Intermezzo – Floor

Gisteren in Venray bij de opening van de solotentoonstelling van Floor Hermans en de première van de documentaire FLOOR geweest. Het werd een mooie, roerende avond.

Floor was voor mij heel lang een mythisch figuur. Een kunstenaar uit Meerlo die ik alleen kende uit de krant. Daarin werd bij tijd en wijle verslag gedaan van het conflict dat Floor jarenlang met de gemeente Meerlo-Wanssum had over de hoog opgetaste autobanden die zijn erf sierden als onderdeel van een kunstproject. Werk van hem zag ik nooit. Werd het überhaupt wel tentoongesteld?

Ik leerde Floor kennen (nou ja, een beetje dan) toen we drie jaar geleden, op het hoogtepunt van de vluchtelingencrisis, allebei verzeild raakten in een groepje mensen dat de gemeente Horst aan de Maas (tevergeefs) probeerde aan te zetten tot meer dadendrang bij de opvang van vluchtelingen. In de marge spraken we wel eens over zijn kunstenaarschap, zijn drijfveren en zijn zorgen over wat er met zijn werk zal gebeuren als hij er niet meer is. Ook de vraag waarom zijn werk nooit te zien was, kwam aan de orde. ‘Misschien omdat het te expliciet, zeg maar gerust pornografisch is?’, opperde Floor.

Maar nu is er dan eindelijk die grote solotentoonstelling. Niet in het Bonnefantenmuseum in Maastricht, niet in Van Bommel Van Dam in Venlo, niet in het Odapark in Venray. Wel in een leegstaand winkelpand in Venray. Op initiatief van Cultura Venray. Een prijzenswaardig initiatief, alleen al omdat het pas mogelijk is een oordeel vellen over het werk van Floor en het al dan niet (te) expliciete, pornografische, choquerende, provocerende (of hoe je het ook wilt noemen) karakter daarvan, als dat werk ook te zien is.

Choquerend en provocerend vond ik het absoluut niet wat ik gisteren zag, pornografisch misschien, expliciet beslist. Maar dat is toch geen geldige reden om het niet ten toon te stellen? Ik zal niet zeggen dat ik het allemaal even mooi of goed vind of dat ik de achtergronden allemaal doorzie, maar indrukwekkend is het zeker.

Wat beslist helpt bij het doorgronden van zijn oeuvre, is de documentaire FLOOR, die gisteren in première ging en die is gemaakt door Ruud Lenssen en Marijn Poels. Een geweldige documentaire die niet alleen een reclame is voor de tabaksindustrie (zoals ik iemand hoorde zeggen), maar vooral ook duidelijk maakt hoezeer het leven van Floor zijn weerslag heeft gevonden in zijn werk. Zijn drugsgebruik, zijn demonen, zijn echtscheidingen, zijn traumatische ervaringen als tekenleraar, zijn hart voor vluchtelingen en arbeidsmigranten, zijn worstelingen met seksualiteit, zijn humor, zijn teleurstelling over het afgewezen worden door de gevestigde kunstwereld, zijn vallen en opstaan: het zit allemaal in de ontroerende documentaire.

Maar goed, ga de tentoonstelling en de documentaire gewoon bekijken (mijn advies: eerst documentaire, daarna tentoonstelling) en vorm daarna zelf een oordeel.

Schoolstraat 26 Venray, tot en met 25 november op vrijdag van 10.00 tot 21.00 uur, op zaterdagen van 10.00 tot 16.00 uur en op koopzondagen van 11.00 tot 17.00 uur.

En de toegang is gratis!

(met dank aan Ruud Lenssen voor foto 1, Frank Schijven voor foto 4 en Sanne Aben voor foto 6)

Klein mysterie 748 – Kunst

Wat is kunst? Wanneer wordt kunst een kunstje? Wanneer ben je kunstenaar? Wanneer kunstenmaker? Vragen die me de afgelopen weken bezighielden. Vragen waarover ongetwijfeld boeken zijn volgeschreven. Boeken die ik nooit heb gelezen en vermoedelijk ook nooit zal lezen – ik houd me het liefst verre van het theoretische: doe mij maar het tastbare, dat wat aan de oppervlakte komt. En toch: wat is kunst, wanneer ben je kunstenaar? Is iets pas kunst als het in een museum staat of hangt? Is iets pas kunst als het ook bedoeld is als kunst? Ben je pas kunstenaar als je ervoor bent opgeleid?

