Verheugend nieuws voor alle (Horster) dialectliefhebbers: E maes inne taes en Zò bót ás en hiëp, de moeilijk verkrijgbare Horster woordenlijsten
in boekvorm uit respectievelijk 1989 en 1993, zijn sinds kort gedigitaliseerd
en op internet raadpleegbaar (klik hier en hier). En wel op de website van het onvolprezen Meertens
Instituut. Dit heeft op 16 juni de elektronische Woordenbank van de Nederlandse
Dialecten (eWND) gelanceerd (klik hier). Doel van de eWND is zoveel mogelijk
dialectwoordenboeken digitaal beschikbaar en doorzoekbaar te maken. De databank
bestaat vooralsnog uit circa zestig gedigitaliseerde woordenboeken en artikelen,
waaronder behalve de Horster woordenlijsten ook een Thorns woordenboek, een
nooit eerder gepubliceerd Venloos woordenboek en een boek met Limburgse
spreekwoorden en gezegden.
De bedoeling is dat uiteindelijk alle begrippen uit de
woordenboeken en artikelen worden opgenomen in één grote databank die op
verschillende manieren doorzoekbaar is. Zover is het nog niet: de twee Horster
woordenlijsten bijvoorbeeld zijn wel gedigitaliseerd (als pdf-bestand) én
doorzoekbaar maar hun inhoud is nog niet opgenomen in de grote databank. Is
vermoedelijk een kwestie van tijd. Al kan het ook zijn dat de vertaling in het
Nederlands van beide woordenlijsten voor problemen zorgt. Want anders dan bij het
merendeel van de dialectwoordenboeken ontbreekt in de twee Horster
woordenlijsten veelal een Nederlandse vertaling van de Horster woorden. Dus bij
megje staat niet ‘meisje’ als
betekenis vermeld, maar ‘jóng vrommes’. En bij oetschoebe niet ‘uitschelden’, maar ‘oêtfoetere’. Op een enkele
uitzondering na – denk bijvoorbeeld aan vortvares
(‘verveur’) of grozele (‘greuzele’) –
laten de meeste woorden zich vrij eenvoudig in het Nederlands vertalen. Althans
voor mij.
Anders is het bij de Horster zegswijzen. Van een aanzienlijk
aantal van de honderden Horster uitdrukkingen die de beide woordenlijsten bevatten
(vooral Zò bót ás en hiep) is de
betekenis me volstrekt duister. De top 5 van voor mij onbegrijpelijke Horster
zegswijzen uit de beide Horster woordenboekjes:
5. Aalt in d’n haam
ziën
Altijd bij Interchalet je inkopen doen? Altijd in de olie
zijn? Altijd een haam om je nek hebben hangen? Altijd de deur open laten staan?
Altijd haantje de voorste willen zijn?
4. Iemes wát moppe
Iemand voor de gek houden? Iemand een aalmoes geven? Iemand
een knal voor z’n kanis geven? Iemand knollen voor citroenen verkopen? Iemand
de wacht aanzeggen?
3. Op mooders miste
zien
Een uur in de wind stinken? Op moeders schoenen de hort
opgaan? Wartaal uitslaan? De rommel van moeder opruimen? Wat al te rijkelijk
met de eau de cologne zijn omgesprongen?
2. Heej mót poejakke
Hij moet plassen? Hij moet maken dat hij wegkomt? Hij moet
eens ophouden met die vuige praatjes van ’m? Hij moet poepen? Hij moet de
schrobber tevoorschijn halen?
1. Dát is en schoets
Dat is een roddeltante? Dat is een zanikwijf? Dat is een smerige
voorkruipster? Dat is een vrouw om door een ringetje te halen? Dat is een
sloerie?












































