Intermezzo – Kleefsedijk (17)

Na een proces van bijna twintig jaar maakte het gemeentebestuur van Horst aan de Maas in juli bekend de milieuvergunning voor een varkensbedrijf aan de Kleefsedijk in Sevenum in te willen trekken. Maar daarmee is het dossier Kleefsedijk 9 nog niet gesloten. Dinsdag kwam het tijdens de gemeenteraadsvergadering weer eens aan de orde. Een vertegenwoordiger van Werkgroep Kleefsedijk sprak de gemeenteraad toe. En de gemeenteraad zelf behandelde Raadsinformatiebrief (RIB) 92 en RIB 92A, die allebei over dit dossier gaan.

Acht kanttekeningen bij het verhandelde:

1. Met Raadsinformatiebrief 92 (van 22 juli) is iets vreemds aan de hand: die brief was openbaar, Horst-sweet-Horst citeerde er zelfs uit (klik hier), maar is niet langer openbaar: ‘De pagina die u zoekt is voor u niet beschikbaar.’ Rara, hoe kan dit?

2. Gelukkig heb ik RIB 92 destijds wel opgeslagen. Het college van burgemeester en wethouders heeft het in RIB 92 enkele malen over ‘het onderzoek’ dat het heeft verricht naar de gang van zaken in het dossier Kleefsedijk. Een onderzoek bestaat normaliter uit probleemanalyse, onderzoeksplan, uitvoering, resultaten, conclusies en rapportage. Maar het lijkt erop dat wat het college ‘het onderzoek’ noemt, een (ook al niet openbaar) feitenrelaas is. Wat iets heel anders is dan een onderzoek.

3. De Werkgroep Kleefsedijk kwam ook tot de conclusie dat de gemeente geen onderzoek heeft gedaan. Ellis Holthuijsen: ‘Er komt een truc, belazerij boven water… Maar er wordt niet uitgezocht hoe dit kon gebeuren. De desbetreffende mensen zijn niet eens ondervraagd. Er is eigenlijk geen onderzoek geweest vanuit de gemeente! Wat houdt iemand een volgende keer dan tegen? Het komt boven water, maar het mag gewoon! Het wordt niet echt onderzocht en het heeft geen gevolgen. Als burgers zijn wij zo vogelvrij! Worden er mensen beschermd? Mensen die op de achtergrond werken? Of misschien ook wel weer op de voorgrond na de verkiezingen?’

4. De Werkgroep Kleefsedijk stipte verder nog eens luid en duidelijk aan dat een groot aantal vragen nog steeds niet is beantwoord. Ze beklaagde zich ook over de gemeente die een Woo-verzoek van de Werkgroep dwarsboomt, en over de moeite die het kostte om in te spreken tijdens deze vergadering. Luister hier (ga naar 1.16.00) de hele bijdrage van de Werkgroep terug.

5. De inspreekster namens Werkgroep Kleefsedijk: ‘Als gemeente ben je op deze manier weinig betrouwbaar. Met zo’n raadsel van Horst. Dit moeten jullie als gemeenteraad niet goed vinden en zeker niet willen!’ Maar de gemeenteraad leek het juist wel goed te vinden en te willen. Behalve Ton Wismans (Perspectief) en Peter Lalieu (VVD) deed niemand zijn mond open.

6. Peter Lalieu: ‘Er is hier minimaal sprake van prutswerk, een gemeente, en zeker een gemeentebestuur, onwaardig. Een diepgaander onderzoek hoe een en ander is gelopen, had wat ons betreft gemogen.’ Niemand die hem steunde in deze opvatting.

7. Ton Wismans (Perspectief): ‘Waarom worden er geen gespreksverslagen gemaakt?’ Gemeentesecretaris Henk Mensink: ‘We hebben een aantal gesprekken gehad met de Werkgroep Kleefsedijk. We hebben de afspraak gemaakt dat er geen verslag werd gemaakt. (…) Er is niemand die tegen mij heeft gezegd “Ik mis een letterlijk verslag of een verslag op hoofdpunten”.’ Nathalie Rozendaal (Hart voor Horst aan de Maas): ‘De gemaakte afspraken zijn wel gewoon op schrift gesteld, neem ik aan?’ Lang antwoord van Henk Mensink dat neerkomt op ‘Nee’. Ton Wismans: ‘In een professionele organisatie dien je gewoon vast te leggen wat je met elkaar hebt afgesproken.’  

8. Peter Lalieu: ‘Misschien zou nog eens de oud-wethouder gebeld kunnen worden om te vragen hoe het toen gegaan is.’ Verantwoordelijk wethouder Robert Martens (D66-GroenLinks): ‘Als u de oud-wethouder Leon Litjens bedoelt: met hem heb ik gebeld. Maar daar is niks concreets uitgekomen.’ Leon Litjens? Doelde Peter Lalieu dan niet op oud-wethouder Rudy Tegels? Leon Litjens speelde als wethouder toch geen rol in dit dossier?

Gisteren was trouwens een cruciale dag in dit dossier. Gisteren sprak de gemeente namelijk met de adviseur van de varkenshouder die een aanvraag voor een nieuwe milieuvergunning voor Kleefsedijk 9 heeft ingediend. Afhankelijk van de uitkomsten van dat gesprek besluit het college binnenkort of het de bestaande milieuvergunning al dan niet zal intrekken.

Intermezzo – De terugkeer van Leon Litjens

Don Leon ist wieder da! Nou ja, mits de leden van CDA-afdeling Horst aan de Maas op 28 augustus instemmen met zijn lijsttrekkerschap bij de gemeenteraadsverkiezingen volgend jaar. Maar dat zit wel snor.

Horst-sweet-Horst verheugt zich op de terugkeer van de man die tussen 2007 en 2013 wethouder was in Horst aan de Maas. Zelden verlegen zitten om een mening, nooit een onorthodoxe oplossing schuwen, altijd eenvoudig uit de tent te lokken, nooit te beroerd om gepassioneerd tegengas te geven: een ideale voedingsbodem voor talloze Horst-sweet-Horst-stukjes over de soms ondoorgrondelijke wegen van Leon Litjens. Hopelijk kunnen we de draad vanaf volgend jaar weer oppakken. Maar waarom eigenlijk wachten tot die tijd?

