maandag 8 december 2014

Top 5 – Horster blinde muren die schreeuwen om graffiti

Zo’n bezoekje aan Wuppertal, drie weken geleden, drukt je weer eens met de neus op de trieste feiten. En die zijn dat Horst aan de Maas gebukt gaat onder een schreeuwend gebrek aan graffiti. Graffiti kunnen je tot nadenken stemmen, graffiti kunnen je het bloed onder de nagels vandaan halen, graffiti kunnen je ontroeren, graffiti kunnen je irriteren, graffiti kunnen je aan het lachen krijgen, graffiti kunnen werelden voor je openen.
Kortom, graffiti zijn een onderdeel van de openbare ruimte, van ons leven, dat we moeten koesteren en waar nodig stimuleren. Vind ik dan alle graffiti mooi? Nee, integendeel, ik zou slechts een klein percentage graffiti als ‘mooi’ willen kwalificeren. Zoals ik ook slechts een klein percentage van de muziek, beeldende kunst, architectuur of literatuur als ‘mooi’ zou willen kwalificeren. Maar voor de zoveelste keer: mooi of lelijk doet er niet toe. Wat er dan wel toe doet? Nou, onder meer dat wat ik in de derde zin van dit stukje heb opgesomd.
Waar het aan ligt dat Horst aan de Maas zo karig is bedeeld qua graffiti? Geen idee. Het kan net zo goed de spreekwoordelijke gezagsgetrouwheid van de (Noord-)Limburger zijn als de afkeer van alles dat niet netjes is die hele volksstammen hier met de paplepel krijgen ingegoten. Of is het de eveneens wijdverbreide zuipcultuur die tot lethargie leidt? Waar het in elk geval niet aan kan liggen, is een gebrek aan geschikte locaties. Het stikt hier van de plekken waar een fraaie schildering, een belangwekkende mededeling, een grappige tekening, een cryptische tekst of een schunnig tafereeltje absoluut niet zou misstaan.
Eerder (klik hier) heb ik al eens geprobeerd de Horster graffiticultuur een duwtje in de juiste richting te geven met de mededeling dat initiatiefnemers in dezen altijd bij Horst-sweet-Horst kunnen aankloppen voor een bijdrage in de gemaakte onkosten. Dat aanbod blijft onverminderd van kracht, maar met de publicatie van de Horst-sweet-Horst top 5 van Horster blinde muren die schreeuwen om graffiti wil ik een nieuwe kans wagen potentiële Horster spuitgasten tot daden aan te zetten. Komt-ie:

5. naamloos verbindingspaadje tussen Venrayseweg en Gebroeders van Doornelaan:
Geringe betrappingskans, groot bereik bij Dendronleerlingen en hàckeyers.

4. Rode Kruisplein:
De zoveelste doodsaaie Horster parkeerplaats met de zoveelste doodsaaie blinde muur. Peper in de reet, dát is wat deze parkeerplaatsen nodig hebben.

3. Westsingel:
Zichtlocatie van de allerhoogste categorie. Hetgeen impliceert dat niet worden opgemerkt bij het aanbrengen van de verf hier lastig is. Hetgeen impliceert dat de bevrediging bij succes des te groter is.

2. parkeerplaats Cuppenpedje:
Nog zo’n doodsaaie parkeerplaats die wel een likje verf kan gebruiken. Auto’s worden hier zelden aangetroffen, dus met de zichtbaarheid zit het wel goed. En de muren zijn laag genoeg om het zicht op de wonderschone achterkant van het pand Van Rensch niet te bederven.

1. zijmuur politiebureau, Achter de Smaalbrug:
Als zesjarigen het doen heten het ‘kindertekeningen’ en vindt iedereen het vertederend, doen tieners het dan heten het ‘graffiti’ en staat iedereen op z’n achterste poten. Bullshit! En zou er een nog grotere uitdaging zijn voor een graffitist dan een politiebureaumuur?

