Intermezzo – Weisterbeek

Een villa.
Een straat.
Een voormalige school.
Een kindcentrum.

Allemaal vernoemd naar iets dat foetsie is: de Weisterbeek.

- Jullie hebben het wel steeds over de Weisterbeek, maar waar ligt die beek eigenlijk?
- Eeeehhh… Bestaat die nog wel?
- Is het niet dat beekje tussen De Riet en het nieuwe kindcentrum Weisterbeek, dat uitmondt in de Kabroeksebeek?
- Nee, dat heet America of zoiets.
- Oh ja, hebben we het eerder over gehad.

Toch maar eens een vluchtig onderzoekje aan gewijd. Voornaamste conclusie: de Weisterbeek in de vorm van een beek bestaat niet. Heeft er dan ooit een beek(je) bestaan met de naam Weisterbeek? Vermoedelijk wel. Waar die ontsprong? Geen idee. Waar die precies liep? Geen idee. Hoe heet het beekje dan tussen De Riet en het nieuwe kindcentrum Weisterbeek? Voor-America.

Op negentiende-eeuwse kadastrale kaarten van Horst komt Weisterbeek voor als toponiem voor het gebied tussen ruwweg de huidige Americaanseweg, Herstraat, Schoolstraat en Waterstraat. Verondersteld mag worden dat het gebied zijn naam ontleende aan een beek die er doorheen stroomde. Bij gebrek aan straatnamen werd het toponiem Weisterbeek gebruikt als een plaatsaanduiding. Zo rept een krantenbericht uit 1941 over de sigarenfabriek van G.H.J. Timmermans ‘gelegen aan den kiezelweg naar America (Weijsterbeek)’. Die sigarenfabriek, nu onderdeel van Museum De Kantfabriek, ligt aan de huidige Americaanseweg. Verder zijn er ook talloze krantenberichten over de verkoop van grond, huizen, schuren enzovoort ‘gelegen te Wei(j)sterbeek’. Weisterbeek duikt eveneens vaak op in de burgerlijke stand, als aanduiding waar iemand woonde.

En dan was er ook nog een Weisterbe(e)ksveld. Daar, bij de huidige splitsing Jacob Merlostraat-Molenstaat-Vijverlaan, nam Pieter Frans Beuijssen in 1850 een molen in gebruik die de allereerste stoommachine van Noord-Limburg herbergde.

Terwijl het begrip Weisterbeek in verschillende gedaanten voortleeft, bestaat het vandaag de dag niet meer als beek(je) en evenmin als toponiem. Misschien een idee om het beekje met de naam Voor-America te hernoemen in Weisterbeek? Of kan het zelfs zo zijn dat dat beekje ooit Weisterbeek heette?

Top 5 – Olifantenpaadjes

1. Niet steeds in herhaling willen vervallen.
2. Almaar op zoek zijn naar nieuwe dingen.
3. Ervoor waken om niet uit te groeien tot de lokale epigoon van Jan Dirk.

Zomaar drie redenen waarom olifantenpaadjes er zo bekaaid vanaf komen op Horst-sweet-Horst. Slechts drie bijdragen in de afgelopen tien jaar (plus een aantal uitsluitend op Facebook en Instagram gepubliceerde signaleringen, maar die beklijven niet). Beschamend. Hoogste tijd voor een nieuwe exclusieve Horst-sweet-Horst top 5 van Horster olifantenpaadjes (allemaal afgelopen week vastgelegd, waardoor meteen ook de momentane prachtige geeltinten van de Horster steppen zijn vastgelegd). Komt-ie:

5. Meldersloseweg, Horst

Het levende bewijs van een verkeersovertreding: heb je bij Inter Chalet weer eens niet gevonden wat je zocht, dan pak je de kortste weg naar huis en zou je wel van lotje getikt zijn om driekwart van de rotonde te nemen.

