Posts tonen met het label Tienray. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Tienray. Alle posts tonen

dinsdag 20 oktober 2026

Top 5 – Horster murals

‘Dinsdagmiddag sprak ik met Riceau, een inspirerende artiest die muziek, kunst en creativiteit op een bijzondere manier weet te combineren. We wisselden ideeën uit over kunst in de openbare ruimte en de mogelijkheden voor muurschilderingen binnen Horst aan de Maas. Een mooi eerste gesprek dat hopelijk een vervolg krijgt en misschien zelfs leidt tot een aantal prachtige murals in onze gemeente.’ Aldus Kay Thijssen, wethouder van kunst en cultuur, vrijdag op Facebook.

Goed om te lezen dat er voor het eerst in jaren weer wat lijkt te gaan gebeuren op het gebied van kunst in de openbare ruimte in Horst aan de Maas. Je mag wel hopen dat dit wordt ingebed in een beleid, niet hapsnap blijft en meer omvat dan louter murals.


Wat zijn murals? Grote muurschilderingen in de openbare ruimte. Kent Horst aan de Maas murals? Ja, zeker als je hier en daar wat foetelt. Komt-ie, de exclusieve Horst-sweet-Horst top 5 van Horster murals:  


5. Bernadettestraat, Tienray, OJC Gaellus, Studio Giftig


Strikt genomen geen mural omdat deze schildering (of is het een print?) niet rechtstreeks op de muur is aangebracht. Vanwege enige stijlverwantschap met veel murals toch opgenomen in deze top 5. Zonde dat de mij meer aansprekende, maar eveneens niet rechtstreeks op de muur geschilderde Bernadette inmiddels is verdwenen.


4. Julianastraat, Horst, voormalige gymnastiekzaal basisschool Meuleveld, maker mij onbekend


Te zeer verwaarloosd om voor een eerlijke beoordeling in aanmerking te komen.

3. Pastoor Jeukenstraat, America, zijgevel appartementencomplex Aan De Brug, Niek Hermkens/Atelier MHP



Als je niet foetelt is De Peel in brand misschien wel de enige echte mural van Horst aan de Maas. Twee jaar geleden aangebracht. Grootste minpunt is dat je er nergens goed zicht op krijgt.


2. Het Vongdere, Sevenum, Niek Hermkens/Atelier MHP, 2023


Uit 2023. De naate daorslaâg, geweldige titel. Schildering had tikkeltje ondeugender gemogen.  


1. Station Horst-Sevenum, maker mij onbekend

 
Pareltje. Illegaliteit zegt niets over kwaliteit. En murals hoeven beslist niet altijd figuratief te zijn.

woensdag 9 september 2026

Intermezzo – Stationslaan

Hevige online-verontwaardiging afgelopen week over het kappen van een monumentale beuk langs de toegangsweg tot station Horst-Sevenum. De beuk verkeerde in slechte staat en vormde een bedreiging voor de veiligheid. Aldus de deskundigen. ‘Hoezo slechte staat? Hoezo veiligheid? We worden weer eens belazerd door de gemeente Horst aan de Maas’, was de teneur op sociale media. Tja.


Bij gebrek aan eigen deskundigheid ben je overgeleverd aan die van deskundigen. Dus zonde van die beuk maar begrijpelijk. De toegangsweg tot het station heeft toch al niet meer de allure van weleer: daarvoor zijn er de afgelopen decennia teveel monumentale bomen verdwenen. Wat ooit een statige laan was, is verworden tot een ordinaire weg die wordt geflankeerd door wat bomen. Overigens heeft ook de sloop van de aan het begin van de toegangsweg gelegen villa Bellevue – ergens in het laatste kwart van de vorige eeuw – afbreuk gedaan aan de bekoring van de toegangsweg.


Wat is het dan een geluk dat Horst aan de Maas elders wel nog kan bogen op een stationslaan in volle glorie. Tienray bezit misschien wel de stationslaan aller stationslanen. Meter of tweehonderd lang, kaarsrecht, breed, onverhard, aan weerszijden een rij bomen op gelijke afstand van elkaar, gesloten bladerdak. Je waant je honderd jaar terug in de tijd.


