Top 5 – Lottumse vogelverschrikkers

Twee vrouwen, zo te horen afkomstig uit Venlo, fietsen voorbij.
- Mósse zeen! Kiek dao!
- Wie bedoel se?
- Oh nae, nou zeen ik ‘t: det zien neppers, ik dach det ’t echte minse waore.

Een aspect van de schaalvergroting van de landbouw dat altijd wat onderbelicht is gebleven, is het effect op de kwaliteit van vogelverschrikkers. Voorheen kon een beetje boer eer inleggen met een strooien pop waarin hij gedurende de barre wintermaanden ’s avonds bij een knapperend haardvuur z’n hele ziel en zaligheid had gestoken. Kom daar vandaag de dag nog maar eens om. De boer van vroeger is een agrarisch ondernemer geworden, de wintermaanden zijn niet langer bar, voor een haardvuur duw je op een knopje en met eigenhandig gemaakte vogelverschrikkers leg je niet langer eer in. Hoe verrassend is het dan om aan de Laag Veldweg in Lottum ineens te stuiten op een akker waar het moeilijk is om door de handgemaakte vogelschrikkers nog de akker te zien (beetje overdrijven in dit geval toegestaan).

Immense akker, bezaaid met figuren. Van een afstandje zou je inderdaad kunnen denken dat ze echt zijn. Of dat het een performance is. Of experimenteel theater. Maar nee, het zijn dus vogelverschrikkers. Elf als ik goed heb geteld. Twee vrouwen, vijf mannen, vier vossen. Zes van de zeven mensfiguren met als hoofd een emmer en één een jerrycan. Drager van de mannen is een houten kruis dat is aangekleed met fluorescerende hesjes en one-size-fits-all-overalls, allebei in diverse kleurvarianten. De vrouwen, beide zwart, lijken een eerder leven als etalagepop te hebben gehad. Ze zijn bloot en ernstig verminkt. De vossen zijn geheel van hout, twee rood, één zwart en één onbeschilderd.

Keus te over dus voor een exclusieve Horst-sweet-Horst top 5 van Lottumse vogelverschrikkers. Komt ie:

5.

Als dit geen afschrikkende werking heeft op azers op het gewas, wat dan nog wel?

4.

Langnek de Verkeersregelaar

3.

Evenwichtskunstenaar

2.

De bonte vos van WISA Special Plywoods. De ingetekende ogen en snoet maken ‘m tot een absolute cutie.

1.

De onbetwiste dirigent van dit hele circus

Intermezzo – Americaanse machtsovername

Terwijl de ogen van de wereld steeds meer zijn gericht op de Amerikaanse overname van Groenland, heeft zich hier in ons eigen Horst aan de Maas in alle stilte al zo’n vijandelijke machtsovername voltrokken. Wellicht geïnspireerd door de annexionistische neigingen van zijn grote overzeese broer heeft het nietige America namelijk zonder dat iemand het in de gaten had zijn territorium uitgebreid met Meterik en Swolgen. Daarmee heeft het zijn aantal inwoners meer dan verdubbeld: van 2.362 naar 5.195. Misschien van nog wel wezenlijker belang is dat America met deze annexatie zijn landbouwareaal aanzienlijk heeft vergroot.

Het Trumpiaans aandoende staaltje van Americaanse bravoure kwam gisteren aan het licht na de lancering van de Interactieve voetbalkaart. Deze kaart (klik hier) toont de verspreiding van seizoenkaarthouders van betaald voetbalclubs over Nederland. Inzoomend op de gemeente Horst aan de Maas blijkt dan bijvoorbeeld dat Lottum de kern is met de meeste VVV-seizoenkaarthouders (tachtig procent), dat Griendtsveen uitsluitend seizoenkaarthouders van PSV telt (namelijk vijf), dat Evertsoord als enige kern geen enkele seizoenkaarthouder van een betaald voetbalclub herbergt en dat in Horst het aantal seizoenkaarthouders van VVV dat van PSV maar net overstijgt.

