Posts tonen met het label natuur. Alle posts tonen
Posts tonen met het label natuur. Alle posts tonen

zondag 12 juli 2026

Intermezzo – Scholekster

Als kind ging ik op zondagochtend steevast en rundje ri-je met m’n vader. We hadden een min of meer vaste route: de Paes, de Schaak, het gebied waar nu Loohorst ligt (waar het stikte van de konijnen), het Grauwveen en ten slotte de Peel tussen Griendtsveen en Helenaveen. Stapvoets over onverharde wegen die inmiddels alweer decennialang ontoegankelijk zijn voor gemotoriseerd verkeer. We zagen vogels die je in deze regio tegenwoordig niet of nauwelijks meer ziet. Denk aan de wulp, de grutto, de patrijs. Andersom kan ik me niet herinneren dat we toen ook maar één keer een grote zilverreiger (‘witte reiger’), een ooievaar of een raaf zijn tegengekomen, vogels die vandaag de dag in deze contreien redelijk algemeen zijn.

Een zeldzame verschijning in die tijd was de Haematopus ostralegus ofwel scholekster. Waarschijnlijk vanwege z’n zeldzaamheid én z’n oranjerode snavel was de scholekster – samen met de wulp (vanwege z’n naam en z’n gekromde lange snavel) – mijn favoriete vogel. Hoewel de scholekster hier tegenwoordig in groteren getale voorkomt en intussen de raaf voor mij aan de top van het vogelrijk staat, is mijn fascinatie voor de scholekster nooit verdwenen.


Wat bijdraagt aan mijn sympathie voor de scholekster, is dat ik altijd een beetje met ‘m te doen heb. Misschien ontmoet ik ‘m op de verkeerde momenten, maar in mijn nabijheid brengt-ie doorgaans een luid, schel, hoog, piepend geluid voort. Laatst ook weer toen een luidruchtig koppel me op de Spoorweg in Hegelsom hoog in de lucht passeerde. Wat was er aan de hand? Had het te maken met mijn aanwezigheid? Waren ze boos, bang, verontrust, nerveus? Of is dit een te menselijke interpretatie? Kan het zijn dat wat ik voor een klaagzang houd voor een scholekster juist een uiting van welbehagen is?


Een tweede reden waarom ik een beetje te doen heb met de scholekster, is dat ik ‘m tegenwoordig vaak aantref op of in de nabijheid van oerlelijke akkers. Akkers met een vloerbedekking van zwart landbouwplastic waarop gewassen worden geteeld. Het beeld van kinderen die ver weg in een arm land dag in dag uit op een onafzienbare vuilnisbelt rondscharrelen in een poging te overleven, is dan nooit ver weg. Waaraan hebben die kinderen dat te danken? Waaraan heeft zo’n mooie, statige vogel dat te danken? Je gunt ‘m toch een sappig weiland of plasdrasgebied? Of is de scholekster net zo’n opportunist als de mens? Gaat ook hij liever voor snel gewin? Dient het gemak niet alleen de mens maar ook de scholekster?

maandag 8 juni 2026

Intermezzo – Trots!

‘Laten we blij zijn met elkaar! Laten we optimistisch zijn! Laten we zeggen: “Nederland kan het weer!” Die VOC-mentaliteit! Over grenzen heen kijken! Dynamiek! Toch?’
Aldus Jan Peter Balkenende in 2006. Dagen, weken, maanden, jaren zelfs, gingen voorbij zonder dat ik ook maar een moment aan onze voormalige minister-president (2002-2010) moest denken. Afgelopen week was het eindelijk weer eens zo ver. CDA, Essentie, Leef en VVD presenteerden hun bestuursakkoord voor Horst aan de Maas voor de komende vier jaar (klik hier). Trots! heet het – inclusief uitroepteken. En trots waren ze, de beoogde wethouders, Leon Litjens (CDA), Kay Thijssen (Essentie), Roy Bouten (Leef) en Pieter Goedhart (VVD). De trots klotste tegen de plinten, golven van trots overspoelden de raadszaal, de lucht was zwanger van trots. Ook de schriftelijke weerslag van het akkoord barst van de trots. Lees mee:
‘We zijn trots op ons verhaal en vertellen dat ook waar nodig om bij te dragen aan onze ambities. Horst aan de Maas is een trotse gemeente. We zijn trots op de tientallen evenementen die van onderop georganiseerd worden. We investeren in kunst, cultuur en erfgoed als onderdeel van kwaliteit van leven, identiteit en trots op onze dorpen. Ondernemerschap zit in ons DNA en wij zijn trots op onze ondernemers. Horst aan de Maas is van nature ondernemend en daar zijn we trots op.’
Is er iets op tegen om trots te zijn? Nee. Maar als je telkens uitspreekt hoe trots je wel niet bent, raakt het aan jezelf moed inpraten, aan jezelf overschreeuwen. Krijgt het iets potsierlijks. Iets balkenendiaans.


