Posts tonen met het label winkels. Alle posts tonen
Posts tonen met het label winkels. Alle posts tonen

donderdag 7 mei 2026

Intermezzo – Aardappels te koop

De scholen hebben meivakantie. Dat is onder meer te merken aan het de afgelopen anderhalve week explosief gegroeide aantal stoepkrijttekeningen. Terugdenkend aan mijn eigen schoolvakanties herinner ik me eindeloos voetballen en een steeds bedrukter gemoed naarmate het einde van de vakantie naderde – school was voor mij vooral een hinderlijke onderbreking van de vakantie. Schoolvakanties herinner ik me ook als een tijd van ambitieuze bouwplannen. Maar bij gebrek aan motorische en technische vaardigheden gooide ik de hamer en de schroevendraaier er doorgaans al snel gefrustreerd bij neer. Dat is bij Gijs (8) wel anders.


Fietsend over de Saarweg in America stuitte ik afgelopen vrijdag op een fantastisch stalletje in de wegberm. ‘Aardappels te koop’, was er met zwarte verf op gespoten. Afstappen en een foto maken natuurlijk. Toen ik weer verder wilde fietsen, kwam een jongen naar buiten lopen. Gijs.
‘Heb jij dit gebouwd?’
‘Ja.’
‘Ongelooflijk! Knap hoor, heb je echt heel mooi gemaakt.’


Ondertussen is de moeder van Gijs er ook bij komen staan. Ze vraagt Gijs waarom hij geen aardappels in het stalletje heeft liggen.
‘Die liggen er wel hoor.’
‘Oh ja, ik zie ze nu.’
‘Kan ik er dan misschien kopen?’, vraag ik.
‘Ja.’
‘Had je al een prijs bedacht?’, vraagt de moeder aan Gijs.
‘Euhhh… ja… maar die ben ik weer vergeten.’
‘Een euro per kilo?’, vraagt de moeder aan Gijs.
‘Oh ja.’
‘Dan wil ik graag een kilo’, zeg ik.
Gijs overhandigt mij twee zakjes; ik geef hem een euro en een fooi.


Of ik misschien een stukje mag schrijven over het stalletje? Dat mag van Gijs. En van zijn moeder, die ook nog vertelt dat Gijs het stalletje tijdens de vakantie in twee dagen heeft gebouwd en bij het spuiten van de teksten hulp heeft gekregen van zijn broer Teun (9) en diens vriendje Bart (10). Waarvan akte.


Of ik nog wat meer foto’s mag maken? Natuurlijk. Als ik weg wil fietsen, benadrukt Gijs dat ik niet moet vergeten in het stukje ook het adres te noemen: ‘Dan komen er misschien wel heel veel mensen.’ Agrarisch ondernemer in de dop. Welnu: Saarweg 19 in America is the place to be!  

zondag 29 maart 2026

Horst in oude ansichten (11) | Steenstraat


De oorlogsschade is hersteld, de antenne heeft zijn intrede gedaan, het gemeentehuis straalt als nooit tevoren – we zijn pas halverwege de jaren vijftig, maar de Steenstraat is al klaar voor het volgende decennium. Alles spic en span. De torenklok van de fonkelnieuwe Sint-Lambertuskerk heeft zojuist kwart over vier geslagen. Zinderende augustushitte. De scholen zijn net uit. Een meisje wacht bij de trap naar het bordes van het gemeentehuis op het vriendinnetje met wie ze heeft afgesproken. Een jongen in korte broek is, terwijl hij bij de kerk een auto zag naderen, rennend de straat overgestoken. De verkeerszuilen in de bocht zien het gebeuren. Een dissonant, die auto: het zijn fietsen die het straatbeeld domineren. Stalen rossen nog. Vier geparkeerd bij kapper Van Heesch, waarvan drie slordig op een kluitje. Een jongen fietst, staand op de trappers, richting fotograaf. Achter hem zet een moeder haar zoontje op de bagagedrager, hij is al te groot voor een stoeltje. Drie vrouwen vergapen zich aan de nieuwste aanwinsten in de etalages van manufacturenhandel Van Well. Het zal niet lang meer duren voordat de winkelpui totaal wordt gerenoveerd. In pand Wijnhoven, rechts op de voorgrond, brengt tien jaar later schrijver dezes zijn eerste levensjaren door. 

donderdag 29 januari 2026

Intermezzo – Carnavalsetalage (4)

Op een moment dat werkelijk niemand meer dacht dat het er nog van zou komen, heeft De Greef toch weer keihard toegeslagen met een carnavalsetalage om je vingers bij af te likken. De stoffenwinkel aan de Meterikseweg in Horst heeft werkelijk alle zeilen bijgezet om van haar etalage andermaal een bont spektakel te maken dat het oog streelt.


