vrijdag 7 maart 2025

Intermezzo – Voormalige vuilstortplaatsen (1) | Rotven

Er een dagwandeling maken is te hoog gegrepen – een kwartiertje volstaat – maar nergens hoor je tegen het vallen van de avond de voorjaarsvogels uitbundiger concerteren dan in het Rotven. Klein maar fijn.


De complete geschiedenis van het Rotven moet volgens mij nog worden geschreven. Hier alvast wat bouwstenen. Het Rotven ligt tussen Horst en Meterik, in een van oorsprong drassig gebied tussen Melatenweg en Donkstraat, bekend onder de benamingen Blaote en Delle.


Horst stond tot in de vorige eeuw bekend om zijn productie van textiel. Lange tijd was de vlasvezel naast wol de belangrijkste grondstof voor textiel. Dit verklaart waarom in Horst vlas werd geteeld. Een fase in het rottingsproces van vlas was het roten. Dit gebeurde in stilstaand water. Het Rotven, dat zijn naam ontleent aan het roten, was zo’n water.


De vlasteelt en het roten verdwenen, het Rotven, dat een oppervlakte had van iets minder dan anderhalve hectare, bleef bestaan. Tientallen jaren was het ’s winters een centrum van ijspret. Zo ook in 1909.


In 1936, midden in de crisistijd, besloot de gemeenteraad van de ijsbaan in het Rotven zelfs ‘een mooi werkobject voor jeugdige werkloozen’ te maken.   


Behalve als ijsbaan fungeerde het ven ook tijdelijk als locatie voor het houden van eenden.


In 1947 vroeg raadslid Van Heijster zich af of het Rotven kon worden getransformeerd tot tuinbouwgebied. Nee dus: de gemeente had het ven op het oog als toekomstig zwembad. Zover kwam het niet. Intussen benutte Jan en alleman wel het ven om er huisvuil in te kieperen. Dit tot leedwezen van burgemeester Gijsen. Hij zei in 1954 het jammer te vinden dat ‘het stukje natuurschoon’ niet te behouden was. Drie jaar later opperde raadslid Jenniskens er toch maar weiland van te maken. Gijsen vond dat voorbarig, gezien de op handen zijnde ruilverkaveling. Maar een jaar later kopte het Dagblad voor Noord-Limburg:


Gijsen verklaarde nu dat ‘aan de vuilstorting paal en perk was gesteld’ en dat het Rotven als onderdeel van de ruilverkaveling weiland zou worden. Kort daarna moeten de plannen alsnog zijn gewijzigd: in plaats van ijsbaan, tuinbouwgebied, zwembad, onderkomen voor eenden, weiland of natuurschoon werd het Rotven nu de officiële gemeentelijke vuilstortplaats. Die zou het tot 13 november 1972 blijven. Net lang genoeg om me nog een op de vuilnisbelt rondscharrelende Karel Bus (‘Káj Buus’) voor de geest te kunnen halen.


Daarna is de vuilstortplaats aan zijn lot overgelaten, een blinde vlek gebleven voor plannetjesmakers, projectontwikkelaars, speculanten en ander gespuis, en uitgegroeid tot een paradijsje voor concerterende voorjaarsvogels. Dat het ten eeuwigen dage zo moge blijven.

N.B. Mocht iemand foto's hebben van het Rotven toen het nog ven of vuilstortplaats was, dan houd ik me van harte aanbevolen. 

woensdag 5 maart 2025

Intermezzo – Horstensia 11 | Keukenafvalinzamelingsinformatiepakket

Object: doos
Materiaal: karton
Afmetingen (l x b x h): 21 x 15,5 x 3 cm
Gewicht: 44 gram (doos) / 267 gram (doos inclusief inhoud)
Datering: 2025
Uitgevers: Gemeente Horst aan de Maas en RD Maasland


Keukenafvalinzamelingsinformatiepakket. 38 letters, maar dan heb je ook wat. ‘Keukenafval, het begin van iets moois!!’ De schijnbare contradictie tussen afval en iets moois. Zet je toch even aan het denken. Vandaar waarschijnlijk dat één (of géén) uitroepteken niet volstond. ‘Open mij voor meer info!’ Aha, een sprekende doos. Past naadloos in de trend om objecten (‘Ik ben te huur’) en dieren (’Wij steken zomaar over’) te antropomorfiseren.