Enige minpuntje: het zijn geen beuken die de laan omzomen maar Amerikaanse eiken, om en nabij de veertig als ik het wel heb, aangeplant tussen 1920 en 1930 volgens de Bomenstichting. Daar staat dan weer als pluspunt tegenover dat beide rijen bomen worden geflankeerd door beukenhagen. Ze worden niet meer onderhouden, maar het pad tussen Amerikaanse eiken en beuken werd ooit druk bewandeld, aldus dorpshistoricus Harrie Raaijmakers: ‘Tijdens Mariafeesten kwamen ongeveer een eeuw geleden duizenden pelgrims met de trein in Tienray aan. Over de middenweg reden de koetsen af en aan en de voetgangers liepen aan de beide zijkanten. Dat is hier en daar nog goed te zien.’


Wat Tienray verder voor heeft op Horst-Sevenum, is dat het uit 1873 daterende voormalige stationskoffiehuis bewaard is gebleven.


Koesteren, deze idylle.

maandag 13 juli 2026

Intermezzo – Koeltekaart

Zitten we nu in de tweede? De derde? Of toch alweer de vierde? Hittegolven volgen elkaar tegenwoordig in zo’n hoog tempo op, dat het lastig is de tel bij te houden. Hoe dan ook neemt de behoefte aan koelte elke zomer toe. Wat mogen we ons dan toch weer gelukkig prijzen dat we in Nederland wonen. Want Nederland zou Nederland niet zijn als het niet over een heuse Afstand-tot-koeltekaart zou beschikken (klik hier).


Op de Afstand-tot-koeltekaart kan je van nagenoeg elke woning of gebouw in Nederland zien hoe groot de afstand is tot een koelteplek (hier vooral opgevat als een schaduwrijke plek). ‘Elk huis zou een aangename en aantrekkelijke koele plek moeten hebben binnen 300 meter loopafstand’, zeggen de kaartmakers. Koele plekken zijn paars gekleurd, woningen en gebouwen op een afstand tot 300 meter van een koele plek zijn groen gekleurd. Woningen en gebouwen die verder weg liggen, zijn rood of oranje gekleurd.


Op de kaart valt beslist het een ander af te dingen. Inzoomend op Horst aan de Maas zijn er evengoed globaal enkele voorzichtige conclusies te trekken. Zo valt op dat je als koeltezoekende inwoner van Sevenum beter in Sevenum-Oost dan in Sevenum-West kan wonen.


In Horst is het precies andersom: daar is nagenoeg het hele gebied tussen Van Douverenstraat, Hoofdstraat, Steenstraat, Jacob Merlostraat, Deken Creemersstraat en A73 rood of oranje gekleurd. Een reden te meer om van de voormalige Weisterbeeklocatie een groene oase te maken, mag je hopen.


Mijn favoriete Horster wijk, de Norbertuswijk, kleurt tot mijn grote genoegen nagenoeg helemaal groen.


In America en Tienray kunnen koelteminnaars eveneens hun hart ophalen: daar zijn in het centrum slechts enkele woningen te vinden die niet groen gekleurd zijn.


Tot de meest beklagenswaardige gemeentenaren behoren de bewoners van de Driekooienweg in Evertsoord. Slechts aan het begin en einde van deze ellenlange weg zijn wat woningen groen gekleurd.


De makers erkennen zelf overigens dat je de kaart niet te absoluut moet zien: ‘Er zijn meer definities van een koele plek.’ En:
‘De afstand-tot-koeltekaart geeft een eerste inschatting van de locatie van koele plekken en van de afstand tot deze plekken. Maar van deze koele plekken is niet bekend of het ook aangename plekken zijn. Daarvoor is verder onderzoek nodig.’
Dus wees alsjeblieft een beetje lief voor de kaart en haar makers, bewaar je koelte en bespaar ons verhitte klimaatdiscussies.

maandag 6 april 2026

Intermezzo – Moluks woonoord Tienray (4)

