Intermezzo – Wandelgang (3) | Peter Bults

‘Ik ken Horst nauwelijks. Dus ik ben wel benieuwd naar jouw Horst.’ U vraagt, wij draaien. Dus spreek ik op dinsdagavond af met Peter Bults. Om zes uur regent het pijpenstelen. Ik mail Peter: ‘Als je niet het risico wilt lopen om nat te worden, kunnen we ook een andere keer afspreken.’ Zijn reactie: ‘Ach, wat heet risico. Ik was toch al van plan een jas aan te trekken. Dus, tot zo.’ Een uur later regent het nog steeds, maar wtf. Peter (66) woont in Holthees, noemt zichzelf pensionado en verdiende jarenlang zijn brood in de vliegerluchtfotografie – waarover hieronder meer. We kennen elkaar.

We hebben afgesproken op het Wilhelminaplein. Als we richting Lambertusplein lopen, blijkt Peter toch minder onbekend met Horst dan hij het deed voorkomen: ‘Ah, Passi! Heb ik wel eens een ijsje gegeten. Oh, en daar de Sint-Lambertuskerk!’ Ik vertel over het Hôrster Hundje en Jan de Beijer die in 1738 de Sint-Lambertuskerk tekende. Al snel besluit ik mijn rol als gids iets minder serieus te nemen omdat het gesprek daaronder lijdt. De rolverdeling voor de rest van de wandeling: Peter die aan het woord is over zijn leven en bezigheden, ik die af en toe een vraag stel, verhaal over mijn bezigheden en tussendoor wijs op een bezienswaardigheid.

Wat Peter ook vertelt, er schemeren altijd onderkoelde humor en relativeringsvermogen in door. Hij werd geboren in Harderwijk, bracht zijn lagere schooltijd door in Singapore en woonde daarna op tal van plaatsen in Nederland. De liefde voerde hem een kwart eeuw geleden naar Holthees. Tussen Gasthoês en Kantfabriek gaat het vooral over Singapore: de avontuurlijke vliegreis ernaartoe, het verblijf daar, het Maleis dat hij er leerde spreken, het huispersoneel, de bootreis terug.

Als we afdraaien naar de Westsingel zegt Peter, opgeleid als werktuigbouwkundige, dat hij na zijn verhuizing naar Holthees enigszins zoekende was. Uiteindelijk besloot hij van zijn twee grootste hobby’s, vliegeren en fotografie, zijn beroep te maken: vliegerluchtfotografie in al zijn facetten. Vliegerluchtfotografie … Ik geloof niet dat ik het woord ooit eerder heb gehoord. Een half uur later (Zwaluwstraat – Toon Hendriksstraat – Westsingel – Weltersweide – Noordsingel – Julianastraat – Gebroeders van Doornelaan) waan ik me specialist op het gebied van de vliegerluchtfotografie. Mooie verhalen, prachtig verteld. Frustrerend dat het concept van deze serie het niet toelaat om die verhalen hier te reproduceren.

Op de Gebroeders van Doornelaan houden we halt bij de door Jeu van Helden ontworpen DAF’jes. Peter, behalve techneut ook autofreak, blijkt niet te weten dat de gebroeders Van Doorne, oprichters van DAF, Horst-Americaanse wortels hebben. Hij steekt zowel de loftrompet over het kunstwerk van Jeu als over de automatische versnellingsbak van DAF.

Via Venrayseweg en Jacob Merlostraat keren we terug op het Wilhelminaplein. Ik vraag hoe Peter zijn dagen doorbrengt als pensionado. Vooral met het ordenen van de duizenden foto’s die hij in de loop van een kleine zestig jaar heeft gemaakt. Ik heb die foto’s nooit gezien en Peter is wars van pretenties, maar het zou me niet verbazen als die foto’s museumwaardig zijn. Dat vermoeden krijgt enkele uren later een boost als Peter me de drie foto’s van de wandeling stuurt die dit stukje sieren.

Ook een keer meewandelen? Dan ben je te laat … Tenzij je onder de veertig bent: in een poging de totaal scheve verhouding tussen 40-plussers en 40-minners met wie ik inmiddels een wandelafspraak heb gemaakt wat meer in balans te brengen, is aanmelding vanaf nu alleen nog mogelijk voor 40-minners. Dus ben je 40-minner en wil je met mij in de komende anderhalve week een keer door Horst wandelen? Stuur dan een mail naar horstsweethorst@gmail.com en we maken een afspraak.

Intermezzo – Wandelgang (2) | Hans de Rijck

Het miezert een beetje als ik op maandagavond aanbel bij Hans de Rijck in de Wittenhorststraat. Hij heeft me gemaild dat hij graag met me wil wandelen. ‘Waarom? Dat vertel ik je tijdens de wandeling.’ Ben benieuwd. Waarschuwing vooraf: ‘Ik heb een knie die weleens sputtert maar dat doen we allemaal wel eens.’ Precies. Hans (50) is APK1-keurmeester bij Nooteboom Trailers in Wijchen. We kennen elkaar niet.

Ik had toch gerefereerd aan Plekskes van (on)geluk? Inderdaad. Nou dan: zijn geheel naar eigen inzicht door zijn vrouw Reggie en hemzelf ingerichte en verbouwde huis is voor Hans een Plekske van geluk. Wat mij zelf als tuinkabouterliefhebber altijd opvalt als ik zijn woning passeer, is de fraai opgeschilderde overmaatse tuinkabouter bij de voordeur. ‘Van Poolse komaf’, onthult Hans als we door de Wittenhorststraat lopen. In de Gebroeders van Doornelaan houden we halt bij een tweede Plekske van geluk voor Hans. In het pand van Huidzorg Horst heeft hij sinds vorig jaar een ruimte waarin hij hypnotherapie en yagertherapie beoefent. Hypnotherapie en yagertherapie? Nooit van gehoord … ‘Maar je weet toch wel wat hypnose is, heb je Rasti Rostelli nooit op televisie gezien?’ Euhh … ja, ik heb wel een vaag idee van wat hypnose is en nee, ik heb Rasti Rostelli nooit op televisie gezien. Wandelend via Noordsingel, Deken Creemersstraat en Doolgaardstraat legt Hans me vervolgens vol overgave uit wat hypnose, hypnotherapie en yagertherapie zijn. En ook dat Rasti Rostelli voornamelijk showhypnose doet.