Ruim twee maanden geleden publiceerde ik hier een stukje over een gecraqueleerde zeikton. Geweldig ding, daar niet van, maar in mijn ogen (waarschijnlijk) geen kunst. Eerder een speling van de natuur. Een essentiële voorwaarde om iets kunst te noemen is, dunkt me, dat de mens eraan te pas moet zijn gekomen. 

Goed. Maar nu dit: aan de Slikweg in America trof ik drie weken geleden een prachtig ensemble van overwegend verroeste landbouwwerktuigen en -benodigheden aan. Mijn absolute favoriet: een verroest frame, aan alle kanten behangen met rollen ijzerdraad, bedoeld om tussen bonenstaken te spannen. 

Het kan zijn dat het frame met de rollen ijzerdraad en de overige werktuigen onderdeel zijn van een kunstexpositie. Erg waarschijnlijk lijkt me dit niet, al was het maar omdat er geen enkele bekendheid aan is gegeven. Dit moet welhaast iets functioneels zijn dat niet bewust is gecreëerd en niet bewust op precies deze plaats is neergezet. Nee, dit is niet iets artistieks dat hier staat om mooi te wezen. En toch is het mooi. Of althans: ik vind het mooi. Heel mooi zelfs. 

Is dit kunst? Ik ben geneigd te denken van niet, eerder iets kunstigs. Of kan iets dat niet als kunst bedoeld is toch kunst zijn? Kan iemand – bijvoorbeeld de schepper van deze installatie met frame en ijzerdraad – kunstenaar zijn zonder dat hij of zij daar zelf weet van heeft?

En als iemand deze installatie in een museum voor hedendaagse kunst zou exposeren, is het dan ineens wél kunst? En de schepper ervan bijgevolg wél kunstenaar? Of is de kunstenaar eerder degene die iets functioneels uit zijn context haalt en het verheft tot iets artistieks? Of hoort er dan ook een verhaal of een verklaring bij, bijvoorbeeld over losse eindjes, verbindingen maken of buren die niet meer met elkaar communiceren?

Vanmiddag fiets ik nogmaals langs het frame met de rollen ijzerdraad. Nu ligt er ineens een stapel autobanden voor! Toch een kunstexpositie? Toch kunst? Toch een kunstenaar?

Help! Waar moet dit heen? Volgende keer toch maar gewoon aan de oppervlakte blijven.

Intermezzo – Verschnaufpause (8)

Horst mag nog zo sweet  zijn, enige horizonverbreding op z’n tijd is natuurlijk nooit weg. Een tiendaagse Verschnaufpause  bracht me via München in Noord-Italië waar ik eerst vier dagen aan het Gardameer genoot van de gastvrijheid van I. en daarna vier dagen Verona als uitvalsbasis had. Enkele indrukken.

In München werd me op de Max-Joseph-Platz duidelijk dat het initiatief van het Horster CDA van vijf jaar geleden om stoelen aan de ketting te leggen (klik hier), nu ook internationaal navolging krijgt:

Het initiatief heeft verder natuurlijk niets op de kous, maar dat tragische lot deelt het met alle CDA-initiatieven.  

Rechtopgezette verloren wieldoppen zijn universeel. Maar voor met beton volgestorte rechtopgezette autobanden (inclusief hagedis) moet je toch echt aan het Gardameer zijn. Ook hiervoor geldt: geen idee wat het op de kous heeft. Zal daarom vast en zeker ook een CDA-initiatief zijn.

Maar als u van dat ding op de voorgrond denkt dat het een Horster champignon is die evenmin iets op de kous heeft, vergist u zich: het is een Gardesaanse bank! Geen CDA-initiatief dus.