Goed. Maar zoom je op de kaart in op Meterik, dan verschijnen deze gegevens in beeld:

En wil je weten hoe in Swolgen de seizoenkaarthouders zijn verdeeld, dan zie je dit:

Overtuigender bewijs van de Americaanse machtsovername is nauwelijks te vinden. Tegelijkertijd rijst de vraag welke kern van Horst aan de Maas het volgende slachtoffer van de Americaanse landhonger zal zijn.

Of zouden de begerige blikken van America verder reiken dan uitsluitend Horst aan de Maas? Venray, Venlo, Helmond: let op uw saeck!

P.S. Vandaag (vrijdag 28 maart) is de kaart in die zin aangepast dat ze uitsluitend nog de totaalcijfers voor de gemeente Horst aan de Maas toont: in totaal 411 seizoenkaarhouders waarvan 190 VVV, 164 PSV en 19 Ajax.

Intermezzo – Pompstation Lottum (3)

Vanochtend bij het ontbijt lees ik op Horst Online dat het pompgebouw van het in Lottum gelegen waterpompstation over twee jaar wordt gesloopt (klik hier). Hoewel dit bericht er al een hele tijd zat aan te komen, verslik ik me toch bijna in m’n bammetje. Eenmaal bekomen van de eerste schrik dringt tot me door: over twee jaar! Dat betekent dat er nog zo’n zevenhonderd dagen resten om de sloop van dit iconische gebouw te voorkomen!

Het pompstation aan de Broekhuizerweg moet omstreeks 1965 in gebruik zijn genomen. Dat maakt het pompstation en mij tot leeftijdgenoten. Gedurende mijn hele leven ben ik het regelmatig gepasseerd. Onbegrijpelijkerwijs duurde het tot mei 2015 voordat ik het echt ontdekte. Ik wijdde er destijds twee stukjes aan (klik hier en hier).

Een ‘fantastisch gebouw’ noemde ik het. En ik verwoordde wat me aansprak in het gebouw, of beter gezegd het ensemble van gebouwen (het pompstation is namelijk meer dan het pompgebouw): ‘In de eerste plaats die grotendeels glazen voorgevel van het hoofdgebouw met zijn strakke ritme, die het de allure van een grootstedelijke flat verleent. Jammer dat alleen de derde horizontale rij ramen van boven daadwerkelijk een inkijkje biedt. Alle overige ramen zijn voorzien van een melkachtig glas. Kan onmogelijk de bedoeling zijn, lijkt me. In mijn herinnering was het vroeger ook anders.’

Wat me nog meer aansprak? ‘De hermetische, rode bakstenen achtergevel van het hoofdgebouw, een verschil van dag en nacht met de voorgevel. Achter: ongenaakbaar en streng; voor: open en uitnodigend. Ook mooi: de stilistische eenheid tussen hoofdgebouw en bijgebouwen. En laat ik vooral ook de architectonische detaillering en de beplanting niet vergeten. Aan alles valt af te lezen dat dit complex uiterst zorgvuldig is vormgegeven en dat bij de bouw niet op een gulden meer of minder hoefde te worden gekeken.’

Het pompstation is een van de elf gebouwen in de gemeente Horst Horst aan de Maas die staan vermeld in het uit 2000 daterende Architectuur in Noord- en Midden-Limburg 1900-2000: ‘Het pompstation, waarvan de architect niet is te achterhalen, kenmerkt zich door een rijke zoniet overdadige detaillering. Het is een poging om dit utilitaire gebouw omzichtig in te bedden in de omgeving.’

Dat het bericht van de sloop eraan zat te komen, werd me in november van het afgelopen jaar duidelijk. Waterleiding Maatschappij Limburg (WML) destijds op haar website: ‘Ondanks dat het pompstation enkele keren is gerenoveerd, zijn het gebouw en de winputten aan vervanging dan wel renovatie toe. WML gaat fasegewijs nieuwe winputten boren, een deel van de installatie renoveren en op hetzelfde terrein een nieuw pompstation bouwen.’