Zoals recentelijk te doen gebruikelijk pakt De Greef uit met een superbe ensemble dat geheel uit vrouwen bestaat. Geheel volgens de degreeffiaanse traditie gaan de vier carnavalistes ook deze keer weer ongeschoeid de drie dolle dagen in. Anders dan de voorbije jaren zijn het nu de traditionele carnavalskleuren rood en vooral geel en groen die domineren. Gebleven zijn de elegantie, het zelfbewustzijn en het oog voor detail, maar het pad der soberheid, dat de etaleur verleden jaar nog bewandelde, is ditmaal  verlaten. Nu voeren geserreerde uitbundigheid en een vleugje exclusiviteit de boventoon. Een breuk met het verleden vormen ook de flashy hoofdtooien van de drie volwassen dames.


Gezien het voorgaande mag het geen verrassing meer heten dat de vakjury De Greef opnieuw als winnaar heeft aangewezen van de jaarlijkse Horst-sweet-Horst-prijs voor de fraaist gedecoreerde carnavalsetalage van de gemeente.


De welgemeende felicitaties van de voltallige Horst-sweet-Horst-redactie gaan uit naar directie en personeel van de textielwinkel.

zondag 25 januari 2026

Intermezzo – Boodschappenbriefje (15) | Boeren en ballen

(Vrijdag opgeraapt in het gebied tussen de winkelkarretjesstallingen van Lidl en Plus in Horst.)

mik. Geeft een leeftijdsindicatie. En een supermarktindicatie. Jongeren zijn geen mik-zeggers. Brood haal je bij elke supermarkt, mik bij Plus of desnoods bij Jumbo, maar niet bij Lidl.

Kip/vlees. Nog een leeftijdsindicatie. Jongeren zijn specifieker. Waarom kip apart vermelding verdient? Kip móet, bij het andere vlees komt het niet zo nauw. Sukadelappen, karbonade, schnitzel, gehakt, kalfsoesters: het kan en mag allemaal.

SAP. Behoeft geen nadere specificatie: sap is bij hem (‘hem’ ja – mannelijke intuïtie) sinaasappelsap. De tweede boog naar links in de S van SAP is nóg minder soepel dan die in de S van vlees.

BOEREN. Boer’n yoghurt. De overweging om Boer’n yoghurt vanwege die apostrof en ontbrekende e principieel links te laten liggen, komt niet bij ‘m op.

BOUiLLON. Ook vandaar misschien de kip. Of het vlees.

BALLEN. Voor in de BOUiLLON. ‘Balletjes’ krijgt ie niet uit z’n pen.

AFW. middel. Hij zou zich betrapt voelen als ie dat puntje na de W achterwege zou laten. Het puntje markeert ook de breuk met hoofdletters en de terugkeer naar kleine letters. Bovendien was wéér die lastige tweede boog naar links in de S van afwas geen aanlokkelijk vooruitzicht.

APPELAZIJN. De onverwacht snelle terugkeer naar hoofdletters.

Vermicelli. Voor de BOUiLLON met BALLEN. En weer terug naar kleine letters. Twijfelkont.

ZAKJES melk. Twee opties: of hij bedoelt koffiemelkcupjes of hij bedoelt plastic zakjes én melk. Dat tweede is het meest waarschijnlijk: briefje was al klaar toen ie zich bedacht dat er ook melk moest zijn. Daarom melk er snel nog aan toegevoegd, in kleine letters. De S van zakjes is al een heel stuk eleganter dan de S van vlees en van SAP.

WIJN. Rode. Maar dat weet ie wel.

DOOS. De definitieve bevestiging dat we van doen hebben met een Plus-klant. En een meesterlijke S die alle eerdere S’en in de schaduw stelt.

vrijdag 23 januari 2026

Intermezzo – Error


23 januari – Internationale Dag van het Handschrift


(‘Mijn hoofd had daar wel even error van’, zei de medewerkster van Albert Heijn Horst in tegen de man die eerst tegen haar had gezegd dat het hem opviel dat de winkel zoveel scankassa’s had terwijl het klantenbestand van Albert Heijn in Horst toch behoorlijk op leeftijd was en haar daarna had gevraagd wat ze vond van de nieuwe inrichting van de winkel, waarop de medewerkster had geantwoord dat die nieuwe inrichting haar heel goed beviel maar dat er natuurlijk ook een paar dingetjes waren waaraan ze zich stoorde, waarop de man haar had gevraagd om daar eens een voorbeeld van te noemen, waarop de medewerkster had gezegd dat sommige pilaren behoorlijk in de weg stonden, waarop de man haar niet begrijpend had aangekeken, waarop de medewerkster hem had gewezen op een pilaar die de doorgang voor klanten enigszins bemoeilijkte.)  