Hans onderbreekt zijn betoog voor een derde Plekske van geluk: de Doolgaardschool, de lagere school waar hij zes gelukkige jaren beleefde. Omdat zijn sputterknie gelukkig nog steeds niet opspeelt, lopen we verder via de Van Douverenstraat. Aan het einde daarvan gaan we linksaf het fietspad langs de A73 op. Hans doceert over hypnose, hypnotherapie en yagertherapie. Ik onderbreek hem zo nu en dan voor een verhelderende of kritische vraag. Ook bij World Kitchen nog steeds geen opspelende knie en er valt nog heel veel over hypnose te vertellen. Daarom nemen we niet de kortste weg terug, maar wandelen we verder via Venrayseweg, Lindweg en Gebroeders van Doornelaan. Als we weer in de Wittenhorststraat zijn, stel ik de vraag die me al een hele tijd op de lippen brandt en waarop ik het antwoord wel denk te weten: is het Hans zijn ideaal om ooit van hypnotherapie zijn beroep te maken? Inderdaad.

Na een uur en twintig minuten zijn we weer terug bij de woning van Hans. Alvorens we afscheid nemen laat hij me nog de houtsculptuur zien die kunstenaar Frank Kuntzelaers onlangs speciaal voor hem heeft gemaakt. Het beeld verduidelijkt hoe de zintuigen worden omgezet in gedachten. Gedachten die iedereen op zijn of haar eigen manier interpreteert: de ontvanger bepaalt wat hij of zij ontvangt en hoe hij of zij hiermee omgaat. De houtsculptuur zal een ereplaats krijgen in de praktijkruimte van Hans.

Ook een keer meewandelen met Horst-sweet-Horst? Dan ben je te laat … Tenzij je onder de veertig bent: in een poging de totaal scheve verhouding tussen 40-plussers en 40-minners met wie ik inmiddels een wandelafspraak heb gemaakt wat meer in balans te brengen, is aanmelding vanaf nu alleen nog mogelijk voor 40-minners. Dus ben je 40-minner en wil je met mij in de komende anderhalve week een keer door Horst wandelen? Stuur dan een mail naar horstsweethorst@gmail.com en we maken een afspraak.

Intermezzo – Wandelgang (1) | Geert van den Munckhof

Zeventien minuten nadat ik zaterdag de vraag heb gepubliceerd wie de komende veertien dagen een keer met mij door Horst wil wandelen (klik hier), druppelt de eerste reactie binnen. ‘Ha Wim, Ben ik de eerste? Zo ja, vandaag om 15.00 uur een wandeling? Ik heb een bestemming in gedachte.’ Anderhalf uur later ontmoet ik Geert van den Munckhof op het Wilhelminaplein. Geert (61) is communicatieadviseur bij de gemeente Horst aan de Maas. Hij schrijft en hij dicht. En hij spreekt, steeds vaker ook bij uitvaarten. We kennen elkaar.

Het is koud, maar zonnig, aope waer. We lopen via Jacob Merlostraat en Venrayseweg recht op ons doel af: De Nieuwe Lind. Tante Riek is namelijk vorige week overleden. Tante Riek? Riek van den Munckhof, Riek vaan de Lind, 86 jaar, legendarische kasteleinse en tante van Geert. Dinsdag leidt hij haar afscheidsdienst en de voorbije dagen is hij intensief bezig geweest met het componeren van haar levensloop. Zelf heb ik niet meer dan een vaag beeld van Riek: een rijzige vrouw met bril, uittorenend boven de tap van De Nieuwe Lind, een archetypisch buurtcafé. Geert verheldert mijn beeld en vertelt dat Riek al op veertienjarige leeftijd in het café stond. Veertig jaar later, in 1989, vond ze het welletjes. Ze runde de zaak al die jaren met haar broer Jaer, een hartstochtelijk jager. Een van hun klanten was hun vader Willem. Die ging er prat op dat nergens een zachtere borrel werd geschonken dan bij De Nieuwe Lind. Dat Riek die borrel in het speciale geval van haar vader aanlengde met water, ontging Willem. Ook de Horster kasteleins hadden hier geen weet van. Met als gevolg dat Willem flink in de olie thuiskwam als hij in Horst een café had bezocht. Dat gebeurde overigens slechts twee keer per jaar: Willem vertoonde zich alleen in Horst om naar de kapper te gaan en om te biechten en combineerde dat in beide gevallen met cafébezoek.

Al pratend zijn we bij De Nieuwe Lind beland. Geert, die hier vlakbij opgroeide, vertelt dat hij als kind vaak speelde schuin tegenover het café, in het bosje waar ooit de Molenbeek liep en waar nog een restant ligt van de vijver die behoorde bij de vroegere watermolen. Tevergeefs zoeken we het pad dat langs het water liep.

Via de kasteelruïne lopen we richting de Risseltkapel, waar Willem op de terugweg vanuit Horst altijd een weesgegroetje bad. Verder wandelend hebben we het over de werking van het geheugen: hoe het bekijken van oude foto’s en het terugkeren op een plaats waar je in geen tijden meer bent geweest, herinneringen kan oproepen waarvan je het bestaan niet meer vermoedde.

En dan zijn we, na vijf kwartier en 4,82 kilometer, weer terug op het Wilhelminaplein. Ik dank Geert voor het aangenaam gezelschap en we nemen afscheid.   

Ook een keer meewandelen? Er zijn nog enkele plekken vrij. (En je hoeft niet per se ouder dan vijftig te zijn om mee te mogen wandelen ...) Lees hier meer, ook over hoe je je kunt aanmelden!  