4. Hagelkruisweg – Stationsstraat, Hegelsom

Met een afstotelijk hekwerk, een afzichtelijk bedrijfspand, een onafzienbaar maisveld en dreigende kassen op de achtergrond oogt het decor van dit kaarsrechte olifantenpaadje bepaald niet sexy. Wat het dan toch bijzonder maakt? De lengte van naar schatting tweehonderd meter. Plus de enorme afstandswinst, die wel eens tot een kilometer zou kunnen oplopen.

3. Nieuwe Hegelsomseweg – Stationsstraat, Hegelsom

New kid on the block. Verbindt de nieuwe wijk in Hegelsom-Zuid met het fietspad richting station. Aanzienlijke afstandsbesparing die maakt dat de stationganger z’n slaap met een minuut of drie kan verlengen. En slechts een minuut of anderhalf eerder thuis is, gezien de noodzaak om de drukke Stationsstraat over te steken.

2. Gastendonkstraat – Wittebrugweg, Horst

Karakteristieke vorkachtige uitmonding op het roodgrijze fietspad, flankerend chillbankje, graffitivriendelijke elektriciteitskast, schaduwrijke bomen, lonkend viaduct. Wat wil je nog meer?

1. Zuster Olgahof, Horst

Nog zo’n gloedjenieuwe toevoeging aan het Horster olifantenpaadjeslandschap. Op 18 mei opende de nieuwe Weisterbeekschool zijn deuren en nauwelijks twee maanden later is de tekentafelwerkelijkheid al gecorrigeerd door de dagelijkse praktijk. Instant klassieker. (Met dank aan Ton Peeters voor het signaleren en voor de foto.)

Intermezzo – Voormalige vuilstortplaatsen (5) | Meisterskoel

Nog een maand en dan is het voorbij: door de Schoolstraat richting het Horster centrum fietsen en bij het naderen van de Weisterbeekschool de vertrouwde speelkwartiergeluiden horen, onvermijdelijk gevolgd door eigen Weisterbeekiaanse speelkwartierherinneringen: knikkeren, tikkertje (hennevot, losse ketting, vaste ketting) en vechtpartijtjes (‘Ru-zie! Ru-zie! Ru-zie!’), maar ook dat hoge hek tussen speelplaats en straat dat een kooigevoel opriep.

Dat die speelplaats ooit een poel (‘koel’ in het Horster dialect) was geweest, drong pas tientallen jaren later tot me door. Uit kaarten uit het begin van de vorige eeuw blijkt dat die poel een lengte van wel enkele tientallen meters moet hebben gehad.

Het gebied rondom de poel bleef lange tijd vrijwel onbebouwd. Dat veranderde toen in 1861 aan de huidige Jacob Merlostraat een nieuwe openbare jongensschool werd gebouwd (in mijn jeugd bekend als de Witte School; afgebroken in 1975). Aan die school ontleende de poel zijn prachtige naam: Meisterskoel.

De zogeheten Witte School aan de Jacob Merlostraat kort voor de afbraak in 1975

Na zestig jaar barstte de jongensschool uit zijn voegen. Nieuwbouw was noodzakelijk. De gemeenteraad had een uitgesproken voorkeur voor een nieuwe locatie: het perceel achter de bestaande school en de Meisterskoel. Probleem was alleen dat de Meisterskoel bij veel centrumbewoners als vuilstortplaats in gebruik was. Dempen van de poel was noodzakelijk, zoals blijkt uit het verslag van de gemeenteraadsvergadering van 5 oktober 1920 in de Nieuwe Venlosche Courant:

Nadat de Meisterskoel was gedempt, werd in april 1922 de nieuwe jongensschool in gebruik genomen. Op de plek van de poel lag vanaf dat moment de speelplaats van de nieuwe school. Die was voorzien van kiezel. Betegeling liet liefst dertig jaar op zich wachten. In 1951 klaagde het schoolbestuur bij de gemeente dat de situatie onhoudbaar was geworden: ‘Reeds sinds jaren is de speelplaats een zorgenkind geweest. Bij wind is ’t een en al stof, bij regen een modderbad.’