Het CDA noemt hem nu ‘een bewezen daadkrachtige leider in het openbaar bestuur’. Mijn beeld is eerder dat van een uiterst ambitieuze wethouder. Om Horst aan de Maas ‘op de kaart te zetten’ was hij tot alles bereid, zeker als hij daarmee het (agrarisch) ondernemersbelang kon dienen. Zo wist hij het omstreden Nieuw Gemengd Bedrijf, de grootste megastal van Nederland, er ongegeneerd doorheen te jassen. (Inmiddels is besloten tot sloop van de varkensstallen.) Nog zo’n hot item tijdens zijn wethouderschap was de Floriade. Het miljoenenverlies praatte hij steevast goed door te wijzen op ‘de spin-off-effecten’. (Heten die effecten niet vooral Greenport, verdozing en arbeidsmigranten?) Wat nu het Rode Kruisplein is, moest het Quartier Latin van Horst worden, vol kunstwinkels, galerieën en ateliers. (Kijk wat ervan is geworden.)

Na zijn vertrek als wethouder bleef Don Leon onnadrukkelijk nadrukkelijk aanwezig in Horst aan de Maas, op de achtergrond meedenkend, adviserend, sturend. Zo dook zijn naam onlangs op in het hoofdpijndossier Kleefsedijk.

‘Het gaat er om wat de klant vind [sic] en niet de bestuurlijke waarheid’, zei hij ooit in een Twitterfittie met Hans Gilissen, toen burgemeester van Venray. Benieuwd of hij nog steeds achter die in mijn ogen laakbare opvatting voor een overheidsbestuurder staat.

Is het dan louter kommer en kwel? Nee. Mede dankzij Leon Litjens staan er weer moelbaere in de Moelbaerenbos. En nooit zal ik vergeten hoe hij in 2008 terugkwam op zijn mening dat gebouw Mooren in Horst tegen de vlakte moest. De argumenten van tegenstanders van sloop hadden hem overtuigd. Respect! De politiek is gebaat bij politici die erkennen op een dwaalspoor te zitten. In dat kader blijft het wel jammer dat hij niet wilde deelnemen aan een paneldiscussie over de Limburgse bestuurscultuur, drie jaar geleden in OJC Niks…

Intermezzo – Megastal Kleefsedijk (16)

‘Uitbreiding Kleefsedijk uitgesloten’, kopte dagblad De Limburger op 14 maart 2018. ‘Typisch gevalletje vooruitlopen op de feiten’, noemde ik dat toen (klik hier). Nu, ruim zeven jaar later, lijkt het er gelukkig op dat ik destijds ongelijk had. Met de nadruk op ‘lijkt’.

Wat is er aan de hand? Na een proces van bijna twintig (!) jaar besloot het college van burgemeester en wethouders van Horst aan de Maas dinsdag de milieuvergunning voor een varkensbedrijf aan de Kleefsedijk in Sevenum in te trekken. Dit moet de komst van een megastal ter plekke voorkomen. Dit uiteraard tot grote vreugde van de omwonenden – verenigd in de Werkgroep Kleefsedijk – die sinds jaar en dag fel streden tegen de voorgenomen bouw van de megastal.

Wat in de berichtgeving over het collegebesluit is ondergesneeuwd, is dat er mogelijk nog een juridische strijd in het verschiet ligt. Het college schrijft (klik hier): ‘Gezien het langdurig niet-gebruik van de vergunning, de maatschappelijke onrust en de uitgesloten uitbreidingsmogelijkheden in het bestemmingsplan, acht het college het intrekken van de vergunning juridisch mogelijk én maatschappelijk evenredig.’ Cruciaal in deze zin is het woord ‘acht’. Het college denkt dit besluit op goede gronden te hebben genomen, maar mocht de betreffende varkenshouder het collegebesluit aanvechten, dan blijkt pas hoe rechter-proof het besluit is.

Bovendien ligt er bij de gemeente nog een aanvraag van de varkenshouder voor een nieuwe vergunning. ‘De aanvraag is op meerdere onderdelen onvolledig en onvoldoende onderbouwd’, schrijft het college. De ondernemer krijgt nu de kans zijn aanvraag beter te onderbouwen en de ontbrekende onderdelen aan te leveren. ‘Daarna zal de aanvraag getoetst worden aan wet- en regelgeving.’ De wethouders Beurskens en Martens hebben al meerdere malen verklaard het onmogelijk te achten dat de aanvraag die toets doorstaat. Maar ook hiervoor geldt dat een rechter daar anders over kan denken. Verder is de opstelling van de gewiekste adviseurs van de varkenshouder van belang. Zij lijken nu in hun hemd te staan. Leggen ze zich daar bij neer? Of halen ze alles uit de kast om revanche te nemen?

Intermezzo – Griendtsveen, een stervend dorp? (5)

Verder met de serie over de bijzondere scriptie uit 1949 van Jet Jansen over Griendtsveen. Vandaag de vijfde aflevering over middenstand, zelfvoorziening en infrastructuur in Griendtsveen in 1949. Klik hier, hier, hier en hier voor de eerdere afleveringen.

Griendtsveen telde in 1949 drie winkels: een bakker, een slager en een kruidenier. In de behoefte aan groenten voorzagen de meeste inwoners zelf. Het Griendtsveense veebestand bestond met name uit kippen en varkens. Jet: ‘Zoals in de meeste plattelandsgezinnen voelen ook hier de mensen zich niet gelukkig zonder een huisvarken, 52 gezinnen hebben er een, 51 gezinnen houden kippen.’

Voor andere eerste levensbehoeften waren de inwoners vooral aangewezen op Deurne. Jet: ‘Een manufacturenwinkel, een schoenenwinkel en dergelijke ontbreken in Griendtsveen en voor de aanschaf van een artikel op dit gebied moeten de huisvrouwen op zijn minst naar Deurne fietsen, heen en terug een tocht van 14 kilometer. Oudere mensen die deze tocht niet meer kunnen volbrengen zijn aangewezen op de een of andere marskramer die af en toe door het dorp trekt, of op de welwillendheid van de buren.’ Wel hield een kapper uit Deurne eenmaal per week zitting in Griendtsveen.