Intermezzo – Wandelgang

Veertien dagen vakantie min of meer. Lezen, schrijven, podcasts en muziek luisteren, wat televisie kijken (weinig voetbal helaas), wat aanrommelen. En wandelen. Afgelopen weken vaak ’s avonds in m’n eentje door een doodstil Horst gewandeld. Hoe veelzijdig en boeiend Horst ook is, toch is de rek er op een gegeven moment wel uit. Dan komt het plezier louter nog van een podcast of muziek uit de koptelefoon. En toen bedacht ik me: ik kan ook de koptelefoon thuislaten en via Horst-sweet-Horst vragen of er mensen zijn die me de komende veertien dagen willen vergezellen op m’n avondwandeling door Horst. Ja, waarom eigenlijk niet?

Daarom: wie wil er de komende veertien dagen een keer met mij door Horst wandelen, liefst ’s avonds, maar desgewenst ook overdag? Jij mag de route en de gespreksonderwerpen bepalen. Of je me nu jouw Plekske van (on)geluk wilt laten zien, eindelijk wel eens wilt weten wie ik ben, je me wilt vertellen wat er zo slecht aan mij of aan Horst-sweet-Horst is, waarom Horst het paradijs op aarde is of waarom het naar de knoppen gaat: alles kan en mag. Na de wandeling schrijf ik een verslag van maximaal 400 woorden over de wandeling. Ik leg dat aan jou voor en als we het daarover eens worden (ik zou niet weten waarom niet) publiceer ik het op Horst-sweet-Horst. Interesse? Mail dan naar horstsweethorst@gmail.com en we maken een afspraak. (Ik doe niet aan Kerstmis en zou dus zelfs vanavond of  morgen al kunnen.)

Intermezzo – Kerstmis

1955. Csaba Czerep heeft de kerst van zijn leven. Csaba is veertien en enkele maanden eerder gevlucht uit Hongarije, waar Russische troepen de Hongaarse Opstand bloedig hebben neergeslagen. Csaba verblijft nu samen met tientallen andere vluchtelingen in een tijdelijk opvangkamp in de gemeente Horst, en wel in America. Ter gelegenheid van Kerstmis is de kantine omgetoverd in een soort feestzaal, compleet met altaar en een geschilderde kribbe. Er wordt gezamenlijk gezongen, gegeten en gedronken. Autochtonen dragen hun steentje bij. Kerstmis, feest van het licht, de vrede, de liefde, de hoop, de gastvrijheid.

2021. Venray wordt aangewezen als locatie voor de acute noodopvang van vluchtelingen. De sociale media ontploffen. ‘Zo nu kun je dus alle sloten vervangen naar 7 punts sloten.’ ‘Tuurlijk zitten er ook goede mensen tussen.’ ‘Als het zover komt speel ik voor eigen rechter.’ ‘Pak de loader mar en vaeg dat volluk de grens over.’ ‘Ja joh nog meer zooi binnen halen. ‘Hoef dat schooier volk niet in de buurt.’ Kerstmis, feest van het licht, de vrede, de liefde, de hoop, de gastvrijheid?

Ja, dit is enigszins een karikatuur, een tikkeltje generaliseren, een beetje versimpelen van de werkelijkheid. Natuurlijk was het in 1955 geen hemel op aarde in America: ongetwijfeld zal de tijdelijke opvang van Hongaarse vluchtelingen niet door iederéén zijn toegejuicht. En natuurlijk is het in 2021 geen hel op aarde in Venray: er zijn ook genoeg mensen die de acute noodopvang níet als een probleem zien. Evengoed kan ik me niet geheel aan de indruk onttrekken dat we ergens tussen 1955 en 2021 iets aan medemenselijkheid zijn kwijtgeraakt.

Wat me misschien nog wel meer stoort dan die huiveringwekkende reacties op sociale media is het bestuurlijke Venrayse meehuilen met de wolven in het bos. Het kan zijn dat ik iets heb gemist, maar uit bestuurlijke en politieke hoek heb ik de afgelopen anderhalve week alleen maar gezeur en geklaag gehoord en gelezen. Of hebt u soms iemand de Venrayse equivalent van Wir schaffen das horen bezigen? Gastvrijheid en empathie klinken echt anders.

Kerstmis, feest van het licht, de vrede, de liefde, de hoop, de gastvrijheid. Maar ook feest van de solidariteit. Solidariteit met mensen die het minder getroffen hebben dan wij. Solidariteit ook met een gemeente die het blijkbaar allemaal niet aankan. Waar blijft het ruimhartige aanbod vanuit Horst aan de Maas om de Venrayse zorgen te verlichten door óók een locatie voor acute noodopvang van vluchtelingen geschikt te maken?

(Dit stukje verscheen gisteren ook in Via Horst-Venray)

Top 5 – Meterikse hondenpoepverbodsbordjes in beukenhaag

De romantiek is er een beetje vanaf, van de hondenpoepverbodsbordjes. Internet is dodelijk geweest voor de creativiteit in dezen: terwijl de hondenpoepverontwaardigde pre-internet zelf in de weer moest met pen/viltstift/verf en papier/karton/hout om z’n frustratie in woord en/of beeld te uiten, volstaat vandaag de dag een half minuutje googlen om iets geprefabriceerds tevoorschijn te toveren. Printen, desgewenst nog even lamineren en, hup, je bent het mannetje dan wel vrouwtje. Enige ambachtelijkheid is ver te zoeken.

Prachtige oudhollandse traditie naar de gallemiezen? Valt mogelijk toch te bezien: in Meterik heeft men een niet onverdienstelijke poging gedaan de zogenaamde vooruitgang een halt toe te roepen. De beukenhaag die het lokale schoolplein scheidt van de openbare weg is er namelijk behangen met handgeschreven en -geschilderde hondenpoepverbodsbordjes. Dat het hier een gecoördineerde actie betreft, uitgevoerd door leerlingen van de school, staat buiten kijf. Hoe mooi dat kinderen hier onderwezen worden in de edele kunst van het vervaardigen van het handgemaakte hondenpoepverbodsbordje! Jong geleerd is immers oud gedaan. Hoop gloort aan de horizon, nog is niet alles verloren.

