maandag 21 december 2015

Top 5 – Afgelopen half jaar waargenomen Horster graffiti

‘Had het ook al gezien, er staat nu een grote PSV graffiti over en er komen ook steeds meer graffiti’s langs de A73 en op het traject van Venlo naar Eindhoven. Ik vindt het ook leuk om te zien dat jij er mee bezig bent en het zou nog leuker zijn als je meer zou plaatsen over graffiti want er is nog veel meer te zien dan wat knullige taggjes.’
Afgelopen zaterdag gepubliceerde reactie van een anonymus of anonyma op het stukje Pisvlek (klik hier). Meneer of mevrouw raakt hiermee een teer punt: Horst-sweet-Horst publiceert inderdaad veel te weinig over graffiti. Al sinds jaar en dag luidkeels klagen over het gebrek aan graffiti in Horst aan de Maas en dan niet thuis geven als er ‘nog veel meer te zien [is] dan wat knullige taggjes’. Dat prikt, het valt moeilijk te ontkennen.
Is er in Horst aan de Maas dan echt nog veel meer te zien dan wat knullige taggjes? Beslist (al kan het nog altijd beter, véél beter). Dus in een poging om het goed te maken en om te bewijzen dat Horst-sweet-Horst onverminderd oog heeft voor graffiti: de Horst-sweet-Horst top 5 van het afgelopen half jaar waargenomen Horster graffiti (met de kanttekening dat in feite elk van deze vijf een afzonderlijk stukje verdient):

5. Westsingel, Horst
Natuurlijk had ik ook al gezien dat de PiSVlek weer is veranderd in PSV. ‘040’ kan ik nog wel verklaren, ‘EFC’ al iets minder (wat doet de naam van de voetbalclub van Eerssel op een Horster muur?) en van ‘1312’ heb ik slechts een flauw vermoeden. Staat het soms voor ACAB (All Cops Are Bastards)? Stoere jongens zeg, die PSV’ers.

4. Kasteellaan, Horst
Een bijzonder verheugende ontwikkeling is dat in het Horster straatbeeld steeds meer graffiti van Poolse voetbalclubs verschijnen. Duidt op geslaagde integratie. ‘WKS’ (op geluidsscherm) staat voor Śląsk Wrocław, Pools landskampioen van 2012 en de club waar de legendarische keeper Jan Tomaszewski zijn carrière begon.

3. Kasteellaan, Horst
In de tunnel onder de A73 zijn de laatste tijd gelukkig weer wat meer graffiti-activiteiten waarneembaar. Teksten, maar ook tekeningen. Vraag me niet wat ze allemaal te betekenen hebben; laten we er vooral blij mee zijn. 

2. Station Horst-Sevenum
Op 22 juni vroeg ik me af waar de sprookjesprins bleef die het huisje langs de spoorlijn Venlo – Eindhoven, vlakbij station Horst-Sevenum, opnieuw zou wakker kussen (klik hier). Nog geen maand later was het zover. Dat het ARMS zou zijn, had ik kunnen weten: ARMS heeft intussen een indrukwekkend oeuvre op zijn naam staan, vooral, maar bepaald niet uitsluitend, langs de spoorlijn Venlo – Eindhoven.

1. Tongerloseweg, Hegelsom
Hoe mooi en intrigerend die tekstuele graffiti soms ook kunnen zijn, er gaat toch niets boven schilderingen, figuratief dan wel abstract. En daar mag Horst aan de Maas er best nog wel meer van krijgen.

N.B. Tips blijven welkom en ik zou het zelfs bijzonder op prijs stellen als de inzender van bovenstaande reactie contact met Horst-sweet-Horst zou willen opnemen: horstsweethorst@gmail.com.

maandag 14 december 2015

Top 5 – Weggewerkte vlekjes op de buitenmuren van station Horst-Sevenum

Het middel is erger dan de kwaal / Het middel is minder erg dan de kwaal*

* S.v.p. doorhalen wat niet van toepassing is.
Verder niet te veel woorden aan vuilmaken, dus hier komt-ie, de Horst-sweet-Horst top 5 van weggewerkte vlekjes op de buitenmuren van station Horst-Sevenum:

5.

