Top 5 – Vragen bij de aankoop van Aardbeienland door de gemeente Horst aan de Maas

Wat is dat toch met die Horster politiek? Een jaar lang gebeurt er niets en nu ineens is het allemaal niet meer bij te benen: Rabobank in gemeentehuis, Afslag10, miljoenenoverschrijdingen bij ’t Gasthoês, mestputje van Limburg, zwembad, sporthal. En vandaag is daar dan ook nog eens de aankoop van Aardbeienland bijgekomen.

‘We stellen deze toeristische parel veilig, we stimuleren de zachtfruitsector en we kunnen consumenten in contact brengen met al die mooie producten die op onze grond worden geteeld.’

Dat zijn, aldus wethouder Eric Beurskens (Essentie) vandaag in De Limburger, de beweegredenen voor de gemeente Horst aan de Maas om voor 830 duizend euro Aardbeienland te kopen en vervolgens voor vijf jaar in erfpacht te geven aan de stichting Berry Promotions. ‘Bedoeling is, dat dit geld binnen vijf jaar weer helemaal terugvloeit naar de gemeentekas’, volgens De Limburger (klik op de afbeelding om haar te vergroten).

Het kan dus altijd nóg gekker in Horst aan de Maas. Ook na het weggeefprijsje voor de Kasteelboerderij. En zelfs na de verhuizing van de Rabobank naar het gemeentehuis. Mijn top 5 van vragen bij de aankoop van Aardbeienland door de gemeente Horst aan de Maas:

5. Waren er geen private financiers te vinden? Waarom hoesten de ondernemers waaruit Berry Productions bestaat het aankoopbedrag niet zelf op? Onder welke voorwaarden krijgt Berry Promotions Aardbeienland in erfpacht? Welke afspraken zijn er gemaakt? Wat als Berry Promotions er niet in slaagt het aankoopbedrag (volledig) terug te betalen?

4. Heeft de gemeente ook voorwaarden aan de bedrijfsvoering gesteld? Horst aan de Maas heeft duurzaamheid bijvoorbeeld steeds hoger in het vaandel staan. Hoe zit het met het pesticidengebruik door Berry Productions? Heeft de gemeente de mate van duurzaamheid laten meewegen? Er eisen aan gesteld?

3. Met deze aankoop (en ook met de vestiging van de Rabobank in het gemeentehuis) rekt het gemeentebestuur de grenzen tussen publiek en privaat, tussen overheid en markt weer een stukje verder op. Is of wordt dit beleid? Wat zijn de voorwaarden, de criteria? Kan elk bedrijf bij de gemeente aankloppen voor financiële steun? Zo nee, welke bedrijven en sectoren komen dan wel in aanmerking? De aspergesector? De intensieve veehouderijsector? De metaalnijverheidssector? De logistieke sector? De middenstandssector? De bankensector? De horecasector? De vastgoedsector?
  
2. Is het een gemeentelijke taak om een toeristische parel veilig te stellen? Om de zachtfruitsector te stimuleren? Om consumenten in contact te brengen met ‘al die mooie producten die op onze grond worden geteeld‘?

1. Wat is eigenlijk de rol van de gemeenteraad in dezen? Heeft de gemeenteraad wel een rol? De Rabobank zou waarschijnlijk niet in het gemeentehuis zijn gekomen als de gemeenteraad van tevoren was geconsulteerd. De raad zou op voorhand ook zeker vraagtekens hebben gezet bij de verkoop van de Kasteelboerderij. Volgens de regeltjes zal het gemeentebestuur Aardbeienland best zonder goedkeuring van de gemeenteraad mogen aankopen. Maar zou het niet netjes zijn geweest de gemeenteraad vooraf om een oordeel te vragen bij zulke bedragen en zulke principiële keuzes?