Het pompstation in Lottum is het zoveelste prominente gebouw in Horst aan de Maas uit de wederopbouwperiode dat verloren dreigt te gaan. Je kunt niet alles bewaren. Maar de veronachtzaming van architectuur uit de eerste naoorlogse decennia neemt geleidelijk wel buitensporig rigoureuze vormen aan. Als de gemeente Horst aan de Maas nu eindelijk eens serieus werk gaat maken van inventarisatie en behoud van wederopbouwarchitectuur is er misschien nog hoop voor het pompgebouw in Lottum.

Intermezzo – Geldmaat

Opstand der horden in Lottum: de lokale Geldmaat is verwijderd. Van de ene dag op de andere. Het waarom is op het moment van schrijven vooralsnog een raadsel, volgens lokale media ook voor Geldmaat zelf. Ongeloof, verontwaardiging, terneergeslagenheid en woede alom in het Rozendorp. ‘Alles moet tegenwoordig digitaal, waar moet het toch naartoe?’, tekende Hallo Horst aan de Maas op uit de mond van een inwoner. ‘Alles is gebeurd zonder enige vorm van communicatie’, hoorde Nu Horst aan de Maas van een omwonende.

Op Facebook werd zoals te doen gebruikelijk grover geschut van stal gehaald. Een representatieve selectie van de reacties op het nieuws: ‘Het is een grote schande’, ‘Dan heb je toch echt een plank voor de kop’, ‘Belachelijk gewoon’, ‘Weer een achterbakse actie om de mensen van het contant geld af te krijgen’, ‘Werkelijk schandalig, alle voorzieningen worden gewoon overal weggehaald’. Zoals eveneens te doen gebruikelijk kreeg ook onze arme gemeente Horst aan de Maas her en der weer wat vegen uit de pan.

Voor zover mij bekend doken nergens juichkreten op bij het bekend worden van het nieuws van de verdwijning van de Lottumse Geldmaat. Ook van spontane vreugdevuren, dansende mensen in de straten en dankgebeden heb ik niets vernomen. Zelfs van enige opluchting lijkt geen sprake te zijn. Toch een beetje vreemd allemaal. Zelf prijs ik me uitermate gelukkig inwoner te zijn van een Geldmaatloos dorp. Zo’n viesgele horizonvervuiler, die daar symbool staat te wezen voor de smakeloosheid van het grootkapitaal, laat je toch niet je fraaie dorpsgezicht verpesten? En wat dacht u van dat logo? Dat met z’n boogje onder de twee (op o’s lijkende) a’s van ‘Geldmaat’ ongetwijfeld een smiley moet suggereren. Zo ongeveer het lulligste aller logo’s – waar zijn de tijden van het Rijkspostspaarbanklogo gebleven? En wees eens heel eerlijk: heeft u de Geldmaat nooit vervloekt omdat dat kloteding voor de zoveelste keer buiten werking was? En heeft u zich nooit afgevraagd of dat briefje met het opschrift ‘Defect’ ooit nog van uw Geldmaat zou verdwijnen? En heeft u nooit luidkeels staan vloeken toen bleek dat ook de tweede en de derde Geldmaat in uw nabije omgeving dienst weigerden? Lang verhaal kort: Lottum zou zich gezegend en vereerd moeten voelen nu het is verlost van z’n olijke gele vriendje.

Bovenstaande schreef ik allemaal op maandagavond voor mijn column in Via Horst-Venray. Net voor de deadline van dat stukje verschenen op Facebook berichten dat de Geldmaat in Lottum weer in oude glorie zou worden hersteld. Iemand schreef zelfs: ‘Hij hangt er weer, maar hij is “buiten gebruik”.’ Gisteren zelf maar eens poolshoogte gaan nemen. En inderdaad: hij hing weer.

En inderdaad: hij was buiten gebruik.

Of beter: tijdelijk buiten gebruik. Vandaag schijnt ie weer in gebruik te zijn. De horden kunnen opgelucht ademhalen.

Top 5 – Horster pinbancair erfgoed

Bekentenis: ik lijd aan zelfscankassafobie. Ik heb het idee dat alles wat maar mis kán gaan, ook mis zál gaan zodra ik me bij een zelfscankassa ophoud. Waanidee? Koudwatervrees? Ongetwijfeld. Toch is het zo. Aan mijn lijf geen zelfscankassa.