Intermezzo – Voettocht naar het hart van het land (2)

Jan Schuurman Hess was in Horst. Jan Schuurman wie? Jan Schuurman Hess! Een maand geleden schreef ik hier een stukje over diens boek Voettocht naar het hart van het land, waarin hij verslag doet van een voettocht door Nederland. Ik besloot het stukje met de oproep aan de plaatselijke PvdA-afdeling (PvdA’er) Schuurman Hess uit te nodigen voor een spreekbeurt. ‘Doen we’, reageerde fractievoorzitter Roy Bouten meteen. ‘Waarom niet in de Kasteelboerderij?’, reageerde Kasteelboerderij-uitbater Frank Kuijpers meteen. ‘Ik kom’, reageerde Jan Schuurman Hess meteen. Voortvarendheid alom dus en zo gebeurde het dat Jan Schuurman Hess afgelopen donderdag vanuit het Zeeuwse Kats afreisde naar de Kasteelboerderij in Horst.
Ruim twee uur lang droeg hij voor uit zijn boek, wijdde hij erover uit en ging hij met de aanwezigen in gesprek. Teleurstellend weinig aanwezigen overigens, nauwelijks twintig. Symptomatisch voor de gelatenheid die Schuurmann Hess overal in den lande aantrof tijdens zijn voettocht?
Zoals een maand geleden al geschreven, legt Schuurman Hess in Voettocht naar het hart van het land zijn vinger op een aantal zere plekken. Denk aan de almaar toenemende grootschaligheid in het onderwijs, de veelal op enkele kwaadwillenden afgestemde wetgeving (lees daarover ook Marc Chavannes in NRC Handelsblad van zaterdag), de ondoordringbare managerslagen, de vele regeltjes die simpele oplossingen vaak in de weg staan, tegenmacht die overal systematisch uit de weg is geruimd. Hij illustreerde het in de Kasteelboerderij allemaal met treffende voorbeelden, met dat van de Weertse orgelman Dave Saes als meest schrijnende. Ook stond hij uitgebreid stil bij zijn ontmoeting met de (Nieuw-)Bergense pastoor Jo Janssen, die diepe indruk op hem maakte.
‘Een dromerige loper met een voorkeur voor kleinschalig en ouderwets’, werd Schuurman Hess onlangs genoemd door Martin Sommer in De Volkskrant. Sommer bedoelde het denigrerend – ik zou het als compliment willen zien. Liever een dromer dan een Macher en ik ben ervan overtuigd dat de komende jaren zal blijken dat kleinschaligheid de nieuwe grootschaligheid is. En wat is er bijvoorbeeld mis met herintroductie van het aloude verheffingsideaal, waarvan Schuurman Hess zich een vurig pleitbezorger betoont? Nog zoiets waar Martin Sommer van zal gruwen en wat mij juist voor hem inneemt: Schuurman Hess vindt dat allochtonen, nieuwe Nederlanders of hoe je ze ook wilt noemen niet moeten worden verketterd maar juist moeten worden geprezen als ze naast het Nederlands ook hun oorspronkelijke taal blijven spreken (‘Fijn, daar kunnen we wat mee’ – hoe dit valt te rijmen met de opvattingen van de door Schuurman Hess bewonderde Lodewijk Asscher heb ik maar niet gevraagd).
Kortom, een inspirerende avond. Zo inspirerend zelfs dat Roy Bouten aankondigde dat de PvdA Horst aan de Maas naar analogie van Schuurman Hess een voettocht naar het hart van Horst aan de Maas gaat maken. Ik ben nu al benieuwd naar de resultaten.