Ingezonden – Zachte heelmeesters, stinkende wonden (2)

Twee weken geleden publiceerde ik een stukje over mijn zoektocht naar illegale containervelden aan de Midden Peelweg (klik hier). Afgelopen woensdag reageerde Andries Brantsma daarop met een ingezonden bijdrage (klik hier). Hij riep daarin de pers op ‘eens wat dieper de houtwallen in te duiken’. Daan de Hulster van De Limburger liet er geen gras over groeien en publiceerde in de krant van vrijdag een artikel over de containervelden (lees hier een ingekorte versie). Dat verleidde Andries Brantsma op zijn beurt weer tot deze nieuwe ingezonden bijdrage:

Zachte heelmeesters, stinkende wonden (2)

Steun van gemeente Horst aan de Maas voor illegale containervelden aan de Midden Peelweg

Reacties op het eerste stuk: één rechtstreeks, opmerkingen op Facebook en een artikel in De Limburger met door de gemeente aangeleverde gegevens. Prima. De aanhef van het artikel in De Limburger had uit een raadsinformatiebrief van de gemeente kunnen komen: ‘De gemeente Horst aan de Maas komt in actie tegen de containervelden van een bedrijf in America.’ Als je het artikel leest kun je zien, zeker als bekend is hoe normaal door de gemeente wordt gereageerd, dat de aanhef ‘Horst aan de Maas geeft alle ruimte aan ondernemer om door te gaan met zijn overtredingen’ dichter bij de waarheid had gelegen.

Een volgens het artikel in het bestemmingsplan expliciet verbod op het aanleggen van deze voorzieningen in laag gelegen open landschap wordt door de gemeente aan de kant geschoven, een meer voorkomende praktijk in Horst aan de Maas. Al in 2015 zijn illegale velden aangelegd en de gemeente heeft dat laten lopen. Het mag worden aangenomen dat de ondernemer, zo klein is hij nu ook weer niet, best wist dat hij de velden overeenkomstig het bestemmingsplan niet mocht aanleggen. Dat lijkt dus op het schenden van vertrouwen. Als je dat weet en je moet via een dwangsom na een jaar gedwongen worden om in ieder geval niet verder uit te breiden, dan lijkt dat op herhaling van het schenden van vertrouwen. Toch laat de gemeente de illegale velden gewoon liggen (hoeveel was er alweer bijgelegd?). Wat de ondernemer doet is gebruikmaken van de houding van de gemeente, wat de gemeente doet is dat klimaat door deze houding uitlokken.

De rit ging dus niet van Groningen naar Vlissingen, maar de overheid reed al vanaf Bremen achter hem aan, hopende dat het niet gemerkt zou worden tot de wet aangepast was en er 195 kilometer per uur gereden zou mogen worden (zie vorig artikel).

Vertrouwen wordt tot tweemaal toe geschonden. De gemeente voert niet zijn plicht uit om handhavend op te treden (2015). Actie volgt pas als er klachten van buiten komen en dan op de gebruikelijke wijze heel zwak.

De vraag waar ik het antwoord niet op ken, is of hier gezien het grote economisch voordeel van deze overtredingen niet sprake is van een economisch delict, wat door de overheid in stand wordt gehouden. Een goed papieren beleid wordt door de verantwoordelijke bewindspersoon op een treurige manier vormgegeven.

Bij elkaar genoeg onderwerpen om door de journalistiek eens verder uitgezocht te worden, voordat er zwartboeken over deze materie worden geschreven. Materiaal voor de eerste paar hoofdstukken zijn nu al wel voorhanden. Ik vertrouw erop dat de journalistiek hier op zal duiken.

Andries Brantsma

Klein mysterie 704 – Aardbeienplukmachine (2)

Horst aan de Maas paradijs op aarde? Dan toch zeker niet voor iedereen.