Zo, weer voor even genoeg over het CDA. Over naar de Italiaanse honden. Die blijken net als veel van hun Horster soortgenoten de schrijfkunst machtig te zijn. Sterker: Italiaanse honden zijn zelfs de Duitse en Franse schrijfkunst machtig. Alleen als het om de Engelse schrijfkunst gaat, moeten ze passen:

Herinnert u zich de ‘Opruimactie zwerffietsen station Horst-Sevenum’ nog? Als de dienders hun actie op station Horst-Sevenum hebben voltooid, zouden ze hun werkterrein eens moeten verleggen naar station Verona Porta Nuova. Valt óók veel eer te behalen en tegelijkertijd zijn wij van hen verlost.

In Mantova kunnen ze overigens eveneens hun hart ophalen.

Over Mantova gesproken: zou een fontein met LED-verlichting, geluidsinstallatie en 25 spuitkoppen die tot acht meter hoog kunnen spuiten dit oersaaie en oerlelijke plein geen hoogstnoodzakelijke boost  geven?

In Venetië trof ik eveneens een plein aan waarin zo’n fontein het broodnodige nieuwe leven kan blazen:

Olifantenpaadjes zijn evenals rechtopgezette verloren wieldoppen een universeel verschijnsel. In Verona heb ik actief bijgedragen aan de instandhouding van dit prachtexemplaar:

Welgemeend advies aan alle klagers over het zogenaamd tot in het extreme doorgevoerde systeem van afvalscheiding in Horst aan de Maas: beslist niet emigreren naar het Gardameer!

Ten slotte: wat zou zo’n reisje zijn zonder graffiti? Louis van Gaal heeft ooit gezegd dat ie vooral zo graag in München vertoeft vanwege de afwezigheid van graffiti. Altijd in voor een grapje, die Louis. Gelukkig heeft ie – tenminste tot woensdag – van voetbal meer verstand.

Neem van mij aan: van Mönchengladbach tot München en van Verona tot Venetië, het stikt er – tot mijn grote genoegen – van de graffiti. Belofte: als het CDA nou eens het initiatief neemt de meest veelbelovende Horster graffitisten een studiereis aan te bieden, zul je mij nooit meer denigrerend horen doen over CDA-initiatieven. 

Top 5 – Horster auto’s (1)

Mijn probleem is dat ik vaak de neiging heb bij een thema te blijven hangen. Is het een keer over buurtkorfoprijplanken gegaan, dan kan ik de verleiding nauwelijks weerstaan daarover nog drie weken door te emmeren. Heb ik eenmaal de straatnaambordjes herontdekt, dan is de reflex om alle straatnaamborden van Horst aan de Maas te gaan inspecteren slechts met de grootst mogelijke moeite te onderdrukken.

Dialect is ook zo’n thema waar ik doorgaans maar moeilijk van kan loskomen. Telkens duiken dan weer andere Horster woorden en uitdrukkingen op die óók een stukje waard zijn. En nu zijn het ineens auto’s.

Sinds een week hebben zich bij mijn al eerder ontwikkelde verlorenwieldopfascinatie nog tal van andere autofascinaties gevoegd. Denk aan al dan niet verloren nummerplaten, parkeerplaatsborden, bestickerde auto’s, aanhangwagentjes en goudkleurige auto’s.

Komt allemaal door ZOAB, het Zeer Origineel Auto Blad waarover ik vorige week al schreef. Enkele in ZOAB gereproduceerde foto’s van Andrew Bush verleidden mij ook tot de aanschaf van diens fotoboek Drive. Bush fotografeerde tussen 1989 en 1997 in de buurt van Los Angeles vanuit een rijdende auto andere mensen in rijdende auto’s. In Drive zijn 61 van die foto’s verzameld. Ge-wel-dig! Voor slechts 12,50 euro is dit juweeltje bij een aantal vestigingen van Polare verkrijgbaar. Haast u!

Maar terug naar mijn deze week geboren autofascinatie. Wie weet komen bovengenoemde autothemata hier vroeg of laat nog eens voorbij, maar voor nu wil ik het houden bij een doodgewone Horst-sweet-Horst top 5 van de afgelopen jaren verzamelde Horster auto’s. Komt ie:

5. Midden Peelweg, America:

Weet je hoe je pas echt de blits maakt? Als je in zo’n auto op je werk of op school arriveert.