De doos oogt fris en fruitig, als een hapklaar brokje zelfs. Maar bij schrijver dezes leidt zo’n doosje altijd tot een acute vorm van openingsspanning. Zou het ditmaal wel lukken, iets openen zonder dat het ontaardt in blinde woede en beschadiging van het te openen object? We gaan het zien. Aan welke zijde beginnen? Eerst dat stickertje verwijderen (wijst zo’n stickertje trouwens niet op een gebrek aan vertrouwen van de fabrikant in z’n eigen product)? Wat dient er te gebeuren met de zijflapjes? Rustig blijven. Lukt niet. Blinde woede neemt alsnog de regie over.


Twee stickers, twee rolletjes van elk tien composteerbare plastic zakjes en de Afvalwijzer 2025 komen uit het doosje rollen.


‘Plaats uw container met de pijlen richting de rijbaan. Zo voorkomen we problemen met leegmaken.’ Moet je de stickers wel in de juiste richting plakken. Maar daarover hebben we gelukkig een aparte brief gekregen. ‘Lees goed in deze brief hoe u de stickers moet plakken.’


Zijdezachte zakjes, aaibaar. Rijkelijk voorzien van het kiemplant- en OK compost-logo. En het Horst aan de Maas-logo. Plus een onidentificeerbaar logo:


Maar het logoïstisch gezien eveneens nadrukkelijk aanwezige TÜV Austria heeft het allemaal goedgekeurd. Technischer Überwachungsverein. Dan moet het wel snor zitten.


Heerlijke teksten met een hoog we-kunnen-het-en-we-zijn-er-trots-op-gehalte. En een hoog uitroeptekengehalte. ‘Afval scheiden doen we samen.’ ‘Afval scheiden doen we in Horst aan de Maas al fantastisch en dat willen we samen zo houden!’ ‘Kampioen afval scheiden, bedankt!’ ‘Een geweldig resultaat dat we willen behouden!’


Uit de begeleidende brief: ‘In maart lopen er voorlopers mee die de containers controleren op de inhoud en de containers voor u op de juiste plek zetten.’ Houd het dan maar eens droog.

(Voor de oplettende lezer/kijker: de laatste twee foto’s zijn gemaakt na ontvangst van een nog intacte doos door een gulle gever die wel over de vereiste openingsvaardigheden beschikt.)

dinsdag 4 maart 2025

Top 5 – Americaanse gifgroene wegdekvissen

‘Meneer! Mooie vissen hè?
‘Jazeker! Prachtig!’
‘Ja!
‘En heel zeldzaam!’
‘Ja?’


Voor het eerst in tientallen jaren is de uiterst zeldzame gifgroene wegdekvis weer in Nederland opgedoken. En wel in America. Horst-sweet-Horst telde vanmiddag liefst 28 exemplaren en wist bovendien een amoureuze ontmoeting tussen twee gifgroene wegdekvissen op de gevoelige plaat vast te leggen. Deze prille liefde wijst mogelijk op toekomstige uitbreiding van het gifgroene wegdekvisbestand. Wat een fraaie lentedag al niet vermag!

Komt ie, de exclusieve Horst-sweet-Horst top 5 van Americaanse gifgroene wegdekvissen:

5.

4.

3.

2.

1.

maandag 3 maart 2025

Intermezzo – Aso

Inderdaad focking irri dat een of andere leipo z’n doggo hier z’n kaka-drelie heeft laten zetten. Niet verwonderlijk dus dat de auteur van deze schriftelijke mededeling z’n aggro de vrije loop heeft gelaten. Meer nog dan in het woord aso uit die aggro zich in de liefst vijf vraagtekens waarmee de schriftelijke mededeling eindigt.


Een aso is volgens Van Dale een asociaal iemand. Ensie vermoedt dat het midden jaren tachtig van de vorige eeuw is ontleend aan het Duits en stelt dat het vooral populair is onder jongeren, politiemensen en welzijnswerkers. Of dat hier ook het geval is?


