De ingetogenheid, het optimisme, het vooruitgangsgeloof van de jaren zestig. De
welvaartstaat in opbouw, de antenne als fier statussymbool op elke schoorsteen
(op die ene na dan). De idylle van bakstenen eenvoud en eenvormigheid. Schreeuwerigheid
en borstklopperij zouden nog even op zich laten wachten. Zorgvuldig vormgegeven
lantaarnpalen. Moderne kunst ter verheffing van het volk. Het grasveldje net te
klein voor een volwaardig potje voetbal. Straten die liggen te wachten op
stoepranters. In de verre verte lonkt de leegte. Achter de leegte het Gortmeules
Kruus, de Gortmeule, de Paes, Castenray. In de nabije verte, meteen rechts
naast het huizenblok op de achtergrond, een glimp van een bungalow. De bungalow
van mijn opa en oma, Julianastraat 49. De melkboer hield er dagelijks z’n koffiepauze.
Net buiten de kaart woonden wij, Julianastraat 25. Naast een trafohuisje. Daarnaast
de ligusterhaag waar je je zo fijn achter kon verstoppen. Aan de overkant
woonden Bèr en Fien. En Joop en John. Wier Lego-steentjes net niet pasten op de
mijne. Bèr met zijn verreikende basstem. ‘Jóóóópie, kóm, aete!’ In hun
huiskamer een bandrecorder, ons onbekend. Op hun televisie in het Duits
nagesynchroniseerde cojbojseries, op hun radio schlagers. Heintje op het
toppunt van z’n roem. Fien was fan.
Horst aan de Maas liefdevol, verontwaardigd, uitdagend, kritisch en verwonderd beschouwd
zaterdag 21 december 2024
Horst in oude ansichten (7) – Monument Jan van Eechoud
zaterdag 7 september 2024
Intermezzo – Schume (2)
Telkens weer strelend om te merken dat een stukje wordt gelezen en reacties oproept. Zoals het stukje vorige week over schume (klik hier), een dialectwoord dat je tekort doet door het met ‘stelen van vooral fruit’ te vertalen, hoewel het dat volgens de letter der wet wel is. Zoals vorige week betoogd zie ik schume eerder als een kwajongensstreek, een vorm van baldadigheid.
(Dit stukje verscheen afgelopen woensdag in iets andere vorm ook in Via Horst-Venray)
donderdag 29 augustus 2024
Intermezzo – Schume
Graaiend in de grabbelton die dialect heet, stuitte ik een dezer dagen op het
werkwoord schume. Als de zomer op z’n laatste benen loopt, breken namelijk
de hoogtijdagen van het schume aan. Althans voor mijn gevoel en althans
vroeger.
Wie nog wil gaan schume kan daar maar beter niet te lang meer mee wachten.
(Dit stukje verscheen gisteren ook in Via Horst-Venray)
donderdag 25 november 2021
Intermezzo – Tribunalen
‘Uw tijd komt nog wel, want er komen tribunalen.’ Dat heeft Forum voor Democratie dan toch maar mooi voor elkaar gekregen: de joyeuse rentrée van het woord tribunaal. Nu de tribunalen zelf nog. Zou Thierry al een blauwdruk klaar hebben liggen? Van de tribunale organisatie, van de tribunale macht? Zou Horst bijvoorbeeld een tribunaal krijgen? En daarmee eindelijk weer zijn status als regionaal gerechtelijk centrum herwinnen? Als rechtgeaard chauvinist hoop ik daar natuurlijk vurig op, het zit me nog steeds niet lekker dat het kantongerecht in Horst in 1877 is opgeheven. Het zal trouwens toch niet zo zijn dat Venray, dat nooit een kantongerecht heeft gehad en tot 1877 onder het kanton Horst viel, nu ineens wel een tribunaal zou krijgen? En zou het galgenveld nabij Castenray, op de grens van de gemeenten Horst aan de Maas en Venray, in ere worden hersteld na invoering van de tribunalen?
(Dit is een bewerkte versie van het stukje dat gisteren verscheen in Via Horst-Venray)
zondag 7 maart 2021
Intermezzo – Rein Bril (2)
‘Heeft iemand meer informatie over Rein Bril en meer in het bijzonder over
zijn Noord-Limburgse tijd?’ Zo besloot ik afgelopen dinsdag het stukje (klik
hier) over de ooit in Castenray en Broekhuizen woonachtige kunstenaar Rein Bril.