De inwoners van Griendtsveen voelden zich nauwelijks betrokken bij de gemeente Horst. Andersom gold hetzelfde. Jet:

‘De gemeente kent de bewoners van Griendtsveen met hun wel en wee niet zo goed. Wil zij zich al eens met de een of andere zaak in Griendtsveen inlaten dan wordt haar al gauw door de Maatschappij aan het verstand gebracht, dat de Maatschappij niet erg op die bemoeienis gesteld is. Daar het hele dorp eigendom van de Maatschappij is blijft er voor de gemeente niet veel anders over dan zich hier maar bij neer te leggen.’

De afzijdigheid van de gemeente leidde er onder meer toe dat de wegen in Griendtsveen in abominabele staat verkeerden. Jet:

‘Men ziet van tijd tot tijd wel enkele arbeiders van de Maatschappij aan het werk met wat grint, water en een soort wals met twee paarden ervoor om de wegen op te knappen, maar de veenachtige bodem werkt spoedige verzakking in de hand.’

Het isolement van het dorp werd verder in de hand gewerkt door het ontbreken van een trein- of busverbinding. Jet: ‘Men is dus in Griendtsveen aangewezen op de fiets. Oudere mensen komen het dorp practisch niet meer uit. Een auto huren is te kostbaar, daar de enige taxi-onderneming in America eerst al een ritje moet maken om in Griendtsveen te komen.’

N.B. De eerste twee foto's bij dit stukje zijn afkomstig uit Panorama van 21 augustus 1962.

Intermezzo – Megastal Kleefsedijk (15)

Gemeenteraadsvergadering afgelopen dinsdag. Aan de orde kwam ook weer de aanvraag om een leegstaand varkensbedrijf aan de Kleefsedijk in Sevenum om te toveren in een megastal (klik hier en ga naar 47.00). Dit terwijl de gemeenteraad in 2018 unaniem uitsprak dat dit juist moest worden voorkomen. Hoe het kan dat die aanvraag toch in behandeling is genomen is vooralsnog een raadsel (ik schreef er onlangs hier en hier over).

Om onopgehelderde reden voerde ditmaal niet Eric Beurskens (Essentie) het woord namens het college van burgemeester en wethouders maar Robert Martens (D66-GroenLinks). Hij zei onder meer dit:

‘Dat er hier fouten zijn gemaakt, staat als een paal boven water. Daar is geen discussie over, anders stonden we hier niet. Volgens mij is er iets goed misgegaan in 2021. Dat er hier een fout is gemaakt staat als een paal boven water. We zijn aan het achterhalen wat er nu precies is misgegaan. Het heldere verhaal hebben we zelf ook nog niet. Het staat als een paal boven water dat er hier heel rare dingen zijn gebeurd, wat niet gebruikelijk is bij een gemeente en wat absoluut niet transparant is.’

Best krachtig. Maar wat ook als een paal boven water staat, is dat de wethouder vijf keer er zei. Hij had ook wij kunnen zeggen. Dan had het waarschijnlijk ongeveer zo geklonken:

‘Dat wij hier fouten hebben gemaakt, staat als een paal boven water. Daar is geen discussie over, anders stonden we hier niet. Volgens mij hebben wij iets goed fout gedaan in 2021. Dat wij hier een fout hebben gemaakt staat als een paal boven water. We zijn aan het achterhalen wat wij nu precies fout hebben gedaan. Het heldere verhaal hebben we zelf ook nog niet. Het staat als een paal boven water dat wij heel rare dingen hebben gedaan, wat niet gebruikelijk is bij een gemeente en wat absoluut niet transparant is.’

Oneindig veel krachtiger, staat als een paal boven water.

Hoe gaat het nu verder? Robert Martens:

‘We zijn advies aan het inwinnen bij onze advocaat om te kijken wat de juridische positie van de gemeente is en hoe we de omwonenden van de Kleefsedijk kunnen gaan helpen. Die mensen zitten in elk geval al vanaf 2021 maar ook daarvoor al in een situatie die niet gewenst is en waar we eigenlijk van vinden dat we er iets aan moeten doen.’

Uitkomst: uiterlijk 1 juli komt er een gesprek met de omwonenden en meteen daarna wordt de gemeenteraad geïnformeerd.

Intermezzo – Megastal Kleefsedijk (14)

Aan de Kleefsedijk 9 in Sevenum ligt een verouderd varkensbedrijf waar al jaren geen varkens meer worden gehouden. In 2018 nam de gemeenteraad unaniem een besluit om uitbreiding of nieuwbouw van dat bedrijf te voorkomen. En nu dreigt er toch een nieuw varkensbedrijf te komen. ‘Something is rotten in the state of Denmark.’ Zo besloot ik vorige week het stukje (klik hier) over de commotie over de mogelijke vernieuwing van het varkensbedrijf. ‘Maar wat is dan precies rotten in the state of Denmark?’, vroegen enkele mensen me. Goeie vraag, die niet zo eenvoudig te beantwoorden is omdat er behoorlijk wat mist – al dan niet bewust gecreëerd – hangt rond deze zaak. Eerst maar eens wat ik zie als de relevante feiten:

Kleefsedijk 9

13 maart 2018
- de gemeenteraad van Horst aan de Maas neemt unaniem een motie aan die uitbreiding van het varkensbedrijf aan de Kleefsedijk 9 moet voorkomen

12 oktober 2020
- burgemeester en wethouders maken bekend een aanvraag te hebben ontvangen voor de intrekking van de omgevingsvergunning voor Kleefsedijk 9

11 februari 2021
- burgemeester en wethouders maken bekend de omgevingsvergunning voor Kleefsedijk 6 te hebben ingetrokken
- burgemeester en wethouders besluiten de omgevingsvergunning voor Kleefsedijk 9 niet in te trekken, maar maken dit niet bekend

4 april 2024
- burgemeester en wethouders maken bekend een aanvraag te hebben ontvangen voor een omgevingsvergunning voor uitbreiding van de varkenshouderij op Kleefsedijk 9