Schoolhoofd Jos van Bommel poseert kort na de oplevering in 1922 voor de nieuwe jongensschool. Duidelijk zichtbaar is hoe modderig de speelplaats is.

Kort daarna ging de gemeenteraad akkoord met betegeling. Het stofprobleem was daarmee opgelost, het waterprobleem niet helemaal: als ik het me goed herinner stond in mijn schooltijd bij een flinke plensbui vooral het dichtst bij de Herstraat gelegen deel van de speelplaats, bij de fietsenstalling, al vrij snel onder water.

Intermezzo – Molenpark (2)

Nu de verhuizing van de Weisterbeekschool naar De Afhang aanstaande is, dringt zich steeds meer de vraag op wat er gaat gebeuren met het grote gebied dat daardoor vrijkomt. Twee weken geleden was er een bijeenkomst voor buurtbewoners en andere belanghebbenden. Aan de orde waren denkrichtingen die ontwerpbureau Falsework heeft ontwikkeld.  

Vreemd genoeg was ik niet uitgenodigd. Is dan niet elke inwoner van Horst een belanghebbende? Zou dit niet juist een onderwerp moeten zijn waar het hele dorp iets van mag vinden? Het gaat hier namelijk om een plek in het centrum die het gezicht van Horst voor de komende honderd jaar mede bepaalt. Geef Horst daarom de kans zich expliciet uit te spreken over de toekomst van deze plek.

Onwetend van de denkrichtingen van Falsework heb ik eerder (klik hier) opgeroepen om de herinrichting van dit gebied tot onderwerp te maken van het eerste burgerberaad in de gemeente Horst aan de Maas. Kan geen kwaad deze denkrichting juist op dit moment nog eens te herhalen. De introductie van een burgerberaad staat immers op de agenda van de komende coalitiebesprekingen.

Het is allerminst zeker dat zo’n burgerberaad er daadwerkelijk van komt. Daarom maar eens mijn andere, eveneens eerder geventileerde denkrichting toelichten: herstel de situatie van vóór 1850 en maak van deze locatie een dorpspark. Van oudsher is dit een nagenoeg onbebouwd gebied en het totaal versteende centrum van Horst heeft grote behoefte aan licht, lucht en groen. Deze situatieschets uit 1848 maakt prachtig duidelijk hoeveel open ruimte hier tot 1850 was:

Opmerkelijk hoe weinig er in de afgelopen tweehonderd jaar is veranderd aan de ruimtelijke structuur. De huidige Jacob Merlostraat, Molenstraat, Schoolstraat en Herstraat hebben nog steeds ongeveer dezelfde loop. Daar tussenin ligt het grote terrein dat nu onderwerp van gesprek is. De cijfers 1 tot en met 5 geven verdere duiding:

• 1, op de hoek van de huidige Jacob Merlostraat en Molenstraat, was eigendom van de familie Beuijssen, die hier in 1850 een molen bouwde met de eerste stoommachine van Noord-Limburg;
• 2 (moeilijk leesbaar), schuin tegenover wat ook toen al ’t Groenewoud heette, is het destijds enige bebouwde perceel: hier stond de woning van klokkenmaker Frans Trommar;
• 3 en 5 zijn bleekvelden: weitjes waarop wasgoed en linnen werden gelegd om in het zonlicht te drogen en spierwit te worden, te ‘bleken’. 5 ligt ongeveer op de plek van de in 1921 gebouwde jongensschool (nu appartementen);
• 4, ongeveer op de plek van de huidige speelplaats van de Weisterbeekschool, is een poel.

Mijn denkrichting is simpelweg: herstel zoveel mogelijk van de situatie van 1848. Sloop van de huidige bebouwing aan Herstraat en Schoolstraat en van de voormalige jongensschool zal vrees ik een brug te ver zijn. Maar breng die poel met de flankerende weitjes terug, maak van de rest van het terrein een park en markeer daarin de plekken met historische betekenis (school, molen, eerste stoommachine, klokkenmaker, Boerenleenbank) met kunstwerken die refereren aan die betekenis.