Honderdtwintig ronkende bladzijden telt het bestuursakkoord. Het getuigt van torenhoge ambities en bevat honderden voornemens, plannen en beloftes. Veel teveel om hier gedetailleerd te bespreken. Mijn globale indruk is dat natuur en landschap er nogal bekaaid vanaf komen in het geweld van economie en (agrarisch) ondernemerschap. Typerende zin: ‘Onze economie steunt op een toekomstbestendige land- en tuinbouwsector. Dit is de basis voor ons ecosysteem en bepaalt ons DNA.’

Het lijkt erop alsof natuur en landschap vooral dienstbaar moeten zijn. Aan de economie, aan ondernemers, aan agrariërs, aan kwaliteit van leven, aan landbouw, aan recreatie, aan toerisme, aan gezondheid, aan leefbaarheid. Typerende zin: ‘Wij geloven in gebiedsgerichte aanpak waarin belangrijke natuur wordt beschermd, versterkt en verbonden, maar wel in samenhang met wonen en economie.’ Natuur en landschap onderworpen aan de wens van de mens – alsof natuur en landschap geen intrinsieke waarde hebben.


Enkele zaken die me wél aanspreken in het akkoord: openbaar vervoer vanuit elke kern naar station Horst-Sevenum, een pilot voor een burgerberaad, meer aandacht voor minderheden in de gemeenteraad, de ambitie om naoorlogse architectuur te behouden en te versterken, ruimte voor bijzondere architectuur, een onderzoek naar structurele bekostiging van kunst in de openbare ruimte.


Over vier jaar weten we hoe trots we kunnen zijn op dit college. Toch?

zondag 16 november 2025

Intermezzo – Mens, natuur, economie

De gemeenteraad van Horst aan de Maas discussieerde dinsdag een half uur over de stelling dat er een goede balans moet zijn tussen mens, natuur en economie (klik hier en ga naar 2.11.00). Dit leidde tot verstandige, onnozele, behartigenswaardige en onzinnige woorden. Omdat de discussie alle kanten opging, is samenvatten schier onmogelijk. Daarom een selectie van citaten. Scheid zelf alsjeblieft het kaf van het koren.  


Hilde Spreeuwenberg (Perspectief): ‘Wat ons betreft gaan we eerst uit van de mens en de natuur. De economische ontwikkeling hoort daar dienend aan te zijn.’

Alex Janssen (Doen): ‘Als je dingen wil doen die geen geld opbrengen, begint het wel met economie om die dingen betaalbaar te maken.’

Sjaak Jenniskens (Vur Iederien): ‘Het is niet zo dat economie op 1 staat, helemaal niet.’

Kay Thijssen (Essentie): ‘Natuur toevoegen is geen doel op zich, net zoals economie toevoegen geen doel op zich is.’


Imke Emons (BVH): ‘Als u zegt “We moeten meer oog hebben voor de natuur”, dan hebben we geen voedselzekerheid meer. Want dan gaan we producten uit het buitenland halen, terwijl we hier in onze gemeente hele mooie bedrijven hebben.’

Hilde Spreeuwenberg (Perspectief): ‘Horst aan de Maas hoeft niet te produceren voor de hele wereld.’

Jan Wijnen (PvdA): ‘Als we twintig jaar teruggaan en het landschap van toen vergelijken met dat van nu, dan zijn we qua natuur ver achteruitgegaan. Heel veel landschapselementen zijn weg.’

Joep Peeters (VVD): ‘Je kunt heel veel welzijn en natuur willen, maar zonder goede economie en zonder ondernemers heb je geen welvaart. En zonder welvaart heb je geen natuur en geen welzijn. We moeten opletten dat alles wordt opgeofferd voor welzijn en natuur.’


Nathalie Rozendaal (Hart voor Horst aan de Maas): ‘Natuur en economie kunnen heel goed samengaan.’

Maarten Voesten (D66-GroenLinks): ‘Natuur kost in eerste instantie geld, maar levert zó veel op in termen van gezondheid. We moeten niet alles opofferen voor de economische winsten. Ik denk dat we in Horst aan de Maas veel te veel produceren.’

Alex Janssen (Doen): ‘Dat idealistische denken is totaal niet praktisch. Economie lijkt een vies woord te worden in deze gemeente. We hebben geld te verdienen, er moet brood op de plank komen. We moeten het nuchtere boerenverstand blijven gebruiken.’

Hilde Spreeuwenberg (Perspectief): ‘We hebben een economie waarin ondernemers oneindig moeten groeien. Dat deugt niet. Daardoor heb je steeds grotere bedrijven nodig. Maar daar hebben we de grond niet voor. Dus moet je de economie op een andere manier invullen.’