Wie de grafiekjes en kaartjes van coronaslachtoffers bekijkt, ziet dat
Oost-Brabant en Noord- en Midden-Limburg zowel in absolute aantallen als
procentueel bovenmatig zijn getroffen. Opmerkelijk. Her en der is geopperd dat
dit mogelijk te verklaren valt uit het grote aantal carnavalsvierders in deze
regio’s: juist in de carnavalsperiode liet corona zich voor het eerst gelden in
Nederland. En als érgens grote groepen mensen dicht bij elkaar op de neus
zitten en staan dan wel tijdens carnaval. Onderzoek zal moeten uitwijzen of er
inderdaad een verband is tussen coronaslachtoffers en carnaval.
Onderzoek zal eveneens moeten uitwijzen of er een verband bestaat tussen het
hoge aantal coronagetroffenen en de slechte luchtkwaliteit in deze regio’s. De
hoeveelheid fijnstof is hier aanzienlijk groter dan in andere delen van
Nederland. Boosdoener lijkt de intensieve veehouderij te zijn. Onderzoekers van
de Wereldbank en de Vrije Universiteit Amsterdam zijn er zelfs al van overtuigd
dat twintig procent méér fijnstof kan leiden tot een verdubbeling van het
aantal coronabesmettingen. Alleen maar goed dus dat de minister van Landbouw,
Carola Schouten, het RIVM heeft verzocht een en ander te onderzoeken.
Wat me verbaast is dat laatstgenoemd onderzoek geen al te hoge urgentie lijkt
te hebben. Terwijl ik zou denken: hoe eerder hoe beter. Wat me evenzeer
verbaast (maar misschien heb ik niet goed opgelet) is dat ik nog nergens de suggestie heb gehoord of gelezen om de
intensieve veehouderijen met onmiddellijke ingang stil te leggen en eerst de
resultaten van het onderzoek af te wachten. Dat zou inderdaad de nodige
consequenties hebben, maar ook de sluiting van de horeca, kapperszaken,
bibliotheken, musea en noem maar op had de nodige consequenties. En toch is het
gebeurd. Wat mij betreft zouden de getroffen intensieve veehouders in het geval
van stillegging ook financieel gecompenseerd dienen te worden.
Tot nu toe was het, bijvoorbeeld bij het Nieuw Gemengd Bedrijf in Grubbenvorst,
altijd zo dat eventuele schadelijke gezondheidseffecten van de intensieve
veehouderij eerst maar eens moesten worden aangetoond. Vraagt het buitengewone
geval corona niet om buitengewoon beleid? Zou in het geval corona geen omgekeerde
bewijslast kunnen of moeten gelden? Zodat eerst aan de hand van onderzoek dient
te worden aangetoond dat intensieve veehouderijen géén toename van het aantal coronabesmettingen veroorzaken
voordat ze weer in bedrijf mogen gaan?
(Dit stukje verscheen gisteren in licht gewijzigde vorm in Via Horst-Venray.)
Zeker de afgelopen weken met al dat wandelen passeer ik het straatnaambordje
vrijwel dagelijks.
Ik zie het – de betekenis laat ik nooit tot me doordringen. Oorlogsslachtoffer,
ja. Maar hoe, wat, waar, waarom? Toch eens een digitaal mini-onderzoekje aan wagen. Ziehier het
resultaat.
Piet (Peter Johannes) Litjens werd op 18 maart 1905 in Meterik geboren. De
boerenknecht, vrijgezel, zwaaide in 1926 af als dienstplichtig militair. Toen
in 1939 de oorlogsdreiging almaar toenam, ontkwam ook Piet niet aan de
mobilisatie. Met tegenzin meldde hij zich bij zijn bataljon, nadat hij een dag
eerder nog de hele avond met zijn schoonzus had gedanst op de Horster kermis.
Wat er al een tijdje aan zat te komen gebeurde in de vroege ochtend van 10 mei
1940: Duitse troepen vielen Nederland binnen. Piet bevond zich met zijn bataljon
van een infanterieregiment in Katwijk aan de Maas, nabij de spoorbrug die Cuijk
met Mook verbindt. De brug was een Duits doelwit. Op de Mookse oever probeerden
Duitse militairen de brug in handen te krijgen, op de Cuijkse oever probeerden
Nederlandse militairen dit te voorkomen. Dit gebeurde vanuit de bewaard
gebleven kazemat 115S en de loopgraven in de nabijheid daarvan. Piet Litjens
bevond zich in een loopgraaf. Tot tweemaal toe wisten de Nederlanders een
Duitse aanval af te slaan. Omstreeks elf uur kreeg de bunker een voltreffer van
een 8,8 cm granaat te verwerken. In de bunker werd sergeant Pierre Clevis uit
Broekhuizenvorst gedood en in de aanpalende loopgraaf werd Piet zwaar
getroffen. Hij overleed nog dezelfde dag aan zijn verwondingen.