Waag het trouwens niet deze denkrichting out of the box te noemen: veel preciezer dan hierboven geschetst kun je niet binnen de lijntjes kleuren.

Intermezzo – Molenpark (1)

Vorige week berichtte De Limburger dat de oplevering van de nieuwe school (het vreselijke woord ‘kindcentrum’ wil maar niet uit mijn toetsenbord vloeien) in de Horster wijk De Afhang vertraging dreigt op te lopen omdat het gebouw nog niet op het stroomnet is aangesloten. Dit zou volgens de gemeente Horst aan de Maas ook tot vertraging leiden bij de herontwikkeling van het gebied rondom de huidige Weisterbeekschool.

Inmiddels heeft netbeheerder Enexis laten weten dat de gemeente niet bang hoeft te zijn voor bouwvertraging. Resteert de vraag wat er gaat gebeuren met het gebied tussen Jacob Merlostraat, Molenstraat en Schoolstraat als de Weisterbeekschool eenmaal is verkast naar De Afhang. Naar mijn beste weten is die vraag nog niet beantwoord. Wel ligt er het uit januari van dit jaar daterende onderzoek Toekomstperspectief Horst-West, uitgevoerd in opdracht van het Atelier Rijksbouwmeester, in samenwerking met de gemeente en Wonen Limburg.

Dit onderzoek zegt over het gebied rondom de Weisterbeekschool:

‘Deze locatie biedt veel kansen voor het aanhechten van het centrum met west, voor het creëren van een groene ruimte, het ontsluiten van (wandel-)routes naar de wijken toe en het toevoegen van een alternatief woonprogramma waar in de rest van de gemeente behoefte aan is.’

Concreet betekent dit de bouw van enkele tientallen woningen voor ouderen en starters, het minimaliseren van het aantal parkeerplaatsen en ‘een significant percentage publiek toegankelijk groen’. Dit laatste houdt in dat minstens de helft van het gebied onverhard en onbebouwd dient te blijven en dertig procent een bladerdek krijgt.

Dat klinkt gelukkig heel anders dan ‘volplempen met appartementencomplexen voorzien van een winkelplint’. Maar het kan nog aanzienlijk revolutionairder én goedkoper: het héle gebied onbebouwd en onverhard laten. Het zou eeuwig zonde zijn om deze unieke kans om het steenrijke en groenarme centrum van Horst significant te vergroenen voorbij te laten gaan. Maak er gewoon een dorpspark van, een groene oase van rust waar het onder een dicht bladerdak aangenaam verpozen is.

Een naam verzinnen voor dit dorpspark hoeft ook al niet veel hoofdbrekens te kosten: Molenpark of Beuijssenpark. In de noordoostelijke hoek van dit gebied lag immers vanaf 1849 de beeldbepalende molen van de familie Beuijssen, die werd uitgerust met de allereerste stoommachine in heel Noord-Limburg.

Zo eenvoudig kan het allemaal zijn. Of laat er anders gewoon eens een burgerberaad op los.

(Dit stukje verscheen afgelopen week in iets andere vorm ook in Via Horst-Venray)

Top 5 – Intrigerende boodschappen op de verwijderde Westsingel-JOP

Nauwelijks een week geleden door de gemeente verwijderd en toch mis ik ‘m nu al: de jongerenontmoetingsplek (JOP) aan de Westsingel in Horst. Toegegeven, een héél frequent bezoeker was ik niet, maar met tussenpozen mocht ik er graag vertoeven. Niet zozeer om te chillen, wel om te zien of de wanden van de JOP nog waren voorzien van nieuwe intrigerende taaluitingen.