4.

3.

2.

1.

Klein mysterie 685 – Brabantse mug

Spannende dag morgen. Dan stelt het gemeentebestuur namelijk het onderzoeksrapport over de muggenoverlast in Griendtsveen vast. Daarna wordt het openbaar. Ik kan nauwelijks wachten tot het zover is. Dat komt vooral door de vergadering van de commissie Ruimte, afgelopen woensdag. Daarin maakte verantwoordelijk wethouder Bob Vostermans alvast de voornaamste uitkomsten van het onderzoek bekend. Waanzinnig! Ik herhaal: waanzinnig! Je móet het hebben gehoord om het te geloven. Klik daarom vooral hier en ga naar 2.25.45 uur. Omdat u deze wijze raad natuurlijk weer niet opvolgt, heb ik de woorden van de wethouder toch ook maar voor u uitgeschreven:
‘Het onderzoek geeft aan dat er met betrekking tot de moerassteekmug een hogere populatie is waargenomen dan landelijk gemiddeld gebruikelijk is. Daarom is een vervolgonderzoek nodig om te zien hoe we die populatie van de moerassteekmug in de toekomst kunnen verminderen. De moerassteekmuggen hebben paringsgebieden die in de Peel liggen. Op het moment dat je die in kaart hebt, kun je heel gericht maatregelen nemen. Je zou iets met voorbehoedsmiddelen kunnen doen, maar dat moet nog worden uitgevonden. Maar serieus. Je zou de waterstand kunnen verhogen (dan verzuipen ze namelijk) of je zou de waterstand kunnen verlagen (muggen hebben water nodig voor de voortplanting). Dat is maatregel 1.
Dan maatregel 2. De moerassteekmug plant zich voort in de Peel, maar de overlast bevindt zich in het dorp. De moerassteekmug blijkt 1,6 kilometer te kunnen vliegen. Dat doet ze niet door over open land te vliegen, maar door zich vooruit te bewegen middels bosschages. Op het moment dat je bosschages tussen het voortplantingsgebied en het dorp zou weghalen, haal je de vliegroute weg en verminder je het probleem. Alleen zijn er nu net afspraken gemaakt om boomkap zo beperkt mogelijk te houden.
Dus we hebben daar nog wel een uitdaging te gaan. Er komt nu een vervolgonderzoek om in  kaart te brengen waar die poelen liggen. Dat gaat drie jaar duren en dan kunnen we vervolgens goede maatregelen nemen. We zijn daar in mijn ogen voortvarend mee aan de slag, maar we zijn er nog niet. Op dit moment in het proces zijn ook Waterschap Aa en Maas en de provincie Brabant aangeschoven. Een groot gedeelte van het probleem is namelijk ook dat het een Brabantse mug is.’
De werkelijkheid overtreft de stoutste fantasie. De commissie was dan ook met stomheid geslagen. Zelfs de optie om Griendtsveen bij Brabant te voegen kwam niet ter sprake. Terwijl dat toch de beste oplossing is: ligt het probleem waar het thuishoort en zijn wij in één klap van alle gezeur verlost.

Intermezzo – Bidprentjes

(In licht gewijzigde vorm gisteren uitgesproken bij de opening van de expositie Ter herinnering in Museum De Kantfabriek.)