Piet werd begraven op het kerkhof van Meterik. Zijn nicht Truus van
Rensch-Litjens in 2013 in Trouw: ‘We gingen een paar keer per jaar naar zijn graf om
er een bloemetje op te zetten en het verder te verfraaien. Eerst deed ik dat
samen met mijn moeder en later met mijn man en mijn zusje. Ome Piet leefde bij
ons voort als een echte militair, die voor het vaderland en onze vrijheid heeft
gevochten. Hij heeft er niet om gevraagd om op deze wijze te sterven. Daarom
blijven wij hem eren. Maar wij worden ouder en kunnen het graf niet eindeloos
blijven onderhouden.’ Op verzoek van zijn familie kreeg Piet daarom in 2013
een herbegrafenis op het Militaire Ereveld Grebbeberg in Rhenen. Truus van
Rensch-Litjens: ‘Dat vinden wij eervol, zo wordt hij nooit vergeten.’
Op zijn gedachtenisprentje staat vermeld: ‘Al is het waar dat het roemvol is dapper
en strijdend te sterven voor zijn dierbaar vaderland, toch wekt zulk een sneuvelen
in de beste jaren des levens droefheid en deernis.’ (Gebaseerd op de websites van Stichting Heemkunde Meterik, het Ministerie van Defensie, de Oorlogsgravenstichting en Trouw. Ook de tweede, derde en
laatste afbeelding zijn afkomstig uit deze bronnen.)
I
Het zal midden jaren zeventig zijn geweest. Ik weet zeker dat het herfstvakantie
was. We reden in onze rode Eend over de Deurneseweg in Griendtsveen, iets
voorbij de Pastoor Hendriksstraat. We waren vermoedelijk onderweg naar het Nationaal
Beiaardmuseum en Natuurhistorisch Museum in Asten, tegenwoordig Museum Klok
& Peel geheten. Hé, wacht, lag daar niet iets op de weg? Terugzetten.
Stoppen. Verhip ja, daar ligt een portemonnee!
Uitstappen. Oprap … hé, wat is me dat nu? De portemonnee wordt ineens aan een
onzichtbaar draadje weggetrokken! Besmuikt gelach klinkt op vanachter de
struiken bij de aanpalende greppel. We zijn erin geluisd, door een stelletje
kwajongens nog wel. Gruwelijk te kakken gezet, vernederd. Zo zeer dat het me tot
op de dag van vandaag is bijgebleven.
II
Sprak laatst een oudere jongere die bekend is met een hele hoop fenomenen, maar
dan weer niet met het fenomeen beursje trekken. Vreemd. Er wordt heden ten dage
hopelijk toch nog wel een beetje beursje getrokken? Beursje trekken is toch een
ideaal verzetje voor al die verveeld thuiszittende schoolkinderen? Dit is toch precies
het juiste moment nu Jan en alleman wanhopig op zoek is naar alternatieve
manieren om aan geld te komen? Voorbijgangers zullen op het ogenblik toch zeker
nóg gretiger dan anders hun handen uitstrekken naar een op de grond liggende
portemonnee? Het kinderlijk leedvermaak zal daarom nu toch nóg groter zijn? Of
is beursje trekken ineens niet politiek correct meer?
III
Die herfstvakantie midden jaren zeventig was nog niet voorbij. Vakantieverveling
lag altijd op de loer en dan is het beter goed gejat dan slecht bedacht. Wat
die ettertjes in Griendtsveen konden, kon ik toch ook? Mijn ouders waren niet
zo gecharmeerd van het plan, maar iets verbieden was er in die antiautoritaire
tijden niet bij. Ze zullen erop hebben vertrouwd dat het gezien mijn notoire
onhandigheid wel los zou lopen. Een onzichtbaar draadje aan een oude
portemonnee bevestigen bleek inderdaad lastiger dan gedacht. Toch lukte het op
de een of andere manier. Wat ik over het hoofd had gezien was dat de
Meterikseweg geen aanpalende greppel met struiken had. Wel een dikke boom. Ik
legde de portemonnee op de weg en verschool me achter de dikke boom.