Een rangschikking aanbrengen in iets dat kinderen hebben geschapen is altijd een hachelijk iets. Voor je het weet is de tere kinderziel voor eeuwig beschadigd. En dat is natuurlijk niet de bedoeling. Zeker niet in dit geval. Daarom telt de exclusieve Horst-sweet-Horst top 5 van Meterikse hondenpoepverbodsbordjes in beukenhaag uitsluitend nummer 1’s. Komt ie:

1.

Broer en zus

1.

 Je zult ‘m maar moeten opruimen, een grote bah van zulke immense omvang

1.

Prachtig hondenlijf in twee tinten bruin

1.

Zó goed dat ‘kak’ en ‘zak’ in plaats van het bagatelliserende ‘kakje’ en ‘zakje’ van tegenwoordig

Compositorische overeenkomsten met z’n voorganger

Compositorische overeenkomsten met z’n voorganger

1.

Kunstenaars in de dop, fabuleus kleurgevoel en oog voor detail

Intermezzo – Aftrap

Op zoek naar het een vind je het ander (klik om te vergroten): 

Aftrap. De man in pak, hoogwaardigheidsbekleder, heeft z’n hoed er speciaal voor afgenomen. Die zal ook maar op de grond vallen. Moet je niet hebben als hoogwaardigheidsbekleder. Rechtsbenig is ie. Z’n houding drukt ontspanning uit en verraadt dat hij vaker een balletje heeft getrapt. Is het normaal dat de voet nog in de lucht zweeft terwijl de bal al een afstand van een meter of vijf heeft afgelegd? Niet uitgesloten: het feit dat de bal zich in de lucht bevindt, duidt op een ferme trap waarbij het rechterbeen zich op het hoogste punt boven kniehoogte moet hebben bevonden. Trouwens een aanzienlijk fermere trap dan te doen gebruikelijk bij wat een officiële aftrap wordt genoemd maar in wezen een officieuze aftrap is. Nee, dit is geen obligate, dertien in een dozijn hoogwaardigheidsbekledersaftrap, dit is er een die wordt verricht met toewijding. Van iemand die er zin in heeft er, wekenlang heeft uitgekeken naar dit moment.

De vers gekapte speler in het midden staart wezenloos in het niets. Hij lijkt zich niet goed raad te weten met de situatie. Z’n stramheid, als bij het spelen van het volkslied of een minuut stilte, contrasteert met de soepelheid van de hoogwaardigheidsbekleder. Zijn teamgenoot oogt meer ontspannen: armen losjes langs het lichaam, ogen gericht op de bal, in dubio of hij de bal zal laten uitrollen of dat ie er achteraan zal gaan. Uit laten rollen toch maar. Typische buitenspeler, eigenzinnig, met z’n kraagloze shirt, z’n riem om de broek en z’n niet in de plooi vallende haarlok. Die flaporen? Kan hij niet mee zitten. 

Om de belabberde staat van het veld bekommert niemand zich. Nee? Of staart de speler in het midden bij nader inzien niet wezenloos in het niets, maar naar de spaarzaam begroeide zandvlakte? Vraagt hij zich soms af wat hij op deze steppe te zoeken heeft? Een door betonnen paaltjes omzoomde steppe bovendien. Ook dat nog.

Waar zijn de andere spelers eigenlijk? Ja, eentje bevindt zich ver op de achtergrond. Maar die acht anderen dan?

(Het tafereeltje toch maar met de waarheid verpesten: deze foto is gemaakt op zondag 11 augustus 1935. Blijkens de stempel aan de achterzijde was L. van Rhee uit Castenray (‘Castenraij’) de fotograaf. De hoogwaardigheidsbekleder is de Horster burgemeester Van Grunsven. Met zijn aftrap werd het voetbalterrein van RKVV Hegelsom aan de Langstraat officieel in gebruik genomen. De namen van de twee spelers zijn mij onbekend.)

Intermezzo – Biomassacentrale (2)

Soms verdienen ze het om te worden gepubliceerd: de bijdragen van insprekers tijdens gemeenteraadsvergaderingen. Afgelopen donderdag uitten drie insprekers tijdens de raadsvergadering hun zorgen over de mogelijke bouw van een biomassacentrale aan de Schengweg in Horst. Alle drie die bijdragen zijn beslist het terugluisteren en -kijken waard (klik hier en ga naar 3.00 minuten), maar Ayda Frings (ze kwam gisteren ook al op Horst-sweet-Horst aan het woord; klik hier) verwoordde wat mij betreft het meest kernachtig en krachtig waarom Horst aan de Maas zich met een nieuwe houtgestookte biomassacentrale op een doodlopende weg begeeft. Daarom, met dank aan Ayda, hier haar volledige bijdrage:

‘Ik wil u graag vertellen waarom biomassa op deze schaal allang niet meer als duurzame energiebron bestempeld wordt. 

Ten eerste: er is lokaal al te weinig biomassa. In Nederland werd in 2020 bijna 4 miljoen ton biomassa verstookt, waarvan ruim de helft, 2,5 miljoen ton, werd geïmporteerd vanuit de VS, Canada en de Baltische Staten waar bossen volledig worden kaalgekapt. Nederland staat daarmee zelfs in de top 5 wereldwijd van grootste biomassa importeurs. En nu zullen er mensen zijn die zeggen: maar de bedoeling hier is toch lokaal hout? Helaas is Horst een goede afspiegeling van Nederland wat betreft de hoeveelheid biomassa. Uit eigen onderzoek van de gemeente blijkt dat er in de regio al 2,3 keer meer opgestookt wordt dan geproduceerd. Kortom, er is nu al lokaal te weinig biomassa, dus waarom een extra centrale faciliteren?