Verveling lag op de loer voor veel bewoners van het Moluks woonoord in Tienray. Muziek – maken en beluisteren – was een van de mogelijkheden om die verveling te bestrijden. Uit het Dagblad voor Noord-Limburg van 3 december 1952:
‘De bewoners van het Ambonezenkamp te Tienray hebben niet veel te doen. Het noodzakelijke levensonderhoud vinden ze daar, maar het zakgeld is niet hoog en bovendien zet hun aangeboren activiteit de Ambonezen aan om zich nuttig te maken. Van nature muzikaal en vrolijk van aard grijpt de Ambonees al gauw naar ’n muziekinstrument.’
Al kort na aankomst in Tienray richtten enkele bewoners van het woonoord - onder wie de in de tweede aflevering van deze serie al ter sprake gekomen Frits Tumansery - een orkestje op dat vooral Hawaïaanse muziek speelde. Het kwam onder meer onder de benamingen Tienrayse Boys, Mena Moeria, Molana Boys, Molana Singers en Rame Dendang bekend te staan. Een van de eerste optredens vond plaats op de jaarlijkse concert- en toneelavond van de Tienrayse fanfare. Baron De Weichs de Wenne, burgemeester van Meerlo-Wanssum, sprak zijn contacten aan om optredens voor het orkestje te arrangeren. Brandweercommandant en gemeenteopzichter Bertus Poels regelde daarna het vervoer.


Bijzonder veel indruk maakte Rame Dendang op 4 december 1952 tijdens de Horster Anjeravond. De bomvolle zaal schudde volgens het Dagblad voor Noord-Limburg op zijn grondvesten toen bekend werd dat Rame Dendang (‘vrolijke dans’) onder leiding van de heer Luhukay de meeste stemmen had vergaard om Horst en omgeving te vertegenwoordigen op een gala-avond in Maastricht.
‘Het zal deze Limburgse Ambonezen goed doen, dat juist zij zijn gekozen om dit deel van Noord-Limburg in de provinciale hoofdstad te vertegenwoordigen. Zij hebben het in artistiek opzicht volop verdiend, maar in deze ovationeel begroete stemmingsuitslag is ook begrepen een erkenning door ons volk van hun trouw voor vaderland en vorstin. Noord-Limburg is trots op deze mensen.’
In Maastricht behaalde Rame Dendang vervolgens twee weken later een eervolle negende plaats en weer twee weken later in Valkenburg met een identiek deelnemersveld zelfs een tweede plaats.

De Molukkers in Tienray hadden ook muzikale contacten met Molukkers die verbleven in woonoorden in Blerick, Gennep, Venray en Well. Daaraan kwam in 1954 een einde toen de groep Molukkers die in april 1952 in Tienray was gekomen, diende te verhuizen. Aanleiding hiervoor waren conflicten in woonoord Vught tussen aanhangers van twee Molukse politieke partijen, BPRMS en CRAMS. De aanhangers van CRAMS verhuisden naar Tienray. De bewoners van het woonoord in Tienray, aanhangers van BPRMS, namen hun plaats in Vught in.

N.B. 1 Met dank aan Sjeng Ewalds voor het verschaffen van aanvullende informatie voor dit stukje.
N.B. 2 Dit is de vierde aflevering in een serie van vijf over het Moluks woonoord in Tienray. Klik hier, hier en hier voor de eerste drie afleveringen.

woensdag 25 maart 2026

Intermezzo – Moluks woonoord Tienray (3)

De volwassen bewoners van het Moluks woonoord in Tienray ontvingen drie gulden zakgeld per week en eenmaal per jaar kledingbonnen. Volgens dorpshistoricus Harrie Raaijmakers verdienden ze wat bij met seizoenswerk: aardappelen rapen, bonen, bessen en morellen plukken. Twee jongere bewoners, Frits Tumansery en Bram Heumassej, werkten bij ijzergieterij De Globe in Tegelen. Uit het Dagblad voor Noord-Limburg van 20 november 1953: ‘“Aardige jongens, waar iedereen best mee kan opschieten”, zeggen hun Tegelse collega’s ongevraagd.’ Bram had eerder in Echt gewerkt: ‘Toen hij in Tegelen kwam solliciteren, verbaasde hij zijn chefs met de laconieke verklaring, dat hij in Echt werkte en dat hij dagelijks van Tienray naar Echt en terug fietste (110 kilometer!).’