Geloof me: misschien wel het beste argument voor behoud van de JOP was de kwaliteit en diepgang van een aantal van de in de loop der jaren aangebrachte intrigerende boodschappen. Daarbij dient meteen gezegd dat je bereid moest zijn teksten van een wat lager allooi voor lief te nemen. Denk daarbij aan zinnetjes in het genre van ‘Ow nee, piemel is te klein’, ‘Truusje Spetter kwak zaad connie komen’, ‘K stuur nudes als je vraagt’ en ‘Pijp me voor geld’. Ook mededelingen als ‘Geef mijn aansteker terug’ of ‘Save the whales’ waren niet meteen om steil van achterover te slaan. Aanzienlijk boeiender was al ‘Hoi, ga met mij trouwen en dan krijgen we kids en die gaan Peuk, Boom en Ranchelina heten’.

Verreweg het fijnst waren de opschriften waarvan je je afvraagt wat de jongeren er toch in godsnaam mee bedoeld kunnen hebben. Codetaal of geheime boodschappen vermoedelijk. In elk geval opschriften die uitnodigden tot eindeloos mijmeren, speculeren en fantaseren.

Komt ie, de exclusieve Horst-sweet-Horst top 5 van intrigerende boodschappen op de verwijderde Westsingel-JOP:

5.

Is de enige bestaansreden van een tafelkleed niet altijd geweest dat het ideaal is om er de legpuzzel veilig onder op te bergen?

4.

‘Paas’ is straattaal voor ‘geven’ (‘Paas die cash!’). ‘LV’ zou kunnen staan voor ‘Louis Vuitton’. Blijft over ‘tip’. En het aanbrengen van een verband tussen deze drie woorden.

3.

Zou zomaar de naam kunnen zijn van een vette drum'n-bass-artiest. De houten leuningen van de monumentale trap in de voormalige Weisterbeekschool waren voorzien van ijzeren knopjes. Die moesten voorkomen dat durfals zich naar beneden lieten glijden.

2.

Heerlijk woord dat je vandaag de dag te weinig hoort. In en om de JOP was regelmatig trammelant als je de berichten moet geloven. Zou het verwijderen van de JOP leiden tot het verdwijnen van de trammelant? Of eerder tot verplaatsing van de trammelant? Antwoord laat zich raden. Trammelant is trouwens een verbastering van het Franse woord ‘trémulant’. Trammelant in trammenland.  

1.

Het woord ‘zult’, en dan vooral zijn betekenis, beneemt mij elke lust tot interpretatie van deze hoogst intrigerende boodschap. Zegt u het maar.

Ingezonden – Essentie

Om wat voor reden dan ook verschenen vandaag geen bijdragen van de lokale politieke partijen in Hallo Horst aan de Maas. Om in deze leemte te voorzien heeft Horst-sweet-Horst alle aan de gemeenteraadsverkiezingen deelnemende partijen eenmalig de ruimte geboden om een stukje te publiceren: het stukje dat normaalgesproken in Hallo zou verschijnen of iets anders. Als eerste Essentie.  

Trots op Horst aan de Maas

Ik ben trots op onze gemeente. Ik woon er graag met mijn gezin. Het is goed bereikbaar, heeft veel voorzieningen, mooie wandelgebieden en fietsroutes. De Maas, de Peel en de kernen. Ik voel me hier thuis.

Ik reis regelmatig naar diverse delen van Nederland. Vaak krijg ik de opmerking “moet je helemaal naar Limburg?”. Maar Rotterdam is anderhalf uur en Amsterdam is ietsje verder. Vaak verbaasde reacties. De reistijd tussen de steden onderling is vaak al een uur en ik reis niet veel langer. Maar hier kan ik genieten van de rust, ruimte en de natuur. Die woonkwaliteit mogen we best meer uitdragen. Misschien zijn we soms te bescheiden. De cultuur van “niet lullen maar poetsen”. Dat is ook de kracht van onze gemeente en heeft ons al veel gebracht!

Afgelopen raadsperiode heb ik me ingezet voor het behoud van De Weisterbeek als centrumschool. Ik heb me hard gemaakt voor meer speelvoorzieningen en voor versnelling van de woningbouwopgave. Ons eerdere 300-woningenplan zorgde voor een 1.000-woningenplan.  Komende raadsperiode ben ik weer verkiesbaar. Ik wil van Horst aan de Maas de beste woongemeente van Limburg te maken. Een plek waar het goed wonen is, je kunt recreëren en waar je een prima uitvalsbasis hebt.