Ten tweede: De redenatie dat er voor elke gekapte boom een nieuwe wordt geplant die CO2 uit de lucht weer opneemt is achterhaald, voornamelijk omdat de factoren tijd en schaal niet worden meegenomen. Terwijl een boom in een uurtje kan worden opgestookt, doet die er tientallen jaren, 40 tot 100 jaar, over om weer te groeien. Tot die tijd zit al die CO2 van die boom gewoon in de lucht en van ontelbaar veel meer bomen omdat de schaal zo óntzettend groot is. Ook wordt er dus in al die jaren niet de CO2 opgenomen die dat oude bos normaliter wel zou hebben opgenomen, stoot biomassa zelfs 2x zoveel CO2 uit per hoeveelheid energie als gas én hebben we het nog niet eens over allemaal andere vervuilende stoffen die worden uitgestoten. Dit laatste heeft significante gevolgen voor de volksgezondheid en al helemaal met het Dendron College en een basisschool in de windrichting van al deze schadelijke stoffen is dit iets wat we niet zouden moeten willen. Dat biomassa klimaatneutraal en onschuldig zou zijn is dus een illusie.

Ten derde, “afval” bestaat in een bos helemaal niet. In een bos vindt een kringloop van voedingsstoffen plaats. De biomassa die je eruit kan halen gaat dan ook echt tot een bepaalde grens. Als je die grens overschrijdt verarmt de grond, waardoor nieuwe planten niet goed kunnen groeien, de biodiversiteit drastisch vermindert en de brandgevaarlijkheid flink toeneemt. Er kan dus maar weinig hout eigenlijk weggehaald worden en zelfs voor het afvalhout waren al duurzamere oplossingen, zoals het maken van spaanplaten. Dit zijn hoogwaardige producten, waar CO2 in opgeslagen blijft. Door deze producten is de grondstofprijs van hout niet voor niets al hoog, en alleen subsidies maakten houtstook rendabel.

Dat het idee achter de subsidies is dat we naar een duurzamere wereld streven vind ik super! Maar investeer dat gemeenschapsgeld dan in bronnen die wel echt duurzaam zijn. Zou dit doorgaan en kijk je over twaalf jaar terug, dan is 25 miljoen euro op, en zijn honderden hectares hout verstookt. En dan zijn we geen millimeter verder. Alleen maar nadelen. Terwijl als je ’t besteedt bijvoorbeeld aan isolatie voor een kas van enkelglas of zonnepanelen, dan verbruiken we permanent minder energie. En dat is goed voor ons allemaal. Voor ons als gemeenschap, voor de gemeente, en zelfs voor de ondernemer die geen doodlopend pad wordt opgestuurd, want nu al en over 12 jaar al helemaal maakt biomassa echt geen deel meer uit van de energietransitie en is het een onhoudbaar businessmodel.

Daarom zou ik willen zeggen: burgemeester, wethouders en raadsleden, ondersteun geen uitzondering voor een biomassacentrale, maar kijk naar mogelijkheden die daadwerkelijk een bijdrage kunnen leveren aan het klimaat.’

Ayda studeert over twee maanden af aan de Technische Universiteit in Eindhoven als energietransitiedeskundige. Gemeente Horst aan de Maas, grijp je kans!

Intermezzo – Biomassacentrale (1)

Het is ijskoud, donderdagavond op het Wilhelminaplein. Toch hebben meer dan zestig mensen zich verzameld om een uur lang, staand, de gemeenteraadsvergadering te aanhoren en te aanschouwen.  Dan moet er iets aan de hand zijn. En dat is er! Waar aan de Schengweg nu nog een pluimveebedrijf huist, dreigt namelijk een biomassacentrale te komen. Iets dat moet worden voorkomen, vinden die zestig koutrotseerders. En met hen vele anderen. Omdat de afgelopen jaren steeds duidelijker is geworden dat houtgestookte biomassacentrales ongezond en niet duurzaam zijn. Niet voor niks besloot het kabinet deze zomer tot in elk geval een tijdelijke subsidiestop op nieuwe biomassacentrales.

Waar luisteren we naar, daarbuiten? Naar drie insprekers die even bevlogen als welbespraakt hun argumenten tegen de biomassacentrale te berde brengen. Naar gemeenteraadsleden die daarop reageren, vragen stellen en met elkaar in discussie gaan. Naar twee wethouders die de zaak proberen te downsizen. Eric Beurskens, wethouder met vergunningen in zijn portefeuille, lijkt de angel uit het debat te halen met zijn bewering dat voor een biomassacentrale met een capaciteit tot vijftien megawatt helemaal geen vergunning nodig is. Enigszins gedesillusioneerd druip ik af.

Gisteren keek ik het thuis allemaal nog eens terug (klik hier en ga naar 3.00 minuten). Zag ik het nu goed dat één van de insprekers, Ayda Frings, heftig nee zat te schudden toen wethouder Beurskens zei dat een biomassacentrale tot vijftien megawatt geen vergunning nodig heeft? Ik besloot het haar gewoon te vragen. Haar reactie:

‘Ik zat inderdaad nee te schudden omdat de wethouder aan een cruciaal punt voorbij ging. Het lijkt erop dat de aanvrager te laat is met een aanvraag voor de subsidie omdat het subsidieprogramma voor nieuwe centrales is afgeschaft. De aanvrager kan inderdaad een biomassacentrale bouwen zonder vergunning, maar in dat geval krijgt die géén subsidie van 25 miljoen. En zonder die subsidie is het  niet rendabel. Dus dat is een belangrijk punt om te melden en dat miste ik toen de wethouder sprak.’

Maar had ik het dan ook goed gezien dat Ayda even later driftig ja zat te knikken tijdens het betoog van dezelfde wethouder? Ayda:

‘Ja, klopt. Dat was toen de wethouder het had over een bestemmingsplanwijziging. Die is nodig als de aanvrager de vergunning van het bestaande pluimveebedrijf zou willen overnemen. In dat geval krijgt hij wél 25 miljoen euro subsidie. Maar de gemeenteraad moet de noodzakelijke wijziging van het bestemmingsplan dan eerst goedkeuren. Dus óf de aanvrager bouwt zonder vergunning maar krijgt geen subsidie óf er komt een bestemmingswijziging die langs de gemeenteraad zou moeten gaan en hij krijgt wel subsidie. Daarmee staat de raad dus niet buitenspel.’