Camiel Hamans promoveerde in 2021 op het ontstaan en de geschiedenis van woorden als Indo, homo, aso, provo, Afro, alto, dumbo, weirdo, lesbo, Brabo, Limbo, lullo, positivo. NRC vroeg hem vervolgens naar de systematiek achter deze woorden. Hamans:
‘De oudste woorden van dit type zijn Indo, homo en provo. (…) In alle drie zat die o al in het oorspronkelijke woord: Indonesisch, homoseksueel, provoceren. Het zijn tweelettergrepige woorden geworden, met de klemtoon op de eerste lettergreep. En het zijn heel informele woorden, Indo en homo hadden zelfs ooit een negatieve lading. Goed, wat denkt de taalgebruiker vervolgens? Die ziet telkens die -o, die toevallig in die woorden zit, en concludeert dan dat die -o een bepaalde betekenis heeft: het gaat om personen, het is altijd informeel, en doorgaans negatief.  Die -o wordt opeens een soort uitgang, waarmee je nieuwe woorden kunt maken: informele woorden over personen. Door telkens van bepaalde woorden de eerste lettergreep te nemen en daar een -o achter te plakken. Afrikaans: Afro. Alternatief: alto. Lesbisch: lesbo. Dat ontwikkelt zich vervolgens verder. Op een gegeven moment kan het ook zonder afkorten. Je neemt dan gewoon een eenlettergrepig woord, lul, duf, bril en zet daar een o achter: lullo, duffo, brillo. Een brillo is een brildrager.’
Ozo! Terug naar het bordje, of liever: de bordjes. Ik trof er namelijk twee aan, vorige week in Berkelsbroek in Horst.


Wat naast de tekst zeker ook aandacht verdient, is de ingenieuze manier waarop beide bordjes staande worden gehouden. Telkens vier stokjes, twee aan elk van beide zijden van het bordje, verrichten het wonder. Dat die stokjes allemaal van een ander formaat zijn en ook allemaal anders gepositioneerd zijn ten opzichte van het bordje, verleent het geheel iets aangenaam frivools.


En nu maar hopen dat de aso (zou het een Limbo of een Brabo zijn?) opkaast of anders de bruine truien van z’n doggo voortaan in een bagga doet.

zaterdag 1 maart 2025

Intermezzo – Gedraag ow

Met carnaval in aantocht is zo ongeveer heel Horst behangen met Gedraag ow-posters. Hoe verschrikkelijk de aanleiding hiervoor ook mag zijn, het heeft óók wel iets verfrissends dat een oproep om je te gedragen eens een keer niet van bovenaf wordt gedaan maar voortkomt uit de bevolking.


Als het gaat om het reguleren van menselijke gedragingen in het algemeen en die van de viering van carnaval (dan wel vastenavond) in het bijzonder, stonden en staan overheden doorgaans op de eerste rij. Openbare bestuurders was en is het daarbij te doen om het handhaven van de openbare orde en rust. Kerkelijke autoriteiten wilden gelovigen behoeden voor drankmisbruik, overmatig cafébezoek en het samenzijn van vrouwen en mannen, dat het risico van seks buiten het huwelijk met zich meebracht.

Wereldlijke en kerkelijke overheden werkten van oudsher nauw samen bij het beteugelen van feestelijkheden. Bijvoorbeeld toen de Roermondse bisschop Cools in 1680 constateerde dat de wereldlijke autoriteiten niet streng genoeg optraden tegen excessen tijdens de vastenavonddagen. Prompt besloten de wereldlijke autoriteiten dat schandaleus gedrag met vastenavond en het houden van vastenavondbijeenkomsten gedurende de vasten zouden leiden tot een boete van twee gulden.


Of in 1705 in Horst een vergelijkbaar een-tweetje plaatsvond valt niet meer te achterhalen, maar vaststaat dat schout Reinier van Eindt op 24 januari van dat jaar de teugels strakker aantrok wat betreft vastenavondbijeenkomsten. Hem was namelijk ter ore gekomen dat (jonge)mannen op zon- en heiligendagen bij particulieren thuis vastenavondbijeenkomsten hielden. Omdat dat indruiste tegen de regels stond de organisator van zo’n bijeenkomst voortaan een boete van een gulden te wachten. De feestvierders zelf konden rekenen op een boete van een halve gulden.