Ik wil graag investeren in verdere vergroening en verduurzaming van onze gemeente. Daarmee maken we onze mooie gemeente klaar voor de toekomst. De toekomst van onze kinderen. Zodat ook zij hier weer prettig kunnen wonen en trots kunnen zijn op Horst aan de Maas.

Jeroen Brouns, raadslid Essentie

Intermezzo – Megazeen

Horst aan de Maas: megahallen, megastallen, megakassen. Maar vanaf zondag ook: Megazeen. 

Over megahallen, megastallen en megakassen gaat het hier al vaak genoeg. Hoewel ik er het afgelopen jaar honderden uren in heb gestoken, is het hier nog nooit over Megazeen gegaan. Dat heeft een reden: ik houd er niet zo van om te schrijven over projecten waar ik nauw bij betrokken ben. Zelfverheerlijking, ijdeltuiterij en eigenliefde liggen dan al snel op de loer. En dat is niet de bedoeling. Toch wil ik dolgraag over Megazeen schrijven. Over de totstandkoming ervan, gepaard gaand met alle gemoedstoestanden tussen pure euforie en doffe ellende, zou ik zelfs een boek kunnen schrijven. Maar dat eventueel later. Nu vooral over wat Megazeen is en wie eraan hebben bijgedragen.

Wat is Megazeen? De eerste editie van een jaarlijks magazine van kunstenaarsvereniging Zeen uit Horst aan de Maas. Samengesteld door Sanne Aben, Aukje van Dijk, Frank Schijven en ondergetekende. Jan Van der Sterren ondersteunde ons op organisatorisch vlak. Aukje is verantwoordelijk voor de prachtige vormgeving. In totaal hebben een kleine veertig mensen, afkomstig uit Horst aan de Maas en de rest van de wereld, een bijdrage geleverd aan Megazeen 2020. Dat telt 108 bladzijden, oogt als een boek en staat bomvol met verhalen, foto’s, gedichten, collages, tekeningen, bespiegelingen, interviews.

Megazeen is een expositie op papier
Megazeen is plat met diepgang
Megazeen is uitdagend ingetogen en ingetogen uitdagend
Megazeen is concrete vaagheid en vage concreetheid
Megazeen is verontrustend ongewoon en gewoon verontrustend
Megazeen is wrijving zonder glans
Megazeen is verrassend onbegrijpelijk en onbegrijpelijk verrassend
Megazeen is vragen beantwoorden en antwoorden bevragen

Megazeen is óók Weisterbeek en Dendron. Elk van de vierhonderd exemplaren is namelijk uniek omdat de twee middelste bladzijden een bijdrage van een leerling van basisschool Weisterbeek of het Dendron College bevatten. De afgelopen weken hebben we vijf dagen op beide scholen doorgebracht om de leerlingen te begeleiden bij hun opdracht (‘Vang 2020 in beeld en/of woord’). Vijf onvergetelijke dagen. Diep onder de indruk van de leerlingen, hun bijdragen en hun docenten. Misschien dat ik er een dezer dagen nog een afzonderlijk stukje aan wijd.

Horst-sweet-Horst gaat in de eerste plaats over Horst aan de Maas. Het liefst zou ik uitpakken over de bijdrage van elke Horstenaar aan Megazeen. Maar daarvoor ontbreekt me de tijd en de ruimte en daarvoor zijn het er ook teveel. Ik volsta met een opsomming, die onder meer duidelijk maakt hoe divers dat gezelschap in velerlei opzicht is: Afterpartees, Gemma Baltussen, Safia Boulghalgh, Jeu van Helden, Mathieu Knippenbergh, Wiek Lenssen, Marian Litjens, Erwin Michielsen, Helmie van de Riet, Ine Schriever, Roel Vennekens, Agata Siwek en Anniek Verheijen. Voeg daar nog de bijna- of ex-Horstenaren Eric van Grootel, Jacqueline Hanssen, Harm Rutten, Kirsten Schoeber en Lotte Spreeuwenberg aan toe en je hebt een indrukwekkend rijtje.