dinsdag 20 januari 2026

Intermezzo – Voetbalplaatjes

-Koëpzegels?
-Nae.
-Knuffelzegels?
-Nae.
-Pannezegels?
-Nae.
-Vershaldbekskeszegels?
-Nae.
-Hánddookzegels? 
-Nae.
-Servieszegels?
-Nae. 
-Kassabon?
-Nae.
-Voetbalpletjes?
-Jao! Die wal! Wát dóchte geej da?


(En het altijd zo uitkienen dat je uitkomt op een bedrag in de orde van grootte van 10,23 of 20,31 euro enz. – niets zo frustrerend in de voetbalplaatjesperiode als een bedrag in de orde van grootte van 9,98 of 19,76 euro enz. te moeten neertellen)

zondag 11 januari 2026

Intermezzo – Kloosterhof (4)

28 januari 1976 was de dag waarop de Europese voetbalbond aandrong op minder voetbalwedstrijden op de televisie. 28 januari 1976 was de dag waarop in Oldehove een zwarte kroonkraanvogel werd gevangen. 28 januari 1976 was de dag waarop een school voor gehandicapte kinderen in Kampen dreigde met een kort geding tegen André van Duijn vanwege diens carnavalslied Willempie. Maar woensdag 28 januari 1976 was toch in de eerste plaats de dag waarop burgemeester Toon Steeghs het Horster winkelcentrum Kloosterhof officieel opende.

Op de plek van Kloosterhof had sinds de tweede helft van de negentiende eeuw klooster Nazareth gestaan. Na enkele jaren leegstand werd in februari 1975 begonnen met de sloop van het klooster. Het binnen een jaar geopende nieuwe winkelcentrum werd ontwikkeld door exploitatiemaatschappij Venrode uit Venray. Bij de opening bood het onderdak aan Coenen (huishoudelijke artikelen), Ron Kruytzer Optiek, de Nederlandse Credietbank, koffieshop Cox, Santecraem (bloemsierkunst), Bouw- en exploitatiemaatschappij Coppus, Jan Linders en Macoru (vermoedelijk een projectontwikkelaar).
   
Winkelcentra (shopping malls dien je tegenwoordig te zeggen) hebben altijd iets triests. Doods, wel willen maar niet kunnen, karakterloos, aangeharkt, goedkoop, grauwe middelmaat. Het betrekkelijk overzichtelijke winkelcentrumpje genaamd Kloosterhof vormde hierop geen uitzondering. Waarbij ter verdediging dient opgemerkt dat het ook moeilijk concurreren is als je de Sint-Lambertuskerk als buurman hebt. Deze ansichtkaart, enkele jaren na de opening uitgegeven door boek- en kantoorboekhandel en langjarig Kloosterhofhuurder Willems en Rietjens (later Willems, nog later Bruna), maakt het gebrek aan uitstraling pijnlijk duidelijk.


Verbouwingen die in de loop der jaren plaatsvonden maakten het er allemaal niet beter op. Als Kloosterhof al enige allure had, dan was dat uitsluitend te danken aan het mini platanenlaantje, evenwijdig aan de Kerkstraat.


Resteert een vraag die er niet echt toe doet, maar toch opkomt: bestaat winkelcentrum Kloosterhof binnenkort vijftig jaar? Of is er sinds Kloosterhof enkele jaren geleden werd gesloopt geen sprake meer van een winkelcentrum en dus ook niet van Kloosterhof? Ik zou zeggen dat laatste.    

donderdag 9 oktober 2025

Intermezzo – Automatiek

Heb je eenmaal Werelddierendag gehad, dan daagt het besef dat Nationale Krokettendag niet meer ver weg is. Vandaag, 9 oktober, is die grote dag! Wie hier vanwege dat heuglijk feit een ode aan de kroket verwacht, kan nu beter stoppen met lezen. Een heel groot krokettenliefhebber is aan mij namelijk niet verloren gegaan. De occasionele vleeskroket heeft na mijn vegetarische omwenteling plaatsgemaakt voor de occasionele groentekroket – goed te hebben, maar er zijn grotere lekkernijen.