Van Eindt beriep zich onder meer op regels die in 1689 waren uitgevaardigd. Daarin was ook bepaald dat mannen tot negen uur in herbergen mochten verblijven en vrouwen herbergen vóór zonsondergang dienden te verlaten.


Deze regel werd in de nacht van 16 op 17 februari 1715 – een week voor vastenavond – flagrant overtreden in herberg De Speulhof in Meterik. Daar stond kastelein Andries van Crommentuyn toe dat een ‘troep jonggesellen’ zich tot in de vroege ochtend kostelijk vermaakte met drank en muziek, tot ‘groot schandael’ van de omgeving. Wat het aannemelijk maakt dat toen geregeld ‘Gedraag ow!’ door de Meterikse nacht moet hebben geklonken.

vrijdag 28 februari 2025

Intermezzo – Platte plaatsnamen

‘Ow gemint deut niks vör os taal! Dus doon weej wat zeej zujje motten doon!’ En dus beplakte PLAT, de Polletieke Limburgse Actiegroep Taalbeleid, onlangs de plaatsnaamborden van de zestien kernen van de gemeente Horst aan de Maas met de dialectnaam van de betreffende kern (bekijk hier een filmpje van deze actie).


Wat is PLAT? Daarvoor kunnen we terecht op de PLAT-website. Enkele citaten:
‘PLAT is opgerich door twee jónges oet Nederlans-Limburg die beide väöl passie veur 't Limburgs höbbe. Limburgs is sinds 1997 ein door 't Riek erkèndje regionaal taal. Wae wille 't idee doorbraeke det oos taal allein mer ein variant is van 't Nederlands. Veer wille 't  Limburgs laevendig haje. Limburgs is de taal van ós. De taal van 't hert. Mer 't is väöl meer es allein 'n taal. 't Is ouch deil van oos cultuur, van waem veer zeen, van oos identiteit.’
Wat ik hiervan denk? Ik prijs mezelf gelukkig dat ik (Horster) dialectspreker ben. Of ik daarmee automatisch ook spreker van de Limburgse taal ben, betwijfel ik. De argumenten die worden aangevoerd om te bewijzen dat het Limburgs een taal zou zijn, kunnen me niet overtuigen. Zoals het voor mij ook maar de vraag is of een Limburgse identiteit en een Limburgs bewustzijn bestaan: ik heb de indruk dat in Limburg het lokale, regionale en nationale bewustzijn aanzienlijk sterker zijn ontwikkeld dan het provinciale, misschien met uitzondering van de carnavalstijd.


Desalniettemin heb ik geen enkele moeite met de plakactie van PLAT. Over de PLAT-spelling ga ik ook niet zitten mierenneuken, het zal me worst wezen of je Melderslo in het dialect (of in de Limburgse taal…) schrijft als Melderse, Mèlderse, Maeldurse of Maelderse. Laat de Limburgse taalpolitie haar tanden hier maar op stukbijten.


Wat wel enigszins onbegrijpelijk is, is dat PLAT iets heeft gemist. Namelijk dat het niet Melderse is, maar de Melderse. ‘Wao woënde geej?’ ‘Ik woën in de Melderse. En ok óppe Melderse.’


Bij de plaatsnaamborden van Meterik en Hegelsom is PLAT op dezelfde manier in de fout gegaan: niet Miëterik maar de Miëterik; niet Haegelsum maar d’n Haegelsum.


Onmachtig als ik het Zaerums dialect ben en niet uit op ruzie met de Zaerumse, waak ik ervoor al te absolute uitspraken te doen over Kroeënenberg. Toch lijkt me dat ook voor die plaatsnaam in het dialect een lidwoord thuishoort: de of d’n Kroeënenberg.