4. Roothweg, Meterik:

Kek groen sloopautootje-op-container, met op de achtergrond een boerderij uit 1820 die fungeert als werkplaats van een autosloperij. Verder niet te lang over nadenken, in Horst aan de Maas moet je nergens verbaasd over staan.

3. Kerkeveld, Horst:

Veel gekker moet het niet worden: een auto die je haren mooi maakt. Hebben ze zelfs in Melderslo niet. Bei uns ist alles viel schöner.

2. Middelijk, Horst:

Eigenlijk iets van vroeger, verpakte auto’s. Die onder de hoes uitstekende knalpijp doet het ’m. Lijkt me een behoorlijk stoere auto – kenners zullen merk en model ongetwijfeld ook mét verpakking kunnen determineren. 

1. Swolgensedijk, Melderslo:

Een haag, een verwarmingsketel (?), een kas, een grasveldje en … een in de grond verzonken bordeauxrode Opel Corsa. Kan alleen in Melderslo.

Intermezzo – Boerenerfautobanden

Bij de gesloopte muur van Stroucx en de geruisloze verdwijning van de Horster telefooncellen holde Horst-sweet-Horst hopeloos achter de feiten aan. Hoogste tijd om ook eens een keer te anticiperen op de feiten. Die feiten zijn dat de Limburgse boerenerven van autobanden worden ontdaan. U kent het beeld wel: vaak honderden autobanden die het plastic waarmee ingekuild veevoer is afgedekt op z’n plaats moeten houden. Heeft wel wat. Gaat ook een wetmatigheid achter schuil: zie je autobanden achter een boerderij liggen, dan weet je dat er koeien in de buurt moeten zijn en zie je koeien dan kunnen de autobanden ook niet ver weg zijn. Koe en autoband: in een onlosmakelijke wurggreep met elkaar verbonden. Daar komt, als het aan de LLTB ligt, dus binnen afzienbare tijd een einde aan. De Limburgse Land- en Tuinbouwbond is met een opruimactie begonnen. ‘Uit milieu-overwegingen, maar ook om de aantrekkelijkheid van het boerenerf te vergroten’, heet het op de website. Sowieso, zo gaat het verder, stappen steeds meer ondernemers over op zogenaamde sleufsilo’s en zijn veel banden letterlijk tot op de draad versleten.Wat vindt Horst-sweet-Horst van de opruimactie? Ach, er doen zich grotere rampen voor in de agrarische sector. Fraai zijn ze niet, die boerenerfautobanden, wel karakteristiek. Desalniettemin mogen ze van mij weg. Maar zouden sleufsilo’s de aantrekkelijkheid van het boerenerf daadwerkelijk vergroten?Vormt de opruimactie een acute bedreiging voor alle Limburgse banden? Niet bepaald. Een uiterst magere vijf procent van de boerenerfautobanden moet vrezen voor z’n voortbestaan. De LLTB schat namelijk dat er op alle Limburgse agrarische bedrijven bijna een miljoen autobanden in omloop zijn. Daarvan worden er dit jaar niet meer dan vijftigduizend gerecycled. Dus na 2010 nog 950 duizend te gaan.Hoe is het gesteld met de Horster boerenerfautobanden? Lastige vraag, omdat ik niet over harde cijfers beschik. Op zich zou ik er niet voor weglopen alle op dit moment op Horster boerenerven aanwezige autobanden te gaan tellen, maar bij gebrek aan vergelijkend historisch cijfermateriaal zou dat in wezen toch een vrij zinloze exercitie zijn. Laat ik me daarom beperken tot een inschatting. Die is dat het beslist niet slecht gaat met de Horster boerenerfautoband. Absoluut geen zeldzaamheid, hooguit wat minder dik gezaaid dan een jaar of tien geleden.
Heeft Horst-sweet-Horst nog tips voor doorgewinterde boerenerfautobandspotters? Jazeker. Een echte boerenerfautobandhotspot is te vinden aan de Snipweg in Kronenberg. En als ik u vertel dat de Driekooienweg in Evertsoord in spotterskringen bekend staat onder de naam Boerenerfautobandlane dan zegt dat hopelijk ook genoeg.