Posts tonen met het label bergen. Alle posts tonen
Posts tonen met het label bergen. Alle posts tonen

woensdag 26 maart 2025

Intermezzo – Voormalige vuilstortplaatsen (3) | Heesbeemden

Soms is het ook wel eens fijn om bevrijd van al te veel kennis en onderzoek over iets te kunnen schrijven. Dat is bijvoorbeeld het geval met de voormalige vuilstortplaats in Kronenberg, in de Heesbeemden. JP heeft me ooit verteld dat hier een voormalige vuilnisbelt ligt en, betrouwbaar als JP doorgaans is, heb ik dat voor waar aangenomen.


Ik ben hier eind februari. Een week eerder ben ik door m’n rug gegaan. Lopen over een vlakke ondergrond gaat prima, maar elke oneffenheid in het oppervlak is goed voor een pijnscheut in m’n rug. Voor één keer hopen op gebaande paden. Uitbundige zonneschijn, fris windje. Een tussen twee paaltjes gespannen ketting moet de doorgang versperren. Aan de ketting bungelt aan twee ijzerdraadjes een prachtig verweerd bordje, ongetwijfeld ooit de toegang voor onbevoegden verbiedend.


De ketting vormt geen noemenswaardige barrière, ook niet voor de rug. Na honderd meter de restanten van een hek en dan buigt het gebaande, door hoge bomen geflankeerde pad ineens naar links af.


Een beklimming van Caubergiaanse proporties volgt. Aan het einde van de beklimming, als het gebaande pad weer naar rechts is afgebogen, ineens een hoogvlakte met een prairieachtig aanzien – America is niet ver weg.


Rechts enkele bijenkasten, links lonkt in de verte, hoog oprijzend boven de prairie, een jachthut. Een gevelde boom verspert het gebaande pad. Kruip door sluip door. Pijnscheut op pijnscheut. Voorbij de gevelde boom eindigt het gebaande pad. Het maakt plaats voor bedjes van gebroken rietstengels. Hippen van het ene oneffen bedje naar het andere oneffen bedje. Pijnscheut op pijnscheut. Omkeren, met die jachthut in greifbarer Nähe? Geen denken aan. Ontberingen lijden, de held uithangen, met een jachthut als beloning.


Het uitzicht hierboven leidt tot het inzicht dat het best hoog moet zijn hier. Metertje of vijftien? Atypisch om in een omgeving waar zo ongeveer alles bordwaardig wordt bevonden hier op de top geen houten bordje aan te treffen met daarop een hoogtevermelding van de Monte Corona. Maar goed, hippend van oneffen bedje naar oneffen bedje, pijnscheuten trotserend, afdalend over het gebaande pad en ook de ketting met het verweerde bordje overwinnend, bereik ik weer mijn verlossende fiets. Mission completed.


P.S. Vanwege lichte twijfel of het inderdaad de Heesbeemden heet, achteraf toch maar even gegoogled. Wikipedia: ‘De Heesbeemden omvat tevens De Blakt en De Haagens. De Blakt was tot in de jaren zeventig van de twintigste eeuw een vuilstortplaats. Waar de stortplaats was ligt nu een heuvel in het gebied.’

woensdag 8 januari 2025

Top 5 – Molenbeekwegse molshopen

Qua mollenkennis heb ik me de afgelopen decennia nauwelijks ontwikkeld. Als ik héél eerlijk ben moet ik zelfs bekennen dat Momfer, de wat meelijwekkende, immer kuchende bebrilde mol met Limburgs accent in de Fabeltjeskrant, begin jaren zeventig de laatste mol was aan wie ik serieus aandacht heb geschonken. Maar nadat ik vanmiddag aan de Molenbeekweg in Horst een heus molshopenlandschap had ontdekt, voelde ik me met het oog op dit stukje verplicht mijn mollenkennis weer wat bij te spijkeren.


De Molenbeekweg is een industrieterreinweg die pijn doet aan de ogen. Vandaar dat ik ‘m het liefst mijd. Vandaar dat ik niet eens wist dat de Molenbeekweg – die de Meldersloseweg met de Bremweg verbindt en vreemd genoeg op respectabele afstand van de Molenbeek ligt – Molenbeekweg heet. Toch valt zelfs aan die ellendige Molenbeekweg soms iets te beleven. Nu dus een indrukwekkend molshopenlandschap. Dat bestaat uit liefst 82 molshopen (eigenhandig geteld), gelegen in een nagenoeg rechte lijn, parallel aan het wegdek.