maandag 1 december 2014

Klein mysterie 609 – Hôrster hundje

Een gegeven paard moet je niet in de bek kijken. Moet je een gegeven hond niet aan z’n plassertje trekken? Bij de gisteren in Horst gegeven hond is dat in elk geval niet aan te raden. Anders word je nat. Zeiknat.
Ik moet dus een beetje op m’n woorden letten. Laat ik daarom vooral het Centrummanagement Horst prijzen voor het initiatief Horst een cadeautje te geven ter ere van de renovatie van het Sint-Lambertusplein.
En als het plein dan toch een ‘belevingsplein’ moet worden (wat mij betreft liever niet), valt er beslist ook wat te zeggen voor het idee iets te doen met het ‘Hôrster hundje’.
Dat ik het een spuuglelijk en kitscherig hondje vind, doet niet echt ter zake. Lelijk is immers geen argument en, hoe ongelooflijk ook, hele volksstammen vinden het wél een prachtig hondje. Ach, als iedereen dezelfde smaak had, zou het ook maar saai zijn. Met enige moeite kan ik me er dus wel bij neerleggen dat mijn smaak niet leidend is. Maar wat me intrigeert, is wiens smaak dan wel leidend is. De smaak van het Centrummanagement? De smaak van de Lambertuspleinondernemers? De smaak van de cultuurwethouder? Of is het geen kwestie van smaak? Geldt gewoon het adagium wie betaalt, bepaalt?  
Voor een willekeurig konijnenhok is het beste beeldkwaliteitsplan nog niet goed genoeg. Hoe zit dat met de inrichting van een plein, toch de openbaarste aller openbare ruimtes? Zijn talloze hondjes de revue gepasseerd, is gewikt en gewogen, zijn deskundigen geraadpleegd en is men vervolgens tot de slotsom gekomen dat het Sint-Lambertusplein met dit tuincentrumhondje van het laagste allooi de kwaliteitsinjectie zou krijgen waar het zo om zat te springen? Ja? Zeker weten? Dan kan ik er vrede mee hebben.
Min of meer dezelfde vragen kun je stellen over de eveneens fonkelnieuwe fontein, centraal op het plein. Lichtgevend, geluidproducerend (als het goed is), 25 sproeiers die tot acht meter hoog spuiten.
Is het een weloverwogen keuze geweest de uitbundigheid van de fontein te laten contrasteren met de sobere vormgeving van de achterliggende Sint-Lambertuskerk? Is het risico van na verloop van tijd bij de Horster bevolking intredende fonteinmoeheid besproken? Is na ampel beraad besloten dat het geluid van klaterend water alléén niet voldoende was? Is er rekening mee gehouden dat kermisexploitanten wel eens bij de gemeente zouden kunnen aankloppen met de vraag of zij hún kermisattractie eveneens permanent op het plein mogen stallen? Ja? Zeker weten? Dan kan ik er vrede mee hebben.

Nu maar hopen dat het hondje zich niet op z’n plassertje getrapt voelt.

Top 5 – Mogelijkheden om het bakkerij Gerards-Steeghs-dilemma het hoofd te bieden