Overigens word ik intussen gekweld door de vraag wat het Horster dialectwoord voor mierenneuken is. Iets met zekdumpel erin veronderstel ik. Iemand enig idee?

woensdag 26 februari 2025

Intermezzo – Vooroorlogs carnaval

‘Vastenavond 1929’ staat met potlood achterop deze uit het familiearchief opgeduikelde foto vermeld. De enige persoon die ik erop herken is mijn toen twintigjarige oma, zittend links, met een beer op haar schoot. Alle twaalf vastenavondvierders zijn verkleed én goedgemutst; alleen de mannen zijn geschminkt, zij het lichtjes. Op het programma waarschijnlijk een bezoek aan een van de vele cafés in de Herstraat, waar mijn oma woonde.


In een podcast hoorde ik een dezer dagen iemand verwijzen naar een citaat uit Deconstructing Harry, een film van Woody Allen: ‘Tradition is the illusion of permanence.’ Ofwel: ‘Traditie is de illusie van permanentie.’ Ofwel: alles verandert, niets blijft hetzelfde. Dit geldt ook voor carnaval. Ja, verkleden, schminken en cafébezoek behoren nog steeds tot de carnavalsrituelen, maar verder doet de hedendaagse viering van carnaval nauwelijks nog denken aan de vooroorlogse.

De in 1911 in Horst geboren Sjang Hoeijmakers noteerde in Die goeie ouwe tijd – Het leven in een Peeldorp omstreeks 1900:
‘Het carnaval werd nog maar alleen in de steden gevierd. Overigens sprak men toen nog niet van carnaval maar van “vastelavond”. In sommige dorpen werden met vastelavond volksfeesten georganiseerd, dikwijls zeer tot ongenoegen van de geestelijkheid, die in die dagen de kerk vol wilde hebben van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat voor het “veertigurengebed”. Ons werd dan verteld dat we moesten komen bidden voor die mensen, die wèl carnaval vierden.’
Illustratief in dit verband zijn berichten uit de Nieuwe Venlosche Courant van 2 maart 1911


en van 26 februari 1914:


Vooroorlogs vastenavondsvermaak in Horst en omgeving bestond voor een deel uit nu potsierlijk aandoende evenementen als een tentoonstelling van ‘de nuttige en fraaie handwerken der meisjes en van het fröbelwerk der bewaarschool’ in het klooster van de zusters ursulinen (bijvoorbeeld in 1917 en 1930), de eerste Sevenumse middenstandstentoonstelling in het plaatselijke patronaat in 1937 en een jaar later de eerste Horster middenstandstentoonstelling in de Mèrthal.  


Was het dan een rebelse daad van mijn oma en haar elf metgezellen om vastenavond te vieren? Nee, dat ook weer niet. Maar carnaval was beslist nog niet het grote volksfeest dat het nu is. Van een strakke organisatie met een lange reeks van festiviteiten en door iedereen geëerbiedigde protocollen was in elk geval nog geen sprake. Wat niet betekent dat het vooroorlogse vermaak zich uitsluitend tot tentoonstellingen beperkte. Hier en daar was er genkrijden (gans trekken) en in cafés werd gekaart en gedanst. Ook vonden op de vastenavonddagen wel gekostumeerde voetbalwedstrijden, toneelvoorstellingen en ‘komische voordrachten’ plaats.


Een bijzonder spektakel moet zich op carnavalsmaandag en -dinsdag in 1935 in Hegelsom hebben afgespeeld:


Of de antieke hangklok en/of De Mijnwerker van Jan Toorop nog steeds een Hegelsomse huiskamer siert? Barak is overigens een aan biljarten verwant spel.