De meeste voorbijgangers merkten de portemonnee niet eens op. Degenen die dat
wel deden keken besmuikt lachend richting de boom. Die was wel dik, maar
blijkbaar niet dik genoeg.
Afgelopen weekend gewandeld in een gebied dat officieel te boek staat als de
Castenrayse Vennen, maar dat iedere rechtgeaarde Horstenaar kent onder de naam
de Pès. Vergeet het Ham, de Elsbeemden, het Schuitwater, de Kasteelse Bossen:
ze zijn allemaal mooi en toch kunnen ze niet tippen aan de Pès. Echte natuur
vind je in Nederland nergens, maar de Pès komt een aardig eind in de buurt.
Prachtige vergezichten en zompige slingerpaadjes door dichte begroeiing
wisselen elkaar af. Laarzen dringend aanbevolen, zeker nu het weer lichtelijk regent.
Muggennet of andere muggenafweermiddelen eveneens want het ziet er grijs van de
irritante zoemende stekers.
Muggen zijn niet het enige waar het in de Pès van stikt: hun aantal wordt nog
overtroffen door dat van de jachthutten. Inderdaad, overdrijven is ook een
kunst, maar in een gebied van nauwelijks een vierkante kilometer kwam ik er
tien tegen, terwijl ik er niet eens echt naar had gezocht en terwijl ze lang
niet altijd in het zicht staan. Langs een zijtak van de Lollebeek – nomen is in
dit geval geen omen – trof ik er zelfs vier op een rijtje aan.
‘Hoogzit’, de verheven zitplaats van een jager, is trouwens een adequatere
benaming dan jachthut. Dat laatste impliceert iets overkapts, hetgeen lang niet
altijd het geval is. Soms is een hoogzit niet meer dan eenvoudige ladder met
aan het bovenste uiteinde een stoel en een balk waarop het geweer kan rusten.
‘Wildbeheerder’ schijnt tegenwoordig trouwens een adequatere benaming te zijn
dan jager. Of het zou een adequatere benaming móeten zijn. Want zomaar jagen
voor je eigen plezier is er tegenwoordig echt niet meer bij in Nederland. Als
het goed is.
Hoe dan ook ben ik eigenlijk wel heel benieuwd wat er aan wild beheerd dient te
worden in de Pès. Dreigt er soms verstoring van het natuurlijk evenwicht?
Zitten er te veel konijnen, hazen, fazanten, wilde eenden, houtduiven?
Misschien heb ik niet goed genoeg gekeken, maar behalve muggen, wat mensen en
een enkele grote grazer heb ik er nauwelijks levende wezens gezien. Sowieso,
wat geeft mij, of ons als mens, eigenlijk het recht om dieren dood te maken, om
ze te beheren? En als er blijkbaar een noodzaak tot beheer is, is dat dan niet
de ultieme aanwijzing dat we met z’n allen iets behoorlijk verkeerd doen?
Toch maar afsluiten met jager Luc (‘Hij mankt, die moet er aan’) die
zich in woord en daad inzet voor het behoud van het natuurlijk evenwicht?
(Dit stukje verscheen gisteren in licht gewijzigde vorm in Via
Horst-Venray.)
Gisteren. Voor de verandering maar eens een wandeling langs de Langevenseloop.
Door mensenhand gegraven, beginnend ergens in het grensgebied tussen Sevenum,
Hegelsom en Horst en in Swolgen uitmondend in het Schuitwater. Heerlijk
zonnetje, muziek uit m’n oortjes en daar gaan we. Rechts aaneengesloten kassen,
tuinbouwgebied Californië. Deprimerend. Links weilanden, akkers, grote
varkensbedrijven. A73. Daarna links blauwebessenplantages. Daarachter de
megavarkensstal van het Nieuw Gemengd Bedrijf in aanbouw. Deprimerend. Losbaan
oversteken. Links over een enorme lengte een kas. Rechts akkers. Deprimerend. Lottumseweg
in Melderslo oversteken. Links of rechts langs de Langevenseloop? Rechts. Verrek
zijn dat daar links varkens? Terug. Links. Het zijn varkens! In de buitenlucht.
Stuk of tien, verdeeld over twee omgewoelde varkensweiden. Nieuwsgierig,
enthousiast rondjes rennend, wroetend, luierend, drinkend in de poel, spelend.
Ontroerend, tranen in m’n ogen. Ik sta wel twintig minuten te kijken en foto’s
te maken. Dan komt de varkenshouder aanlopen. Johan Vullings. We raken in
gesprek.