Behalve Bram en Frits werkten op dat moment nog negentien andere jonge Molukkers, die verbleven in de Molukse woonoorden in Well, Blerick en Heythuysen, bij De Globe. Ze deden hun werk tot wederzijds genoegen volgens de krant: ‘Zij verdienen er een weekloon, waarover zij zeer tevreden zijn en de fabrieksleiding is evenmin ontevreden over hun werk. “Ze zijn natuurlijk niet geschoold, maar over het algemeen zijn ze vlug van begrip, ze leren hun werk even snel als andere ongeschoolden en verschillenden zijn zelfs bijzonder handig met hun vingers.”’

Frits (links) en Bram aan het werk bij De Globe
Wat aan de integratie van de jonge Molukkers in het bedrijf zal hebben bijgedragen, zijn hun muzikale kwaliteiten. Van de bedrijfsleiding kregen ze toestemming om muziek te maken in de bedrijfskantine, aldus het Dagblad voor Noord-Limburg:
‘Dat werd het geboorte-uur van het orkestje der “Molana-Minstrels”, door de Globe-krant na het debuut op een bedrijfsfeest “een ware sensatie” genoemd. Sindsdien dringt op stille zondagen het wisselende rhythme van een electrische Hawaiïan-gitaar en een batterij van andere snaar-instrumenten uit het Tegelse fabrieksgebouw naar buiten. Het is geen Ambonese muziek, evenmin als het allemaal Globe-mensen zijn, die in deze band meespelen.’

Optreden van de Molana Minstrels. Tweede van links Anton Pattinaya
Behalve Frits Tumansery en mogelijk ook Bram Heumassej maakte nog een in Tienray verblijvende Molukker deel uit van de Molana Minstrels: de 18-jarige Anton Pattinaya. ‘Een boom van een kerel, die elke dag van Tienray naar Roermond reist, waar hij op de derde H.B.S. zit, en die later naar de M.T.S. wil’, aldus de krant. Anton behoorde vermoedelijk ook tot Rame Dendang. Dit uit bewoners van het Moluks woonoord in Tienray samengestelde orkestje maakte enige tijd furore in Noord-Limburg. Hierover volgende keer meer.

N.B. Dit is de derde aflevering in een serie van vijf over het Molukse woonoord in Tienray. Klik hier en hier voor de eerste twee afleveringen.

maandag 23 maart 2026

Intermezzo – Moluks woonoord Tienray (2)

In zijn editie van 20 november 1953 portretteerde het Dagblad voor Noord-Limburg enkele bewoners van het twee jaar eerder geopende Molukse woonoord in Tienray. Het bloemrijke artikel maakt duidelijk dat de bewoners er het beste van probeerden te maken, maar dat de omstandigheden niet meehielpen.

Neem nu de op dat moment 24-jarige Frits Tumansery, ‘een man van weinig woorden en als hij wat zegt, heeft hij er eerst tweemaal, en misschien wel driemaal, over nagedacht’. Frits tuft dagelijks op zijn brommertje op en neer van Tienray naar Tegelen naar zijn werk bij ijzergieterij De Globe. Samen met zijn moeder bewoont hij in ‘het grauwe barakkenkamp’ een ‘verveloos barakkenvertrekje’ dat door een houten schot in twee kleine ruimtes is verdeeld. De krant karakteriseert de door onkruid omgeven barakken als ‘een houten monument van eenzaamheid’.


Op zijn van de Nederlandse regering cadeau gekregen gitaar tovert Frits ’s zondags speciaal voor zijn moeder een ‘tintelende waterval van klankendruppels’ tevoorschijn. Behalve zijn gitaar en zijn bromfiets die ‘blinkt van het chroom’ heeft Frits ook ‘een stel sjieke zondagse kleren’.