Maanden geleden al is 20 december 2020 vastgesteld als datum voor de presentatie van Megazeen. We bedachten een programma, maar corona en Mark Rutte haalden ons in. Niet eenmaal, maar drie-, viermaal. Deze week voor het laatst. Waardoor alles weer op losse schroeven kwam te staan. Megazeen lanceren zonder presentatie is onze eer te na. In allerijl zijn we nu een presentatievideo aan het maken. Die gaat zondag om exact 15.00 uur in première via een livestream. Ook jij kunt daarvan getuige zijn! Hoe? Door zondag op deze link te klikken: http://www.twitch.tv/livestreamsessies. Bereid je voor op een verrassende reis van een half uur door de doldwaze wereld van Megazeen.

Megazeen is trouwens volledig lockdownproof: je hoeft er je deur niet uit om het te ontvangen! Bestel het nu hier en als je inwoner bent van Horst aan de Maas heb je het gegarandeerd vóór kerst in huis.

Check voor meer informatie en een voorproefje trouwens ook hier de webpagina van Megazeen.

Intermezzo – School

Maandag 8.25 uur. Ik woon tegenover de Meterikse basisschool. Ik hoor de schoolbel gaan. Niets bijzonders, zelfs niet in coronatijd. De afgelopen twee weken – meivakantie! – is de schoolbel niet gegaan, maar in de zes weken daarvoor ging ze wel, hoewel er al die tijd geen leerling te bekennen was. De wereld stond in brand, de schoolbel ging onverstoorbaar door met bellen. Het had iets relativerends. Iets vertrouwenwekkends ook: niet álles was anders, er waren ook dingen die ongeacht de omstandigheden gewoon bleven doen waar ze goed in zijn.

Maandag 10.15 uur. De schoolbel is weer gegaan: speelkwartier. De leerlingen krijsen even uitgelaten als altijd. In gedachten ga ik terug naar mijn eigen schooltijd. Ik kon weliswaar goed leren, maar heb er nooit veel aan gevonden, school. Ik beschouwde school als een noodzakelijk kwaad. Met uitzondering van het schoolvoetbaleftal voor mij dan ook geen warme herinneringen aan het Boschveldcollege in Venray. Integendeel. De basisschool was iets minder erg. Toch was het meest dierbare element van mijn basisschoolperiode ongetwijfeld het speelkwartier. Knikkeren, tikkertje en een waarschijnlijk uitsluitend op de Weisterbeek in Horst gepraktiseerd spel met de fantastische naam hennevot (‘Wie deut der mei henne-vot-vot-vot?’). Ook het hysterische gebrul (‘Ru-zie! Ru-zie! Ru-zie!’) als er ergens een vechtpartijtje uitbrak is me bijgebleven.  

Maandag 15.00 uur. De Meterikse schoolbel gaat weer. Ik zie of hoor geen leerlingen, blijkbaar zijn de lessen al eerder op de dag gestopt. Hoe het ook zij: de eerste schooldag na de gedwongen pauze zit er weer op. Terug naar mijn tijd. Na een weekend, na een vakantie: de eerste dag was altijd de allerergste. Daarna verminderde geleidelijk de pijn; vanaf woensdag gloorde het prettige vooruitzicht van het weekend. Op een dag als vandaag zou ik heel zeker hebben gedacht: ‘Nog acht weken, dan is het gelukkig weer vakantie.’ Ik verbaasde me de afgelopen weken dan ook over al die kinderen die op de televisie of in de krant zeiden te snakken naar de heropening van hun school. Alsof school leuk is! Mij bekroop een gevoel van medelijden met hen. Of is dat ongepast? Moet ik misschien eerder medelijden hebben met mezelf? Heb ik de pech gehad in de verkeerde tijd jong te zijn geweest? Zijn de scholen in de loop van al die jaren veranderd? Of de leerlingen?