Twee keer een half boerentarwe met zonnepit, een halve kersenkruimelvlaai, tien tarwebolletjes en twee meergranen- dan wel kruidenbroodjes dan wel kampioentjes. Al jaren hetzelfde recept op zaterdagmorgen bij bakkerij Gerards-Steeghs. Daar zit ’m het dilemma dus niet. Waar dan wel? Bij de afscheidsgroet.
Het is zaterdag, dus een simpel ‘Hojje wah’ volstaat vandaag niet. Zaterdag = ‘Fijn/goed/prettig weekend’. Valt onmogelijk aan te ontkomen, te meer omdat het initiatief tot de afscheidsgroet niet uitgaat van mij, maar van de verkoopster. Was het andersom, dan zou ik me beslist tevreden stellen met een simpel ‘Hojje wah’, al was het maar om verschoond te blijven van het dilemma. Maar het ís niet andersom.
‘Dat is dan 12,60 euro.’
‘[gegraai in m’n portemonnee, pinnen gaat bij bakkerij Gerards-Steeghs nog gepaard met gepiep en geknor] Alsjeblieft.’
‘Bedankt … [gegraai in kassa] … 13, 15 en dat is 20.’
‘Bedankt.’
‘In een tasje doen?’
‘Ja, graag.’
‘Alsjeblieft.’
‘Bedankt.’
‘En een fijn weekend.’
Tot zover geen centje pijn. Maar dan! Hoe beantwoord je dat ‘En een fijn weekend’? Simpel, zult u zeggen: ‘Jullie ook! Hojje wah!’ Zo eenvoudig zou het inderdaad zijn als deze conversatie in het Nederlands plaatsvond. Alleen: deze conversatie vindt niet in het Nederlands plaats. Nooit. Deze conversatie vindt in het Horster plaats. Altijd. In theorie zou dit het er niet lastiger op mogen maken.
‘En een fijn weekend.’
‘Geej ok. Hojje wah.’
Zo klaar als een klontje. En toch betrap ik me er vaak op dat ik zeg: ‘Jullie ok. Hojje wah.’ Waarmee de zaterdag, zo jong als-ie is, meteen grondig verpest is: hoe kun je als Horstenaar in godsnaam ‘jullie’ uit je strot krijgen?
Tja, hoe kan dat? Diepgaand introspectief zelfonderzoek heeft het volgende uitgewezen. Op zaterdagochtend zijn bij bakkerij Gerards-Steeghs vaak meerdere verkoopsters achter de toonbank in de weer. Het zou niet aardig zijn slechts degene die mij toevallig helpt een fijn/goed/prettig weekend te wensen. Nee, mijn wens strekt zich uit tot iedereen die achter de toonbank in de weer is en zelfs tot degenen die achter de schermen in de weer zijn. Vandaar dat meervoud. Mijn grote angst is alleen dat de kennis van het Horster bij de verkoopsters zo gering is, dat mijn ‘geej’ niet – zoals bedoeld – als meervoud wordt opgevat, maar als enkelvoud. Waardoor het gevaar op de loer ligt dat ik door alle personeelsleden behalve degene die mij toevallig helpt, voor niet aardig word versleten. Niets erger dan voor niet aardig worden versleten. Vandaar dat ‘jullie’.
Het dilemma mag duidelijk zijn: verloochening van het Horster óf als niet aardig te boek staan. De Horst-sweet-Horst top 5 van mogelijkheden om het bakkerij Gerards-Steeghs-dilemma het hoofd te bieden:
5. Stug vasthouden aan ‘geej’ dan wel ‘jullie’.

4. De ene week ‘geej’ en de andere week ‘jullie’ zeggen en daarvan een deugdelijke administratie bijhouden.

3. Een bakker zoeken waar ABN de voertaal is.

2. Het voltallige personeel van bakkerij Gerards-Steeghs een cursus richtig Hôrster laten volgen.

1. De hele dag op de loer liggen bij bakkerij Gerards-Steeghs om binnen te glippen op het moment dat ik er zeker van ben dat er slechts één personeelslid aanwezig is en ik dus zonder gewetensnood ‘geej’ kan zeggen.


Opdat u maar weet waar u me ’s zaterdags kunt vinden. 

Klein mysterie 608 – Asielzoekers

Het zou me niet verbazen als ik het al eens eerder heb geroepen, maar herhaling kan beslist geen kwaad: waarom zet Horst aan de Maas z’n deuren niet spontaan open voor asielzoekers? Deze gemeente is toch altijd zoekende naar mogelijkheden zich op de kaart te zetten? Nou dan, hier doet zich een uitgelezen kans voor.
Deze gedachte borrelde weer op na lezing van een verdrietig stemmend artikel in De Volkskrant van afgelopen zaterdag. Een hele pagina lang gaat het daarin over één vraag: ‘Kan een gemeente asielzoekers in deze tijd wel weigeren?’ Nederland (zeventien miljoen inwoners) moet vrij plotseling tienduizend asielzoekers extra opvangen (0,06 procent van die zeventien miljoen) en ineens is niet alleen Leiden maar het hele land in last. Overal breekt men zich het hoofd hoe men het COA (Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers) weerstand kan bieden op het moment dat dat aanklopt met de alom gevreesde vraag: ‘Zijn jullie misschien bereid tot de opvang van asielzoekers?’ Het antwoord luidt dan doorgaans iets in de trant van: ‘We willen wel, maar dit zijn er veel teveel’. Of: ‘We hebben al genoeg problemen, laat ons hiervan alsjeblieft verschoond blijven.’ Of: ‘Waarom altijd wij?’ Of: ‘Ook het COA moet zich aan de regeltjes houden.’