25 juni 2024
- de Werkgroep Kleefsedijk ontdekt dat burgemeester en wethouders op 11 februari 2021 niet de omgevingsvergunning voor Kleefsedijk 9 hebben ingetrokken (zoals aangevraagd) maar de omgevingsvergunning voor Kleefsedijk 6 (waarvoor helemaal geen aanvraag tot intrekking was ingediend)
- de Werkgroep Kleefsedijk ontdekt dat burgemeester en wethouders daarnaast op 11 februari 2021 het niet openbaar gemaakte besluit hebben genomen om de omgevingsvergunning voor Kleefsedijk 9 niet in te trekken

26 juni 2024
- de Werkgroep Kleefsedijk maakt telefonisch en via whatsapp bezwaar tegen de gang van zaken

20 mei 2025
Naar aanleiding van een brief aan de gemeenteraad van de Werkgroep Kleefsedijk verklaart verantwoordelijk wethouder Eric Beurskens (Essentie) onder meer:
- ‘Er is een fout gemaakt. Er is een intrekkingsverzoek gekomen. Dat is blijkbaar geweigerd. Daar is ook een brief van uitgegaan. Alleen is daarin het verkeerde huisnummer vermeld. Dus een niet bestaande vergunning is geweigerd om in te trekken.’
- ‘Het intrekkingsverzoek is gedaan en wordt hersteld. Want de weigering die we hadden moeten doen, dus de weigering van dat intrekkingsverzoek, is niet gepubliceerd op dat moment. Dat had wel moeten gebeuren. Dus dat is alsnog gebeurd. Het is dus opnieuw gepubliceerd. Dat betekent dat mensen gewoon tegen dat besluit in bezwaar kunnen gaan.’
- ‘Een van de dingen die hier heel vreemd aan zijn: er zou een collegebesluit moeten zijn genomen, alleen hebben wij dat in eerste instantie niet kunnen vinden.’
- ‘De Werkgroep Kleefsedijk wist vanaf medio vorig jaar dat dit speelde. Eigenlijk hadden ze binnen zes weken daarna moeten reageren.’

Kleefsedijk 6

Tot zover de feiten. Mijn conclusies:
- burgemeester en wethouders hebben minimaal twee – in de woorden van Eric Beurskens – fouten gemaakt:
1. ze hebben een omgevingsvergunning (namelijk voor Kleefsedijk 6) ingetrokken waarvoor helemaal geen aanvraag tot intrekking was ingediend;
2. ze hebben een verzoek om intrekking van de omgevingsvergunning voor Kleefsedijk 9 geweigerd maar hebben nagelaten die weigering te publiceren;
- Eric Beurskens zegt ten onrechte dat over het geweigerde intrekkingsverzoek een brief is uitgegaan
- Eric Beurskens zegt ten onrechte dat in het geweigerde intrekkingsverzoek een verkeerd huisnummer is vermeld
- de weigering van het intrekkingsverzoek is, anders dan Eric Beurskens zegt, tot op heden niet alsnog gepubliceerd

Hoe nu een en ander te interpreteren? Ik ben geen complotdenker en het kan zijn dat ik dingen over het hoofd zie of verkeerd zie, maar in dit geval is het toch wel héél erg lastig om niet te denken dat burgemeester en wethouders met hun besluiten van 11 februari 2021 de Werkgroep Kleefsedijk en de gemeenteraad zand in de ogen hebben willen strooien en om niet te denken dat burgemeester en wethouders mist hebben willen creëren. Hoe dan? Door bewust te besluiten de niet bestaande omgevingsvergunning voor Kleefsedijk 6 in te trekken en te publiceren en door tegelijkertijd te besluiten de aanvraag voor intrekking van de omgevingsvergunning voor Kleefsedijk 9 te weigeren, maar die weigering bewust niet te publiceren, er daarbij op speculerend dat de Werkgroep Kleefsedijk én de gemeenteraad de zogenaamde verwisseling van huisnummers niet zouden opmerken.

Intermezzo – Megastal Kleefsedijk (13)

Jarenlang was een varkensbedrijf aan de Kleefsedijk 9 in Sevenum een heet hangijzer. Buurtbewoners, verenigd in de Werkgroep Kleefsedijk, streden twaalf (!) jaar, van 2006 tot 2018, tegen de uitbreiding van het bedrijf. Het pleit leek beslecht toen de gemeenteraad op 13 maart 2018 een motie aannam die de uitbreiding moest voorkomen. ‘Uitbreiding Kleefsedijk uitgesloten’, kopte De Limburger de volgende dag. Ik noemde dat toen (klik hier) een ‘typisch gevalletje vooruitlopen op de feiten’. De aankondiging, in oktober 2020, dat de milieuvergunning van Kleefsedijk 9 zou worden ingetrokken, leek erop te wijzen dat mijn inschatting onjuist was. Maar vijf jaar later is het ineens niet meer uitgesloten dat ik alsnog gelijk krijg.

Wat is het geval? Op 11 februari 2021 trok het college van burgemeester en wethouders niet zoals aangekondigd de milieuvergunning van Kleefsedijk 9 in, maar die van Kleefsedijk 6, waarvoor helemaal geen milieuvergunning bestaat of bestond. Hierdoor zou het varkensbedrijf aan de Kleefsedijk 9 alsnog kunnen uitbreiden. ‘Verschrijving, een 9 met een 6 verwisseld’, zou je kunnen denken. Maar dat is niet het geval, aldus de Werkgroep Kleefsedijk. Die zegt namelijk een geheim collegebesluit van 11 februari 2021 te bezitten waaruit blijkt dat het college de milieuvergunning voor Kleefsedijk 9 bewust niet heeft ingetrokken.  

In antwoord op vragen van Ton Wismans (Perspectief) verklaarde verantwoordelijk wethouder Eric Beurskens (Essentie) vorige week tijdens de gemeenteraadsvergadering (klik hier en ga naar 56.00): ‘Ja, er is een fout gemaakt. We zijn nog steeds aan het onderzoeken wat hier precies is gebeurd.’ Wanneer dat onderzoek is afgerond kon de wethouder niet zeggen. Héél urgent leek hij het niet te vinden. Wat raar is, omdat er wel meer is waar je vraagtekens bij kunt zetten. Beurskens: ‘Een van de dingen die hier heel vreemd aan zijn: er zou een collegebesluit moeten zijn genomen, alleen hebben wij dat in eerste instantie niet kunnen vinden.’ De zoektocht wordt vervolgd, aldus de wethouder. Wat daarbij niet helpt is dat geen van de betrokkenen nog bij de gemeente werkt.