Maar laat je daar niet door misleiden, schrijft de krant:
‘Blinkende fietsen, polshorloges, armbandjes, radio’tjes en smetteloze zomercostuums zijn het schoonschijnende decor, waaraan deze verbannen kinderen van het land der zon weliswaar hun vreugde beleven, maar waarachter zij toch eigenlijk slechts de kleine tragiek verbergen van hun kleurloze en propere barakkenarmoede. Achter chroom, geperste zomerpantalons en fleurige dassen gaat de onmacht schuil van mensen, die weten, dat ze toch niet kunnen ontvluchten aan de barak. Misschien is het wel dit neerdrukkende gevoel van afhankelijkheid, dat Frits zo zwijgzaam maakt, op het achterdochtige af.’
De buurman van Frits en zijn moeder is een zestigjarige, niet bij naam genoemde voormalige sergeant van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL). ‘Hij deelt er twee vertrekjes van twee bij drie meter met zijn vrouw, die op Java jarenlang een gerieflijk huis met enkele bediendes had. Meubels zijn er bijna niet. Een kacheltje, een tafeltje en drie stoelen.’ Hij moet er met zijn vrouw rondkomen van elk drie gulden per week, ‘een schamele beloning voor een leven lang van trouwe dienst’, aldus de krant.

N.B. Dit is de tweede aflevering in een serie van vier over het Molukse woonoord in Tienray. Klik hier voor de eerste aflevering. Volgende keer meer over dit krantenartikel.

zaterdag 21 maart 2026

Intermezzo – Moluks woonoord Tienray (1)

Ook al heb ik dan geschiedenisonderwijs tot op het hoogste niveau genoten, ik kan me niet herinneren dat daarin ook maar één woord was gewijd aan de Molukse kwestie. Dit illustreert de verkrampte manier waarop Nederland omgaat met zijn niet bepaald glorieuze koloniale verleden. Een collectief bewustzijn is er niet, laat staan een collectief schuldgevoel.

Ik kom hierop omdat het vandaag 75 jaar geleden is dat de eersten van in totaal 12.500 Molukkers in Nederland arriveerden. Zij waren hun leven op de Molukken (een eilandengroep in het oosten van de Indonesische archipel) niet veilig omdat ze in de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd (1945-1949) hadden meegevochten aan Nederlandse zijde, in het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL). Die Molukse militairen in Nederlandse dienst kwamen in 1951 met hun gezinnen naar Nederland met de belofte van een snelle terugkeer – een belofte die Nederland nooit zou inlossen. De Molukkers werden ondergebracht in door het hele land verspreide kampen, ook wel woonoorden geheten.


Eén van die woonoorden was het voormalige DUW-kamp aan de huidige Zwanenweg in Tienray. De Dienst Uitvoering Werken (DUW) had dit in 1946 laten bouwen met de bedoeling er arbeiders onder te brengen die werkten in het kader van de werkverschaffing. Toen dat er niet van kwam, functioneerde het kamp korte tijd als jeugdherberg. Vanaf het najaar van 1951 deed het dienst als woonoord voor Ambonezen, zoals de Molukkers destijds werden genoemd.

Dagblad voor Noord-Limburg 6 december 1951
Het is niet de bedoeling hier een complete geschiedenis van het woonoord in Tienray te schrijven. Ik volsta, in drie of vier afleveringen, met wat snippers, sommige aangenaam, andere minder aangenaam. Aangenaam voor de Molukse kinderen lijkt het te zijn geweest op de lagere school in Tienray als we dorpshistoricus Harrie Raaijmakers (1936-2023) mogen geloven. Hij schreef daarover op zijn website Mooi Tienray:
‘De integratie op school leverde geen problemen op, omdat de missiezusters het heel normaal vonden met buitenlandse kinderen te werken. Zij vormden het bestuur van de school en de leerkrachten waren veelal religieuzen. In tegenstelling tot elders, mochten hun (protestantse) kinderen gewoon in Tienray naar de katholieke school. Met Kerstmis heeft zelfs één van deze Molukse meisjes in een toneelstuk de rol van Maria gespeeld. Enkele jongens werden lid van de voetbalclub. De Tienrayse jongens waren kind aan huis in het kamp. De meisjes mochten er echter meestal niet komen van hun ouders.’
In een volgende aflevering aandacht voor minder aangename kanten van het verblijf in Tienray.