Even wat willekeurige mollaria die ik de voorbije uren opdiepte, ter bijspijkering van in elk geval mijn maar wellicht ook uw mollenkennis. In zo ongeveer heel Horst aan de Maas is moêtwaôrm het wonderschone dialectwoord voor mol. Mollen zijn integenstelling tot wat vaak wordt gedacht niet blind en komen in heel Nederland voor, met uitzondering van de Waddeneilanden. Ze graven gangen tot een diepte van meer dan een meter. De vlak onder de oppervlakte gelegen mollengangen heten mollenritten (ook al een mooi woord). De mol graaft deze gangen met een snelheid van twaalf tot vijftien meter per uur. Bij het graven ontstaan hopen zand die molshopen worden genoemd. Volgens Google Translate heet een molshoop in het Duits Maulwurfshügel, in het Engels molehill, in het Limburgs molheuvel (geloof ik niks van), in het Frans taupinière, in het Fins myyränmätäs en in het Italiaans talpa.



Genoeg gemold, hier komt-ie, de exclusieve Horst-sweet-Horst top 5 van Molenbeekwegse molshopen:

5.

De meest stenige van het hele stel, moet sporen hebben achtergelaten in ’s mols gebit

4.

 Kakelvers, net gebakken, nog nadampend

3. 

Met afstand de breedst uitwaaierende (43,8 centimeter) hoop van alle 82 hopen

2.

Het meest anarchistische drietal van het hele stel, met de guts om af te wijken van de rechte lijn

1.

De machtige heerser over dit mollenimperium, even arrogant als onweerstaanbaar, even ongenaakbaar als majestueus 

vrijdag 15 november 2024

Intermezzo – Bergen

Als kleuter was een bezoekje aan de Gaelen Bérg in de Schadijkse Bossen in Meterik een van mijn favoriete uitjes-binnen-handbereik. Zalige middagen heb ik er doorgebracht, berghutten bouwend van gevonden takken, van boven de boomgrens dalwaarts rollend, woeste bergrivieren creërend met behulp van een schepje en een fles water, imposante zandkastelen bouwend op de flanken van de berg.


Veel hoger dan een meter of tien is de Gaelen Bérg, die officieel Sint-Martinusberg heet en volgens mij ook wel eens Witten Bérg wordt genoemd, niet. Toen we enkele jaren later op vakantie gingen naar Luxemburg, moet voor het eerst tot me zijn doorgedrongen dat ‘berg’ een rekbaar begrip is.


Het afgelopen weekend bracht ik voor een groot deel door in het charmante Heerlen. Op het programma: een bezoek aan het Dutch Mountain Film Festival. Vijf documentaires en speelfilms gezien die zich in het hooggebergte afspelen. Maar zondag ook deelgenomen aan een onderdeel van het flankerend programma van het festival: een wandeling van ruim twintig kilometer van Aken naar Heerlen. Een stuk van de route voerde over de Dutch Mountain Trail. Deze langeafstandswandeling door Zuid-Limburg en het Belgische en Duitse grensgebied doet zeven bergen aan. De top van de hoogste, de Schneeberg, ligt 257 meter boven NAP. Terwijl ik de Wilhelminaberg (225 meter) beklom, werd ik me opnieuw bewust van de rekbaarheid van het begrip ‘berg’.


Is het hoogmoedswaanzin om een verhoging in het landschap van 10, 257 of 225 meter tot berg te bestempelen? Maar hoe hoog moet een berg dan wél zijn om ‘m berg te kunnen noemen? Valt een berg überhaupt te definiëren aan de hand van een bepaalde hoogte? In elk geval volgens Wikipedia niet. Dat noemt een berg ‘een landvorm die uit een beperkt gebied bestaat dat duidelijk hoger is dan de omgeving’. Als je het op die manier bekijkt, getuigt het juist van een minderwaardigheidscomplex als je niet elk bultje in een verder vlak landschap ‘berg’ zou noemen. Geen hoogmoedswaanzin dus maar gezond zelfbewustzijn.


Net voor het bereiken van de top van de Wilhelminaberg kwam ik zo ineens tot het waanzinnige inzicht dat ik, zonder het te beseffen, al mijn hele leven bewoner van een berggebied ben, met behalve de Gaelen Bérg, in mijn onmiddellijke nabijheid onder meer ook de Homberg, de Lichtenberg, de Reulsberg, de Peelbergen, de Kreitenberg, de Kronenberg (‘Monte Corona’), de Genenberg, de Nieuwenberg en niet te vergeten de Zuringsberg, waarvan de top op 56 meter boven NAP ligt.


En het mooie was: volgens een op aandringen van mijn medewandelaars geconsulteerde arts bleek ik als nieuwbakken bergbewoner niet aan hoogteziekte dan wel verstandsverbijstering te lijden.