Voor de Werkgroep Kleefsedijk is het wel duidelijk: ‘Wij zijn als belanghebbende buurt bewust belazerd. (…) We worden zoveel mogelijk aan het lijntje gehouden en door ambtenaren bepraat en belemmerd en buitenspel gezet.’

‘Something is rotten in the state of Denmark’, zou Shakespeare zeggen.

Intermezzo – Dierenvrienden

‘Stelletje kneuzen.’
‘Onnozele steuntrekkers die niets anders te doen hebben.’
‘Hoeven die niet te werken?’
‘Neuzele zijn het.’
‘Wat een mafkezen.’
‘Zijn allemaal vegetarisch die maffen.’
‘Stelletje niets nutten.’
‘Idioot volk, dat ze maar gaan werken.’
‘Rijp voor het Pieter Baan Centrum.’

Met Kerstmis in het verschiet zou je denken, hopen, wensen dat mensen net een tikkeltje zachtaardiger, liever, verdraagzamer zijn dan anders. Maar nee, het lijkt wel alsof de messen nog net iets scherper worden geslepen, de beuk er nog net iets harder in wordt gegooid dan normaal.

De citaten waarmee dit stukje begint, zijn een vrij representatieve selectie van de Facebookreacties op een demonstratie, vorige week woensdag, voor het Horster gemeentehuis. Met die demonstratie vroegen Animal Rights en de Partij voor de Dieren aandacht voor dierenwelzijn in het algemeen en dat van varkens in Horst aan de Maas in het bijzonder.

Afgaand op de beelden (klik hier): vreedzamer dan woensdag gaat het er bij demonstraties maar zelden aan toe. Geen vastketenen, provocaties of dreigementen, laat staan geweld. Nee, het bleef bij protestborden (‘Tofu never screams’, ‘Laat de dieren niet stikken’, ‘Stop de slacht’) het scanderen van leuzen (‘Dieren willen leven, net als wij’, ‘Wat willen wij? Alle dieren vrij!’) en een als varken vermomde vrouw, kruipend in een kleine kooi. Een woordvoerder van de circa twintig demonstranten verklaarde voor de camera van Omroep Horst aan de Maas: ‘We staan hier om ambtenaren wakker te schudden en om de bevolking te laten horen dat er heel veel varkens in deze regio zijn die gevaar lopen. Gevaar voor stalbranden, voor het uitvallen van luchtwassers, gevaar dat ze stikken. Daar wordt veel te weinig rekening mee gehouden.’

Veel beschaafder kan het allemaal niet. Vanwaar dan toch al die denigrerende reacties? Omdat je niet aan het zuurverdiende lapje vlees van de burger mag komen? Zoiets waarschijnlijk. Waar het in elk geval óók mee te maken heeft, is de onzichtbaarheid van de meest geconsumeerde dieren. Noord-Limburg herbergt miljoenen kippen en varkens, maar ze worden stelselmatig aan ons oog onttrokken. De aaibaarheidsfactor van varkens is minstens zo groot als die van honden en katten. Maar niemand die het wil weten. Wat niet weet, wat niet deert. Schande spreken van een hond die tien minuten in de brandende zon in een afgesloten auto zit, maar de neus ophalen voor het welbevinden van kippen en varkens. Houd toch eens op met dat rare onderscheid.

(Dit stukje verscheen deze week ook in Via Horst-Venray)

Intermezzo – Werelddierendag

4 oktober vandaag. Feestdag van Sint Franciscus van Assisi, erkend dierenvriend. Daarom is 4 oktober óók Werelddierendag. In Nederland sinds 1930, in enkele andere landen al een jaar eerder. De feestdag der dieren is tevens een hoogtijdag der hypocrisie. Op geen enkele dag van het jaar namelijk komt de hiërarchie die de mens heeft aangebracht in de dierenwereld zo duidelijk tot uiting als juist op Werelddierendag.

Werelddierendag is de dag bij uitstek waarop de mens de schapen van de bokken scheidt, met de mate van aaibaarheid als voornaamste criterium. ‘Jij wel, maar jij niet.’ ‘Jij staat vandaag speciaal in het zonnetje, maar jij ziet ook op deze feestdag geen daglicht.’ ‘Jij mag vandaag naar de huisdierenzegening, maar jij wordt vandaag van je staart beroofd.’ ‘Jij krijgt vandaag een extra knuffel, maar jij gaat vandaag naar de slachtbank.’

Ik ben beslist niet de eerste of enige die er zo over denkt. Het verraste me wel om in het Venrayse weekblad Peel en Maas al in 1932 een artikel aan te treffen waarin naar aanleiding van Werelddierendag het begrip dierenbescherming uitermate kritisch tegen het licht wordt gehouden (klik hier). Fragment uit dat artikel, weliswaar lang maar zeer lezenswaardig:

‘Dierenbescherming op zich is een prachtig werk, maar ze wordt o.i. in vele gevallen geschaadt door valsche sentimenten. Veel dierenbescherming is niet anders dan menschelijke zelfkoestering. Omdat we van hond, kat, paard enz. de trouw en aanhankelijkheid kennen, ja, omdat we van den roep en oogopslag, in het algemeen: van de reacties dier beesten iets verstaan of meenen te verstaan, daarom verdragen we het niet als ze slecht worden behandeld. Als die huisdieren worden gekweld, dan wordt ons gemoed geweld aangedaan en vooral dat laatste kunnen we heel moeilijk ondergaan. Daarom werpen velen zich voor Dierenbescherming op. We onderscheiden dieren en dieren. Dagelijks liggen millioenen garnalen, schollen, botten en andere visschen levend op wagens en in manden te spartelen in een doodstrijd van uren; aal wordt levend gestroopt, mosselen komen levend op het vuur. Edele herten worden geschoten, prachtig gevogelte wordt met moordend lood omlaag gehaald. Koningen van de woestijn worden levenslang in ellendige dierentuin-hokken opgesloten.’

‘We onderscheiden dieren en dieren.’ Ergens op de achtergrond meen ik instemmend geloei, geknor, gekakel, gemekker en geblaat te horen van de miljoenen koeien, varkens, kippen, geiten en schapen in deze regio voor wie het bestaan ook vandaag op deze Werelddierendag even uitzichtloos is als op willekeurig welke andere dag.