Wat Nationale Krokettendag vooral bij mij teweegbrengt, zijn gedachten over de automatiek. Van Dale: ‘Automatiek – toestel of hal voor verkoop per automaat, vooral van eetwaren.’ ‘En dan vooral van snacks’, zou ik daaraan willen toevoegen.


Jaren zeventigherinnering: zaterdag was de vaste frietdag, Joosten (‘Joëste’) aan de Jacob Merlostraat in Horst de vaste frituur. Je kwam binnen in een kale ruimte, met achterin links een flipperkast. In de rechterzijmuur was een opening uitgespaard om de bestelling te plaatsen en in ontvangst te nemen. Rechts naast die opening de automatiek, een gesloten wand met naar schatting vijf keer acht glazen deurtjes, van elkaar gescheiden door zilvergrijze omlijstingen, waarachter de opgewarmde snacks voor de snelle hap je toelachten. Inworp? Twee kwartjes misschien?


Anno 2025 is het aanzien van Jacob Merlostraat 8 nauwelijks veranderd in vergelijking met vijftig jaar geleden. Aan het nu geblindeerde raam kon je destijds ijs kopen. Rechts daarnaast de toenmalige lunchroom.


De oprit naar een garage, links van het geblindeerde raam, moet toen de overdekte kale ruimte zijn geweest met de flipperkast en de automatiek. De automatiek bevond zich in de nu grijze zijgevel.   


Wikipedia:
‘De automatiek is al aan het begin van de 20e eeuw ontstaan, vermoedelijk in Duitsland. Van hier uit waaide het idee al snel over naar andere landen. In deze periode kwam het voedsel nog echt opgediend uit de automatiek, dus op een bord en een dienblad. Dranken werden in een glas geserveerd. De automatiek groeide in de jaren '50 uit tot een populaire voorziening, met name van de opgeschoten arbeidersjeugd, die voor het eerst iets te besteden had. De broodjes maakten plaats voor patates frites en snacks. Na de jaren zestig verminderde de populariteit van de automatiek in de meeste landen, en uiteindelijk verdween ze uit het straatbeeld. Behalve in Nederland: hier is de automatiek onverminderd populair.’
Wat de vraagt oproept of de automatiek ook in Horst aan de Maas nog ergens het straatbeeld opsiert. Verscheen de automatiek überhaupt wel ooit ergens in het straatbeeld van Horst aan de Maas?

zondag 13 juli 2025

Intermezzo – Griendtsveen, een stervend dorp? (5)

Verder met de serie over de bijzondere scriptie uit 1949 van Jet Jansen over Griendtsveen. Vandaag de vijfde aflevering over middenstand, zelfvoorziening en infrastructuur in Griendtsveen in 1949. Klik hier, hier, hier en hier voor de eerdere afleveringen.

Griendtsveen telde in 1949 drie winkels: een bakker, een slager en een kruidenier. In de behoefte aan groenten voorzagen de meeste inwoners zelf. Het Griendtsveense veebestand bestond met name uit kippen en varkens. Jet: ‘Zoals in de meeste plattelandsgezinnen voelen ook hier de mensen zich niet gelukkig zonder een huisvarken, 52 gezinnen hebben er een, 51 gezinnen houden kippen.’


Voor andere eerste levensbehoeften waren de inwoners vooral aangewezen op Deurne. Jet: ‘Een manufacturenwinkel, een schoenenwinkel en dergelijke ontbreken in Griendtsveen en voor de aanschaf van een artikel op dit gebied moeten de huisvrouwen op zijn minst naar Deurne fietsen, heen en terug een tocht van 14 kilometer. Oudere mensen die deze tocht niet meer kunnen volbrengen zijn aangewezen op de een of andere marskramer die af en toe door het dorp trekt, of op de welwillendheid van de buren.’ Wel hield een kapper uit Deurne eenmaal per week zitting in Griendtsveen.


De inwoners van Griendtsveen voelden zich nauwelijks betrokken bij de gemeente Horst. Andersom gold hetzelfde. Jet:
‘De gemeente kent de bewoners van Griendtsveen met hun wel en wee niet zo goed. Wil zij zich al eens met de een of andere zaak in Griendtsveen inlaten dan wordt haar al gauw door de Maatschappij aan het verstand gebracht, dat de Maatschappij niet erg op die bemoeienis gesteld is. Daar het hele dorp eigendom van de Maatschappij is blijft er voor de gemeente niet veel anders over dan zich hier maar bij neer te leggen.’

De afzijdigheid van de gemeente leidde er onder meer toe dat de wegen in Griendtsveen in abominabele staat verkeerden. Jet:
‘Men ziet van tijd tot tijd wel enkele arbeiders van de Maatschappij aan het werk met wat grint, water en een soort wals met twee paarden ervoor om de wegen op te knappen, maar de veenachtige bodem werkt spoedige verzakking in de hand.’