Dit stukje verscheen woensdag in Via Horst-Venray. Daarop volgde een prachtige reactie van Peter Lucassen:

‘Als fervent aanhanger van het spelletje hennevot wil ik je nog enkele aanvullingen toespelen. Bij de ruzietjes riepen we “ruzie tatata ruzie tatata” weet je nog? Verder hadden we nog een spelletje “wie doet er mee losse ketting” wat volgens mij tikkertje was waarbij de getikte af was. Maar je had ook vaste ketting waarbij de getikte met elkaar een ketting vormde waarmee je slachtoffers kon insluiten.’

Inderdaad 'ruzie tatata'! Losse en vaste ketting herinner ik me ook. Of Peter dan misschien ook wist of hennevot een tikspelletje was? Peter:

‘Volgens mij was hennevot een tikspelletje waarbij je van de ene naar de andere kant moest proberen te komen. Bij vaste ketting had je als je pech had het genoegen om met een flinke vaart tegen de grond gesmakt te worden. Vooral als je de buitenste persoon was. We deden ook wel eens kiepe keuntje kieken. De handen tegen elkaar en dan met iemand anders in elkaar schuiven. Als je dan de handen opende zag je iets wat leek op een kiepe…, je raadt het al.’

Geweldig toch? Kiepe keuntje kieken zei me dan weer helemaal niets. Anderen misschien wel?

Top 5 – Hoogst aanstekelijke handwerkspreuken van ’t Schippertje

Stammend uit een tijd waarin het woord genderneutraliteit nog niet bestond, ben ik nooit ingewijd in de nuttige handwerken. Veel verder dan dit borduurseltje (1971, eerste klas Weisterbeekschool, juffrouw Van Bommel alias ‘Lieske’)

ben ik nooit gekomen. Het echte werk was voorbehouden aan meisjes. Helemaal zeker weten doe ik het niet, maar ik vermoed dat terwijl de meisjes zich onder leiding van Lieske bekwaamden in handwerken, de gevreesde juffrouw Wamsteker ons, jongens, handenarbeid probeerde bij te brengen. Hoe het ook zij: ik heb nooit een rapportcijfer voor handwerken gehad.

Het ontbreken van enige handwerkeducatie heb ik nooit als een groot gemis ervaren. Met mijn slecht ontwikkelde fijne motoriek is het sowieso maar de vraag of handwerken mijn capaciteiten niet te boven gaat. Maar toch … maar toch denk ik soms dat ik het gewoon eens zou moeten proberen. Aanleiding voor deze gedachte: de op een zwart schoolbord gekrijte, hoogst aanstekelijke handwerkspreuken van Breimode en Handwerken ’t Schippertje aan de Schoolstraat in Horst. Om de zoveel tijd een andere spreuk, af en toe gericht op de actualiteit, zoals ten tijde van de discussie over al dan niet vaccineren,

maar meestal tijdloos.

Die tijdloze spreuken hebben één ding met elkaar gemeen: ze hebben allemaal de belofte van een beter leven in zich. Zit geluk dan echt in een dun draadje? Komt ie, de exclusieve Horst-sweet-Horst top 5 van hoogst aanstekelijke handwerkspreuken van ’t Schippertje:

5. Creatief bezig zijn is goed voor onze gezondheid!

Iets te braafjes, iets te algemeen.

4. Breien voelt als mediteren

Min of meer identiek aan Brei je zen.

Wel handig om van te voren te weten hoe mediteren voelt en of zen zijn aangenaam dan wel onaangenaam is.

3. Thuis is waar mijn breiwol ligt

Begrijp ik eindelijk waarom ik me nergens thuis voel.  

2. Breien is goed voor je humeur

Vergeet prozac, alcohol en andere drugs en ga gewoon breien!

1. Zojuist garen gekocht … ik voel me super!

Het is blijkbaar dus nog simpeler: het zit ‘m niet in het breien, haken of borduren, maar alleen al het kopen van garen is voldoende om je super te voelen.