Word ik voor het eerst van mijn leven gevraagd een expositie in te leiden, gaat het om bidprentjes! Zal je altijd zien! Geen probleem als het zou gaan om voetbalplaatjes, putdeksels, olifantenpaadjes of garageboxen – maar bidprentjes? Ik heb helemaal geen verstand van bidprentjes! Waarom ik dan gevraagd ben? Misschien omdat ik historicus ben. ‘Hij is historicus, hij kan over alles wat vóór vandaag is gebeurd iets vertellen, dus ongetwijfeld ook over bidprentjes.’ Hoewel sommige historici u anders willen doen geloven, kan ik u verklappen dat deze gedachtegang een fabeltje is.
Dus laat vooral duidelijk zijn dat ik géén verstand heb van bidprentjes. Door te lezen en onderzoek te doen, zou ik me een fractie van dat verstand wel eigen hebben kunnen maken. Ik had hier dan iets kunnen zeggen over de secularisatie van bidprentjes. Of over de iconografie van bidprentjes. Of over de steeds persoonlijker wordende teksten op bidprentjes. Of over de vraag of ‘bidprentje’ wel de juiste term is. Toch zou alles wat ik daarover zou zeggen geleende kennis blijven. Natuurlijk had ik mijn opdracht weer kunnen inleveren. Maar dat was me nou weer net iets te gemakkelijk. Daarom heb ik besloten me niet zozeer door het gegeven ‘bidprentje’ te laten leiden als wel door het gegeven ‘Horst’. ‘Wat heeft deze expositie mij als Horstenaar te bieden?’ Met die ogen heb ik de expositie vrijdag bekeken. Tweeënhalf uur lang. En als ik niet naar VVV-Achilles’29 had gemoeten, hadden het ook zomaar twee dagen kunnen worden.
Wat heeft deze expositie mij als Horstenaar te bieden? Veel te veel om hier in dit korte bestek te bespreken. Ik licht er daarom zes dingetjes uit die mij opvielen, die indruk op mij maakten, die mij ontroerden, die ik bijzonder vond.
Wat heeft deze expositie mij als Horstenaar te bieden?
1. Niet uitsluitend bidprentjes. Ik zag bijvoorbeeld een boekje liggen met de nieuwsgierig makende titel Vademecum voor katholieke mannen.
Maar dat is niet iets specifiek Horster. Wel specifiek Horster is het rouwbord dat in de expositie hangt. Wat een rouwbord is? Op Wikipedia trof ik de volgende omschrijving aan:
‘Een rouwbord is een zwartgeverfd meestal ruitvormig houten bord met naam, titel en wapenschild  van een prominente overledene met vermelding van de geboorte- en sterfdatum.’
Het rouwbord in de expositie voldoet niet helemaal aan die omschrijving. Het is wél zwartgeverfd, het is wél ruitvormig, het is wél van hout, het bevat wél wapenschilden en het bevat wél een sterfdatum – namelijk 19 februari 1724 – maar naam, titel en geboortedatum van de overledene ontbreken. Dankzij die sterfdatum is toch vrij snel te achterhalen om wie het gaat: Cecilia Catharina van Bocholtz, weduwe van de in 1674 overleden kasteelheer Willem Vincent van Wittenhorst. Hoewel haar zoon Johan Willem van Wittenhorst vanaf 1674 in naam heer van Horst was, had in werkelijkheid zijn moeder het hier van 1674 tot 1715 voor het zeggen. Cecilia Catharina was een dominante persoonlijkheid. Ze leefde in onmin met haar zoon en had voortdurend conflicten met Horstenaren en met het gemeentebestuur. Ik zou me daarom kunnen voorstellen dat sommige Horstenaren bij haar overlijden óók een zucht van verlichting hebben geslaakt. Al maakt dat het bord niet minder uniek.

2. Een trip down memory lane. Ik kwam allerlei mensen tegen die ik heb gekend, goed of minder goed: Frans Wolters, Piet van Nunen, burgemeester Steeghs, Ton Cup, dokter Van de Meerendonk, Piet Roelofs, deken Dings, Piet van Remundt en zo zou ik nog wel even door kunnen gaan. Zou je dat een trip down een persoonlijke memory lane kunnen noemen, er is ook nog zoiets als een trip down een collectieve memory lane. Daarvoor kun je het beste terecht bij een prachtige wand.
Die wand, op zich al een kunstwerk, bevat bidprentjes van honderden Horstenaren die op het oude kerkhof aan de Kloosterstraat begraven liggen, met daar tussendoor foto’s van de grafmonumenten in stemmig zwart-wit.
Textielfabrikant en politicus Theo Rutten vind je er terug, maar ook pastoor Johannes Graus, burgemeester Alfons Esser, fabrikant Xavier Thomeer, notaris Leonard Esser, veearts Joannes Billekens, president van de harmonie en notaris Van den Bergh, burgemeester Houba, hoofdonderwijzer Jan Mathijs Boers, deken Creemers en noem maar op. Namen die velen nu weinig meer zullen zeggen, maar ooit waren het degenen die hier de gang van zaken bepaalden. Om met Peter Schaap te spreken: De oude hoge heren van het dorp. Hun bidprentjes brengen hen hier weer tijdelijk tot leven.