Hij is begonnen als traditionele varkenshouder. Tot hij genoeg had van de
voortdurende druk van de bank. Hij wilde kleinschaliger, diervriendelijker. Het
werden Livar varkens. Of hij ervan kan leven? Bij duizend varkens. Hij heeft er
vijfhonderd en werkt daarnaast parttime. Hij vraagt zich af waarom Nederland
voor de hele wereld varkensvlees moet produceren. Onhoudbaar ook, meent hij:
Rusland is zelf al overgegaan tot grootschalige productie, andere landen zullen
snel volgen.
Het Nieuw Gemengd Bedrijf, nauwelijks een kilometer verderop? Hij was en is
tegen. Hij gruwt van de massaliteit, van de drie verdiepingen met varkens.
Onbegrijpelijk dat de megastal pal tegen een geitenbedrijf mocht worden
gebouwd. Verspreiding van virussen valt niet te voorkomen, weet hij zeker.
Op gemeentelijke en andere bijeenkomsten roert hij zich, maar zijn stem wordt
niet gehoord. De LLTB en LTO Nederland zijn dominant. Op de achtergrond spreekt
ook de bank een woordje mee. Toch blijft hij strijden, toch is hij ervan
overtuigd dat het gaat veranderen. Niet nu, niet morgen, niet overmorgen, maar
het gáát veranderen. Zeker weten.
We nemen afscheid. Ik loop door langs de Langevenseloop. Overal immense kassen,
immense varkensstallen, immense blauwebessenplantages. Deprimerend. De varkens,
Johan en ons gesprek blijven door m’n hoofd spoken. Uiteindelijk zijn ook de
varkens van Johan bestemd voor de slacht en voor de markt. Zou van mij niet per
se hoeven, maar een productievarkensloze wereld zal voorlopig wel een utopie
blijven. En dan mag je als varken eigenlijk toch wel gezegend zijn met iemand
als Johan, die je de ruimte geeft om te spelen, te wroeten, te luieren, te
badderen. Die je de mogelijkheden biedt om jezelf te zijn, om varken te zijn.
Die zich hard maakt voor een beter leven voor je soortgenoten. Waren er maar meer varkenshouders zoals Johan.
Veel gewandeld de afgelopen coronaweken. Vooral ook langs beken en sloten. Soms zat het
mee, soms zat het tegen. Als je er, wandelend langs de Kabroeksebeek tussen
Meterik en America, pas na een kilometer achter komt dat je je bij de
oeverkeuze in de fout bent gegaan en weer moet omdraaien, kan dat bijvoorbeeld
lichtelijk frustrerend zijn. Toch zijn de ontdekkingen, de eye-openers, ruimschoots
in de meerderheid. Isolatoren zijn zo’n ontdekking. Je komt ze overal tegen,
maar vooral ook in de buurt van beken en sloten.
Isolatoren? Tot twee weken geleden zou ik niet hebben geweten hoe die dingen
heten die om de zoveel meter aan schrikdraad zijn bevestigd. ‘Poppetjes’ of
iets in die geest zou ik ze waarschijnlijk hebben genoemd. Inmiddels weet ik
dat ‘isolatoren’ de juiste benaming is.
Waarom je isolatoren vooral ook in de buurt van beken en sloten tegenkomt?
Omdat weilanden zich doorgaans in lager gelegen gebieden bevinden en beken en
sloten per definitie het laagste punt van een gebied vormen.
Inmiddels weet ik ook dat er isolatoren in allerlei soorten en maten bestaan. Prachtige,
mooie, lelijke, nietszeggende.
Inmiddels weet ik ook dat veel isolatoren hun functie hebben verloren omdat het
weiland waartoe ze behoorden, niet meer bestaat.
Inmiddels weet ik ook dat Horst aan de Maas bijzonder rijk is aan isolatorisch
erfgoed. Onvermijdelijk gevolg: een top 5 van Horster isolatoren. Bij hoge
uitzondering zonder vermelding van de vindplaats. Dit omdat ik zo’n donkerbruin
vermoeden heb dat sommige exemplaren wel eens gewilde verzamelobjecten zouden
kunnen zijn. Hoe dan ook, hier komt ie, de Horst-sweet-Horst top 5 van Horster
isolatoren:
5.
Klassieker, nog op tal van plaatsen aan te treffen.
4.
Dit, lieve dames en heren, is wat we in vakjargon een ei-isolator noemen.
