Posts tonen met het label vogelverschrikkers. Alle posts tonen
Posts tonen met het label vogelverschrikkers. Alle posts tonen

dinsdag 1 september 2026

Intermezzo – Vogelverschrikker

Het Michelinmannetje ademde nog luchtigheid, joie de vivre, een Tour-de- France-gevoel. De maanmannetjes stonden symbool voor het veronderstelde, schier onbegrensde vermogen van de mens. De kentering kwam in 1992 met de Bijlmerramp. Sindsdien hebben mannen in witte pakken hun onschuld verloren.

Lang voordat het woord gewasbescherming werd opgestoten in de vaart der volkeren om begrippen als ‘bestrijdingsmiddelen’ en ‘gif’ – die het beestje bij de naam noemen – te doen vergeten, bestonden er al gewasbeschermers in de ware zin des woords. Die gewasbeschermers noemen we vogelverschrikkers. Voor het merendeel kerels. Stoer, afschrikwekkend, soms aandoenlijk of karikaturaal. Maar aan vogelverschrikkers kleeft vaak óók iets lugubers. Haveloze kleren, onderontwikkelde ledematen, gehavend of zelfs ontbrekend gezicht, stokstijf staand of hangend in het lege land.

Fietsend onderweg naar Lottum sloeg ik twee weken geleden op de Denenweg in Melderslo rechtsaf naar de Losbaan. Zag ik dat nou goed? Had zich daar in de verte, op die kale akker aan mijn rechterhand, een man in een wit pak verhangen? Nee dus, bleek bij nadere inspectie. De man in wit pak was een vogelverschrikker. Toppunt van luguberte: vogelverschrikkers in witte pakken, hangend aan een paal.



vrijdag 17 april 2026

Top 5 – Lottumse vogelverschrikkers

Twee vrouwen, zo te horen afkomstig uit Venlo, fietsen voorbij.
- Mósse zeen! Kiek dao!
- Wie bedoel se?
- Oh nae, nou zeen ik ‘t: det zien neppers, ik dach det ’t echte minse waore.


Een aspect van de schaalvergroting van de landbouw dat altijd wat onderbelicht is gebleven, is het effect op de kwaliteit van vogelverschrikkers. Voorheen kon een beetje boer eer inleggen met een strooien pop waarin hij gedurende de barre wintermaanden ’s avonds bij een knapperend haardvuur z’n hele ziel en zaligheid had gestoken. Kom daar vandaag de dag nog maar eens om. De boer van vroeger is een agrarisch ondernemer geworden, de wintermaanden zijn niet langer bar, voor een haardvuur duw je op een knopje en met eigenhandig gemaakte vogelverschrikkers leg je niet langer eer in. Hoe verrassend is het dan om aan de Laag Veldweg in Lottum ineens te stuiten op een akker waar het moeilijk is om door de handgemaakte vogelschrikkers nog de akker te zien (beetje overdrijven in dit geval toegestaan).


Immense akker, bezaaid met figuren. Van een afstandje zou je inderdaad kunnen denken dat ze echt zijn. Of dat het een performance is. Of experimenteel theater. Maar nee, het zijn dus vogelverschrikkers. Elf als ik goed heb geteld. Twee vrouwen, vijf mannen, vier vossen. Zes van de zeven mensfiguren met als hoofd een emmer en één een jerrycan. Drager van de mannen is een houten kruis dat is aangekleed met fluorescerende hesjes en one-size-fits-all-overalls, allebei in diverse kleurvarianten. De vrouwen, beide zwart, lijken een eerder leven als etalagepop te hebben gehad. Ze zijn bloot en ernstig verminkt. De vossen zijn geheel van hout, twee rood, één zwart en één onbeschilderd.


Keus te over dus voor een exclusieve Horst-sweet-Horst top 5 van Lottumse vogelverschrikkers. Komt ie:

5.

Als dit geen afschrikkende werking heeft op azers op het gewas, wat dan nog wel?

4.

Langnek de Verkeersregelaar

3.

Evenwichtskunstenaar

2.

De bonte vos van WISA Special Plywoods. De ingetekende ogen en snoet maken ‘m tot een absolute cutie.

1.

De onbetwiste dirigent van dit hele circus

zondag 5 april 2020

Intermezzo – Vogelverschrikkers

Alweer bijna vijf jaar geleden dat hier iets verscheen over vogelverschrikkers. Terwijl ik toch echt een groot liefhebber van vogelverschrikkers ben. Twaalf jaar geleden, helemaal aan het begin van Horst-sweet-Horst schreef ik: ‘Wat je tegenwoordig steeds minder vaak ziet, zijn vogelverschrikkers.’ Als ik me niet vergis is het er sindsdien alleen maar nóg minder op geworden. Des te verheugender als er weer eens nieuwe sterren aan het firmament verschijnen.