Vaak komt er op zo’n vraag geen antwoord. Ditmaal wel, meerdere antwoorden
zelfs. Van Floor Hermans, Jan Janssen en Arie Stas. Laatstgenoemde herinnerde
zich dat hij Rein Bril eind 1978 of begin 1979 in Broekhuizen thuis had bezocht
en maakte woensdag deze foto van dat pand in zijn huidige staat (waarvoor dank):
‘Rein Bril is mij wel bekend. Ik heb hem leren kennen toen hij in Broekhuizen woonde, in een heel groot oud huis op de grens met Broekhuizenvorst. In Broekhuizen woonden toen meerdere beeldende kunstenaars en andere alternatievelingen die zich bezighielden met muziek en er was zelfs een heus theatertje waar de crème de la crème van de Nederlandse kleinkunst regelmatig acte de présence gaf. Dit theatertje met de naam Mikro Skoop werd gerund door Hans Conen en zijn vrouw Wilmy Conen-Peeters. Wilmy maakte ook enorme abstracte wandkleden van schapenwol die ze zelf geverfd had met natuurlijke kleurstoffen. Hans gaf les in Venlo, runde het theater en initieerde diverse kunstprojecten die nogal opzien baarden. Zo reed hij bijvoorbeeld rond in een auto die er uitzag als een ruimteschip met grote glazen koepels op het dak. Behalve uit Rein Bril bestond het contingent beeldend kunstenaars uit meerdere personen die ik me op dit moment niet allemaal herinner maar waarvan Mathieu Knippenbergh en Toon van de Ven de bekendsten zijn. In Broekhuizenvorst hadden Lydia Luyten (naaldkunstenares) en Joop Sorky (beroepsactivist en provo van het eerste uur) zich gevestigd in een onbewoonbaar verklaarde woning op de grens met Swolgen. Zij kwamen uit Amsterdam.
![]() |
| Lydia Luyten met haar zoon Milo voor haar onbewoonbaar verklaarde woning aan de Krienestraat in Swolgen (foto afkomstig uit een dagboekje van Lydia Luyten) |
![]() |
| Rein Bril (foto afkomstig uit Maarten Beks, Rein Bril) |
dinsdag 2 maart 2021
Intermezzo – Rein Bril (1)
Het oneindige laagland tussen Leunen en Castenray is niet bepaald het mooiste wat Noord-Limburg te bieden heeft. Akkers, stallen en her en der wat boerderijen, dat is het wel zo’n beetje. Geen omgeving waar je moderne kunst verwacht. Toch zou het zomaar kunnen zijn dat hier mijn eerste kennismaking met dit fenomeen heeft plaatsgevonden.
Zo is het verankerd in mijn geheugen: begin jaren zeventig, ik ben een jaar of 6, rijd ik met mijn vader over de doorgaande weg van Leunen naar Castenray. Iets voorbij bushalte Het Schoor staat aan de rechterkant van de weg een bordje met het opschrift ‘Expositie’. We volgen het bordje en komen uit bij een oude boerderij. Daar woont Rein Bril, kunstenaar. Daar ook eindigt mijn herinnering. Hebben we de expositie bezocht? Hebben we Rein Bril gesproken, zijn werk gezien? Of kwamen we aan een gesloten deur? Soms zou je willen dat je herinneringen wat minder vaag zijn.
![]() |
| Balans-beelden, 2004; klik hier voor bron foto |
Ik kon die boerderij daarna nooit meer passeren zonder de gedachte aan Rein Bril. Daar bleef het dan vervolgens ook bij. Totdat ik er laatst weer eens aan voorbijkwam. Na thuiskomst besloot ik een internetonderzoekje aan Rein Bril te wagen. Wie is of was Rein? Wat voor werk maakt(e) hij? Hoe raakte hij in die boerderij verzeild? Waarom en wanneer vertrok hij er weer? Exposeerde hij er inderdaad begin jaren zeventig?
![]() |
| Klik hier voor bron foto |
Mijn hoop op internet zijn volledige levensverhaal aan te treffen bleek ijdel. Ik moet het doen met wat snippers. Samengevat: Rein Bril werd in 1945 geboren in het Groningse Usquert en overleed in 2012 in het Friese Twijzel, waar hij een beeldentuin had. Hij heeft op een aantal plaatsen gewoond, zo ook in Castenray, waar hij in 1970 of 1971 ‘mijn’ in vervallen staat verkerende boerderij (‘Vens Pláts’) kocht van Mia Weijs. In 1976 zou hij in Broekhuizenvorst hebben gewoond. 1978: ‘In Galerie Libra in Broekhuizen exposeert schilder-tekenaar Rein Bril. De galerie wordt gerund door zijn vrouw.’
Hij maakte driedimensionaal werk, schilderijen, aquarellen en pentekeningen. Zijn werk werd vanaf 1965 op tal van plaatsen geëxposeerd. In het Franse Gondrin vond in 2016 zelfs een postume solo-expositie plaats, een voortvloeisel uit een lang verblijf in Frankrijk. Twee jaar eerder was werk van hem te zien op een expositie in het Venrays Museum.
![]() |
| De vader / warrior, 2005; klik hier voor bron foto |
Heeft iemand meer informatie over Rein Bril en meer in het bijzonder over zijn Noord-Limburgse tijd? Laat het me svp weten via horstsweethorst@gmail.com!
(Dit stukje verscheen op 16 september 2020 in iets andere vorm in Via Horst-Venray)


