3.
Uiteraard mag ook de zogeheten Nijntje-isolator niet in deze top 5 ontbreken.
Hoe sierlijk ook de bevestigingshaak.
2.
Stoer, onverschrokken, robuust.
1.
Wat een schatje! Zo vreemd is het toch niet om dit een poppetje te noemen?
Afgelopen zondag hield schrijver, regisseur en acteur Ramsy Nasr in Buitenhof een
indrukwekkend betoog over het belang van kunst (klik hier). Een fragment:
‘Uitgerekend de zaken waar we de afgelopen tien jaar op hebben bezuinigd, de
zorg, de cultuur en het onderwijs, hebben we nu extreem nodig. We hebben de fundamenten van de samenleving als ornamenten behandeld. We moeten anders naar onze cultuur gaan kijken. We hebben bezuinigd
op alles wat niet tastbaar is en niet in geld uit te drukken. Winstmodellen en
marktwerking toepassen op zorg, cultuur en onderwijs is funest. We moeten iets
hebben dat groter is dan onszelf. Kunst, vermaak, in de zin van her-maken,
opnieuw maken, helpt ons om onszelf op een nieuwe manier te zien. Kunst is een
antivirus. Het haalt ons uit de stilstand.’
Afgelopen dinsdag vergaderde de gemeenteraad van Horst aan de Maas over het
kunst- en cultuurbeleid (klik hier en ga naar 18.00 minuten). Al luisterend moest ik regelmatig aan de woorden van
Ramsey Nasr denken. Wat een armoede, wat een geneuzel. Van de wethouder, van de
gemeenteraadsfracties. Alleen de VVD – ja, de VVD – probeerde er nog iets van
te maken, maar kreeg de wind van voren van de overige fracties, waarvan het merendeel
zich eerder zo kritisch had betoond over het voorgenomen kunst- en cultuurbeleid
(klik hier). Essentie, dat de vorige keer zelfs hintte op aanpassing van de
kunst- en cultuurnota, toonde zich nu zo mak als een lammetje. Waar zalvende
woorden en gratuite toezeggingen van de wethouder al niet goed voor kunnen
zijn.
Verantwoordelijk wethouder Han Geurts, en in navolging van hem de gemeenteraad,
lijkt kunst en cultuur vooral te zien
als een middel. Twee citaten:
‘Hoe kun je kunst en cultuur inzetten voor onze gemeentelijke doelen? We
hebben daar de afgelopen jaren een aantal mooie voorbeelden van gezien. Bijvoorbeeld
de theatervoorstelling Zelf schuld, waarbij je met een theatervoorstelling op
een hele mooie manier aandacht vraagt voor de bewustwording rondom armoede. Hetzelfde
geldt voor de documentaire Wei waarin aandacht wordt gevraagd voor mantelzorg
en dementie. Op die manier kun je kunst of cultuur gebruiken voor onze gemeentelijke
doelen.’
‘Kunst en cultuur zijn niet hetzelfde, maar voor de manier waarop wij het willen
inzetten maakt het geen verschil. Als het maar een groter doel dient. Dat kan
zijn het komen tot ontwikkeling op scholen of het trots zijn op onze cultuur of
het trots zijn op onze gemeente. Het OLS-kunstwerk dat nu in Sevenum wordt
gemaakt is bijvoorbeeld een stukje trots op wat daar is gepresteerd dat
tastbaar wordt gemaakt.’
Als het maar tastbaar is, als het maar tot iets leidt, als het maar iets
oplevert, als het maar een doel heeft, als we er maar trots op kunnen zijn. Kunst
fundament? Cement? Engagement? Nee, in Horst aan de Maas niets van dat al. Hier
is kunst vooral rendement. Entertainment. Divertissement. Amusement. Ornament. Treurig.
Een cul-de-sac in een cul-de-sac. Nooit geweten dat het kon. Erger: nooit
geweten dat Grubbenvorst een cul-de-sac in een cul-de-sac heeft. Sinds gistermiddag
14.53 uur weet ik het wel. Waarom heeft nooit iemand dat tegen me gezegd? Jullie
weten toch dat ik Horster cul-de-sacs spaar?
Het Ericaplein bestaat uit drie ringen. De buitenste is van zeven zijden bereikbaar
per auto en daarmee geen cul-de-sac. De middelste en binnenste ring zijn,
anders dan deze plattegrond suggereert,
per auto uitsluitend bereikbaar via één toegangsweg vanuit de buitenste ring (namelijk
die in het verlengde van de Reuveltweg). Dat maakt ze allebei tot een
cul-de-sac. De binnenste ring, met de oneven huisnummers 61 tot en met 81 heeft
het aanzien van een klassiek cul-de-sac.