In het artikel zegt wethouder Peter van Huissteden (PvdA) van de Noord-Hollandse gemeente Bergen: ‘Als we onze grenzen openstellen, kun je als lokale overheid niet zeggen: hier zijn jullie niet welkom.’ (Desondanks vroeg ook hij of de gemeente kon weigeren toen een verzoek van het COA Bergen bereikte – de wegen van PvdA’ers zijn ook op asielgebied ondoorgrondelijk.) Ik zou nog een stapje verder willen gaan dan Van Huissteden: ‘Als we onze grenzen openstellen, moet je als lokale overheid zeggen: jullie zijn hier welkom.’
Het toeval wil dat twee weken geleden tijdens de raadsvergadering van de gemeente Horst aan de Maas duidelijk werd (klik hier) dat de vakantieparken Limburgse Peel en Het Meerdal in America te kampen hebben met een lage bezettingsgraad. Beide parken zouden daarom bereid zijn arbeidsmigranten onderdak te bieden. Wie genegen is tot de huisvesting van arbeidsmigranten is ongetwijfeld eveneens genegen tot de huisvesting van asielzoekers.
Proactief als de gemeente Horst aan de Maas is, mag ik aannemen dat onmiddellijk na die raadsvergadering een telefoontje met het COA is gepleegd: ‘Asielzoekers? Ja, graag! Laat maar komen, wij hebben de mogelijkheden, bij ons is plaats in de herberg! Bovendien heeft Horst aan de Maas een naam hoog te houden op het gebied van vluchtelingenopvang [klik hier]!’

P.S. Zou deze mededeling bij de ingang van Limburgse Peel misschien ergens op wijzen?

Intermezzo – Socialistische woelingen in Griendtsveen

In maart 1893 waren in de Peel tussen het huidige Griendtsveen en Helenaveen achthonderd veenarbeiders werkzaam namens de Maatschappij Griendtsveen. Het betrof omstreeks vierhonderd arbeiders afkomstig uit Noord-Brabant, tweehonderd uit Limburg en tweehonderd uit Friesland en Overijssel. Op donderdagmiddag 30 maart 1893 brak onder de Friezen een staking uit. De stakers eisten een loonsverhoging. Het katholieke dagblad De Tijd kwalificeerde de staking als ‘een zuivere uiting van den oproerigen, socialistischen geest der moderne Friesche werkstakers’ en berichtte: ‘Vereenigd trokken zij het veld door en wisten hun makkers te overreden of te dwingen met hen mee te gaan.’ Overleg met de directie had geen resultaat, waarna de volgende dag ‘het leventje’ opnieuw begon, aldus De Tijd: ‘In processie, gepakt en gezakt, een stok of een stuk hout in de hand, trokken 150 forsch gebouwde Friezen nogmaals naar het directiegebouw.’
Terwijl hun leiders binnen overlegden, doodden de stakers buiten hun tijd met haasje-over en andere spelletjes. De Tijd: ‘Een enkele keer slechts werd een socialistisch liedje aangeheven, een enkel maal werden de ruwe kreten vernomen: “Wij zullen hier de vrijheidsster doen schitteren, de roode vlag doen wapperen!”’
De vrijheidsster zou in Griendtsveen nooit schitteren, de rode vlag zou er niet gaan wapperen, de staking had geen resultaat, de lonen bleven even laag, de arbeidsomstandigheden even miserabel. Tot opluchting van De Tijd (klik op de afbeelding om haar te vergroten):
Blijft de vraag wat er zou zijn gebeurd als de Noord-Brabanders, de Limburgers en de Overijsselaars zich bij de stakers hadden aangesloten en één machtig front hadden gevormd. Zou de directie de loonsverhoging dan nog steeds hebben geweigerd?
120 jaar later is er nauwelijks iets veranderd: een effectieve verdeel-en-heers-politiek zorgt er nog altijd voor dat de verworpenen der aarden geen gemene zaak maken, maar elkaar bestrijden. Teruggebracht naar de Horster verhoudingen: de ‘kut-Polen’ krijgen de schuld, terwijl de ware verantwoordelijken de dans ontspringen. Links valt te verwijten dat het mee is gaan huilen met de wolven in het bos en zelf inspeelt op goedkope sentimenten. Zo wordt het nooit wat met die rode droom. Hoe zei Bertolt Brecht het ook alweer?