Twee weken geleden schreef ik (klik hier) over een aardbeienplukmachine (die bij nader inzien ook best een onkruidtussenaardbeiplantenverwijderingsmachine kan zijn): een machinaal voortbewogen gevaarte, bemand door tien naast elkaar op een soort van duikplank hangende personen, met elk onder zich een rij aardbeienplanten binnen handbereik.

Wat ik me bij het zien van de machine afvroeg – maar niet opschreef – is hoe het eigenlijk gesteld zou zijn met het toiletteren van de bemanning. Ophouden tot de pauze? Broek omlaag en laat maar gaan? In een Dixi? In de broek doen? Ik weet het niet, maar ik acht het niet uitgesloten dat het op een of meerdere van deze manieren gebeurt. Wat ik intussen wel weet, is dat in elk geval ook een andere manier in zwang is: er zijn bemanningsleden van de machine die zich gedwongen zien een luier te dragen om hun behoefte in te doen. Ik herhaal: er zijn bemanningsleden van de machine die zich gedwongen zien een luier te dragen om hun behoefte in te doen. 

Ik geloofde m’n oren niet toen ik het hoorde. Ik zou er hier ook nooit melding van hebben gemaakt als ik niet voor honderd procent overtuigd was van de betrouwbaarheid van mijn bron. Waarom zou je zoiets vernederends trouwens aan derden toevertrouwen als het niet waar is?

Al vele jaren doen verhalen de ronde over miserabele arbeidsomstandigheden in de champignon- en de land- en tuinbouwsector, maar zo zout als dit had ik het nog nooit gegeten. Zo af en toe zijn er van die momenten dat ik me schaam inwoner van Horst aan de Maas te zijn. Dit is zo’n moment.

Klein mysterie 703 – Aardbeienplukmachine (1)

‘Wanneer houdt die toenemende stroom arbeidsmigranten eens af zodat wij ook een kans maken op een baan???’

Bart, 2 juni 2016, op de website van Hallo Horst aan de Maas (klik hier)

Wat Horst-sweet-Horst óók schandelijk verwaarloost, is het Horster landbouwmachinepark.  Terwijl er toch genoeg over te schrijven en nog meer aan te bekijken is. Als Meteriksewegbewoner weet ik dat maar al te goed: Machinefabriek Van den Munckhof was meer dan vier decennia lang een bijna-buurman. Met grote regelmaat vielen daar op het fabrieksterrein de meest vreemdsoortige landbouwmachines te bewonderen. Hoe, wat, waarom en waarvoor was me nooit helemaal (of eigenlijk: helemaal nooit) duidelijk, maar intrigerend en indrukwekkend waren ze (klik op de afbeelding om haar te vergroten). 

Op een akker aan de Molengatweg, nauwelijks tweehonderd meter verwijderd van de voormalige locatie van de machinefabriek, trok vorige week zo’n buitenissige machine – ze kon wel zijn gemaakt bij Van den Munckhof – mijn aandacht. Ze was meer breed dan hoog, maakte flink wat geluid en leek zichzelf voort te bewegen. Buitenkansje dus voor deze liefhebber van kinetische kunstwerken die nog herrie maken ook. Ik maakte me al op om de machine uitgebreid fotografisch en filmisch te gaan documenteren, toen ik ineens tot de ontdekking kwam dat de machine bemand was. Niet door één persoon, nee, door wel tien! Naast elkaar hingen ze daar, balancerend op een soort van duikplank, ieder met onder zich een rij aardbeienplanten binnen handbereik. Een aardbeienplukmachine! (Klik op pijl om filmpje te starten.)

Noem het wereldvreemd, maar ik heb nooit geweten dat aardbeien vandaag de dag op deze manier worden geoogst. Ik was er eerlijk gezegd een beetje van ontdaan. Het zal beslist meer ARBO-verantwoord zijn dan plukken in gebogen houding of zittend op je knieën, de beloning zal ongetwijfeld vorstelijk zijn en liggend je werk doen heeft ook wel iets. Desondanks riep het tafereel bij mij om de een of andere reden ook de gedachte aan slavernij op. Niet dat die plukkers met een ketting aan hun duikplank waren vastgeketend en een slavendrijver was in de verste verten niet te bekennen, maar toch. Mijn lust om de machine fotografisch en filmisch gedetailleerd te documenteren was in elk geval verdwenen. 