Het isolement van het dorp werd verder in de hand gewerkt door het ontbreken van een trein- of busverbinding. Jet: ‘Men is dus in Griendtsveen aangewezen op de fiets. Oudere mensen komen het dorp practisch niet meer uit. Een auto huren is te kostbaar, daar de enige taxi-onderneming in America eerst al een ritje moet maken om in Griendtsveen te komen.’

N.B. De eerste twee foto's bij dit stukje zijn afkomstig uit Panorama van 21 augustus 1962.

donderdag 9 januari 2025

Intermezzo – Schravelende oudjes

Rond het middaguur zijn bij de supermarktkassa een vrouwelijke klant van middelbare leeftijd en een caissière met elkaar in gesprek.


Ik háj ma effe gewacht totdát ’t nimmer sniëjde.
Verstendig.
Ik háj gedócht dát ’t hee nou wal vul drukker zöj zie.
Nae, vámerge wao ’t juust vul drukker.
Toen ’t zò hárd sniëjde?
Jao, allemaol oudjes.
Dát mende ni!
Acht ván de tien maense óp de parkeerpláts waore aldere.
Dát háj ik noëit gedócht.
Da kunne ze wer gaon klage as ze valle.
Jao. Ik begriep die maense ni.
Ze halde d’r gewoën vá um te schravele.
Dát zal ’t zien.
Jao.
Hojje wàh.
Hojje.

zaterdag 20 januari 2024

Intermezzo – Carnavalsetalage (2)

Drie weken voor het begin van De Drie Dolle dagen heeft de Horst-sweet-Horst vakjury weer zijn jaarlijkse rondje door Horst aan de Maas gemaakt om de winnaar te bepalen van de Horst-sweet-Horst-prijs voor de fraaist gedecoreerde carnavalsetalage van de gemeente. Na rijp beraad heeft de jury unaniem besloten de prijs voor het 333e achtereenvolgende jaar toe te kennen aan De Greef Stoffen. De welgemeende felicitaties van de voltallige Horst-sweet-Horst-redactie gaan uit naar directie en personeel van de textielwinkel aan de Meterikseweg in Horst.

donderdag 28 september 2023

Intermezzo – Horst, Iain Matthews, John Schoorl en een hondje

‘Iain Matthews, de 77-jarige muzieklegende, loopt door het winkelhart van Horst aan de Maas, de gemeente die zich afficheert met een pissende hond. Hij weet te vertellen dat ijssalon Passi al twee keer de Gouden IJsspatel heeft gewonnen, en dat in de twintig jaar dat hij hier nu woont alle banken en platenzaken zijn opgedoekt.’


Wat ontzettend fijn dat De Volkskrant de grote John Schoorl had afgevaardigd voor het maandag in de krant verschenen grote Iain Matthews-interview. Bovenstaande opening alleen al. Meesterlijk. En vrij dodelijk voor Horst aan de Maas.


De eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat ik beter bekend ben met het werk van John Schoorl dan met dat van Iain Matthews. Geen enkele bezoeker van café Cambrinus kan het zijn ontgaan dat we hier in Horst een muzieklegende in ons midden hebben. Ook mij niet. Toch heb ik nooit een concert van Iain in Cambrinus bijgewoond. En toch ben ik ondanks alle loftuitingen van zijn lokale adepten nooit gevallen voor zijn muziek. En toch is mijn eerste associatie bij het horen van de naam Matthews nog altijd ‘Stanley’ en geen ‘Iain’.  


Hoe anders is het met John Schoorl. Als langjarig abonnee van De Volkskrant ben ik maar al te goed bekend met zijn werk. Ook al interesseert het onderwerp me geen zak, artikelen van John Schoorl vreet ik. Omdat ze zijn geschreven door John Schoorl. In zijn geheel eigen John Schoorl-stijl, waarvoor ik wél ben gevallen. Na het beluisteren van het interview dat Kunststof onlangs met hem had (klik hier) overweeg ik zelfs zijn boek over ondernemersverhalen aan te schaffen.
‘Je probeert er een beeld van te krijgen, van tevoren, hoe Iain Matthews resideert in Horst, sedert 2001 opgegaan in Horst aan de Maas en gedurende het carnaval Dreumelrijk geheten.’
‘… en gedurende het carnaval Dreumelrijk geheten.’ Dat bedoel ik nou: dat Horst gedurende het carnaval Dreumelrijk heet, lijkt een overbodige toevoeging, maar geeft richting bij het vormen van een beeld van de wereld waarin Iain terecht is gekomen.