donderdag 13 februari 2025

Horst in oude ansichten (8) – Recreatiezaal Berkele Heem

‘Huize Berkele Heem – Horst – Recreatiezaal’ vermeldt de achterzijde. ‘Huize’ staat voor ‘bejaardenhuis’ of ‘bejaardencentrum’ – de schilderachtiger benaming ‘oudemannenhuis’ had afgedaan. De kaart moet kort na de opening in 1958 zijn uitgebracht: de postzegel van 4 cent is afgestempeld op 10 juli 1959. Onbezoedelde parketvloer, telkens vier keurig aangeschoven houten stoelen rondom de acht vierkante houten tafels. Met uitzondering van de middelste tafel bij het raam op elke tafel, precies in het midden, een asbak; op de tafel links bij het raam iets dat een tijdschrift uit de leesmap zou kunnen zijn. Centraal tegen de achterwand de treurbuis, zwartwit. Rechts daarnaast een plantenstandaard. Of is het een muurtekening? Daarvoor een plant, ook links in de hoek een plant. Ruime lichttoevoer, hoog plafond, waaraan lampen in trosjes van drie bungelen. Het wachten is op de eerste bezoekers. De spruitjesgeur wijkt in de loop van de dag voor het aroma van de bolknak. Koffie maakt plaats voor jonge klare, oude jenever, vieux, advocaat. Wakende ogen van de zusters van het Kostbaar Bloed, die hier de scepter zwaaien. Kaarten, elke middag kaarten, kienen zal pas later komen. Walsjes op de dansmiddagen. Allemaal zo goed bedoeld. En toch: verveling. Eenzaamheid, eindeloze eenzaamheid. Verdriet. Verholen tranen.

woensdag 12 februari 2025

Intermezzo – Chatbot (2)

Zoals gisteren geschreven (klik hier), vroeg ik ChatGPT onlangs voor het derde jaar op rij naar de rivaliteit tussen Horst en Venray in de loop der jaren. In het antwoord was sprake van ‘geladen confrontaties’ op voetbalvelden tussen Hegelsom en Venray. Nu ben ik redelijk bekend met de regionale voetbalgeschiedenis, maar die confrontaties tussen Hegelsom en Venray waren me volledig ontgaan. Daarom vroeg ik ChatGPT om een beschrijving daarvan. Dit was het resultaat:

‘De wedstrijden tussen Hegelsom en SV Venray zijn meer dan zomaar voetbalwedstrijden. Ze zijn strijdtonelen waar trots, eer en geschiedenis samenkomen. Voor Hegelsom is het dé kans om zich te meten met de grotere buur, voor Venray een duel dat gewonnen móét worden. Vanaf het eerste fluitsignaal hangt de spanning in de lucht. De duels zijn fel, geen bal wordt onbetwist gelaten. De tribunes – klein maar fanatiek – vullen zich met luidruchtige aanmoedigingen en spottende opmerkingen. Een sliding te veel, een overtreding nét op de rand, en de vlam slaat in de pan. Soms eindigt het in spektakel: een onverwachte Hegelsomse zege, een Venrayse vernedering, of een gelijkspel dat voor niemand bevredigend voelt. Maar altijd blijft er iets hangen na het laatste fluitsignaal – een blik, een sneer, een belofte voor de volgende keer. Want winnen van elkaar is niet zomaar winnen. Het is geschiedenis schrijven.

Bloemrijk proza. Maar hoe ging het er dan aan toe toen Hegelsom van Venray won? ChatGPT: 
‘Het was een gure zondagmiddag, de lucht zwaar van dreiging. SV Venray, groot en zelfverzekerd, reisde af naar Hegelsom, waar op het bescheiden veld een titanengevecht wachtte. Niemand gaf de thuisploeg een kans. Venray had de betere spelers, de grotere club, de historie aan hun zijde. Maar Hegelsom had iets anders: onverzettelijkheid. Vanaf de eerste minuut werd er gesloopt en gestreden. Tackles vlogen erin, elke meter werd bevochten. De Venrayse aanvallen strandden keer op keer op een muur van Hegelsomse lijven. En toen, diep in de tweede helft, gebeurde het ondenkbare. Een lange bal, een ongelukkige stuit, en een Hegelsomse spits – naam later legendarisch – schoot met alles wat hij had. De bal sloeg in als een mokerslag. Het fluitsignaal klonk. 1-0. Geschiedenis was geschreven. Venray droop af, Hegelsom vierde feest tot diep in de nacht. Dit zou nooit worden vergeten.’

Wanneer speelde dit heroïsche gevecht zich af? ChatGPT: ‘De exacte data waarop VV Hegelsom het eerste elftal van SV Venray heeft verslagen, zijn niet direct beschikbaar in de verstrekte bronnen.’ Ai.