woensdag 11 juni 2025

Top 5 – Spoorwegovergangen Horst aan de Maas

Uitgerekend gisteren, op 10 juni, Internationale Dag van de Spoorwegovergang, reden er geen treinen. Waarmee spoorvakbond VVMC ons juist op deze dag het ultieme eerbetoon aan de spoorwegovergang, stoppen voor gesloten spoorbomen, door de neus boorde. Ik besloot op zoek te gaan naar een alternatief om waardig stil te staan bij de spoorwegovergang en hem alsnog de aandacht te geven die hem toekomt. Dat alternatief vond ik in een exclusieve Horst-sweet-Horst top 5 van spoorwegovergangen in Horst aan de Maas. Komt ie:

5. Grubbenvorsterweg, Sevenum


Doorgaans staan bij een spoorwegovergang de weg en de spoorlijn haaks op elkaar. Dit maakt overwegen waarbij dit niet het geval is tot witte raven. Meest treffende voorbeeld dat ik ken van een spoorwegovergang waar weg en spoorlijn elkaar dwars kruisen, is die aan de Oude Rijksweg Noord in Susteren. Een pietepeuterig klein beetje in de buurt daarvan komt de overweg aan de Grubbenvorsterweg in Sevenum.

4. Stationsstraat, Horst


Zonder twijfel de meest gehate overweg in deze top 5. De spoorbomen zijn er nog niet geopend of ze gaan alweer dicht, tot razernij van de automobilist. Haastige spoed is zelden goed, zie deze overweg daarom als een oefening in lijdzaamheid, als een ode aan de traagte.

3. Grauwveenweg, Griendtsveen


Prototype van de onbijzondere, alledaagse plattelandsspoorwegovergang met uitzicht op Het Grote Niets. Hier staan te wachten betekent onvermijdelijk verzinken in ongebreideld mijmeren.

2. Spoorstraat, Tienray


Vanouds berucht vanwege zijn hoge holderdeboldergehalte. In de loop der tijden aanzienlijk gelijkmatiger geworden, maar bij de juiste snelheid is het passeren van de Heilige Lijn (de helaas in onbruik geraakte bijnaam van de Maaslijn) hier nog altijd goed voor een ware Berg en Dal-beleving.

1. Sint Jansweg, Grubbenvorst


Overwegen die terzijde worden gestaan door een baanwachterswoning zijn zeldzaamheden geworden. In Horst aan de Maas resteren als ik het wel heb slechts baanwachterswoningen in Griendtsveen, Melderslo en Grubbenvorst. Deze laatste is de meest idyllische: gelegen aan het einde van een bosweg, aan een inmiddels voor gemotoriseerd verkeer gesloten overweg. Ideale plek om je te laten betoveren door uitbundig gekwinkeleer, af en toe afgewisseld met de welluidende tonen van de overwegbel.

(Dit is een Horst aan de Maas-variant van het stukje dat vandaag verscheen in Via Horst-Venray)

woensdag 29 mei 2024

Top 5 – Krantenberichten over kerkinbraken in Horst aan de Maas

‘Verschrikkelijk, geen respect meer.’
‘Moet niet gekker worden in Horst aan de Maas. Van een kerk stelen, bent dan wel echt zielig.’
‘Dat zelfs op deze plek mensen jatten zegt genoeg. Totaal nergens meer geen schaamte over hebben, en niks meer heilig is.’
‘Kan onze maatschappij nog dieper zinken?’
‘De vroegere normen en waarden zijn niet meer.’

Zomaar wat Facebook-reacties op het nieuws, maandag, over een inbraak in de kerk van Meterik. Deze reacties kenmerken zich door een hoog vroeger-was-alles-beter-gehalte en een misschien nog wel hoger waar-moet-dat-toch-heen-gehalte. Ik kan u verzekeren: valse nostalgie ten top! Vroeger waren inderdaad sommige dingen beter, maar heel veel dingen ook niet.