Duidelijk. ‘Die biomassacentrale komt er dus nooit’, ben je dan geneigd te denken. Maar in Horst aan de Maas weet je het nooit, ondanks een overschot aan gezond boerenverstand. Goed dus als Ayda, die over twee maanden afstudeert aan de Technische Universiteit in Eindhoven als energietransitiedeskundige, de Werkgroep Luchtkwaliteit Horst en vele anderen de strijd blijven voortzetten.

Gone but not forgotten – Jan Duijf

Verdomme, Jan.

Ja, ook ik kende Jan. Wie in Horst kende Jan niet? Tientallen jaren lang was Jan een passant in mijn leven, zoals je honderden passanten in je leven hebt. Al van jongs af aan wist ik globaal wie hij was (alternatieve jongere, vormingswerker, kroegbaas). Andersom wist hij, vermoed ik, globaal wie ik was (zoon van Jun, broer van Marij, voetballer). Ik neem aan dat we elkaar groetten als we elkaar tegenkwamen, ik herinner me niet dat we met elkaar praatten. In Cambrinus kwam ik nooit.

Alles veranderde tien jaar geleden. Met een groot aantal buurtgenoten organiseerde Jan een driedaags kunstfestival op de Venrayseweg, Cambrinus, kunst en de buren. Terwijl ik me op Horst-sweet-Horst bij voortduring beklaagde over het kunstklimaat in Horst, schitterde ik daar door afwezigheid. Dat kwam me – terecht – op een ingezonden brief van Jan te staan (klik hier). Geen reprimande, toch leidde het bij mij tot een schuldgevoel. Niet fijn, dus toen ik een maand later het plan opvatte een olifantenpaadjesavond te organiseren, vroeg ik Jan of dat misschien bij Cambrinus zou kunnen. Dat kon. Natuurlijk kon dat! Het werd een gedenkwaardige avond. Zoals er tot de sluiting van Cambrinus in 2018 nog vele andere gedenkwaardige avonden zouden volgen (zoek op Horst-sweet-Horst op ‘Cambrinus’ en je komt ze allemaal tegen).

Onderschat vooral niet wat Jan voor Horst (aan de Maas) en omstreken heeft betekend. Hij bediende een publiek dat hier voorheen nauwelijks werd bediend. Donker Horst ligt nog vers in het geheugen, maar ik roep bijvoorbeeld ook Café De Verbeelding (‘Een ontmoetingsplek voor frisdenkers’ in zijn eigen woorden) in herinnering. Wat Jan tot stand bracht, wat Jan organiseerde, maakte Horst tot een nóg mooiere, betere, aantrekkelijkere en gevarieerdere plaats. Samen met Henny ontwikkelde hij Cambrinus tot een oase in de woestijn, een lichtpunt in de duisternis.  

Kritisch, eigenwijs, op de troepen vooruitlopend, volhardend, strijdbaar, eigenzinnig, overtuigd van zijn gelijk. Jan was het allemaal. Lef had hij ook, hij durfde zijn nek uit te steken, af te wijken van de gebaande paden. Zoals in 2016, toen hij tijdens de vluchtelingencrisis luid en duidelijk de onverschilligheid van het Horster gemeentebestuur hekelde. Denk ook aan zijn kruistocht tegen het gewauwel tijdens concerten. Maar wat me vooral zal bijblijven zijn zijn zorgzaamheid, zijn gastvrijheid, zijn voorkomendheid (ik schrijf ‘zijn’, maar ik bedoel ‘hun’: dit geldt ook allemaal voor Henny). In zíjn herberg was altijd plaats.

Verdomme, Jan.

Intermezzo – Gesontste Regio

Dat heet van je hard geen moortkuil maken. Of zou het toch iets subtieler liggen? Zijn die eerste s en die eerste t misschien bewussies om nog eens extra te benadrukken hoe ongesont de Gezondste Regio wel niet is? Ik zou er niet van staan te kijken.

Op een in allerlei opzichten trieste zondag een lange wandeling maken naar iets waarvan je bij voorbaat weet dat het je zondag nog triester maakt, neigt naar zwelgen in verdriet. So be it. Lotte Spreeuwenberg stuurde me gisteren bovenstaande foto van deze hartenkreet. Waarvoor bij dezen dank. Niets ten nadele van Lotte maar ik geloof het altijd pas echt als ik het met eigen ogen heb gezien. Dus liep ik naar de rotonde Horsterweg – Aartserfweg, zo’n beetje op de grens van de voormalige gemeenten Horst en Grubbenvorst. Daar werd me meteen duidelijk dat Lotte niet aan het photoshoppen was geslagen.

Dat voor de oostzijde van de Horsterweg allerlei landschapsverneukende plannen op stapel staan was me bekend. Dat daarvoor al voorbereidende werkzaamheden waren verricht eveneens. Desalniettemin is het schrikken geblazen als ineens de contouren van een megakarkas in aanbouw opdoemen, pal naast de hartenkreet. Is dit het begin van de megastrontfabriek die hier zou komen? Geen idee. Wat maakt het ook uit, de schade is toch al aangericht en zal alleen maar toenemen.  

Door de voortschrijdende verdozing zijn Blerick en Sevenum inmiddels al aan elkaar gegroeid. Binnen afzienbare tijd wacht Venlo/Grubbenvorst en Horst hetzelfde lot. De verkiezingsprogramma’s die binnenkort het licht zien, staan ongetwijfeld bol van de mooie woorden over bescherming van het landschap en het tegengaan van verrommeling. Zoals ze daar al decennia lang van bol staan. En zie wat er in die decennia is gebeurd: totale vernaggeling van het landschap en almaar voortwoekerende verrommeling.

Met de verkiezingen in aantocht zullen de politieke krokodillentranen geheid niet van de lucht zijn. Terwijl ze het zelf hebben laten gebeuren. Ze stonden erbij en ze keken ernaar. En ze stichtten een vehikel ter instandhouding van het ondernemersbelang. En als toppunt van cynisme, arrogantie, hypocrisie en zelfvoldaanheid durfden ze dat ook nog eens de Gezondste Regio te noemen. Bla bla, inderdaad.