Toen ik mijn weg vervolgde zag ik aan de rand van de akker een minibusje met Bulgaars kenteken staan. Dat deed me toch weer twijfelen aan die vorstelijke beloning. Ik moest ook denken aan mannen – altijd mannen – als Bart. Hebben ze het over werken op zo’n aardbeienplukmachine als ze zich weer eens beklagen over arbeidsmigranten die onze baantjes inpikken?

Klein mysterie 607 – Seksschandaal?

Agendapunt 6 van de gemeenteraadsvergadering van Horst aan de Maas van vorige week dinsdag: het gewijzigd vaststellen van Bestemmingsplan Midden Peelweg 6-8 in America. Aan Midden Peelweg 6-8 zetelt een groot bedrijf dat zich heeft gespecialiseerd in de vermeerdering van vooral aardbeiplanten. Dat bedrijf wil uitbreiden en logiesgebouwen optrekken voor de huisvesting van arbeidsmigranten. De beraadslagingen gingen vooral over die logiesgebouwen, de verdere verkammezeuling van het landschap door weer meer kassen is door de gemeenteraad al lang geaccepteerd als iets onvermijdelijks (zo lang maar ergens in de stukken staat vermeld dat de kassen ‘landschappelijk worden ingepast’ is er geen haan die ernaar kraait). 

Goed, de logiesgebouwen dus. Die komen in plaats van de huidige woonunits. ‘Een vooruitgang van vijftiende- naar negentiende-eeuwse toestanden’, juichte de hele gemeenteraad minus de SP. De vraag waarom je in de 21e eeuw genoegen zou moeten nemen met negentiende-eeuwse toestanden werd niet gesteld. Volgens het Beleidskader Huisvesting Arbeidsmigranten mag het immers en als het in het Beleidskader Huisvesting Arbeidsmigranten staat, is het goed.  

Hoeveel arbeidsmigranten onderdak krijgen in de logiesgebouwen? ‘Omstreeks tweehonderd, veel meer zullen het er niet zijn’, vermoedde verantwoordelijk wethouder Bob Vostermans twee weken eerder nog. Mis dus: het worden er maximaal 350, zo had Eric Beurskens (Essentie) de initiatiefnemer weten te ontfutselen. 350! Citaat uit de toelichting bij het plan: ‘De nieuwe logiesgebouwen hebben een gezamelijke oppervlak van circa 2.900 m2, waarmee er voldoende ruimte ontstaat om de werknemers van het onderhavige bedrijf op een goede wijze te kunnen huisvesten.’ Voldoende ruimte? Goede wijze? Een snel rekensommetje leert dat bij een oppervlakte van 2900 vierkante meter en een bezetting van 350 arbeidsmigranten voor elke bewoner een oppervlakte van gemiddeld 8,29 vierkante meter beschikbaar is. Ruim onder de in het Beleidskader Huisvesting Arbeidsmigranten verplicht gestelde gebruiksoppervlakte van tien à twaalf vierkante meter per bewoner. Aanleiding voldoende voor de voltallige raad om stevig aan de bel te trekken, zou je denken. Wéér mis! Niemand, werkelijk helemaal niemand, die er ook maar een woord aan vuil maakte.