Ja, sterren zijn het, de drie vogelverschrikkers op een akker aan de Maas, in het grensgebied tussen Broekhuizen en Lottum. Maar nieuw? Eerlijk gezegd niet, ze staan er al enkele jaren op rij, maar om de een of andere reden en tot m’n grote schande heb ik er nooit eerder over geschreven. Nu ik ze eens van dichtbij heb bekeken, heb ik daar helemáál spijt van.


Wat me in deze figuren zo aanspreekt? In de eerste plaats dat er werk van is gemaakt. Niet zomaar twee snelsnel aan elkaar getimmerde latjes waaroverheen een vod is gedrapeerd, nee, hier is overduidelijk tijd en denkkracht in geïnvesteerd. Dat de akkerbouwer niet heeft gekozen voor drie identieke figuren is een verdere indicatie van zijn hart voor de zaak.


Ook de levensechtheid van de figuren kan me bekoren. Vanop een afstandje doen ze denken aan verkeersregelaars. De hesjes waarin ze alle drie zijn gehuld dragen bij aan dit beeld.


Mijn eerste associatie met verkeersregelaars is dan weer niet dat ze gracieus bewegen, eerder houterig, mechanisch. Maar deze vogelverschrikkers wekken de indruk alsof ze eerst een opleiding aan de dansacademie hebben afgerond voordat ze zich hebben geschikt in een bestaan als vogelverschrikker.


De middelste doet me trouwens met dat voortdurende bewegen van het ene been achter het andere een beetje denken aan Charlie Chaplin.


En dat de meest linkse dankzij zorgvuldig balanceren z’n evenwicht weet te behouden is misschien nog wel de allergrootste prestatie.


Ten slotte wil ik uw gewaardeerde aandacht vragen voor de geraffineerde hoofddeksels van deze drie mannen (zijn het wel mannen?).


Je zou bijna zeggen ‘Gaat dat zien, gaat dat zien!’, maar ik kan me nauwelijks voorstellen dat de betreffende akkerbouwer héél gelukkig is met horden bezoekers die het werk van zijn mannen teniet doen. En ík zou het dan waarschijnlijk moeten bezuren. Dus stel u alstublieft gewoon tevreden met wat u hier ziet.

maandag 15 juni 2015

Intermezzo – Roterende Hegelsomse vogelverschrikker

Woensdag 10 juni 2015, 11.37 uur, tuintje aan de Langstraat te Hegelsom (klik op pijltje, geluid beter niet te hard zetten): 

maandag 16 juni 2014

Klein mysterie 567 – Vogelverschrikker (2)

Met Je gaat het pas zien als je het door hebt  kun je op z’n laatst sinds vrijdag niet meer aankomen. Is zó 1974. Daarom maar liever die andere, écht hedendaagse voetbalfilosoof geciteerd: ben ik nou zo dom of zijn jullie zo slim?  Feit is in elk geval dat ik het niet zie omdat ik het niet door heb en dat dat waarschijnlijk aan mijn domheid te wijten is.  
Om vogelverschrikkers gaat het. Niet zulke ouderwetse, in lompen gehulde gevallen, ook geen imitatie-windwatermolens (klik op pijl)
of gemankeerde discobollen (klik op pijl)
 – vergis ik me of zijn die allebei alweer over hun hoogtepunt heen? – nee, het gaat om vogelverschrikkers in de vorm van een vogel. Beter: vogelverschrikkers in de vorm van door de wind voortgedreven plastic roofvogels. U heeft ze ongetwijfeld wel eens hun onnavolgbare capriolen zien uithalen in de nabijheid van een kersenboom of boven een pas ingezaaide akker. Een lust voor het oog, zullen zelfs niet-liefhebbers van kinetische kunst moeten erkennen.