Intermezzo – Tribunalen

‘Uw tijd komt nog wel, want er komen tribunalen.’ Dat heeft Forum voor Democratie dan toch maar mooi voor elkaar gekregen: de joyeuse rentrée van het woord tribunaal. Nu de tribunalen zelf nog. Zou Thierry al een blauwdruk klaar hebben liggen? Van de tribunale organisatie, van de tribunale macht? Zou Horst bijvoorbeeld een tribunaal krijgen? En daarmee eindelijk weer zijn status als regionaal gerechtelijk centrum herwinnen? Als rechtgeaard chauvinist hoop ik daar natuurlijk vurig op, het zit me nog steeds niet lekker dat het kantongerecht in Horst in 1877 is opgeheven. Het zal trouwens toch niet zo zijn dat Venray, dat nooit een kantongerecht heeft gehad en tot 1877 onder het kanton Horst viel, nu ineens wel een tribunaal zou krijgen? En zou het galgenveld nabij Castenray, op de grens van de gemeenten Horst aan de Maas en Venray, in ere worden hersteld na invoering van de tribunalen?

Interessant wordt ook de bemensing van de tribunalen. Wie op dit moment actief is in de rechtspraak is uiteraard bij voorbaat uitgesloten. Zullen rechters voortaan zomaar van de straat worden geplukt? Of blijft enige vorm van scholing op juridisch gebied een vereiste? Onafhankelijkheid van de rechtspraak zal vanzelfsprekend sowieso uit den boze zijn. Wordt het lidmaatschap van Forum voor Democratie daarom een voorwaarde voor de uitoefening van een functie binnen de tribunale macht?

Waar ik misschien nog wel het meest benieuwd naar ben: wie zullen er voor de tribunalen worden gesleept? Stukjesschrijvers die de spot drijven met tribunalen waarschijnlijk als eersten. Ongetwijfeld zullen ook journalisten van de MSM (mainstream media) snel aan de beurt zijn. Verder kunnen vermoedelijk tal van politici alvast hun borst nat maken, de kandidaten liggen voor het oprapen.

En wat te denken van de hoogste lokale gezagsdragers, de burgemeesters? Te vrezen valt dat ook zij hun opwachting zullen moeten maken voor een tribunaal. Hoe zou het onze eigenste Ryan dan vergaan? Zou hij er met een waarschuwing vanaf komen? Het zou me niet verbazen. Als het bijvoorbeeld om corona gaat, voert hij weliswaar het regeringsbeleid uit, maar heel erg van harte lijkt hij dat niet te doen. Hij heeft immers al regelmatig in het openbaar laten blijken twijfels te hebben over sommige maatregelen. De Veiligheidsregio Limburg-Noord heeft hem daar vorig jaar al voor op de vingers getikt. Evengoed betoont hij zich een recidivist. 

(Dit is een bewerkte versie van het stukje dat gisteren verscheen in Via Horst-Venray)

Intermezzo – Gezond boerenverstand

Het had een tijdje op stal gestaan, maar vorige week stak het zowel in Horst aan de Maas als in Venray ineens weer zijn hoofd boven het maaiveld: het gezond boerenverstand. Luidkeels werd het lof toegezongen door de CDA-gemeenteraadsleden John Jenniskens (Horst aan de Maas) en Martijn Direks (Venray). Alsof ze het samen zo hadden afgesproken. John: ‘Als CDA blijven we vooral ons gezond nuchtere boerenverstand gebruiken, wat meestal laat zien dat die uitkomst de juiste is. Volgens mij doen we dat als samenleving sowieso veel te weinig!’ Martijn: ‘Gewoon logisch nadenken. Het zou goed zijn als argumenten op basis van feiten wordt gebaseerd. Boerenverstand zal een stap voorwaarts geven.’ Ook John hecht aan feiten: ‘Om de juiste beslissingen te kunnen nemen, moet je terug kunnen vallen op feiten en niet op een vrije interpretatie daarvan.’

Niet moeilijk doen, houd je bij de feiten en ga gewoon logisch nadenken. Is het werkelijk zo eenvoudig als beide heren het doen voorkomen? Tuurlijk niet. Om te beginnen is het vaststellen van de feiten vaak al niet eenvoudig. Of weet u soms hoe het nu precies zit daar bij de Pools-Wit-Russische grens? Dan is het ook nog zo dat je feiten van verschillende kanten kunt bekijken: er zit honderd milliliter water in het glas maar is het nu half leeg of half vol? En verder heb je ook feiten die, ondanks het feit dat ze een feit zijn, worden bestreden. Denk bijvoorbeeld aan het feit dat het traditionele Sinterklaasfeest racistische trekjes heeft.

Maar zelfs al zou je het toch eens worden over de feiten: het echte gedonder begint pas daarna. Dan komt het namelijk aan op de ordening, de prioritering en vooral de interpretatie van de feiten. Dit bepaalt hoe je gaat handelen op basis van de feiten. Eenvoudig voorbeeld: feit 1 is dat de intensieve landbouw brood op de plank en vlees op het bord brengt. Feit 2 is dat de intensieve landbouw leidt tot aantasting van het landschap en dierenleed. Wie feit 1 belangrijker vindt dan feit 2 zal tot heel andere uitkomsten komen dan wie feit 2 belangrijker vindt dan feit 1.

Het ordenen, prioriteren en interpreteren van de feiten hebben we voor een groot deel gedelegeerd aan de politiek. Die moet chocola zien te maken van die ogenschijnlijk onontwarbare brij aan feiten. Of je het nu leuk vindt of niet: dat is een ingewikkeld proces. Mijn al dan niet gezond (boeren)verstand geeft me in dat politici die de zaken aanzienlijk eenvoudiger voorstellen dan ze in werkelijkheid zijn en die zich beroepen op het gezond boerenverstand, de feiten ontkennen en in feite ongeschikt zijn voor de politiek.

