Posts tonen met het label Berkele Heem. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Berkele Heem. Alle posts tonen

donderdag 1 mei 2025

Horst in oude ansichten (9) | Bejaardenflats Kuiperplein


Als een bok op de haverkist is ie erop gesprongen, de fotograaf, op de gloednieuwe Kuiperpleinflats. Misplaatste gretigheid. Had ie enkele maanden fotografisch geduld geoefend dan was er geen spoor meer te bekennen geweest van de woestenij op de voorgrond. Wat de monsterlijkheid van het flatgebouw onverlet laat. De jaren zeventig hebben hun intrede gedaan. De frisheid, de sprankeling, het vooruitgangsgeloof, vaak kenmerkend voor de architectuur van de eerdere naoorlogse decennia, hebben plaatsgemaakt voor ongeïnspireerde grauwe eenvormigheid. Illustratief: bejaardenhuis Berkele Heem (jaren vijftig) en de verpleegstersflat (jaren zestig) zijn letterlijk naar de zijkant gedirigeerd. De twee populieren houden de schone schijn nog enigszins op.

Vitrage tiert nog welig. Alle 24 raak, tel zelf maar na. Vitrage omdat het zo hoort, omdat iedereen het heeft? Voorkomen van inkijk? Toch niet op vijf hoog? Was het een voorwaarde om in aanmerking te komen voor een flat? Te allen tijde te vermijden: wegkwijnen achter de vitrage. Dus heeft moeder de vrouw manlief weggestuurd om boodschappen te gaan doen. Daar staat ie, enkele meters rechts van de ingang: zwart pak, wit colbertje, in z’n rechterhand een donkergekleurde boodschappentas van klein formaat. Verweesd, niet op z’n gemak, onzeker, de weg nu al een beetje kwijt.

donderdag 13 februari 2025

Horst in oude ansichten (8) – Recreatiezaal Berkele Heem

‘Huize Berkele Heem – Horst – Recreatiezaal’ vermeldt de achterzijde. ‘Huize’ staat voor ‘bejaardenhuis’ of ‘bejaardencentrum’ – de schilderachtiger benaming ‘oudemannenhuis’ had afgedaan. De kaart moet kort na de opening in 1958 zijn uitgebracht: de postzegel van 4 cent is afgestempeld op 10 juli 1959. Onbezoedelde parketvloer, telkens vier keurig aangeschoven houten stoelen rondom de acht vierkante houten tafels. Met uitzondering van de middelste tafel bij het raam op elke tafel, precies in het midden, een asbak; op de tafel links bij het raam iets dat een tijdschrift uit de leesmap zou kunnen zijn. Centraal tegen de achterwand de treurbuis, zwartwit. Rechts daarnaast een plantenstandaard. Of is het een muurtekening? Daarvoor een plant, ook links in de hoek een plant. Ruime lichttoevoer, hoog plafond, waaraan lampen in trosjes van drie bungelen. Het wachten is op de eerste bezoekers. De spruitjesgeur wijkt in de loop van de dag voor het aroma van de bolknak. Koffie maakt plaats voor jonge klare, oude jenever, vieux, advocaat. Wakende ogen van de zusters van het Kostbaar Bloed, die hier de scepter zwaaien. Kaarten, elke middag kaarten, kienen zal pas later komen. Walsjes op de dansmiddagen. Allemaal zo goed bedoeld. En toch: verveling. Eenzaamheid, eindeloze eenzaamheid. Verdriet. Verholen tranen.

maandag 6 juli 2020

Intermezzo – Berkele Heem

Bejaardencentra zijn tegenwoordig bijna even zeldzaam als ansichtkaarten van bejaardencentra. Horst heeft sinds enkele jaren geen bejaardencentrum meer, maar ik prijs me gelukkig dat ik in elk geval nog een ansichtkaart van Berkele Heem heb.


Ik vermoed dat ze uit het midden van de jaren zestig dateert. De kaart draait er niet omheen: een toeristische attractie was Berkele Heem niet bepaald. Toch werd het kaartwaardig bevonden door de verkoper, kantoorboekhandel F. van Lieshout in de Hoofdstraat. Waarom? Vermoedelijk omdat de Horster bejaardenhuisbewoners evenals hun collega’s elders in den lande nijvere ansichtkaartverstuurders waren. Ik weet dat sinds ik vorig jaar We mogen niet klagen van Sonja van Hamel en Robert Muda aanschafte. Ondertitel: Kaarten uit het bejaardentehuis.


We mogen niet klagen staat bomvol met voornamelijk uit de jaren zeventig en tachtig daterende kleurenansichtkaarten van Nederlandse bejaardentehuizen. Als je één zo’n kaart hebt gezien, heb je ze in feite allemaal gezien: baksteen, eenvormigheid troef, geen architectonische frivoliteiten, overal dezelfde rode zonwering. Berkele Heem trof ik er helaas niet in aan. Het bejaardenhuis in Veghel benadert het denk ik qua architectuur nog het meest.


‘Een boek vol meligheid en weemoed’, schreef Katinka Polderman in de Volkskrant over We mogen niet klagen. Weemoed oké, maar meligheid zie en lees ik er absoluut niet in. Zelf zou ik het eerder ‘schrijnend’ willen noemen. Meer nog dan uit de voorzijden van de kaarten spreekt de treurigheid uit de opschriften aan de achterzijden. Veel getob met ouderdom, ziekten en gebreken. Desondanks inderdaad weinig geklaag, wel doorschemerende eenzaamheid en verveling.


In Berkele Heem, gebouwd in 1958, zal het ongetwijfeld niet veel anders zijn geweest. Tot begin jaren zeventig hadden de zusters van het Kostbaar Bloed de leiding over het complex dat bestond uit 61 eenpersoonskamers, vijftien tweepersoonskamers en drie tweepersoonsflatjes. Mien Driessen uit America werkte vanaf 1968 vijftig jaar in Berkele Heem. In 2018 haalde ze in De Limburger herinneringen op:
‘De nonnen maakten er de dienst uit. Zij bepaalden wat goed was voor de mensen. Wanneer het licht in de gang uit moest, bijvoorbeeld. Of hoe vaak bewoners gewassen moesten worden en wat mensen te eten kregen. De gangen moesten blinken. Maar naar de wensen van bewoners werd nauwelijks gevraagd. De bewoners van toen waren ook heel anders. Ze waren erg vitaal, hadden weinig tot geen zorg nodig. Dat was in die tijd zo. Wie met pensioen ging, meldde zich aan bij Berkele Heem, verhuisde en kreeg dezelfde behandeling als alle anderen. Behalve wanneer je tot de notabelen behoorde en een “klasse kamer” had. Dan kreeg je andere pannetjes voor het eten en een koekje bij de koffie.’
Niet alles was vroeger beter.