Sinds enkele weken zijn twee van zulke neproofvogels ook actief op een perceel van de Lim Group (‘agricultural research’) aan de Veld Oostenrijk in Horst. Op zichzelf zijn de vogels al een stukje waard. Toch weet ik niet of ze het zover zouden hebben geschopt als er niet iets bijzonders met ze aan de hand zou zijn. Althans iets waarvan ik, domkop, vind dat het bijzonder is. U, slimmerik, zult er natuurlijk meteen de onbijzonderheid van inzien, maar het is helaas zoals het is (ik had het ook liever andersom gezien): u bent slim, ik ben dom. 
Welnu, het bijzondere is dat beide vogels hun werk doen boven twee hermetisch afgesloten plastic tunnelkassen. Om eens een andere jaren zeventigfilosoof (klik hier) te citeren: Waar heb dat nou voor nodig? Dat heeft totaal geen nut! Dat is toch overbodig? 
Zijn de tunnelkassen misschien toch niet hermetisch afgesloten? Moeten niet de gewassen maar de tunnelkassen zelf worden beschermd tegen vogels dan wel vogelpoep? Staat op de smalle strook tussen beide tunnelbuizen iets dat de bescherming van de vogels verdient?
Genoemde opties lijken me allemaal even onwaarschijnlijk. Welke slimmerik is bereid deze domkop uit z’n lijden te verlossen?

maandag 26 juli 2010

Klein mysterie 183 – Het geheim van Horst

Diepte-interviewers vragen mensen wel eens naar hun absolute leeftijd. Nu wil het geval dat ik nog nooit aan een diepte-interview ben onderworpen, dus de vraag naar mijn absolute leeftijd is me nog nooit gesteld (gewone mensen doen zoiets namelijk niet). Maar je moet altijd op het ergste zijn voorbereid. Stel daarom dat er ooit een diepte-interviewer langskomt, dan kan ik op de vraag ‘Wat is jouw [diepte-interviewers tutoyeren altijd] absolute leeftijd?’ vol overtuiging antwoorden: ‘0’. Op 0-jarige leeftijd lig je in je wieg of box en beleef je momenten van gelukzaligheid met dingen die bewegen en ook nog geluid maken. Bij mij is dat de rest van m’n leven altijd zo gebleven. Nog steeds kan ik me opperbest vermaken met tollen en opdraaibeesten. Jean Tinguely is een van m’n favoriete kunstenaars en veel mooiers dan de diverse windwatermolens en door wind aangedreven vogelverschrikkers heeft Horst aan de Maas echt niet te bieden.
Na het voorgaande zult u begrijpen dat ik zaterdag met hooggestemde verwachtingen afreisde naar Neerpelt om daar de internationale klankkunstexpositie Good Vibrations en – vooral – Klankenbos te bezoeken. De klankkunstexpositie, tien klankkunstwerken geëxposeerd op tien verschillende locaties in Neerpelt, kon me niet bijster imponeren (soms te pretentieus, soms te onbegrijpelijk); Klankenbos des te meer.Klankenbos bevat een voor Europa unieke verzameling van twaalf klankinstallaties. Ze staan her en der verspreid over Provinciaal Domein Dommelhof, een vooral uit dennen bestaand bos (à la de Schadijkse Bossen, maar dan veel kleiner), doorsneden door de Dommel. Het gaat vooral om het horen, maar ook kijken speelt een belangrijke rol en bij vrijwel elke installatie is er iets dat beweegt. Zoals bij Springtime in a small town van Peter Bosch en Simone Simons: met veren verbonden houten kisten die bewegen als bezoekers in de buurt komen.

Bij Konversation van Erwin Stache zijn het kasten die geluiden uitwisselen en converseren.

In Willow Hut van Benjamin Samane kun je eigenhandig regenklanken opwekken.

In Tacet van Hekkenbergarchitects is het juist de totale afwezigheid van elk geluid die indruk maakt.Klankenbos is fascinerend, mooi, spannend, ontroerend, ergerlijk (als je ontdekt dat enkele installaties buiten werking zijn) en je hebt er dus dingen die bewegen én geluid maken. Ik voelde me zaterdag weer voor even die 0-jarige in de wieg.

O ja, je hebt er ook nog Wat dat is? U dacht toch niet serieus dat ik dat hier ga verklappen? Zoek het zelf maar uit en taai ‘m gewoon af naar Klankenbos. Om de entreeprijs (gratis) en de openingstijden (24 uur per dag, 365 dagen per jaar) hoeft u het in elk geval niet te laten.