‘Weet je, zegt Matthews, voordat hij in cultureel centrum ’t Gasthoês zijn tanden zet in een kersenvlaai, Neil Young is ook maar een gewone gast.’
Stuk, John! Niet ‘een kersenvlaai’, maar een stuk kersenvlaai. Een stuk vlaai in het Dreumelrijk. En John? Ik gok een stuk rijstevlaai met slagroom. Voor Neil ongetwijfeld een stuk abrikozenvlaai. Ruutjes natuurlijk, gewone gast tenslotte.
‘Matthews steekt uitgelaten zijn hand op naar een voorbijganger en heeft een kort gesprek met een jonge kennis, in het Engels, zijn moedertaal. Lopend langs Kruidvat en Scapino zegt hij geen enkele ambitie te hebben om zich het Nederlands eigen te maken. Als hij op een verjaardag zit, in zo’n onvermijdelijke kring, en de conversatie collectief overschakelt naar het Nederlands, voelt dat voor hem als een verlossing.’

John kennende een bewuste keus om Iain langs Kruidvat en Scapino te laten lopen en niet langs Gember en Natuurwijzer. Horst is natuurlijk ook meer Kruidvat en Scapino dan Gember en Natuurwijzer. Nog even dan.
‘Matthews vervolgt zijn weg door het winkelgebied, tot zijn afschuw omgeven met vlaggen met afbeeldingen van een pissende hond, lokaal bekend als het Hôrster Hundje, en het rijmpje: Heb je dorst? Dan ga je naar Horst. Daar zit een hondje. Dat plast je in het mondje!’

Worden we even mooi te kijk gezet. Intussen breek ik nog steeds m’n hoofd over de vraag welke andere platenzaken dan Mikroshop hier in de afgelopen twintig jaar nog meer zijn opgedoekt.

vrijdag 2 september 2022

Top 5 – Horst aan de Maasfoto’s in Typisch Nederland


Ben je in het eerbiedwaardig Nederlands Fotomuseum in Rotterdam en wie kom je daar tegen? Loempia Lei! Nota bene in een expositie die Typisch Nederland heet. Raar? Nee. Want: ‘Er is niet veel typischer Nederlands dan de Vietnamese loempiakraam. In Vietnam bestaat dit fenomeen niet.’ Aldus Jan Dirk van der Burg. En hij kan het weten: een grotere kenner van typisch Nederland dan de (nog even) Fotograaf des Vaderlands bestaat er niet.


Typisch Nederland zijn behalve loempiakramen ook slingerhekjes, Boeddhabeelden, cijferweergaveinletters (‘8enzeventig’), palmen, enzo’s, klikodecoraties, home-borden, huisnaamhuisvlijthumor (‘Kojutvindu’), vensterbanksymmetrie, voortuinparkeren en conifeerfiguratie. En meer van zulke fenomenen, enfin, u kent ze wel. Jan Dirk heeft de uitingen hiervan geïnventariseerd, gefotografeerd, gerubriceerd en voor de expositie in het Nederlands Fotomuseum van korte toelichtingen voorzien in zijn even onovertroffen als aanstekelijke stijl. Over Boeddhabeelden bijvoorbeeld: ‘Het is de versteende spirituele sterkhouder van de Nederlandse voortuin.’ Bezoek deze expositie (ze loopt tot en met 30 oktober) en de injectie met deze alledaagse shit verlost je voor even van andere alledaagse shit.


Toch, ondanks alle lof: het bezoek aan Typisch Nederland was voor mij óók enigszins ontnuchterend. Al veertien jaar pretendeer ik met Horst-sweet-Horst aan te tonen hoe enig in zijn soort Horst (aan de Maas) is. Jan Dirk prikt dit ballonnetje genadeloos door. Hoe meer ik van de expositie zag, hoe onontkoombaarder het besef doordrong dat Horst aan de Maas misschien wel het typischt Nederland is van typisch Nederland: het Horst aan de Maasgehalte van Typisch Nederland is onvoorstelbaar hoog. Zó hoog dat het nog een hele klus was een top 5 van Horst aan de Maasfoto’s in Typisch Nederland samen te stellen. Desalniettemin is het gelukt. Komt ie, de exclusieve Horst-sweet-Horst top 5 van Horst aan de Maasfoto’s in Typisch Nederland:

5.

