vraag ik de vrachtwagenchauffeur. ‘Van mij mag het, ik heb er geen enkel bezwaar tegen, maar ik ga er helaas niet over.’ Hij beaamt dat het gebouw beslist opmerkelijke aspecten heeft en leidt me naar twee bouwmannen. Die lijken niet erg onder de indruk van mijn verhaal (‘Bijna honderd jaar oud’, ‘Bijzondere architectuur’, ‘Laatste kans’) maar stemmen uiteindelijk toch in: ‘Nou, oké dan, vijf minuten! Daarna gaat het hek dicht!’


Binnen valt weinig eer te behalen. Buiten meer. Zeker als blijkt dat de vrachtwagen gaat vertrekken. Ineens zit alles mee.


Vijf minuten worden zeven, acht minuten, de bouwmannen zijn bij nader inzien toch de beroerdsten niet. Ik probeer er nog uit te halen wat erin zit.


Opnieuw raak ik onder de indruk van het allegaartje dat het gebouw in de loop van zijn bijna honderdjarig bestaan is geworden. Misschien toch eens keer het gemeentearchief induiken en proberen meer te achterhalen over de bouwgeschiedenis.


Overigens: zowel Bas Vermeeren als Jan Janssen attendeerden me erop dat mijn verhaal van zondag niet helemaal volledig en ook niet helemaal juist was. Waarvoor dank! Bas: ‘Als ik me niet vergis heeft er ook nog een bedrijf gezeten waar verwarmingsketels voor de tuinbouw werden gemaakt. Verder heeft de firma thermo tanktransport TTT Janssen er het onderhoud van haar vrachtwagens gedaan.’


Jan Janssen bevestigt wat Bas zegt over het bedrijf dat verwarmingsketels voor de tuinbouw maakte en weet bovendien de naam. Daarnaast schrijft hij – en ik heb geen reden daaraan te twijfelen – dat de melkfabriek niet in 1961 zijn activiteiten beëindigde, zoals ik beweerde, maar al eerder: ‘De fabriek sloot al eerder. Uit mijn hoofd: 1956. Daarna bood het pand een tijdlang onderdak aan HOCON. De sluiting hing samen met opkomst van de tuinbouw in Horst en met het streven de verwerking van melk op minder plaatsen te concentreren.’

zondag 3 april 2022

Intermezzo – Aldi (1)

Gisteravond om zes uur sloot het Horster filiaal van supermarkt Aldi aan de Loevestraat definitief zijn deuren. Het huidige pand maakt plaats voor een nieuwe Aldi. Met de sloop gaat een markant Horster gebouw verloren. Veel schoonheid valt er helaas al enkele decennia niet meer aan af te zien. Ooit was dat anders en moet het Horstenaren met trots hebben vervuld.


Zijn eeuwfeest gaat het pand net niet halen: het werd op 12 juni 1924 geopend als Coöperatieve Stoomzuivelfabriek St. Lambertus. ‘Deze stoomzuivelfabriek is een prachtig gebouw en voorzien van de nieuwste machines, waarom het de moeite waard is een kijkje te gaan nemen’,  aldus de Nieuwe Venlosche Courant kort voor de opening.


De zuivelfabriek behield tot 1961 zijn oorspronkelijke functie. Daarna nam garage Janssen zijn intrek in het pand.


Vervolgens kwam in 1984 Aldi om de hoek kijken. In juni van dat jaar vestigde de supermarkt zich zonder vooraankondiging in de voormalige garage. Dit tot groot ongenoegen van de gemeente Horst. Volgens het gemeentebestuur druiste de vestiging van de Aldi in tegen het bestemmingsplan en de bouwverordening. Wethouder Toon Janssen (CDA) verklaarde tegenover het Dagblad voor Noord-Limburg: ‘Eerder heeft de voormalige eigenaar geïnformeerd wat voor een bedrijf in die garageruimte mocht komen. Toen is de naam van Aldi gevallen. Wij hebben toen “nee” gezegd. Tot onze verbazing is die supermarkt er toch gekomen.’


De gemeente eiste dat de supermarkt binnen dertig dagen zou opkrassen. Aldi vroeg bij de Raad van State onmiddellijk om schorsing van deze maatregel. Woordvoerder Simons: ‘We wachten wel af wat de Raad van State zegt en wat de gemeente verder doet. We hebben niets overtreden. Er is niets verbouwd. We hebben de ruimte helemaal in tact gelaten en niets is veranderd. Alleen is de ruimte opgeknapt en schoongemaakt.’


Simons erkende wel dat de winkel niet erg luxueus was ingericht: ‘Ten aanzien van de presentatie van onze produkten hebben we enkele concessies moeten doen. Dit betekent, dat de inventaris nog aangepast moet worden.’ Cynici zullen zich ongetwijfeld afvragen of dit laatste ooit is gebeurd. Feit is wel dat Aldi het pand sinds 1984 nooit meer heeft verlaten, ondanks de bedenkingen van de gemeente.