3. Emmers vol frustratie. Je wordt hier genadeloos geconfronteerd met de gaten in je eigen geheugen.
‘Ach, haar gezicht komt me zo bekend voor, wie was dat ook alweer?’
‘Waas dát ni di mit dát laam biën?’
‘Is dat nu het veldkruis bij de Helpeney of bij de Kniensvrang?’
‘Wao die ni getrouwd mit enne jóng vaan D’n Hollender?’
‘Ligt dat paadje nu in de Paesch of in de Schaak?’
Als er één expositie is die uitnodigt om met elkaar in gesprek te gaan, om herinneringen op te halen, om te discussiëren, dan deze wel.

4. Leed, heel veel leed. Achter al die honderden of misschien wel duizenden prentjes gaan even zo vele drama’s schuil. Er is bijvoorbeeld een hele lade met bidprentjes van overleden kinderen. 10, 12, 7, 16 jaar. Een andere lade is gewijd aan bidprentjes van oorlogsslachtoffers. Harrie Driessen is bekend van de naar hem vernoemde straat, hier vindt je zijn bidprentje. Hij overleed op 6 september 1944: ‘De eerste avond al van onze wegvoering naar het land van de vijand, stierf je door de kogel van een lafaard.’
Ook Mathieu Starren is bekend van de naar hem vernoemde straat. Hij overleed in april 1945 in Bergen-Belsen: ‘Na maanden en maandenlange gevangenschap vond hij de dood ver van huis en vaderland temidden der verschrikkingen van een concentratiekamp. Slachtoffer is hij geworden van zijn plicht en vaderlandsliefde. Het doet zo pijn.’
Tonia Roefs – geen straatnaam – overleed op 25 oktober 1944 door een granaatscherf. 21 jaar oud: ‘Terwijl er een kentering in de oorlogsverhoudingen merkbaar, als ’t ware zelfs tastbaar was, is er op ’n diep ongelukkige wijze ’n einde gekomen aan dit nog zoo jeugdige en toch al zoo heel veel belovende leven.’
Drie voorbeelden, maar de expositie bevat tientallen vergelijkbare prentjes. Zeventig jaar na dato brengen ze de oorlog weer een stuk dichterbij, maken ze de verschrikkingen tastbaar. 

5. De houten sculpturen van Piet Siebers.
Het idee om de beelden van Piet te combineren met de bidprentjes is pas in een laat stadium ontstaan, maar wat een gouden idee! Zonder deze beelden zou de expositie aanzienlijk minder zeggingskracht hebben gehad. Piet mag dan niet in god geloven, zoals ik ergens heb gelezen, zijn hier tentoongestelde beelden ademen in mijn beleving wel degelijk een bepaalde religiositeit. Of misschien is sereniteit wel een beter woord. De beelden stralen precies de rust en onthechting uit die bij deze expositie past.
(Even een zijpaadje: het zien van deze beelden deed mij weer eens afvragen waarom er toch zo weinig werk van Piet en andere Horster kunstenaars in de Horster openbare ruimte te zien is. Het nieuwe Gasthoês gaat omstreeks tien miljoen euro kosten. Als nou toch eens één, of desnoods een half procent van dat bedrag werd besteed aan de aankoop van werken van Horster kunstenaars! Maar dat dus geheel terzijde.)

6. Respect. Respect voor Carool van Kuijck, samensteller van deze expositie en beheerder van de bidprentjescollectie van Museum De Kantfabriek. Die collectie bestaat uit om en nabij de zestigduizend prentjes en Carool zou ze het liefst alle zestigduizend hebben tentoongesteld. Onbegonnen werk natuurlijk. Ongetwijfeld is Carool de afgelopen maanden gekweld door schuldgevoelens ten opzichte van al die prentjes die de expositie niet hebben gehaald, maar uiteindelijk is ze wel tot een afgewogen keuze gekomen. Nogmaals: respect daarvoor. En nu houd ik verder mijn mond. 