De middelste ring, met de oneven huisnummers 1 tot en met 59, is vanwege zijn
omvang niet onmiddellijk herkenbaar als cul-de-sac, maar voldoet wel degelijk
aan mijn definitie van een cul-de-sac: een doodlopende straat waar voertuigen
aan het einde kunnen keren, idealiter in een ronding. (Nu maar even afwachten
of er geen scherpslijpers zijn onder de Horst-sweet-Horst-lezers die deze
opvatting gaan aanvechten.)
Cul-de-sac in cul-de-sac. Uniek in Horst aan de Maas. Ook in Nederland? In
Europa? In de wereld?
For the record en voor wie het vorige week heeft gemist: het jongste cul-de-sac
van Horst aan de Maas bevindt zich bij de carpoolplaats aan de Meldersloseweg in Horst.
Afgelopen week overleed op 88-jarige leeftijd Mart van Issum. ‘Clubicoon’ is
een vreselijk woord, maar hoe moet je iemand dán noemen die op twee weken na 75
jaar lid was van Wittenhorst en actief was voor de club als speler, (jeugd)trainer
en bestuurslid?
Mart van Issum op de schouders nadat Wittenhorst op 20 juni 1953 in Roermond onder het toeziend oog van 5300 toeschouwers naar de tweede klasse is gepromoveerd.
Om de voetballer Mart van Issum helemaal op waarde te kunnen schatten, moet je
van een zekere leeftijd zijn: hij speelde 56 jaar geleden zijn laatste
wedstrijd in het eerste elftal van Wittenhorst. Middenvelder was hij, technisch
vaardig, elegant, sterk aan de bal, goed overzicht. Meer dan tweehonderd
competitiewedstrijden in veertien seizoenen, zeven jaar aanvoerder, kampioen in
de derde klasse in 1952 en 1953. In 1953 na drie legendarische promotiewedstrijden tegen Linne gepromoveerd naar de tweede klasse, in een tijd zonder betaald voetbal het op
een na hoogste niveau in Nederland.
Het kampioensteam van 1953 met gehurkt, tweede van rechts, Mart van Issum. Verder staand van links naar rechts: Piet van den Heuvel, Jan Houwen, Frank Boekesteijn, Jeu van Issum, Paul Mol, Piet Peeters en Jozef Geurts. Gehurkt van links naar rechts: Hay van Bergen, Piet Hesen en Lei Duijf.
Ik wil niet beweren dat ik Mart heel goed heb gekend, maar heb hem toch
geregeld van nabij meegemaakt. Wat me in de eerste plaats zal bijblijven is zijn
onvoorstelbare voetbalgeheugen. Dertig, veertig jaar na dato wist hij momenten
uit bepaalde wedstrijden tot in het kleinste detail te beschrijven, inclusief
namen en toenamen, daarbij geholpen door het feit dat hij een meesterlijk
verteller was. Als hij verhaalde over de jaarlijkse clashes met het
gehate Venray of over de werkwijze van kampioenstrainer Frans Debruijn hing je
aan zijn lippen.
Mart van Issum in het gedrang tussen doelman Piet Peeters en Lei Duijf (met karakteristieke haarband), tijdens de verloren beslissingswedstrijd tegen Roermond in 1952.
Een voetbalfilosoof was hij ook. Geen notoire grekerd, hoewel hij ook
wel eens teleurgesteld werd door zíjn Wittenhorst, maar een beredeneerde
mening, een voetbalvisie. Als wedstrijdanalyticus bij Fox zou hij beslist geen
slecht figuur hebben geslagen. Aan de analyses van Mart zouden de Mario Beens
van deze wereld nog een puntje hebben kunnen zuigen.
Een jeugdige Mart (rechts, staand in de middelste rij) in een team dat in hoofdzaak bestond uit leden van de familie Van Issum en werd aangevuld met enkele neven. Broer Jeu zit rechtsonder. Ook op de foto Jan Schatorjé (staand, derde van links), een andere Horster voetbalicoon.