Terug naar de schoonheid van het pand. ‘Die is er niet’, ben je geneigd te denken. De gevels aan de Loevestraat en de Mathieu Starrenstraat kun je inderdaad nauwelijks bestempelen als architectonische pareltjes.


Maar onderwerp je de zijgevel aan de parkeerplaatskant en vooral ook de achtergevel aan een nadere beschouwing, dan kun je je er toch iets bij voorstellen dat de Nieuwe Venlosche Courant in 1924 repte van ‘een prachtig gebouw’. Zeker als het je lukt alle lelijkheid weg te denken waarvan ook die gevels in de loop der tijden zijn voorzien. Zo mag het siermetselwerk er op bepaalde plekken best zijn.


Ook de horizontale geleding moet ooit onderscheidend zijn geweest. En zo zal er ongetwijfeld meer zijn. Te weinig helaas voor behoud, genoeg om stiekem een traantje te laten.


(Ik kan mezelf wel voor m’n kop slaan dat ik in- en exterieur van het pand een van de voorbije dagen niet nog eens wat beter heb bekeken. Vandaag bleek dat al onmogelijk. Of dat de komende dagen nog verandert? De ontoegankelijkheid van Aldi in al zijn geledingen kennend, heb ik daar weinig vertrouwen in.) 

maandag 7 december 2015

Intermezzo – Horstensia (1) / Roomboter

Object: roomboterverpakking
Afmetingen: 10,5 x 8 x 3,8 cm.
Materiaal: karton
Datering: omstreeks 1950 (?)
Niks ‘roomboter’, gój bótter is het en anders niet. Vreemd eigenlijk: toen heel Horst nog gój bótter zei, was het sjiek ‘roomboter’ op de verpakking te zetten. En nu bijna niemand het nog zegt, zou gój bótter op het pakje juist een aanbeveling zijn, een bewijs van authenticiteit, van de ambachtelijkheid waar iedereen zo naar op zoek is.
‘Fabriek Horst’ van de Coöperatieve Zuivelvereniging Noord-Limburg zetelde aan de Loevestraat. In het pand waar nu Aldi zijn Milsani roomboter aan de man probeert te brengen. ‘Fabriek Horst’ had ook een naam: St. Lambertus. Veel roomser kan roomboter niet zijn. Lag de naam St. Lambertus op ieders lippen en kon daarom worden volstaan met de afkorting St. L? Of deed die naam er niet toe omdat iedereen toch de zuvelfebriek zei?
De kleur van de verpakking komt overeen met de kleur van de inhoud. Zal over nagedacht zijn. What you see is what you get. Voor de broodnodige luchtigheid Room boter in een vrolijke, rode letter. (De zegetocht van Comic Sans zou pas decennia later beginnen.) Die mooi contrasteert met de koele zakelijkheid van het diepe blauw. Op de beide zijkanten Voorzien van het rijksbotermerk. Gestempeld. Opdat we niet denken dat die boter zomaar in elkaar is geflanst. Nee, elk pakje is door de rijksboterkeurmeester in hoogsteigen persoon voorzien van zijn goedkeuringsstempel. Kom daar tegenwoordig nog maar eens om. 