(Dit stukje verscheen eerder deze week in iets andere vorm ook in Via Horst-Venray)

donderdag 25 juli 2024

Intermezzo – Bergen, woestijnachtige heuvels en vulkanen

Gerede kans dat u dit stukje leest op een of andere Zuid-Europese camping, gezeten op een klapstoel, met een majestueus uitzicht op lonkende Alpentoppen of lieflijke Toscaanse heuvellandschappen. Of anders wel met een ontzagwekkende vulkaan als de Etna, de Stromboli of de Vesuvius binnen handbereik.


Ik schrijf dit stukje gewoon thuis, gezeten aan mijn bureau. Met uitzicht op lonkende bergtoppen, woestijnachtige heuvellandschappen en machtige vulkanen. Heus, ik heb geen stimulerende middelen tot me genomen. Echt niet. Evenmin kijk ik onder het schrijven naar de televisie. En ik heb al helemaal geen bergen- of vulkanenbehang.  


Wat dat panorama dat ik elk moment van de dag voorgeschoteld krijg dan in godsnaam behelst? Welnu, die bergtoppen, heuvellandschappen en vulkanen, onderling losjes verbonden door woestijnen, bevinden zich op de trottoirs rondom mijn huis. Daar bevindt zich een stoeptegelidylle met Sahariaanse trekjes. Niet gecreëerd door de hand van god, niet door de mens, maar door insecten. Wespen vooral, graafwespen, ook wel zandwespen genoemd. Waarvan in Nederland meer dan honderdvijftig soorten leven.


Stoeptegels houden zonnewarmte vast. Graafwespen graven elk hun eigen ondergrondse nest. Die twee gegevens maken de groeven tussen stoeptegels tot een bij uitstek geschikte nestlocatie voor graafwespen. Het zand dat ze afgraven blijft aan de oppervlakte liggen.


Zo vormen zich afhankelijk van de diepte van het nest – die kan variëren van vijf centimeter tot een meter – hoopjes, heuvels of bergen. De vulkaanaanblik ontstaat doordat sommige soorten hun graafwerkzaamheden afsluiten met het maken van een gat in de ontstane zandhoop.


Graafwespen voeden hun larven met insecten. Dat verklaart hun tot de verbeelding sprekende namen als vliegendoder, spieswesp, groefbijendoder, bijenwolf en grote snuittordoder. Graafwespen kunnen dus wel een vlieg kwaad doen, maar de mens doen ze geen vlieg kwaad. Andersom is dat wel het geval. Als je googelt op ‘graafwesp’ voeren websites over plaagdierbestrijding de boventoon. Vanwaar toch altijd dat koersen op de automatische verdelgingspiloot, zelfs als het om niet stekende insecten gaat? Het eeuwige netheidssyndroom? Bekijk graafwespen met een andere blik en de kruispunten van stoeptegels rondom je huis in Griendtsveen, Swolgen of Kronenberg bezorgen je het ultieme vakantiegevoel.


(Dit stukje verscheen gisteren ook in Via Horst-Venray)

zaterdag 8 juli 2023

Intermezzo – Petra van de Peel

Lange tijd is het helaas wat stilletjes geweest aan het front van de lange, lange reeks van vergelijkingen van locaties en gebouwen in Horst aan de Maas met archetypische plaatsen, streken, gebouwen en wijken – denk bijvoorbeeld aan Wageningen van het Zuiden, Eiffeltoren van Horst en Florence aan de Langevensche Loop (klik hier voor een langere lijst). Aan die enigszins verontrustende stilte komt nu gelukkig een einde met de lancering van Petra van de Peel.


Misschien goed om Petra eerst even te duiden: Petra is een woestijnstad in Jordanië. De vele eeuwen geleden aldaar in de rotsen uitgehakte woningen behoren tot de zeven wereldwonderen en vormen de grootste toeristische attractie van Jordanië.


Zoals blijkt uit bijgaande foto's heeft Horst aan de Maas sinds kort zijn eigen Petra. En wel aan de Kulbergweg in Kronenberg, gelegen tussen Peelbergen Equestrian Centre en de voormalige vuilstortplaats Zuringspeel in America. In de steile rotsen hier ter plekke zijn de afgelopen maanden enkele tientallen rotswoningen uitgehouwen die de vergelijking met Petra beslist kunnen doorstaan. Ze missen weliswaar nog een beetje de verfijning van hun Jordaanse equivalent, maar wat niet is zal zeker komen: Keulen en Aken zijn ook niet op één dag gebouwd en de rotswoningen van Petra oogden tweeduizend jaar geleden ook aanzienlijk primitiever dan vandaag de dag.


Bovendien wordt nog steeds gebouwd aan de rotswoningen aan de Kulbergweg. Crisis in de bouw? Schaarste aan materialen? Gebrek aan personeel? Niet hier dan toch. Hier heerst een bedrijvigheid die haar gelijke niet kent. De ene bouwvakker is nog niet vertrokken of de andere arriveert alweer. En dat alles met een oogverblindende snelheid en een verfrissende blijmoedigheid.