Anekdote tot slot. De balvaardige Mart speelde jarenlang samen in het eerste elftal
van Wittenhorst met zijn broer Jeu, een noeste werker. Ik citeer nu verder Wij
blijven trouw die kleuren, het boek dat in 1996 verscheen bij het zestigjarig
bestaan van Wittenhorst: ‘Toen er in 1954 een uitnodiging voor deelname aan
een wedstrijd van het Limburgs elftal bij de familie Van Issum in de bus viel,
gericht aan M. van Issum, was Mart er dan ook rotsvast van overtuigd dat die
voor hem bestemd was. Dit bleek echter niet het geval: tot teleurstelling van
Mart was Jeu de uitverkorene. Op het middenveld speelde hij tegen Belgisch
Limburg een puike wedstrijd, maar Mart is er tot op de dag van vandaag van overtuigd
dat die uitnodiging eigenlijk voor hem bestemd was.’ Ook toen al waren de
wegen van de KNVB ondoorgrondelijk.
Je zou het soms vergeten, maar het gewone leven gaat ook door. Zo wordt nog
steeds gediscussieerd over een nieuw zwembad. Zo gebeurt wat iedereen had
kunnen voorspellen: het fiasco van de toeristische ambassadeurs. Zo wordt de bibliotheek
weer eens afgescheept met een fooi. Zo verandert het gemeentebestuur ondanks
forse kritiek van de gemeenteraad niets aan het voorgenomen kunst- en
cultuurbeleid.
Elk van deze zaken zou een afzonderlijk stukje waard zijn. Alleen niet in
coronatijd. In coronatijd is het first things first. Zo’n first thing
zijn bijvoorbeeld onze arbeidsmigranten. Kurk waar de Noord-Limburgse economie
op drijft. Je zou verwachten dat onze arbeidsmigranten gekoesterd en
vertroeteld worden. Juist nu. Is dat ook het geval? Vormen onze
arbeidsmigranten al een volwaardig onderdeel van de anderhalvemetereconomie?
Of zijn ze als vanouds slachtoffer van de hutjemutjedictatuur? Ik zou zeggen:
maak eens een ommetje langs de aspergebedden en akkers in onze gemeenten,
bezoek een onderkomen van onze arbeidsmigranten of leg uw oor te luister bij
onze helden van de velden zelf. Ik acht de kans vrij groot dat u van een koude
kermis thuiskomt.
De gemeente Horst aan de Maas heeft een video gemaakt waarin BH’ers als de
burgemeester, Tren van Enckevort en Renée van Wegberg de regels in coronatijd
duidelijk maken aan onze arbeidsmigranten en hen tegelijkertijd een hart onder
de riem steken (klik hier). Prijzenswaardig initiatief, al is het natuurlijk de
vraag of arbeidsmigranten wel zo bekend zijn met onze lokale grootheden. Maar
als er dan toch video’s worden gemaakt, maak dan ook als de wiedeweerga een
instructievideo met plaatselijke hotshots die bestemd is voor werkgevers en
voor directeuren en medewerkers van uitzendbureaus.
Zijn die anderhalve meter en alle andere coronaregels dan geen eigen
verantwoordelijkheid van onze arbeidsmigranten? In theorie wel ja. Alleen ziet
de praktijk er heel anders uit als je verplicht op het erf van je baas woont.
Ziet de praktijk er heel anders uit als je niets krijgt uitbetaald als je je
ziek meldt omdat je koorts hebt of verkouden bent. Ziet de praktijk er heel anders
uit als er na een veel te lange werkdag slechts één minibusje klaarstaat om jou
en jouw collega’s af te voeren. Werkgevers, uitzendbureaus, houd ze alsjeblieft
in ere, onze helden van de velden. Ook nu. Juist nu.
(Dit stukje verscheen eergisteren in enigszins gewijzigde vorm in Via
Horst-Venray.)
Opnieuw een ingezonden bijdrage van Jan Duijf (Kloosterstraat Horst),
opnieuw over (of moeten we zeggen: van?) Ronk het biggetje (klik hier voor het eerdere verhaal over Ronk).
Ronk bijt van zich af
Allereerst wil ik de heer Duijf bedanken voor het feit dat hij ons varkens een
smoel heeft proberen te geven. Het moet me wel van het hart dat ik niet blij
was door hem te worden neergezet als een naïeve ijdeltuit die zich willoos en
zonder verzet naar de slachtbank laat leiden. Als hij wat op zijn lever heeft,
zou hij zijn woorden zorgvuldiger moeten kiezen. Laat hem een voorbeeld nemen
aan Wim Moorman die de vinger in deze halszaak wel op de zere plek weet te
leggen, zonder terug te hoeven vallen op een salamitactiek die tot mislukken is
gedoemd. Door ons varkens niet voor vol aan te zien, bewijst Duijf eens en te
meer een verkapte CDA-er te zijn. Hij en zij zetten het boerenbelang altijd boven
het varkensbelang. Zij vertellen graag en altijd weer sprookjes over de
gezondheid en het welzijn van mens en dier in onze gemeente.