(Dit stukje verscheen vandaag in iets andere vorm ook in Via Horst-Venray)

Intermezzo – Dwarsdoornede (3)

Een wandeling van Heide naar de Lollebeek op Horst-sweet-Horst? Horst-sweet-Horst gaat toch over Horst aan de Maas? Klopt, maar deze wandeling is de derde etappe van een wandeltocht van Peel naar Maas, diagonaal door de gemeenten Venray en Horst aan de Maas, met als eindbestemming Grubbenvorst. Vandaar.

Verder maar weer, links in de verte Leunen, rechts, iets dichterbij, Heide. Akkers, weilanden zonder koeien, boerderijen. En boerderijen die geen boerderij meer zijn. Blaffende honden. Keurig getrimde gazons en ook maar meteen meegenomen bermen, keurig onderhouden tuinen, keurige erven. Alles schoon, alles keurig, mijnheer Kaktus is tevree. Wat een contrast met vroeger, enkele tientallen jaren geleden nog maar. Elk boerenerf was een ode aan de wanorde, een samenraapsel van machines, afgedankte machines, schuurtjes, stallen, hooibalen, loslopende kippen, katten. Nu lijkt alles gerationaliseerd. Ordnung muss sein.

De achterzijde van een vrachtwagen steekt deels boven een muur uit. Opschrift: Levende dieren. Daarboven: Ja-Trans. Daar weer boven het guitig lachende hoofd – waarom hebben paarden het alleenrecht onder de dieren op die benaming? – van een varken. Met z’n allen guitig lachend naar de slachtbank, kom er gezellig bij, join the club. Lachen jongen.

Op de kruising Lemmenweg en Steegse Peelweg onder een machtige eik een kapelletje. Afbladderende verf, restanten van een sterrenhemel, Christusbeeld. Daarboven, in een banderol: Sic deus delixit mundum. Dilexit zul je bedoelen, maar een kommaneuker die daarop let. Zo heeft god de wereld lief gehad. Verleden tijd. Als zelfs Hij er niet meer in gelooft?

Scheiweg. Een aaneenschakeling van varkensstallen. Allemaal dezelfde vormgeving, allemaal even lelijk. Overal spic en span. Overal even grote stank. Gedachten aan dat Horster gemeenteraadslid dat onlangs door zijn gemeente fietste en schreef: ‘Prachtige landschappen, weilanden, gebouwen, kleurrijke velden.’ En: ‘Het is maar hoe je de omgeving binnen onze gemeente ziet/beleeft.’ Al dat zwartkijken ook! Hup, die roze bril op en die wasknijper op je neus!

Oversteek van de Oostrumsche Beek. Breevennenweg, in de verte een immense hijskraan bij de bouwput die pompstation Breehei heet en die wordt beveiligd door BouWatch. Met de roze bril op nu niet gaan zeuren over die naam en de gesloopte monumentale gebouwen hier. Dan de aangename stilte van het bos. Oversteek van de Lollebeekweg en tweehonderd meter verderop de Lollebeek. Na 21,23 kilometer vanaf Vredepeel de grens van de gemeenten Venray en Horst aan de Maas bereikt. Halt.

(Dit stukje verscheen afgelopen woensdag ook in Via Horst-Venray, zij het zonder foto’s. Klik hier en hier voor de eerste twee etappes van deze wandeling.)

Ingezonden – Visie Veehouderij

Gisteren sprak de gemeenteraad van Horst aan de Maas tijdens een voorbereidende raadsvergadering opnieuw over de Visie Veehouderij. Namens het CDA voerde Henk Weijs het woord (klik hier en ga naar 2.08.32). Naar aanleiding daarvan ontving Horst-sweet-Horst de volgende ingezonden bijdrage van Andries Brantsma:

Henk Weijs had groot gelijk

Woest was Henk Weijs (CDA) over het feit dat D66+GroenLinks in de pers te kennen hadden gegeven dat ze een eigen visie hadden betreffende de veehouderij in Horst aan de Maas. En in de pers was nota bene niet eens de hele visie te lezen. Een tweede reden voor Henk om kwaad te zijn.

Jazeker, terecht dat Henk kwaad was. Geen volledige uitleg over de visie, maar waar Henk natuurlijk ook gelijk in had, was dat ze het in hun hoofd hadden gehaald om de pers op te zoeken zonder nadrukkelijke en schriftelijke toestemming van Henk. Natuurlijk zal er in de coalitie wel overleg geweest zijn en daar was alles van het CDA toch al in de visie overgenomen? Nou, wat had D66+GroenLinks dan te klagen? De alwetendheid en vertraging van het CDA was toch al geregeld? Of was er helemaal geen overleg geweest?

Zeker Henk, sta voor je zaak en eis dat anderen niet andersdenkend worden. Sta voor je eigen zaak en zorg dat de D van het CDA geen geweld wordt aangedaan en zeker geen inhoud krijgt.

Goed dat je je uit hebt gesproken Henk. Blijf staan voor je zaak, al lijkt het alsof de tijd voor jou vijftig jaar heeft stilgestaan. Sta voor je zaak en voorkom dat andere meningen het volk bereiken. Dat is contraproductief want dat zou vragen om uitleg.

Echt Henk klasse. Klasse dat je je ware geest laat zien. Zorg dat ze stil blijven. Dat is toch de kern van gewoon samen doen? En vooral stiekem buiten het zicht van de camera. Maar wel in je eentje samen doen. Echt klasse Henk, laat de kiezer niet in verwarring raken door keuzemogelijkheden. Om moedeloos van te worden, al die andere en eigen meningen.

Mijn complimenten Henk.

Was getekend,

Andries Brantsma

Intermezzo – Rudy (2)

 ‘Ik vind dit niet meer kunnen.’

Het knetterde weer eens tijdens een gemeenteraadsvergadering, ditmaal de vergadering van vorige week dinsdag. Het ging over schriftelijke vragen die gemeenteraadslid Thijs Lenssen (D66+GroenLinks) aan wethouder Rudy Tegels (CDA) had gesteld. De antwoorden van de wethouder deden Thijs Lenssen bijna uit z’n vel barsten van woede:

‘Ik ben zéér teleurgesteld. Ik heb heldere vragen gesteld. Ik ben hier ook absoluut heel erg ontevreden over. Ik vind dit niet meer kunnen. Mijn rol als controleur van het college wordt hiermee danig aangetast. Ik vind dit ab-so-luut niet kunnen.’