Met kerkinbraken is het precies hetzelfde als met kermisruzies (klik hier): ze zijn van alle tijden. Zelfs in tijden dat de rooms-katholieke kerk nog een gezaghebbend instituut was (ook al niet iets om vol  nostalgisch verlangen op terug te zien), vonden met grote regelmaat kerkinbraken plaats, óók in de kernen die nu Horst aan de Maas vormen. Een vluchtig historisch krantenonderzoekje leidde binnen de kortste keren tot een oogst van meer dan twintig inbraken in kerken en kapellen in de afgelopen anderhalve eeuw in Horst aan de Maas. Ik ben ervan overtuigd dat diepgaander onderzoek leidt tot een oogst die de honderd kan benaderen en misschien wel overschrijden.  


Komt ie, de exclusieve Horst-sweet-Horst top 5 van krantenberichten over kerkinbraken in de kernen van de huidige gemeente Horst aan de Maas, gebaseerd op een vluchtig onderzoekje en gerangschikt in oplopende mate van leesplezier:

5. America, 1930. Bron: De Tijd, 6 februari 1930.


Wat is uw beroep? Offerbloklichter.

4. Melderslo, 1960. Bron: Dagblad voor Noord-Limburg, 14 juni 1960.


Heet dat niet van een kouwe kermis thuiskomen? Maar wist de dief wel dat er even eerder nog 250 gulden in het offerblok had gezeten?

3. Horst, 1892. Bron: De Tijd, 18 september 1882.


Je ziet het ‘groot aantal inwoners onzer gemeente’ de vermaledijde dief achter de vodden zitten. ‘Waat mende geej ow wal ni, fiezennammi?’

2. Sevenum, 1911. Bron: Limburger Koerier, 1 juli 1911.


Lang, maar beslist de moeite waard om helemaal te lezen. Slim bedacht van dat rietje of lijmstokje, alleen zo jammer van die ‘van zijn wil onafhankelijke omstandigheid dat zich aan de onderzijde van de gleuf een in schuine stand aangebrachte geleider bevond, die het doordringen van het stokje tot op den bodem bemoeilijkte en terughalen van het stokje met geld onmogelijk maakte’.  

1. Sevenum, 1940. Limburger Koerier, 8 mei 1940.


Nog veel langer en nog veel moeilijker leesbaar, maar ook nog meer de moeite van het lezen waard. Die kop alleen al: ‘Kerkdief met ziekelijke neiging voor offerblokken.’ Voor uw gemak heb ik twee van de meest tot de verbeelding sprekende passages volledig uitgetikt:
‘Verdachte van Kl. uit Eindhoven is voor dit feit al vele malen veroordeeld. Het is een kwaal van hem offerblokken te lichten. Af en toe verkeert hij in een omstandigheid dat hij geen offerblok kan zien, of hij kan de verleiding niet weerstaan het open te breken en den inhoud er uit te nemen.’
en
‘Verdachte bleef hardnekkig ontkennen. Hij wendde bovendien allerlei pogingen aan, om buiten de muren van de gevangenis te blijven en slikte op een dag een lepel in. Onverwijld moest hij naar het ziekenhuis worden overgebracht, alwaar terstond operatief moest worden ingegrepen. De man doorstand de operatie en hersteld zijnde, verscheen hij dinsdag voor zijn rechters.’

zondag 26 mei 2024

Top 5 – Vooroorlogse kermisincidenten in Horst aan de Maas

Gisteravond vechtpartij op Sevenumse kermis, melden de lokale en regionale media. Ik geloof het graag. Kermis en vechtpartijen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Net als ruzies, mishandeling en andere incidenten. Niet alleen nu, al eeuwenlang. Sla er de archieven en krantenleggers maar op na. Voor nu een Horst-sweet-Horst top 5 van vooroorlogse krantenberichten over kermisincidenten in Horst aan de Maas, gerangschikt in afnemende mate van onbenulligheid van het vergrijp. Komt ie:

5. Horster kermis, 1925


Bron: Limburger Koerier, 29 september 1925

4. Tienrayse kermis, 1930


Bron: Nieuwe Venlosche Courant 27 oktober 1930

3. Horster kermis, 1936


Bron: Nieuwe Venlosche Courant, 18 november 1936

2. Grubbenvorster kermis, 1926


Bron: Tilburgsche Courant 2 juli 1926

1. Americaanse kermis, 1911


Bron: Nieuwe Venlosche Courant, 21 september 1911

donderdag 14 september 2023

Intermezzo – Sloop

In de categorie ‘Belangrijk regionaal nieuws dat ik door een verblijf van twee maanden in het buitenland niet de aandacht heb kunnen geven die het verdient maar graag alsnog wil memoreren’ nu svp even uw aandacht voor een gebouw waarvan ik me pas op betrekkelijk hoge leeftijd heb gerealiseerd dat het een architectonische schepping was. Wat het voormalige Boschveldcollege in Venray eerder voor mij dan wel was? Een middelbare school, een instituut, een leerfabriek, een moloch. Maar vooral: iets waaraan ik een grondige hekel had, een angstaanjager.

Als leerling, ruim veertig jaar geleden, heb ik het Boschveldcollege in elk geval nooit beschouwd als een gebouw met esthetische of architectonische waarde. Nee, het was er gewoon en dat was al erg genoeg. Het heeft decennia geduurd voordat ik het Boschveldcollege, inmiddels Raaylandcollege geheten, óók kon zien als een waardevolle toevoeging aan de Venrayse openbare ruimte met architectonische kwaliteiten. Met zijn strakke horizontale geleding, witte gevels, platte dak en gebrek aan opsmuk was het in 1968 door de Venrayse architect Piet Lerou ontworpen gebouw een typerende representant van de wederopbouwarchitectuur.

En nu, terwijl ik buitenslands vertoefde, is het voormalige Boschveldcollege dus gesloopt. En vind ik dat zonde. Houdt het in Venray dan nooit op met het verkwanselen van naoorlogs architectonisch erfgoed? Na onder meer Inalfa, busstation en postkantoor opnieuw een naoorlogs gebouw dat is opgeofferd aan iets waarvan je je kan afvragen of het vooruitgang valt te noemen. Ik besef maar al te goed dat niet alles kan worden bewaard, maar enige prudentie is hopelijk toch niet teveel gevraagd?

Intussen dreigt in Horst aan de Maas sloop voor een ander markant voorbeeld van naoorlogse architectuur: Zonnehof. Dit wooncomplex in Tienray bestaat uit twee cirkels waaromheen in beide gevallen 22 woningen zijn gebouwd, respectievelijk in 1969 en 1973. In elk van beide cirkels staat in het midden een boom. De bouw van de woningen in een rond hofje en de binnentuin voor collectief gebruik bevorderen het gemeenschapsgevoel. De echtgenote van toenmalig commissaris der koningin Charles van Rooy verrichtte op 4 mei 1971 de officiële opening van het eerste deel van Zonnehof. Aanvankelijk woonden in de in grijze betonstenen met bitumen dakbedekking gebouwde woningen uitsluitend bejaarden, inmiddels mensen van alle leeftijden.


De huidige bewoners krijgen steeds meer en steeds duidelijker signalen dat eigenaar Wonen Limburg van plan is Zonnehof binnen afzienbare tijd te slopen. Ook in dit geval: zonde. Niet voor niets noemt Erik van Maarschalkerwaard, architectonisch vormgever en inwoner van Tienray de bouwwijze van Zonnehof ‘afwijkend en vrij uniek in zijn soort’. Toch vrees ik dat ook Zonnehof niet meer te redden valt.

Wanneer gaan Venray en Horst aan de Maas nu eindelijk eens echt serieus werk maken van inventarisatie en behoud van wederopbouwarchitectuur?

P.S. 1 Dit stukje verscheen in ingedikte vorm gisteren ook in Via Horst-Venray
P.S. 2 De twee foto’s van Zonnehof bij dit stukje zijn gemaakt door Erik van Maarschalkerwaard, de eerste in 2009, de tweede recentelijk. Voor het gebruik ervan en ook voor zijn aanvullende informatie over Zonnehof dank ik hem hartelijk.
P.S. 3 Binnenkort meer op Horst-sweet-Horst over Zonnehof