(Dit stukje verscheen gisteren ook in Via Horst-Venray)

Intermezzo – Zachte krachten

Het zal je maar overkomen: binnen een half jaar na je geboorte al in permanente staat van verongelijktheid verkeren. Het overkwam Belang van Horst aan de Maas, de lokale afdeling van BVNL (Belang van Nederland, de politieke partij van Wybren van Haga), die een half jaar geleden in de Horster gemeenteraad belandde. Denk overigens niet dat het louter kommer en kwel is bij deze jonggeborene: binnen datzelfde half jaar is het onze huilbaby al gelukt om bij het minste of geringste op z’n achterste benen te gaan staan. En in olie op het vuur gooien en het afschieten van losse flodders is het kleintje ook al uiterst bedreven. Voorwaar prestaties van formaat.

Overal, van Den Haag tot Horst aan de Maas en Venray, zie je het politieke klimaat veranderen. Verharden vooral. Emoties winnen het van argumenten, redelijkheid legt het af tegen onbezonnenheid, de grote mond overstemt de nuance, schreeuwen staat in hoger aanzien dan fluisteren. Wordt de stem Henriëtte Roland Holst-van der Schalk (1869-1952) nog wel gehoord? Zij dichtte in 1918: De zachte krachten zullen zeker winnen / in ’t eind.

Hebben het ‘innig fluistren’ van Roland Holst, haar ‘aandachtig luistren’, haar tederheid, haar pleidooi voor de liefde dan definitief het onderspit gedolven? Nee, wie er oog voor heeft, ziet dat de zachte krachten nog net niet helemaal zijn weggeblazen. Zowel in Venray als in Horst aan de Maas zagen politieke partijen de afgelopen weken steunpilaren vertrekken. Intern zal dit ongetwijfeld tot tandengeknars en meer hebben geleid, maar de openbare reactie getuigde in beide gevallen van een bezonnenheid die vandaag de dag zeldzaam is.

In Venray stappen Toon Kerkhoff en Cees de Vocht over van Lokaal Venray naar GroenLinks. Fractievoorzitter Tino Zandbergen van Lokaal Venray reageerde gelaten: ‘We hebben respect voor zijn [De Vocht’s] keuze. Wij zijn een lokale partij met een lokaal programma. Als Toon Kerkhoff en Cees de Vocht liever de lijnen van een landelijke partij volgen, dan is dat hun keuze.’ In Horst aan de Maas verliet Thijs Lenssen D66+GroenLinks om in z’n eentje verder te gaan. Maarten Voesten, fractievoorzitter van D66+GroenLinks, over Lenssen: ‘Iemand die van waarde was in de interne discussie en samen trokken we op voor een gezond en leefbaar Horst aan de Maas. Wij zullen dit doel blijven nastreven en ik hoop dat we elkaar vaak kunnen vinden op deze en andere thema’s.’

Geen olie op het vuur, geen achterste benen, geen verongelijktheid. Hoe verfrissend.

(Dit stukje verscheen vandaag ook in Via Horst-Venray)

Intermezzo – Perspectief

Ik lees in Liefde en revolutie, het onlangs verschenen boek van Lotte Spreeuwenberg, een jonge filosoof afkomstig uit Melderslo. Geen gemakkelijke kost voor iemand die zich vooral aan de oppervlakte beweegt, zich bij voorkeur verre houdt van bespiegelingen over en analyses van ons zijn en die in zijn studietijd overal een voldoende voor haalde behalve voor filosofie. Ik kom in Liefde en revolutie woorden tegen waarvan ik het bestaan niet kende, laat staan hun betekenis: cis, suprematist, validisme, heliocentrisch. Toch lees ik door. Omdat het me bewust maakt van mijn eigen valkuilen en zwakke plekken. Omdat het me met de neus op feiten drukt. Feiten die ik wel ken maar waar ik te weinig bij stilsta.   

Iets wat ik me bijvoorbeeld vaak onvoldoende realiseer, is hoe bepalend iemands perspectief is voor iemands wereldbeeld. Het maakt nogal verschil of je de wereld beziet als witte of als zwarte, als man of als vrouw, als arme of als rijke, als christen of als moslim, als Chinees of als Nederlander. Jezelf daarvan losmaken is slechts tot op bepaalde hoogte mogelijk. Maar jezelf ervan bewust zijn dat er meerdere perspectieven zijn, is te allen tijde mogelijk.

Wat voor verschil het maakt vanuit welk perspectief je iets bekijkt, werd me vorige week ook op een andere manier duidelijk. In Venray is men voornemens het voormalige Boschveldcollege – nu onderdeel van Raayland College – te slopen. Toen ik hierover de eerste keer hoorde leidde dit bij mij niet tot tranen van verdriet. Wat bezien vanuit mijn perspectief van een voormalige leerling die zes jaar lang met de pest in zijn lijf naar Boschveld is gefietst, geen bevreemding hoeft te wekken. Pas toen het lokale CDA, in de persoon van Martin Wijnhoven, aandacht vroeg voor de architectonische waarde van het gebouw drong tot me door dat je het Boschveldcollege ook vanuit een ander perspectief kunt bekijken. Hoe vreemd het ook klinkt, nota bene uit de mond van iemand met belangstelling voor architectuur: ik geloof niet dat ik het voormalige Boschveldcollege ooit als een gebouw met een bepaalde waarde heb gezien. Het stond er gewoon, het was er. Een instituut, een leerfabriek waarin de menselijke maat er te bekaaid vanaf kwam en die me weinig heeft gebracht. Terwijl anderen er waarschijnlijk de tijd van hun leven hadden. En weer anderen het dus zien als een toonbeeld van wederopbouwarchitectuur.

‘Alles wat we zien is een perspectief, niet de waarheid.’ Marcus Aurelius zei het al. Vaker aan denken.

(Dit stukje verscheen vandaag ook in Via Horst-Venray; Liefde en revolutie is onder meer verkrijgbaar bij Natuurwijzer, Steenstraat 2 in Horst; de afbeelding van het Boschveldcollege is gescand uit 25 jaar Boschveldcollege.)