Waar het dan wel over ging? Over de angst voor overlast. Eric Beurskens was namelijk ‘ter ore gekomen’ dat de huidige tweehonderd arbeidsmigranten van het bedrijf overlast veroorzaken op de twee nabijgelegen recreatieparken. Hij vroeg het na bij de general manager van de parken en wat bleek? Er is niet of nauwelijks sprake van overlast. En toch bleef de angst voor overlast maar door Erics hoofd spoken. Flarden uit zijn betoog: ‘Ik schrik van dat aantal van 350 werknemers’, ‘Wat doen die mensen als ze afgewerkt zijn?’, ‘Ze zullen toch wel enig vertier zoeken? Dan zijn zulke parken in de buurt natuurlijk heel verleidelijk’, ‘Ze mogen daar wel komen, zolang dat niet tot overlast leidt’, ‘Het is niet bij voorbaat gezegd, maar grote groepen mensen van dezelfde cultuur bij elkaar kan leiden tot overlast’, ‘We willen geen vermenging van arbeidsmigranten en toeristen’, ‘Een deel van de overlast nu is vermenging van de arbeidsmigrant en toerist’, ‘Op dit moment is de overlast nog wel te hebben, maar als de aantallen groeien kan dat leiden tot meer overlast’. Aannames, insinuaties, vermoedens, veronderstellingen. Met angst als slechte raadgever. Het zou geen kwaad kunnen als gemeenteraadsleden, ook Eric Beurskens, zich lieten leiden door feiten en niet door emoties.  

Alle angst ten spijt zijn de recreatieparken, ingegeven door de huidige lage bezettingsgraad van hun parken, overigens graag bereid tot de huisvesting van arbeidsmigranten. En Eric Beurskens ziet dat vreemd genoeg dan wel weer zitten.

Ten slotte: waarom dit stukje de titel ‘Seksschandaal?’ heeft meegekregen? Omdat u er nooit aan zou zijn begonnen als het ‘Gewijzigde vaststelling van Bestemmingsplan Midden Peelweg 6-8 in America’ had geheten. 

Klein mysterie 585 – Kummelik

‘Lambada’s ziën nogal kummelik’, zei ik vorige week op de buurtbarbecue tegen de biologisch groente, fruit en bloemen telende bijna-overbuurman. ‘Neet-biologisch geteelde lambada’s ziën nogal kummelik’, verbeterde hij.

Het gaat nou eens keer niet om de lambada’s, maar om dat ‘kummelik’. Ons dialoogje later nog eens analyserend leek me aanvankelijk dat we beiden gezondigd hadden tegen het Horster. Van huis uit heb ik namelijk meegekregen dat ‘kummelik’ in het Horster dialect ‘kieskeurig’ betekent. ‘Ziede geej nou echt die lambada’s iën vur iën án ’t bekiëke um te zeen of ze ni gekwejjerd zie? Kóm op zeg, ni zò kummelik.’ Toch betrap ik mezelf er de laatste tijd vaker op dat ik ‘kummelik’ ook gebruik in de betekenis van ‘kwetsbaar’. Zo ook in het lambada-dialoogje met mijn bijna-overbuurman. Het vreemde is nu dat hij mijn ‘kummelik’ gewoon overnam. Houdt dit in dat de betekenis van ‘kummelik’ veelomvattender is dan ik van huis uit heb meegekregen?

De naslagwerken er maar eens bijgehaald. E maes inne taes, een van de twee Horster woordenboekjes, kent twee betekenissen toe aan ‘kummeluk’: precies ziën en veul zörg nuëdig hebbe. ‘Precies ziën’  komt niet eens in de buurt van mijn van huis uit meegekregen betekenis van ‘kummelik’. Die benadert veeleer de omschrijving van ‘kieskeurig’ in de Van Dale: ‘veeleisend, met een moeilijk te bevredigen smaak’.

En‘veul zörg nuëdig hebbe’  is ook weer net iets anders dan ‘kwetsbaar’: dat lambada’s veul zörg nuëdig hebbe  hoeft in mijn optiek nog niet automatisch te betekenen dat ze ook kwetsbaar zijn. Misschien moet de lambada-in-de-groei wel worden vertroeteld en viermaal per dag liefkozend worden toegesproken opdat ze als volwassen lambada tegen een stootje kan. In dat geval leiden de zörg er juist toe dat de lambada niet kwetsbaar is.  