Ooit zal het wel hetzelfde zijn gegaan toen pinautomaten hun opwachting maakten. Mezelf kennende ben ik nog jarenlang naar het postkantoor getogen om daar een cheque in te vullen en vervolgens van de dienstdoende baliemedewerker – meestal T.E. – de verlangde hoeveelheid contact geld overhandigd te krijgen. Aan mijn lijf geen pinautomaat. Totdat er echt niet meer aan te ontkomen viel. En ik, uiteraard, het gemak van pinnen ontdekte. Waarom was ik daar niet veel eerder mee begonnen?

En nu, naar schatting een jaar of dertig verder, is de pinautomaat – ‘geldautomaat’ schijnt het officiële woord te zijn – alweer bijna passé. Slachtoffer van de almaar voortschrijdende digitalisering. Een ernstige aantasting van het straatbeeld zou ik het verdwijnen van de pinautomaten niet willen noemen. Zo mooi waren ze nu ook weer niet. De pinautomatische nalatenschap daarentegen is wel van een verbluffende schoonheid. Minimalisme in zijn meest pure vorm.

Waar schoonheid is, liggen bedreigingen altijd op de loer. Zo ook in dit geval. Voormalige bankgebouwen krijgen een andere bestemming. Verlies van pinbancair erfgoed is het schrijnende gevolg. Maar ook als voormalige bankgebouwen nog niet zijn herbestemd liggen bedreigingen, zoals die van de verfroller, levensgroot op de loer. Hoogste tijd daarom om de schijnwerper te richten op dit ondergeschoven kindje, in de hoop dat dit zal leiden tot meer aandacht en waardering voor pinautomatische sporen. Komt ie, de exclusieve Horst-sweet-Horst top 5 van Horster pinbancair erfgoed:

5a. America, Kabroekstraat, voormalige Rabobank

Dit pareltje zou aanmerkelijk hoger genoteerd staan in deze top 5 ware het niet dat het inmiddels tot mijn grote leedwezen is verdwenen. In 2019 straalde het nog in volle glorie.

5b. Horst, Kerkeveld, voormalige Rabobank

Woeste excellentie. Was onderdeel van een fraai ensemble:

Inmiddels is dit de trieste aanblik:

4. Horst, Jacob Merlostraat, voormalige ING

Te veel tierlantijntjes. Niet strak genoeg.

3. Swolgen, Kanakker, voormalige Rabobank

Onderdeel van een groter geheel:

2. Lottum, Monseigneur Schravenlaan, voormalige Rabobank

The beauty and the beast, broederlijk naast elkaar, onderdeel van een uitermate fascinerend bancair landschap.

1. Sevenum, Molenveldweg, voormalige Rabobank

Robuuste, ongenaakbare pracht. Vormt samen met de allereerste afbeelding bij dit stukje een ijzersterk duo.

Intermezzo – Wandelgang (20) | Jim Weijs

Donderdag vroeg iemand zich af of ik soms word gesponsord door het Horster centrummanagement met die wandelingen. ‘Ga eens naar bijvoorbeeld Broekhuizen, Ooijen-Wanssum of Meerlo. Tien keer beter!!!’ Hoho! Er was een open aanmelding voor deze wandelingen en ik laat iedereen de keus waar hij of zij wil wandelen. Op deze vrijdag begeef ik me zelfs tot twee keer toe een heel eind buiten Horst. Met Jim Weijs heb ik afgesproken op de parkeerplaats in het Schuitwater. Jim (26) is docent in het middelbaar onderwijs en was van 2015 tot 2020 gemeenteraadslid voor D66 en D66+GroenLinks in Horst aan de Maas. Hij is opgegroeid in Lottum en woont nu in Tegelen. We kennen elkaar.