Jan Dirk: ‘Volgens de laatste schattingen wonen er zo’n 50.000 boeddhisten in Nederland, maar dat staat in geen verhouding tot het aantal Boeddhabeelden.’ Dat betekent dat er in Horst aan de Maas waarschijnlijk honderden Boeddhabeelden moeten staan. En dat enorme aantal verklaart waarschijnlijk waarom zelfs deze Horstkenner niet weet waar hij de beide Boeddhabeelden uit Horst aan de Maas moet situeren die Typisch Nederland sieren.
 
4.

Een palmboom in de voortuin: ook al zo’n oprukkend fenomeen. Jan Dirk: ‘Een palm in de tuin is een beetje vakantie in de voortuin. De palmdichtheid in Limburg is vermoedelijk het dichtst in Limburg, maar de opmars gaat rap noordwaarts.’ Ook van de palmboom uit Horst aan de Maas in Typisch Nederland vraag ik me af waar ie staat. Wilde gok: de Zegersstraat in Horst.

3.

Ik beweer het zelf al jaren en word daarin nu bevestigd door Jan Dirk: niet het voormalige klooster maar de zwarte luiercontainer met rood deksel is hét pronkstuk van de Pastoor Notermansstraat in Meterik.

2.

Loempia Lei. The one and only.

1.

Een aparte categorie van Typisch Nederland is ‘Enzo’. Jan Dirk: ‘De terloopse afkorting voor enzovoort – ook bekend als ‘& zo’ – is het vangnet waar je als ondernemer altijd op kan vertrouwen.’ Dus barst het in Nederland van de enzo’s: ‘Knippen & Zo’, ‘Brokken & Zo’, ‘Mobieltjes & Zo’ & zo. Jan Dirk: ‘Het meest origineel is wat mij betreft Tuincentrum Groenzo uit Sevenum. Die besloot enzo te integreren in het woord groen en alle uitspraakproblemen voor lief te nemen.’

donderdag 28 april 2022

Intermezzo – Aldi (4)

Drie weken geleden vroeg ik lezers om verdere informatie over het pand in de Loevestraat dat oorspronkelijk zuivelfabriek St. Lambertus herbergde en daarna achtereenvolgens ketelfabriek Hocon, autogarage Janssen en supermarkt Aldi. Die oproep (klik hier) leidde tot drie mooie reacties.


Van Mart van den Munckhof ontving ik de vijf geweldige foto’s die dit stukje sieren. De enige context die Mart bij de foto’s wist te verschaffen was dat hij ze had gevonden in de papieren van z’n twee jaar geleden overleden vader. Op bovenstaande foto staan achterop twee stempels: ’10 mei 1954’ en ’30 mrt 1956’. 1954 of 1956? Afgaand op de vrachtwagen uiterst rechts op de foto zou ik denken in elk geval ergens in de jaren vijftig.


Of de foto’s van melkboer, melkkar en melkpaard eveneens uit de jaren vijftig dateren? Zou kunnen. Maar als iemand zou zeggen ‘jaren dertig’ zou ik het ook geloven. Vast staat dat ze op het Wilhelminaplein zijn gemaakt: op één foto is (rechts) nog net een fragment van het postkantoor te zien. De twee andere foto’s zijn gemaakt voor het pand waarin nu Blok 10 is gevestigd. Iemand misschien enig idee wie de melkboer is?


Van Jan Janssen ontving ik een verslag van een op 13 maart 1957 gehouden vergadering van coöperatieve zuivelvereniging Noord-Limburg. Daarin kwam de sluiting van de melkfabriek aan de orde:
‘Behalve het feit dat de nieuwe melkinrichting in Venlo (…) groot genoeg is om de hele productie van Horst over te nemen, heeft mede een rol gespeeld het feit dat de vermindering in de aanvoer van boerenmelk in Horst niet enkel een tijdelijk verschijnsel mag worden genoemd, maar wel degelijk een verschijningsvorm is van een pertinente structuurverandering. Een verdere terugloop van de boerenmelkaanvoer vanuit het gebied Horst ligt dan ook in de lijn der verwachtingen. (…) Het plan is nu dan ook om zodra het bedrijf in Venlo in werking zal zijn getreden (…) over te gaan tot het overbrengen van de gehele aanvoer en verwerking van de Horster melk naar Venlo.’

Jan voegde hier nog aan toe dat de melkproductie een jaar later naar Venlo werd verplaatst, maar dat delen van het complex daarna waarschijnlijk nog zijn gebruikt voor opslag van melkproducten.