Het Venrays woordenboek  dan. Dat heeft eveneens twee betekenissen voor ‘kummelek’: ‘kieskeurig’ en ‘korzelig, lastig, kribbig, lichtgeraakt’. Het dialekt van de gemeente Meerlo-Wanssum  wijkt daar nauwelijks van af met ‘kieskeurig’ en ‘niet gauw tevreden, te nauwgezet’. Weblog Roets in Lottum  heeft het dan weer over ‘kwetsbaar’ en ‘zeikerig precies’.

Zoveel hoofden, zoveel zinnen en zoveel mensen, zoveel wensen. M’n bijna-overbuurman toch maar eens vragen of hij nou bedoelde dat niet-biologisch geteelde lambada’s veul zörg nuëdig hebbe  of kwetsbaar, korzelig, lastig, kribbig, lichtgeraakt, kieskeurig, niet gauw tevreden, te nauwgezet dan wel (zeikerig) precies zijn.

Actualisatie – Aspergesadresjes

Terugkomend op de top 5 van Horster aspergesadresjes van vorige week:

1. Me de afgelopen week tegoed kunnen doen aan karrenvrachten (gratis) asperges, dus in die zin heeft het stukje z’n uitwerking bepaald niet gemist en kunnen we zonder enig voorbehoud spreken van een geslaagde missie.

2. In een reactie op Facebook schreef Mart van den Munckhof dat hij de Spargelvariant miste.  Die miste Horst-sweet-Horst zelf ook. Over het hoofd gezien? Beslist mogelijk, Horst-sweet-Horst pretendeert niet alle Horster aspergesadresjes te kennen. Of is de Spargelvariant over z’n hoogtepunt heen? Misschien zelfs met uitsterven bedreigd?

Horst-sweet-Horst houdt zich aanbevolen voor tips over locaties waar Spargelbordjes nog in het wild te zien zijn.

3. Wordt het door het asperge/asperges-probleem veroorzaakte psychisch leed niet gruwelijk onderschat?

Asperge/asperges-aarzelaars ontwikkelen zich vaak tot gespleten persoonlijkheden, met alle nare gevolgen van dien, voor henzelf en voor de samenleving. Omdat dit geen probleem is waarmee je graag te koop loopt, valt het wellicht te overwegen over te gaan tot oprichting van de AAAAA (Anonieme Asperge/Asperges-Aarzelaars Associatie).

Persoonlijk houd ik me in dezen wijselijk op de vlakte, waarmee niet gezegd is dat de deskundige die voor eens en voor altijd een einde kan maken aan het asperge/asperges-probleem bij mij geen gehoor vindt.

4. Bij de samenstelling van de top 5 van Horster aspergesadresjes schandelijk over het hoofd gezien: Het Aardbeienland! Afgaande op het aanprijzingsbord heeft dat zelfs best lekkere asperges:

Was een geheide kandidaat voor een topnotering geweest. En ga er gerust van uit dat Het Aardbeienland met dit bord het wereldrecord e’s-met-accent-aigu-op-aspergesaanprijzingsborden ruimschoots heeft verbeterd. Naar verwachting zal het voorlopig ook wel niet uit de recordboeken worden verdreven.

À propos Het Aardbeienland: aldaar deze week tot tweemaal toe aardbeien aangeschaft van een ras dat warempel kan concurreren met de lambada: senga sengana. Een goeie naam is het halve werk en de senga sengana is dan ook een aardbei met de smaak van vroeger. Misschien nog wel zoeter dan de lambada, maar ook minstens even kummelik. Daardoor zul je ’m in de supermarkt niet aantreffen, dus op naar Het Aardbeienland! (Mag ik er vanuit gaan dat dit voldoende is voor een week met karrenvrachten (gratis) senga sengana’s?)