Misschien komt het door de betrekkelijk recente totstandkoming, maar het Petra van de Peel heeft nog niet de erkenning gekregen die het verdient. Zelfs niet door de eigen gemeente, die er normaliter toch bepaald niet vies van is zichzelf positief op de kaart te zetten. 


Nooit te klein denken: als de Neder-Germaanse Limes, de Grachtengordel van Amsterdam en het ir. D.F. Woudagemaal – om maar eens een paar dwarsstraten te noemen – op de Werelderfgoedlijst van Unesco staan, waarom dan niet het Petra van de Peel? Wie pakt de handschoen op?

maandag 6 januari 2014

Intermezzo – Mythische berg

De Olympus. De Kemmelberg. De Mont Ventoux. Mount Sinaï. Ararat. De Muur van Geraardsbergen. Fujiyama. De Kilimanjaro. Zomaar wat mythische bergen. Wat je moet doen om een mythische berg te worden? Er is bij mijn weten geen bureau of instantie waar je je als mythische berg kunt aanmelden of examen kunt doen. Maar ik zou denken dat de status van mythische berg al snel lonkt als je van boven kaal bent, je je omgeving domineert en een beetje sagenumwoben bent. Hóóg hoef je er in elk geval niet voor te zijn: de Kemmelberg en de Muur van Geraardsbergen zijn allebei nog geen tweehonderd meter hoog.   
Horst aan de Maas had tot voor kort geen bergen, laat staan mythische bergen. Ja, je hebt ‘de gaelen baerg’ in de Schadijkse Bossen (Stefania van Lieshout memoreerde ’m eerder deze week ook al). En in Grubbenvorst, Lottum of Swolgen zijn misschien eveneens zandverstuivingen te vinden waarvan de top enkele meters boven het maaiveld ligt en daarom door de locals ‘berg’ worden genoemd. Toch kun je de betreffende bultjes objectief bezien moeilijk als bergen betitelen. Anders is dat met de Zuringspeel. De Zuringspeel deed tussen 1969 en 1991 dienst als vuilstortplaats. Eerst voor America, daarna voor de voormalige gemeente Horst en ten slotte voor heel Noord-Limburg. Zo ontstond tussen de Midden Peelweg en America een afvalberg met een hoogte van enkele tientallen meters. Die ook na de sluiting van de stortplaats nooit is afgegraven, waardoor de Zuringspeel het hoogste punt is in de verre omtrek.
Maar daarmee ben je toch nog geen mythische berg? Klopt. Toch is de Zuringspeel – zullen we ’m vanaf nu gewoon Zuringsberg noemen? – een aardig eind op weg in die richting, zo ontdekte ik gisteren. Sinds de metamorfose van de stortplaats in een golfcourse was ik er nooit meer geweest – ik houd me het liefst verre van golfcourses. Maar nu er vorige week een houten brug én een kunstwerk waren geplaatst kon ik er niet meer omheen.
Om te beginnen de brug. Een geheide kandidaat voor een hoge klassering in een nieuwe versie van de Horst-sweet-Horst top 5 van rustieke Horster houten bruggetjes. Toch was ik meer onder de indruk van het kunstwerk. En misschien nog wel het meest van de locatie van het kunstwerk. Het staat namelijk op de kale (!) top (56 meter boven NAP) van de Zuringsberg en is al van verre te zien.
Het betreft een door Ruud van der Beele vervaardigde offertafel van cortenstaal en koper. In de tafel is een schaakbord verwerkt met daarop een schaal.
Tafel, schaakbord en schaal hebben allerlei symbolische betekenissen (lees er bijvoorbeeld hier over), maar die doen in mijn ogen slechts afbreuk aan het kunstwerk: dat is sterk genoeg om het ook zonder prietpraat eromheen te kunnen bolwerken. Laat iedereen er desgewenst zelf maar een betekenis aan toekennen.
Ook een verklarend tekstbordje zou in deze leegte bepaald detoneren. Niet doen dus. En ook geen rustiek bankje. En geen afvalemmer. Helemaal niets. Mooi zo kaal laten zoals het nu is. Liefst ook nog de dennen op de berghellingen kappen en die golfbaan er meteen bij opdoeken. Laat voor het sagenumwobene die Peelkabouters, de kruidenvrouwtjes en de rituele midzomernachtfeesten dan maar komen. Zul je ervan versteld staan hoe snel de Zuringsberg uitgroeit tot een mythische berg.
(Trouwens: al interesseert dat hele kunstwerk u geen ene moer, dan nog is een bezoek aan de Zuringsberg een aanrader, zeker op een heldere dag: de uitzichten zijn werkelijk majestueus.)