Na de stillegging van de melkproductie nam ketelfabriek Hocon zijn intrek in het pand. Van Wiel Keijsers ontving ik hierover de volgende informatie:

‘In het woonhuis dat vroeger achter de Aldi stond woonde, eind jaren ’50, begin jaren ’60, de familie Vullings, eigenaar van de ketelfabriek e.d. Begin jaren ‘60 verhuisden bedrijf (met de naam Hocon) en familie naar de Industriestraat. Eigenaar Ger Vullings was nogal klein van postuur en werd daarom ‘Girke’ genoemd. Hij was in die tijd ook lid van de brandweer in Horst.’


Mart, Jan en Wiel: zeer hartelijk dank voor jullie foto’s en informatie! Reacties blijven welkom via horstsweethorst@gmail.com

vrijdag 8 april 2022

Intermezzo – Aldi (3)

Je raakt ergens in verzeild en vervolgens kom je er niet meer van los. Dat is nu bij mij het geval met het Aldi-pand aan de Loevestraat in Horst. ‘Misschien toch eens keer het gemeentearchief induiken en proberen meer te achterhalen over de bouwgeschiedenis’, schreef ik dinsdag (klik hier). Het hele fijne was dat ik dankzij de medewerking van de archiefambtenaren Martien Peters en Gert Pieter van Motman gistermorgen al terecht kon op het gemeentehuis. En daar prachtige blauwdrukken van uit 1923 daterende bouwtekeningen van de zuivelfabriek aantrof.




De voorgevel (de zijde waar zich tot vorige week de ingang van Aldi bevond) en de linker zijgevel hebben de tand des tijds ten minste nog een klein beetje doorstaan.


De achtergevel en de rechterzijgevel (de gevel aan de Loevestraat) zijn onherkenbaar in vergelijking met de bouwtekening. Je moet denk ook van goeden huize komen om nog iets van de oorspronkelijke interieurindeling – van laboratorium tot boterpakkerij, van kolenbergplaats tot melkontvangst en van karn- en centrifugelokaal tot overdekte spoelplaats – te kunnen herkennen.

Architect van de zuivelfabriek was C.G. Engelfriet.


Engelfriet was destijds de huisarchitect van de Algemeene Nederlandsche Zuivelbond FNZ. Hij heeft meerdere zuivelfabrieken op zijn naam staan. De FNZ was in 1900 ontstaan als federatie van regionale bonden van plaatselijke coöperatieve zuivelfabrieken. De federatie opereerde vanuit drie kantoren. Het secretariaat was gevestigd in Den Haag, de technische dienst (waar Engelfriet onder viel) in Utrecht en de Centrale Aankoop in Arnhem. Op YouTube staat een prachtige film uit 1931 over de toenmalige melkbewerking en over het functioneren van de FNZ. De film bevat beelden van een Gelderse zuivelfabriek waarvan de architectuur sterke overeenkomsten vertoont met die van de Horster zuivelfabriek. Bekijk ‘m hier:

Nieuw voor mij en wat ik pas op het gemeentehuis ontdekte, is dat zich op het terrein van de zuivelfabriek ook een directeurswoning heeft bevonden, eveneens ontworpen door Engelfriet. Die woning moet in elk geval tot in de jaren zestig hebben bestaan.


Zoals eerder geschreven (klik hier) vond de officiële opening van de Coöperatieve Stoomzuivelfabriek St. Lambertus plaats op 12 juni 1924. Vier dagen later werd begonnen met de verkoop van zuivelproducten:


Het eerste jaar verliep meteen succesvol, berichtte de Nieuwe Venlosche Courant op 24 februari 1925: ‘De nieuwe melkfabriek blijkt schitterende resultaten op te leveren.’ Dat maakte een winstuitkering van vijf gulden per koe mogelijk voor de bij de coöperatie aangesloten veehouders.


Ten slotte: over het ophalen van de melk bij de veehouders schreef Geschiedenis Melderslo in 2018 in een nieuwsbrief (klik hier):
‘De melk werd iedere dag met paard en wagen bij plaatselijke boeren in melkbussen opgehaald. Vervolgens werden de bussen naar de fabriek in Horst gereden, daar geleegd en het aantal liters genoteerd. Nog dezelfde dag werden de bussen weer bij de boeren ingeleverd, zodat deze de volgende dag weer met verse melk gevuld konden worden. Op iedere melkbus was een uniek nummer aangebracht, zodoende kwamen de lege melkbussen altijd weer op de juiste leveradressen terug.’
Hierna misschien nog een aflevering over de geschiedenis van het Aldi-pand. Zijn er lezers met herinneringen aan de tijd dat de zuivelfabriek erin was gevestigd of de tijd daarna toen respectievelijk de Hocon en garage Janssen er hun intrek in hadden genomen? Mail dan svp naar horstsweethorst@gmail.com