Unsre Herrn, wer sie auch seien,
sehen unsre Zwietracht gern,
denn solang sie uns entzweien,
bleiben sie doch unsre Herrn.

Proletarier aller Länder,
einigt euch und ihr seid frei.
Eure großen Regimenter
brechen jede Tyrannei!

maandag 24 november 2014

Klein mysterie 607 – Seksschandaal?

Agendapunt 6 van de gemeenteraadsvergadering van Horst aan de Maas van vorige week dinsdag: het gewijzigd vaststellen van Bestemmingsplan Midden Peelweg 6-8 in America. Aan Midden Peelweg 6-8 zetelt een groot bedrijf dat zich heeft gespecialiseerd in de vermeerdering van vooral aardbeiplanten. Dat bedrijf wil uitbreiden en logiesgebouwen optrekken voor de huisvesting van arbeidsmigranten. De beraadslagingen gingen vooral over die logiesgebouwen, de verdere verkammezeuling van het landschap door weer meer kassen is door de gemeenteraad al lang geaccepteerd als iets onvermijdelijks (zo lang maar ergens in de stukken staat vermeld dat de kassen ‘landschappelijk worden ingepast’ is er geen haan die ernaar kraait). 
Goed, de logiesgebouwen dus. Die komen in plaats van de huidige woonunits. ‘Een vooruitgang van vijftiende- naar negentiende-eeuwse toestanden’, juichte de hele gemeenteraad minus de SP. De vraag waarom je in de 21e eeuw genoegen zou moeten nemen met negentiende-eeuwse toestanden werd niet gesteld. Volgens het Beleidskader Huisvesting Arbeidsmigranten mag het immers en als het in het Beleidskader Huisvesting Arbeidsmigranten staat, is het goed.  
Hoeveel arbeidsmigranten onderdak krijgen in de logiesgebouwen? ‘Omstreeks tweehonderd, veel meer zullen het er niet zijn’, vermoedde verantwoordelijk wethouder Bob Vostermans twee weken eerder nog. Mis dus: het worden er maximaal 350, zo had Eric Beurskens (Essentie) de initiatiefnemer weten te ontfutselen. 350! Citaat uit de toelichting bij het plan: ‘De nieuwe logiesgebouwen hebben een gezamelijke oppervlak van circa 2.900 m2, waarmee er voldoende ruimte ontstaat om de werknemers van het onderhavige bedrijf op een goede wijze te kunnen huisvesten.’ Voldoende ruimte? Goede wijze? Een snel rekensommetje leert dat bij een oppervlakte van 2900 vierkante meter en een bezetting van 350 arbeidsmigranten voor elke bewoner een oppervlakte van gemiddeld 8,29 vierkante meter beschikbaar is. Ruim onder de in het Beleidskader Huisvesting Arbeidsmigranten verplicht gestelde gebruiksoppervlakte van tien à twaalf vierkante meter per bewoner. Aanleiding voldoende voor de voltallige raad om stevig aan de bel te trekken, zou je denken. Wéér mis! Niemand, werkelijk helemaal niemand, die er ook maar een woord aan vuil maakte.
Waar het dan wel over ging? Over de angst voor overlast. Eric Beurskens was namelijk ‘ter ore gekomen’ dat de huidige tweehonderd arbeidsmigranten van het bedrijf overlast veroorzaken op de twee nabijgelegen recreatieparken. Hij vroeg het na bij de general manager van de parken en wat bleek? Er is niet of nauwelijks sprake van overlast. En toch bleef de angst voor overlast maar door Erics hoofd spoken. Flarden uit zijn betoog: ‘Ik schrik van dat aantal van 350 werknemers’, ‘Wat doen die mensen als ze afgewerkt zijn?’, ‘Ze zullen toch wel enig vertier zoeken? Dan zijn zulke parken in de buurt natuurlijk heel verleidelijk’, ‘Ze mogen daar wel komen, zolang dat niet tot overlast leidt’, ‘Het is niet bij voorbaat gezegd, maar grote groepen mensen van dezelfde cultuur bij elkaar kan leiden tot overlast’, ‘We willen geen vermenging van arbeidsmigranten en toeristen’, ‘Een deel van de overlast nu is vermenging van de arbeidsmigrant en toerist’, ‘Op dit moment is de overlast nog wel te hebben, maar als de aantallen groeien kan dat leiden tot meer overlast’. Aannames, insinuaties, vermoedens, veronderstellingen. Met angst als slechte raadgever. Het zou geen kwaad kunnen als gemeenteraadsleden, ook Eric Beurskens, zich lieten leiden door feiten en niet door emoties.  
Alle angst ten spijt zijn de recreatieparken, ingegeven door de huidige lage bezettingsgraad van hun parken, overigens graag bereid tot de huisvesting van arbeidsmigranten. En Eric Beurskens ziet dat vreemd genoeg dan wel weer zitten.
Ten slotte: waarom dit stukje de titel ‘Seksschandaal?’ heeft meegekregen? Omdat u er nooit aan zou zijn begonnen als het ‘Gewijzigde vaststelling van Bestemmingsplan Midden Peelweg 6-8 in America’ had geheten. 