maandag 1 juli 2013

Klein mysterie 456 – Leefbaarometer

Iedereen met last van vakantieverveling kan ik van harte de Leefbaarometer aanbevelen. Staat garant voor vele uren lees-, kijk- en vergelijkplezier. De Leefbaarometer is vorige week gepubliceerd door het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Zoals de verschrikkelijke naam al doet vermoeden gaat ie over leefbaarheid en de ontwikkeling daarvan. En wel in alle Nederlandse steden, dorpen, wijken en buurten. Belangrijkste conclusie: in tegenstelling tot wat je misschien zou denken is de leefbaarheid sinds 1998 alleen maar toegenomen. ‘Geldt dit ook voor Horst aan de Maas?’, zo vroeg ik me af. Antwoord: nee! Is het hier dan slecht gesteld met de leefbaarheid? Ook niet! Zowel in 1998 als in 2012 kwalificeert de Leefbaarometer de leefbaarheid in Horst aan de Maas als ‘zeer positief’.
De Leefbaarometer valt ook uit te splitsen naar buurtniveau. Doe je dat voor Horst aan de Maas dan komen toch enkele veranderingen aan het licht. Verbeteringen vooral: van de 49 buurten in Horst aan de Maas scoorden Molenveld, De Riet, Weisterbeek (vraag me niet wat precies onder ‘De Riet’ en wat precies onder ‘Weisterbeek’ wordt verstaan) en Nieuwstraat in 1998 het laagst. De leefbaarheid kreeg er de beoordeling ‘positief’. Anno 2012 zijn Molenveld, De Riet en Nieuwstraat opgeklommen tot ‘zeer positief’ en is alleen Weisterbeek blijven hangen op ‘positief’. Andere stijgers zijn Griendtsveen, Kapellerhof, Sevenum en de buitengebieden van Grubbenvorst en Tienray. Ontwikkelden zich allemaal van ‘zeer positief’ tot ‘uiterst positief’.
Zijn er ook dalers? Slechts vier: Evertsoord en de buitengebieden van Broekhuizen, Lottum en Meerlo, die nu als ‘zeer positief’ worden gekwalificeerd, golden in 1998 nog als ‘uiterst positief’. Dat de Leefbaarometer dit niet als ‘beperkt negatieve ontwikkeling’ maar als ‘geen ontwikkeling’ aanmerkt, is dan weer positief.   
De Leefbaarometer bepaalt de leefbaarheid aan de hand van 49 indicatoren. Het voert e ver die hier allemaal te gaan bespreken, maar het verbaast me in hoge mate dat de nabijheid van een bankfiliaal wél tot de indicatoren behoort en die van een school of bibliotheek niet. Zoals ik evenmin begrijp dat speeltuintjes en trapveldjes geen indicatoren zijn. En kan iemand me vertellen wat ‘uitzicht op binnenwater’ of ‘dominantie boerderijen en tuinderijen’ zegt over leefbaarheid?
Uitgesplitst naar buurten stapelen de vragen zich nog verder op. Waarom scoort Broekhuizen extreem laag op ‘sociale samenhang’ en Lottum behoorlijk hoog?
Waarom scoren zoveel buurten in Horst aan de Maas zo slecht op het gebied ‘publieke ruimte’? Aan de slechte staat van de trapveldjes kan het dus niet liggen. Wel aan het ontbreken van ‘uitzicht op binnenwater’? Je zou het haast gaan denken, want juist op dit punt scoort het aan de Maas gelegen Broekhuizen heel hoog.
En wat maakt dat de Horster buurt De Risselt qua voorzieningenniveau zo hoog uitsteekt boven een op het eerste gezicht vergelijkbare buurt als Berkelsbroek? Is daarvoor soms bepalend dat de Aldi voor de meeste bewoners van De Risselt dichterbij is dan Jan Linders voor de meeste bewoners van Berkelsbroek?
Zo zou ik nog wel even door kunnen gaan. Zoals gezegd staat de Leefbaarometer garant voor vele uren lees-, kijk- en vergelijkplezier. Iets anders is of je ’m ook helemaal serieus moet nemen. 

maandag 22 april 2013

Intermezzo – Horst, tussen de Aldi en de bieb

Voor mij was het altijd een van de saaiste stukjes Horst.
Sanseveria’s tieren er nog welig, al zijn ook hier de tot op de millimeter gecentreerde duodecoraties (meestal vazen, soms vogelachtigen) op de vensterbank in opkomst. Perzische tapijtjes hebben er nog niet aan populariteit ingeboet en vanachter de gesloten vitrages heb je een riant uitzicht op de versteende voortuintjes. Als het donker is gaan de rolluiken er naar beneden: criminelen zijn er nog nooit gesignaleerd, toch kun je ze maar beter voor zijn.
De geur van vers gezette koffie is er nergens ver weg. Douwe Egberts roodmerk snelfiltermaling. De enkeling hier die gevallen is voor de geneugten van de latte macchiato houdt dat angstvallig verborgen voor de buren. Doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg, weet je wel? Feyenoord is er dan ook de favoriete voetbalclub en iedereen heeft er een hekel aan Ajax. Voor de deuren staan wat ooit sportieve middenklassers werden genoemd. En je denkt toch niet dat het toevallig is dat de Aldi zich juist hier heeft gevestigd?
Toen er enkele jaren geleden ineens een tot zandbak omgetoverde boot in een tuin verscheen, dreigde mijn beeld van dit stukje Horst in gruzelementen te vallen. En al helemaal toen bleek dat de bewoners van de bij de tuin behorende woning hun binnenmuren in de meest exotische kleuren hadden beschilderd. Gelukkig is intussen alles er weer aangeharkt. Dissonant weggemasseerd, aura van gewoonheid in volle glorie weergekeerd, mijn beeld niet in gruzelementen.
Maar sinds een paar dagen leef ik in het pijnlijke besef dat ik het gebied tussen Aldi en Librije (want daarover hebben we het hier) altijd grotelijks tekort heb gedaan. Wat ik voor saai en gewoontjes aanzag, is in werkelijkheid een stukje Horst waar de vitaliteit, energie, creativiteit en ondernemingsgeest vanaf druipen.
Ik ben tot dit inzicht gekomen dankzij een trouwe lezeres. Zij wees me op een stukje op het weblog met de enigszins verhullende naam Junkiegelul. Het stukje heeft de niets verhullende titel Horst, tussen de Aldi en de bieb. ‘Hilarisch’, noemde iemand het – ik zou het niet beter kunnen omschrijven. Léés het en u beziet Horst tussen Aldi en de bieb voor eeuwig met een andere blik. Het is dat ik geen Facebooker ben, anders zou ik de speciaal aangemaakte Facebookpagina meteen liken. Maar u mag dat namens mij uiteraard ook doen, opdat Horst, tussen de Aldi en de bieb de waardering krijgt die het verdient.