Intermezzo – Horstensia (2) / Willems en Rietjens

Object: zak
Afmetingen: 41,5 x 43,5 cm.
Materiaal: plastic
Datering: omstreeks 1985 (?)
‘Is de Horster Bode er al?’
Hoe eerbiedwaardig het Horster weekblad De Echo van Horst en zijn voorganger De Echo van Noord-Limburg ook mochten zijn, de naam Echo heeft hier in huis nooit ingang gevonden. Het was de Horster Bode. En het bleef Horster Bode. Totdat De Echo in december 2010 ter ziele ging. Hallo Horst aan de Maas is gewoon ‘de Halló’ of, iets minder gewoon, ‘de Hállo’.
Horster Bode was de naam van een voorganger van De Echo, verschenen tussen 1932 en 1941. Wie zegt het de Horster Bode na, ook zeventig jaar na het verscheiden nog een plaatsje in het collectieve geheugen? Kantoorartikelenfabrikant Veneka in elk geval niet. Ruim tien jaar geleden gefuseerd met CIB en zelfs digitale sporen zijn nog maar moeilijk te vinden. Naam van het gefuseerde bedrijf: Quantore. Een naam die schreeuwt om een allesvernietigende implosie.
Wie zegt het de Horster Bode na, ook zeventig jaar na het verscheiden nog een plaatsje in het collectieve geheugen? Willems & Rietjens misschien? De voormalige boek- en kantoorboekhandel is in elk geval al een aardig eind op weg. Willems & Rietjens vestigde zich (denk ik) in 1976 in winkelcentrum(pje) Kloosterhof. Naar schatting tien jaar later verdween ‘& Rietjens’ van het toneel en bleef Willems over. Tien jaar geleden ging Willems met pensioen en werd Willems Bruna. En toch is Willems & Rietjens blijven voortleven. Misschien nog wel meer dan Willems. Niemand die je meewarig aankijkt als je zegt dat je naar Willems & Rietjens gaat. Hoe lang nog? 

maandag 7 december 2015

Top 5 – Confrontatiespiegels

Een ernstig probleem dat ook zwaar wordt onderschat is het dumpen van afval bij rinkelpijpen (in de volksmond ook wel ‘glasbakken’ genoemd). Gelukkig wordt het probleem inmiddels onderkend door de gemeente Horst aan de Maas. Die begint binnenkort met het project Schone glasbakken. Dit bestaat vooralsnog uit drie proeven om illegale afvaldumping bij rinkelpijpen tegen te gaan, zo berichtte Hallo Horst aan de Maas deze week (klik hier):
1. stickers op de rinkelpijpen met informatie over afval dat er al dan niet in mag;
2. het ophangen van verkeersspiegels;
3. borden met een tekst in dialect die gebruikers erop wijst de omgeving schoon te houden.
‘De interventies zijn gericht op de onbewuste beïnvloeding van de gebruikers van de glasbak’, heet het in een gemeentelijk document (klik hier, ga naar ‘Raadsinformatiebrieven’ en klik op RIB 15.132).
Het bord met een tekst in dialect komt aan bod in een apart Horst-sweet-Horst-stukje (klik hier). Hier aandacht voor de verkeersspiegels die bij enkele glasbakken komen te hangen. Toelichting van een gemeentelijk woordvoerder in Hallo: ‘Mensen zien zichzelf in deze spiegel en worden zo geconfronteerd met hun eigen handelingen.’
Afvaldumpers krijgen dus letterlijk een spiegel voorgehouden. Briljant! Als ze zich tenminste niet in de dode hoek van de spiegel ophouden. Of hun afval achter de spiegel dumpen. Of de spiegel aan gruzelementen slaan. Dan heb je het gedonder helemaal in de glazen (de scherven vervolgens in de rinkelpijp deponeren leidt wel tot strafvermindering, zo beweren betrouwbare bronnen).
Maar goed, zo’n vaart zal het allemaal wel niet lopen. Sterker, Horst-sweet-Horst voorspelt een gouden toekomst voor spiegels die mensen confronteren met hun eigen handelingen. De Horst-sweet-Horst top 5 van confrontatiespiegels:
5. verlorenwieldopconfrontatiespiegels
Ter bevordering van het rechtopzetten van verloren wieldoppen.