Intermezzo – Wasserzählerschacht

Ongelooflijk maar waar: vorige week voor het eerst van m’n leven in Wuppertal geweest. Waarom heeft nooit eerder iemand me daartoe gedwongen? Op minder dan anderhalf uur sporen van Venlo beland je in een compleet andere wereld. Vooral door de Schwebebahn,
misschien niet het achtste wereldwonder, maar dan toch zeker wel het negende of tiende. Dertien kilometer lang zweef je vooral over de Wupper, maar ook pal boven een drukke doorgaande weg. Ondertussen passeer je twintig stations. Ook na meer dan honderd jaar is de Schwebebahn met zijn meer dan tachtigduizend passagiers per dag nog altijd springlevend. Een unieke ervaring die ik iedereen kan aanbevelen (klik op de pijl om het filmpje te starten).
Wuppertal heeft warempel nog wel meer te bieden dan de zweeftrein. Bijvoorbeeld Stadion Am Zoo met z’n denkmalgeschützte façade en z’n aftandse onoverdekte staantribunes.
Verder is het in Wuppertal, zoals in elke Duitse stad van enige importantie, genieten van de in groten getale aanwezige graffiti:
Ook fijn: Friedrich Engels, een van de beroemdste zonen van de stad, wordt in de Engelsgarten geëerd met een standbeeld van de Weense kunstenaar Alfred Hrdlicka, getiteld Die starke Linke.
Voorts was ik aangenaam verrast door de fraaie putdeksels die ik er overal aantrof, niet zelden voorzien van het stadswapen:
Op de terugweg in de trein bedacht ik me hoe bekaaid we er dan in Horst aan de Maas toch weer afkomen met ónze putdeksels. Maar goed dat ik geen ruchtbaarheid gaf aan die gedachte, anders was ik ongetwijfeld genadeloos op m’n vingers gemept door ervaren Lambertuspleinwatchers. Op dat gerenoveerde plein constateerde ik gisteren namelijk met eigen ogen dat aan het Horster putdekselbestand enkele bijzonder fraaie exemplaren zijn toegevoegd. Zoals daar zijn het bij mijn weten eerste Horster putdeksel van de firma Oogink uit Nijverdal
en enkele qua vormgeving minstens zo interessante EN 124 C 250 KN’s van het aloude Nering Bögel.
Absolutely flabbergasted was ik evenwel door de ontdekking van een heus EWE Wasserzählerschacht-putdeksel op ons eigenste Sint-Lambertusplein:
Een ervaring die u gerust gelijk mag stellen met Lionel Messi die u doodgemoedereerd tegemoet wandelt in de Herstraat of op de Kannegietweg oog in oog komen te staan met een leeuw.
Wasserzählerschacht. Veel Duitser kunnen woorden niet worden. Ik stel me zo voor dat in een Wasserzählerschacht het aantal passerende waterdruppels wordt geteld. Gaat dat een bepaald aantal te boven, dan slaat de Wasserzählerschacht alarm, waarmee overstromingen worden voorkomen. Zo behoedt de Wasserzählerschacht ons voor rampen. Graag koesteren dus, onze Wasserzählerschacht en vooral ook z’n deksel.
P.S. Kan het Sint-Lambertusplein alsjeblieft blijven in de toestand waarin het nu verkeert? Bewaar de tierlantijntjes voor Wilhelminaplein en Gasthoêsplein, doe die historische waterpomp cadeau aan een van de vijftien andere kernen en laat het Sint-Lambertusplein in godsnaam zo kaal en onopgesmukt als het nu is.