‘Zullen we de blauwe route lopen?’
‘Prima, het is jouw feestje.’
‘Dan beginnen we aan deze kant van de weg en komen we straks aan de andere kant van de weg bij het echte Schuitwater.’
‘Huh? Het Schuitwater ligt toch aan beide kanten van de weg?’
‘Zo wordt het genoemd ja, maar het echte Schuitwater ligt aan de Lottumse kant van de weg.’
‘Is dit Lottums chauvinisme of zo?’
‘Euhhh …’

Jim heeft dan al gezegd dat hij is opgegroeid aan het Zwaanen Heike in Lottum, op een steenworp afstand van het Schuitwater. Fantastische straatnaam, alleen al vanwege die beide a’s, daar zijn we het snel over eens. Wel een naam die je vaak moet spellen.

We zijn meteen al zó druk in gesprek dat we de blauwe route binnen de kortste keren bijster zijn. Alsof het iets uitmaakt: Jim kent het gebied op z’n duimpje, hij heeft hier vaak gerend en gewandeld. Wandelen door een bebouwde omgeving vindt ie maar niks.

Tot mijn groot genoegen blijkt Jim een voetballer te zijn. Hij speelt in het tweede elftal van SV Lottum, ‘met vrienden, voor mijn plezier’. Jim zegt het niet met zoveel woorden, maar tussen de regels door lezend kom ik tot de conclusie dat hij in de jeugd geen onverdienstelijk voetballer moet zijn geweest. Hij is een beetje afgeknapt op mensen die geen verschil zien tussen voetballen bij een dorpsclub en in de finale van de Champions League spelen.

We zijn inmiddels de weg overgestoken en komen bij het Schuitwater. Het échte Schuitwater. Ik vergeet Jim hiermee te plagen omdat ons gesprek een wending heeft genomen: van voetbal naar politiek. Mijn ervaring met lokale (ex-)politici, van welke politieke kleur dan ook, is dat ze niet meer kunnen ophouden met over politiek praten als ze iemand, mij bijvoorbeeld, treffen die de politiek intensief volgt. Jim vormt geen uitzondering op deze regel. We hebben het onder meer over de vraag of de landelijke politiek naar rechts is opgeschoven en hoe je, ook lokaal, moet omgaan met populistische partijen.

Terwijl we door de modder baggeren – een vrij frequent fenomeen tijdens deze serie wandelingen – zegt Jim het te betreuren dat de linkse partijen in Horst aan de Maas nooit een blok hebben weten te vormen tegenover het almachtige CDA. Ik vraag of hij D66 dan als een linkse partij beschouwt – plagen zit in mijn aard. ‘Ja, hoor. Althans, de Horster tak wel. Andere takken en landelijk niet altijd.’ Hoe dan ook, van het besluit, vier jaar geleden, om met D66+GroenLinks toe te treden tot de coalitie heeft hij geen spijt. En zo zouden we ongetwijfeld nog uren zijn doorgegaan als er geen volgende wandelafspraak op de agenda stond. 

Dit was aflevering 20 van Wandelgang, een serie wandelingen in de kerstvakantie met Horst-sweet-Horst. Klik hier voor een toelichting op deze reeks. De kerstvakantie en de wandelingen zijn inmiddels voorbij. Morgen en overmorgen volgen nog verslagen van de laatste twee wandelingen.

Intermezzo - De stemming

Horst-sweet-Horst maakte gisteren een rondje langs alle 23 stembureaus van Horst aan de Maas en peilde er de stemming. Ziehier het resultaat:

10.41 uur – Meterik, De Meulewiek
En?
‘Waat dóchte geej da, kel? CDA natuurlijk! Daat zit beej ôs al sinds 1471 in de femilie.’

11.27 uur – Horst, De Leste Geulde
Piratenpartij neem ik aan?
‘Nee, SGP.’
Hoe dat zo?
‘Vanwege de bescherming van het ongeboren leven.’

11.43 uur – Horst, De Schuilplaats
En?
‘Geen commentaar.’

12.04 uur – Horst, Frans Theelen
En?
‘Sigrid! Without a shadow of a doubt!’

12.11 uur – Horst, De Berkel
En?
‘De Berkel mót blieve!’
Nee, op wie heeft u gestemd?
‘Lijst 4, nummer 52.’
Wie is dat?
‘Zoek dat zelf maar uit.’