Maar wie was dan de Hegelsomse spits wiens naam legendarisch werd? ChatGPT:
‘De exacte naam van de Hegelsomse spits die dit legendarische doelpunt maakte, is niet direct terug te vinden. Maar in de verhalen die in kantines en dorpscafés worden doorverteld, valt vaak een naam: "Jan van de Laar", een spits die ooit met één rake trap Hegelsomse geschiedenis schreef. Of het echt zo was? Dat weten alleen de spelers van die dag. Maar in Hegelsom klinkt zijn naam nog steeds met trots.

Toe maar! Een legendarische spits die met één rake trap aanleiding gaf tot een volksfeest, die Hegelsomse geschiedenis schreef en wiens naam in Hegelsom nog steeds met trots klinkt. Is het niet de hoogste tijd voor op z’n minst een standbeeld voor deze Hegga hero?

(Een andere, ingekorte versie van dit stukje verscheen vandaag ook in Via Horst-Venray)

dinsdag 11 februari 2025

Intermezzo – Chatbot (1)

Sinds 2023 duik ik telkens aan het begin van het jaar in de chatbotwereld. Twee jaar op rij gaf ik ChatGPT opdracht om in honderdvijftig woorden te beschrijven hoe de rivaliteit tussen Horst en Venray zich in de loop der tijden ontwikkelde. Ditmaal was ik voornemens dezelfde opdracht te geven aan DeepSeek, the new kid on the botblock. Maar bang gemaakt door waarschuwingen van de Autoriteit Persoonsgegevens besloot ik dat plannetje te laten varen. Sowieso is het misschien wel interessanter om te achterhalen of het antwoord van ChatGPT op de vraag naar die rivaliteit tussen Horst en Venray inmiddels verder is geëvolueerd.

ChatGPT kwam begin 2023 niet veel verder dan op niets gestoelde beweringen over het vernielen van borden, sabotage, bendes en het elkaar terroriseren van Horst en Venray. Vorig jaar waren ‘bendes’ en ‘terroriseren’ ineens veranderd in ‘subtiel vandalisme’ en ‘sluimerende achterdocht’ – nog steeds bezijden de waarheid, dunkt me.


Zou het nu anders zijn? Lees mee wat ChatGPT ditmaal uitspuugde als resultaat van wederom dezelfde opdracht:
‘De rivaliteit tussen Horst en Venray kent diepe wortels. Ooit waren het bescheiden dorpen, elk met hun eigen karakter: Horst geworteld in de landbouw, Venray met een blik op handel en industrie. Wat begon als een speelse competitie groeide uit tot een felle strijd om status, werkgelegenheid en voorzieningen. Sportwedstrijden werden geladen confrontaties, met name op de voetbalvelden waar Hegelsom en Wittenhorst hun eer verdedigden tegen SV Venray. Tijdens de kermissen en carnaval werd het venijn verpakt in plagerige liederen en uitdossingen. Met de groei van beide plaatsen vervaagde de scherpe rand, maar de trots bleef. Venray groeide sneller, trok bedrijvigheid aan, terwijl Horst zijn landelijke identiteit behield. Toch blijft onder de oppervlakte de rivaliteit sluimeren, zichtbaar in kleine steekjes onder water, in discussies over wie de betere voorzieningen heeft. Een vriendschappelijke strijd, maar één die nooit helemaal zal verdwijnen.’

Klinkt voor de eerste keer in drie jaar redelijk realistisch, hoewel ik me afvraag of er ooit ‘felle strijd’ tussen beide dorpen is geweest. Vooral opmerkelijk is dat er ineens een curiositeit in de tekst is geslopen die beide voorgaande jaren ontbrak. Waar komen namelijk die ‘geladen confrontaties’ op het voetbalveld tussen Hegelsom en Venray ineens vandaan? Geladen confrontaties tussen Horst en Venray? Oké! Maar tussen Hegelsom en Venray? Klik hier voor het vervolg.

(Dit stukje verscheen in iets andere vorm afgelopen week ook in Via Horst-Venray)