Afgelopen zaterdag kreeg viroloog Marion Koopmans in De Limburger de
vraag voorgelegd of ze voorstander is van het stoppen met megastallen. Haar
reactie:
‘Je moet er in elk geval serieus naar kijken. Moet het wel zo?
Kijken naar de prijs die we betalen voor het vooral gefocust zijn op het
welzijn en de welvaart van mensen, van onszelf? Meer virus-uitbraken zoals we
die nu beleven, is de prijs. Dat risico moet je dan willens en wetens gaan
nemen. (…) Als je alleen maar vanuit de mens geredeneerd blijft groeien, steeds
meer land inpikt, dan krijg je dat vroeg of laat op je bord.’
Diezelfde dag bepleitten 170 wetenschappers verbonden aan acht universiteiten
een radicaal duurzamer en eerlijker Nederland. Eén van hun vijf voorstellen:
‘Overgang
naar een circulaire landbouw, gebaseerd op het behoud van biodiversiteit,
duurzame, veelal lokale voedselproductie, vermindering van vleesproductie en
werkgelegenheid met eerlijke arbeidsvoorwaarden.’
Op Facebook (klik hier) reageerde John van Helden op een stukje dat ik hier
afgelopen zaterdag publiceerde:
‘Wat ik mis in deze zurige discussie, is dat
er echt vooruitgang gemaakt wordt als je die maar wil zien ook bij het Gemengd
Bedrijf. Maak een afspraak om te gaan kijken! We hebben alles in onze handen of
kunnen ervoor zorgen dat dingen verbeteren. En als je samen ontdekt wat beter kan
gebeuren er mooie dingen. Zoals ook voor uitstoot van ammoniak en fijnstof door
de IV. Er is toch niets leukers dan op zoek te gaan naar deze verbetering of
verandering ... ander voer uit reststromen, zie en lees Kipster en Nijssen
Granico mooie voorbeelden uit onze regio dat het anders kan, misschien nog niet
helemaal zoals jullie willen Lotte en Wim dat begrijp ik maar wel een enorme
verbetering. We leven met 17 miljoen mensen in Nederland en iedereen maakt
keuzes voor of tegen IV, wereldwijd zie je een enorme toename van plantaardige
vleesvervangers in alle geledingen dat betekent dat de vraagt toeneemt en er
verandering op komst is, help mee als je in die verandering gelooft, want zurig
zijn en zelfs blijven dat is het leven in mijn ogen niet waard, het is toch
veel mooier om mee te werken aan de verandering waarin je zelf gelooft?’
De reactie van John maakt duidelijk dat ik blijkbaar niet duidelijk genoeg ben
geweest. Zoals al vaker gezegd: ik geloof heel graag dat er bij het Nieuw
Gemengd Bedrijf, bij Kipster, bij Nijssen Granico en ongetwijfeld op nog meer
plaatsen vooruitgang wordt geboekt. Maar waar ik niet in geloof is het hele
systeem. Ik geloof niet in het systeem waarin miljoenen dieren uitsluitend als
product, als dingen met een economische waarde worden gezien. Ik geloof niet in
een systeem dat dieren niet als levende wezens ziet. En ik geloof óók niet in
een systeem dat mensen ziek maakt.
De verandering waarin John gelooft, beschouw ik als ‘minder van hetzelfde’.
Minder van hetzelfde is inderdaad een vooruitgang ten opzichte van hetzelfde.
Maar het is een misverstand van John om te denken dat ik net als hij geloof in
minder van hetzelfde en dat ik het net als hij mooi zou vinden om daaraan mee
te werken. Ik geloof namelijk niet in minder van hetzelfde. Ik geloof alleen in
radicaal stoppen met deze waanzin. In díe verandering geloof ik en aan díe
verandering wil ik graag meewerken.
Zie het als een pleister bij een wond. Die kun je stukje bij beetje
lostrekken. Elk stukje en elk beetje dat je lostrekt doet pijn, de wond geneest
niet en het duurt een eeuwigheid voor de hele pleister los is. Je kunt de pleister ook in één keer lostrekken. Dan ben je in één keer van de pijn af en de
wond geneest veel beter en sneller.