Had Thijs Lenssen gelijk? Voor de belangstellende buitenstaander was het allemaal wat lastig te volgen omdat niet duidelijk was wat hij precies had gevraagd. Om toch tot een oordeel te komen, mailde ik hem met het verzoek mij zijn vragen aan de wethouder te sturen (die mailadressen van gemeenteraadsleden staan tenslotte niet voor niets op de gemeentelijke website). Ik ontving ze per kerende post. Ze zijn inderdaad helder en feitelijk. Aanleiding voor de vragen was een gemeentelijke presentatie over de zogeheten ‘warme sanering’ van de varkenshouderij in Horst aan de Maas die heeft geleid tot 48 duizend minder vergunde varkens in Horst aan de Maas.

Ik besloot de reactie van de wethouder nogmaals te beluisteren (klik hier en ga naar 2.20 minuten). Die luidt als volgt:

‘Het vraagt veel uitzoekwerk om de vragen van de heer Lenssen te beantwoorden. Als de heer Lenssen deze vragen over een aantal jaren stelt dan kunnen we die antwoorden hopelijk met één druk op de knop uit het systeem halen, maar nu ontbreekt het ons aan die database. Dus de antwoorden gaan wel komen, maar dat heeft wel nog wat tijd nodig.’

Nogal wiedes dat Thijs Lenssen ‘zéér teleurgesteld’ was over dit antwoord. Hoogst verontrustend zelfs dat blijkbaar geen antwoord is te geven op een eenvoudige vraag als ‘Wat is de toename van de milieulast in de vorm van geur, ammoniak, en fijnstof?’ Hoe kun je nu beleid voeren zonder over zulke gegevens te beschikken?

Ook de vraag in hoeverre de handelwijze van het gemeentebestuur voldoet aan het coalitieakkoord moet toch vrij eenvoudig te beantwoorden zijn? En hoe kan het dat blijkbaar wel een afname van 48 duizend vergunde varkens als gevolg van de warme sanering uit de gegevens kan worden gedestilleerd en niet hoe groot tegelijkertijd de toename van het aantal varkens was in niet-gesaneerde bedrijven (63 duizend volgens een vluchtige berekening van D66+GroenLinks)?

Als het bij deze ene keer bleef, viel de schade nog te overzien. Maar hier is sprake van een patroon: telkens opnieuw blijkt dat wethouder Tegels vragen van de gemeenteraad niet adequaat kan en/of wil beantwoorden.

Dit kan inderdaad niet meer.

Intermezzo – Fusie

Zeggen dat de verhouding tussen Horst en Venray lange tijd wat gecompliceerd is geweest, is een understatement. Ter illustratie drie voorbeelden uit weekblad Peel en Maas. Het eerste dateert uit 1949:

‘Horst, dat sinds dat Venray geslagen machteloos neerligt, tracht ’t centrum van Noord-Limburg te worden. Dit achteruitzetten van Venray, dat tracht overeind te komen, is heel erg.’

Drie jaar later:

‘Allerlei oorzaken uit het jongste verleden tot in de grijze ouderdom hebben hier een allerminst prettige situatie doen ontstaan, die zelfs zeer verstandige mensen uit beide plaatsen lijnrecht tegenover elkaar zet. En dat niet alleen op een terrein zoals b.v. de voetbalsport, maar practisch op alle gebied.’

In 1960 vallen de Venrayse superioriteitsgevoelens amper nog te beteugelen:

‘We zijn chauvinist genoeg om diep in ons hart er van overtuigd te zijn, dat we Horst ver en ver overvleugeld hebben. Mochten we vroeger met Horst nog wel eens kiften, tegenwoordig vinden we dat die buurt-gemeente feitelijk geen partij meer voor ons is.’

Zestig jaar later zijn de scherpste kantjes er wel vanaf, dunkt me. Het dorpse Horst en het stadse Venray staan niet meer ‘practisch op alle gebied’ lijnrecht tegenover elkaar, maar voornamelijk of uitsluitend nog op (voetbal)sportgebied. Rivaliteit is gereduceerd tot folklore. Van de een die de ander achteruit probeert te zetten is niet langer sprake. Van kiften evenmin, hoogstens van plagen. Er zijn zelfs tekenen die erop duiden dat er iets moois aan het groeien is. Hoe vertederend bijvoorbeeld dat een aantal (helaas) overbodige Horster platanen vorige week in Venray een tweede leven hebben gekregen.

En wat te denken van het voorgenomen onderzoek naar een mogelijk samengaan van de lokale omroepen van Horst aan de Maas en Venray? Nog meer? Beide gemeenten werken op een aantal terreinen samen. En politiek Horst aan de Maas schaarde zich onlangs unaniem achter de oproep voor behoud van de huisartsenpost in Venray.  

De geschiedenis van morgen wordt vandaag geschreven. Kan het zo zijn dat de toenadering van vandaag de aanzet vormt tot de fusiegemeente van morgen of overmorgen? Ik zou er eerlijk gezegd niet rouwig om zijn en zou er ook niet van opkijken. Wel misschien tijd om alvast eens te gaan nadenken over een naam. Het wangedrocht ‘Horst aan de Maas’ heeft aangetoond dat je daar niet vroeg genoeg mee kunt beginnen. Zullen we ‘Lollebeek’ al bij voorbaat uitsluiten van deelname? Net als alle opties waarin de woorden ‘Peel’ of ‘Maas’ voorkomen? En eigenlijk ook alles dat eindigt op ‘-beek’? Hoewel: op quasidiepzinnige namen als ‘Meanderstad’ of ‘Symbiose’ zitten we natuurlijk nog veel minder te wachten. Wat dacht u van ‘Varkensstal’? Of ‘Big City’? Of ‘Knortok’?