Intermezzo – Belgische vluchtelingen (1)

Dit weekend werd op meer of minder zinnige wijze stilgestaan bij de bevrijding van Horst en omstreken, zeventig jaar geleden. Met de Tweede Wereldoorlog zit het wel goed in het collectieve Horster geheugen. Voor de Eerste Wereldoorlog geldt dit veel minder. Logisch misschien, Nederland was neutraal en hier werd geen schot gelost. En toch had ook die oorlog zijn weerslag op deze contreien. Vanaf het begin, nu precies honderd jaar geleden, kwam vanuit België een grote stroom oorlogsvluchtelingen op gang. Tussen augustus en november 1914 vluchtten bijna twee miljoen Belgen naar het buitenland, waarvan meer dan een miljoen naar Nederland. Enkele honderden belandden in de huidige gemeente Horst aan de Maas.
In Horst arriveerden de eerste gezinnen, afkomstig uit de omgeving van Luik, op 20 september 1914. Vanaf begin 1915 vonden ook enkele honderden Belgische kinderen onderdak in Horst en omgeving. Zij waren veelal afkomstig uit het zwaar getroffen Dendermonde en omgeving. De kinderen leefden er in erbarmelijke omstandigheden, zoals blijkt uit een verslag in De Voorhoede van 20 februari 1915: ‘Even zorgwekkend als in Dendermonde en voorsteden, is de toestand in omliggende dorpen. In het nabijgelegen Zele heerscht de bitterste armoede, in dit kleine plaatsje smeekten tientallen van ouders (…) om toch hunne kinderen, voor wie zij geen brood meer hebben, mede naar Holland te voeren.’ Een hulpverlener verklaarde: ‘We hebben daar kinderen aangetroffen, die sinds maanden als hoofdmaaltijd gekookte aardappelschillen kregen en ook kinderen die in geen drie dagen warm eten hadden genoten.’
Op woensdag 3 februari 1915 arriveerde de eerste groep van 32 kinderen in het Sint-Antoniusgesticht – het huidige Gasthoês. De Nieuwe Venlosche Courant deed er enkele dagen later verslag van (klik op de afbeelding om haar te vergroten):
De kinderen werden voor het merendeel ondergebracht bij particulieren; enkelen bleven in het Sint-Antoniusgesticht, op kosten van Horstenaren die thuis niet de mogelijkheid hadden hen goed te verzorgen. In augustus 1915 volgde nog een tweede, kleinere groep kinderen, eveneens afkomstig uit (de omgeving van) Dendermonde.
Zoals het in Horst ging, ging het in elk geval ook in Grubbenvorst, Meerlo en Sevenum, waar in totaal meer dan honderd Belgische kinderen gedurende de oorlogsjaren werden opgevangen. De meesten keerden na de wapenstilstand van 1918 terug naar huis, anderen bleven nog enkele jaren, een enkeling vestigde zich permanent in Nederland.
De opvang van de Belgische oorlogsvluchtelingen was op katholieke leest geschoeid. Honderd jaar later doet Sybrand van Haersma Buma, voorman van het deels op katholieke geest geschoeide CDA (u weet wel, die partij die naastenliefde zo hoog in het vaandel heeft staan), er alles aan Syrische vluchtelingen het hier zo lastig mogelijk te maken en degenen die bij de gratie Gods mogen komen liefst zo spoedig mogelijk weer het land uit te werken.  

The times they are a-changin’.

(Een volgende keer meer over de ervaringen van de Belgische oorlogskinderen in Horst.)