12.21 uur – Horst, De Beurs
En? GroenLinks neem ik aan?
‘Om de dooie donder niet. Never never nooit niet zal ik daarop stemmen.’
Wat dan?
‘BBB. Back to basics. Power to the farmers.’

15.42 uur – Horst, Dendron
En, wat gaat het worden?
‘Geen idee, ik ben nog zwevend.’

15.57 uur – Tienray, Zonnehof
En? CDA? ChristenUnie? SGP?
‘De Feestpartij! Gaan met die banaan! Zuipen tot we er bij neervallen.’

16.05 uur – Meerlo, ’t Brugeind
En?
‘Lijst 22: Splinter.’
Verrassend!
‘Is een strategische stem, hoor. Eigenlijk is Volt mijn partij.’

16.24 uur – Swolgen, Wilhelmina
En?
‘Jesse rules!’

16.36 uur – Broekhuizenvorst, De Schakel
En?
‘Forum voor Democratie. Ik ben het kotsmoe dat ze ons de mond snaren.’
Snoeren.
‘Wat nou “snoeren”?’
De mond snoeren en niet snaren.
‘...’
Waarom loop je nu weg?

16.43 uur – Broekhuizen, Het Brouwershuis
En?
‘Partij voor de Dieren natuurlijk. Of zijn die niet voor de paarden?’

16.58 uur – Lottum, De Smetenhof
En?
‘Ik had nog wel zo gehoopt dat de Aardbeienpartij zou meedoen.’
Nee, die doet dit keer niet mee. Wat is het dan geworden?
‘De PvdA. Vanwege de rozen.’

17.15 uur – Grubbenvorst, ’t Haeren
En?
‘Streuzekes!’
Sorry, wat zeg je?
‘Kreuzetes!’
‘...’
‘Zeuterkers ... euhh ... ik bedoel treukezes ... nee ... keuzestress! Keuzestress! Hè hè.’

17.24 uur – Grubbenvorst, Saldersbron
En?
‘Wat dacht u?’
Geen idee.
‘Lijst 16.’
Welke partij is dat?
‘Code Oranje.’
Oh zo!

17.48 uur – Sevenum, De Kruisweide
En?
‘Forum voor Democratie.’
Omdat?
‘Omdat zij zelf hebben gezegd: “FVD is bij uitstek de jachtpartij van Nederland, en ziet de jacht als noodzakelijk goed.”’

17.54 uur – Sevenum, De Gaper
En?
‘CDA.’
Want?
‘Sevenum is een schuttersdorp en gedeputeerde Ger Koopmans is president van de Oud Limburgse Schuttersfederatie en hij zei dat we op het CDA moesten stemmen.’

17.59 uur – Sevenum, De Wingerd
En?
‘Rutte! Geschikte kaerel. Maar nu moet ik waer snel aan de slag.’

18.08 uur – Kronenberg, De Torrekoel
En?
‘Lijst 17, nummer 1, Laurens Dassen.’
Volt!
‘Inderdaad, u bent goed op de hoogte.’
Waarom Volt?
‘Zij willen een Ministerie van Digitale Zaken.’

18.18 uur – America, Aan De Brug
En?
‘Ach was die goeie ouwe Rooms-Katholieke Partij Nederland van Klaas Beuker er nog maar.’
Wat is het uiteindelijk geworden?
‘Blanco.’

18.29 uur – Hegelsom, Zaal Debije
En?
‘Een ortolaan! Daar! Ik geloof m’n ogen niet!’
Maar op wie heeft u gestemd?
‘Op ôzze Raymond natuurlijk. Iedereen voor Raymond, Raymond voor iedereen.’

18.48 uur – Melderslo, De Zwingel
En?
‘De Libertaire Partij.’
Om een bepaalde reden?
‘Die zijn tegen de corona en voor XTC.’

21.51 uur – Griendtsveen, De Zaal
En?
‘Teringzooi. Te laat. Wekenlang door de sneeuw lopen baggeren en nu ben ik godverdegodver 51 minuten te laat.’
Op wie had u willen stemmen?
‘De nummer 24 van de PVV, Daniëlle de Winter.’