(Dit stukje verscheen afgelopen woensdag in ingekorte vorm in Via Horst-Venray)

Intermezzo – Gunda

‘Gunda is pure cinema. This is a film to take a bath in - it’s stripped to its essential elements, without any interference. It’s what we should all aspire to as filmmakers and audiences - pictures and sound put together to tell a powerful and profound story without rush. It’s jaw dropping images and sound put together with the best ensemble cast and you have something more like a potion than a movie.’

Paul Thomas Anderson

Afgelopen zondag voor het eerst in tijden weer eens een film gezien in de bioscoop, de Nieuwe Scene in Venlo. Ik had me er behoorlijk op verheugd, de laatste keer was door toedoen van C ook alweer zó lang geleden. Waarschijnlijk daardoor was ik vergeten dat elk bioscoopbezoek een aanslag is op mijn appreciatie van de menselijke soort in het algemeen en 65-plussers heel in het bijzonder. Omdat ik er niet op voorbereid was kwam de klap des te harder aan. Aanwezig waren slechts een kleine dertig mensen, overwegend boomers. 93 minuten duurde de film en 93 minuten lang vulde hun gewauwel de zaal. De onbeschoftheid ten top, je reinste terreur. Geloof me, zo gaat het altijd en overal. En maar zitten klagen over de jeugd van tegenwoordig.

Het ging nota bene om een film die schreeuwde om eerbiedig stilzwijgen. Uit schaamte over wat de menselijke soort behalve gewauwel in bioscopen allemaal nog meer aanricht. Niet dat er ook maar één mens te zien is in Gunda, een documentaire van Victor Kossakovsky. Nee, de film wordt uitsluitend bevolkt door dieren. De absolute hoofdrol is weggelegd voor zeug Gunda, moeder van twaalf biggetjes. Bijrollen zijn er voor kippen – de beelden van een eenpotige kip staan voor eeuwig op m’n netvlies gebrand – en koeien.

De in zwartwit geschoten documentaire is opgenomen op een arcadische boerderij in Noorwegen waar de dieren alle ruimte hebben. Alles is gefilmd vanuit hun perspectief, op hun ooghoogte. Dat leidt ertoe dat je als kijker opgaat in hun wereld, je bijna onderdeel wordt van hun dagelijks leven, je gezellig meescharrelt in het stro van hun intieme houten hok. Een commentaarstem ontbreekt, je moet het doen met de natuurlijke geluiden. Waardoor je net zo hard schrikt van een overvliegende buizerd die plotseling begint te miauwen als de kippen.

Als vanzelf ga je menselijke gevoelens projecteren op de dieren. Ten onrechte? Mwah, ik weet niet. Is het dan géén totale radeloosheid waardoor Gunda wordt bevangen als er door menselijk ingrijpen ten slotte toch een einde komt aan de idylle? Een andere vraag die de film oproept: waaraan ontlenen wij mensen het recht ons zo verheven te voelen boven collega-aardbewoners? En wat geeft ons het recht een hiërarchie aan te brengen in diersoorten? Ook altijd weer de vraag: waarom behandelen we de miljoenen kippen, koeien en varkens in onze regio niet hetzelfde als onze honden en katten?

(Dit stukje verscheen afgelopen woensdag in iets andere vorm ook in Via Horst-Venray)

Intermezzo – Gezondste Regio (2)

Wij Limburgers hebben nogal snel de neiging ons door de rest van Nederland in het algemeen en Randstedelingen in het bijzonder tekortgedaan of belachelijk gemaakt te voelen. Maarten van Rossem die zegt dat Limburg op een klompvoet lijkt? Wij Limburgers staan op onze achterste poten! Hollands geschamper over onze zachte g? Wij Limburgers staan op onze achterste poten! Wéér een van gesjoemel verdachte Limburgse politicus die aan de schandpaal wordt genageld? Wij Limburgers staan op onze achterste poten!

Zou het misschien ook zo kunnen zijn dat wij Limburgers het er soms een beetje naar maken? Dat wij Limburgers soms een beetje aanleiding geven tot dat gemeesmuil en gespot? Neem nu de Gezondste Regio 2025. U weet wel, dat enkele jaren geleden door lokale ondernemers opgerichte vehikel dat is opgetuigd voor de instandhouding van het agrarisch belang. Dat vehikel dat vervolgens liefdevol is omarmd door het gemeentebestuur van Horst aan de Maas en de lokale politiek. 

Hoe geloofwaardig is het om als zo ongeveer de ongezondste regio van Europa binnen enkele jaren de gezondste regio van Europa te willen worden? Hoe geloofwaardig is het om als Gezondste Regio je ondernemersprijs uit te reiken aan de grootste megastal van Nederland? Hoe geloofwaardig is het om als Gezondste Regio een aantal grote mestverwerkers die bij elkaar vele honderden tonnen mest per jaar verwerken geen strobreed in de weg te leggen? Hoe geloofwaardig is het om als Gezondste Regio allerlei agrarische bedrijven die zich niet houden aan vergunningsvoorwaarden tegemoet te komen en te koesteren? Hoe geloofwaardig is het om als Gezondste Regio zelfs in je deze week vastgestelde Verordening geurhinder en veehouderij ruim boven de door de GGD aanbevolen geurnorm te gaan zitten? Enzovoort enzovoort.

Lees week na week alle ingezonden brieven in Hallo Horst aan de Maas, beluister of bekijk tweewekelijks de gemeenteraadsvergadering en je beseft meteen dat de Gezondste Regio een boemerangeffect heeft (een boemerangeffect is volgens Van Dale ‘een verschijnsel dat een handeling of gebeurtenis waar iemand zelf verantwoordelijk voor is, zich op termijn tegen de bedenker keert’). En je beseft ook meteen dat het volstrekt logisch is dat de Gezondste Regio een boemerangeffect heeft.

Eén geluk hebben we: de rest van Nederland in het algemeen en Randstedelingen in het bijzonder lijken nog altijd niet te hebben opgemerkt dat we ons onsterfelijk belachelijk maken met de Gezondste Regio. Dus welgemeend advies: geef de Gezondste Regio zo snel als maar kan een andere naam, voordat we dadelijk weer op onze achterste poten staan omdat we ons tekortgedaan of belachelijk gemaakt voelen. Agrarisch Afvoerputje zou zo’n andere naam kunnen zijn, maar ongetwijfeld heeft u veel betere suggesties.