maandag 19 april 2010

Intermezzo – Haviksogen

Discobollen? Dat was de eerste associatie die bij me opkwam toen ik vorige week woensdag op een versgeploegde akker aan de rand van de Schadijkse Bossen een aantal felgekleurde reflecterende roterende bollen op paaltjes zag staan. Een beetje vreemd kwam het me wel voor, maar als er al carbootsales plaatsvinden op de ruïne van kasteel Ter Horst waarom dan ook geen disco’s op Schaakse akkers? Van de andere kant: ik had nergens iets gezien, gehoord of gelezen over een op handen zijnde discoparty in de open lucht. Nu geef ik onmiddellijk toe dat ik als notoir discomijder wel eens een aankondiging van een disco mis, maar een bericht over een boerendisco in de Schaak zou me beslist zijn opgevallen. Geen discobollen dus. Wat dan wel? Vogelverschrikkers in een hedendaags jasje. Voorzien van een Engelse naam, zoals het een hedendaags jasje betaamt: hawk eyes. Ongediertespecialist Kees Kooijman meldt op z’n website: ‘Hawk Eyes is een nieuwe trend op het gebied van vogels verjagen. De bol roteert door aandrijving van de wind. Hier is niet veel wind voor nodig, draaien gaat vanzelf. Wanneer de bol draait zorgt reflecterend materiaal ervoor dat zonlicht direct wordt teruggekaatst. Hier schrikken de vogels zoals kraaien en duiven van. Maar ook de natuurlijke schrikkleuren en de roofvogelprint zorgen voor een optimaal schrikeffect.’
Hoewel de goeie ouwe sullige vogelverschrikker in lompen me het liefste is, moet ik bekennen dat sommige hedendaagse vogelverschrikkers toch ook een zekere charme uitstralen. Eerder schreef ik al over de windmolen-vogelverschrikker met z’n prachtig blikkerig geluid. De geluidloze hawk eyes (waarom niet gewoon haviksogen?) kunnen daar wat mij betreft niet aan tippen. Toch zou ik ze zeker een verrijking voor de openbare ruimte willen noemen waaraan absoluut een bepaald esthetisch genoegen valt te beleven. Iets dat je van een fruitkanon – om maar eens een dwarsstraat te noemen – bezwaarlijk kunt zeggen.

dinsdag 19 augustus 2008

Klein mysterie 27 – Vogelverschrikker (1)

Wat je tegenwoordig steeds minder vaak ziet, zijn vogelverschrikkers.
Wat je tegenwoordig steeds vaker hoort, zijn fruitkanonnen.

De teloorgang van de vredige vogelverschrikker gaat me aan het hart.
De opmars van het agressieve fruitkanon vervult me met afgrijzen.

Ik beschouw mezelf als een redelijk tolerant wezen. Feestjes tot diep in de nacht waarbij de geluidsnormen ruimschoots worden overtreden? Och, ze doen maar, iedereen heeft op zijn tijd recht op ontspanning. Voetgangers die in het centrum van Horst de hele breedte van de straat in beslag nemen en daarmee de doorgang voor fietsers versperren? Er zijn ergere dingen. Fruitkanonnen? Weliswaar ergerlijk, maar van de andere kant zie ik ook wel in dat fruit- en groentetelers zich niet zomaar de kaas van het brood hoeven te laten eten door assertieve vogels. Dus zelfs als de knalfrequentie hoger is dan de maximaal toegestane tien per uur en het aantal decibellen de 72,5 aanzienlijk overschrijdt (ik ontleen deze cijfers aan de nota Verantwoord gebruik van geluidsapparatuur ter voorkoming van schade aan vruchten en gewassen van de gemeente Horst aan de Maas), zul je mij niet horen klagen. Anders wordt het, zoals onlangs hier aan de Meterikseweg het geval was, wanneer het fruitkanon ook ’s nachts om de twee minuten een knalharde doffe dreun blijft produceren. En zeker wanneer dat twee nachten achter elkaar gebeurt. Dan worden zelfs mijn tolerantiegrenzen overschreden en – ik beken het toch met enige schaamte – bel ik de politie.
Ik wil best accepteren dat de vogelverschrikker van vroeger vandaag de dag niet meer voldoet. Maar ook het bewijs van de effectiviteit van een fruitkanon of het met quads door een veld met blauwe bessenstruiken racen (zoals ik onlangs in Dagblad De Limburger las) is nog altijd niet geleverd. Zou er werkelijk niets beters zijn te verzinnen? Er wordt toch altijd zo hoog opgegeven over het innovatieve vermogen van de agrarische sector? Welnu, er is nog hoop, want vanochtend zag en hoorde ik op een akker langs de weg van Horst naar Tienray (waarschijnlijk net op het grondgebied van nu nog gemeente Meerlo-Wanssum) iets dat ik nog nooit eerder had gezien:

Ik heb er vol verbazing naar staan kijken en luisteren: als het ware een dubbele windmolen die aangedreven door de wind een blikkerig geluid maakt. Het apparaat deed me meteen denken aan de windwatermolen: functioneel en toch mooi, milieuvriendelijk, onschadelijk voor mens en dier, duurzaam én effectief – vogels waren in geen velden of wegen te bekennen. Waarom zie je ze niet op veel meer plaatsen?