4. neuspeuterconfrontatiespiegels
Vooral aan te brengen op motorkappen van auto’s.

3. olifantenpaadjesmijdersconfrontatiespiegels
Aan begin en eind van elk olifantenpaadje een confrontatiespiegel. Dat zal ze leren, die olifantenpaadjesmijders.

2. bejaarden-met-elektronische-fiets-confrontatiespiegels
Beseffen die oudjes wel welk leed ze aanrichten bij conventionele fietsbezitters als ze die met een triomfantelijke blik in hun ogen met een noodgang passeren?

1. voorkruipconfrontatiespiegels
Een voorkruipconfrontatiespiegel zou tot de standaarduitrusting van elke vrouw op leeftijd dienen te behoren.

Intermezzo – Horstensia (1) / Roomboter

Object: roomboterverpakking
Afmetingen: 10,5 x 8 x 3,8 cm.
Materiaal: karton
Datering: omstreeks 1950 (?)
Niks ‘roomboter’, gój bótter is het en anders niet. Vreemd eigenlijk: toen heel Horst nog gój bótter zei, was het sjiek ‘roomboter’ op de verpakking te zetten. En nu bijna niemand het nog zegt, zou gój bótter op het pakje juist een aanbeveling zijn, een bewijs van authenticiteit, van de ambachtelijkheid waar iedereen zo naar op zoek is.
‘Fabriek Horst’ van de Coöperatieve Zuivelvereniging Noord-Limburg zetelde aan de Loevestraat. In het pand waar nu Aldi zijn Milsani roomboter aan de man probeert te brengen. ‘Fabriek Horst’ had ook een naam: St. Lambertus. Veel roomser kan roomboter niet zijn. Lag de naam St. Lambertus op ieders lippen en kon daarom worden volstaan met de afkorting St. L? Of deed die naam er niet toe omdat iedereen toch de zuvelfebriek zei?
De kleur van de verpakking komt overeen met de kleur van de inhoud. Zal over nagedacht zijn. What you see is what you get. Voor de broodnodige luchtigheid Room boter in een vrolijke, rode letter. (De zegetocht van Comic Sans zou pas decennia later beginnen.) Die mooi contrasteert met de koele zakelijkheid van het diepe blauw. Op de beide zijkanten Voorzien van het rijksbotermerk. Gestempeld. Opdat we niet denken dat die boter zomaar in elkaar is geflanst. Nee, elk pakje is door de rijksboterkeurmeester in hoogsteigen persoon voorzien van zijn goedkeuringsstempel. Kom daar tegenwoordig nog maar eens om. 

Top 5 – Horster dialectvermaningen om de rinkelpijpomgeving schoon te houden

Een ernstig probleem dat ook zwaar wordt onderschat is het dumpen van afval bij rinkelpijpen (in de volksmond ook wel ‘glasbakken’ genoemd). Gelukkig wordt het probleem inmiddels onderkend door de gemeente Horst aan de Maas. Die begint binnenkort met het project Schone glasbakken. Dit bestaat vooralsnog uit drie proeven om illegale afvaldumping bij rinkelpijpen tegen te gaan, zo berichtte Hallo Horst aan de Maas deze week (klik hier):
1. stickers op de rinkelpijpen met informatie over afval dat er al dan niet in mag;
2. het ophangen van verkeersspiegels;
3. borden met een tekst in dialect die gebruikers erop wijst de omgeving schoon te houden.
‘De interventies zijn gericht op de onbewuste beïnvloeding van de gebruikers van de glasbak’, heet het in een gemeentelijk document (klik hier, ga naar ‘Raadsinformatiebrieven’ en klik op RIB 15.132).
Het ophangen van verkeersspiegels komt aan bod in een apart Horst-sweet-Horst-stukje (klik hier). Hier aandacht voor het tekstbord. Dat de tekst in dialect wordt gesteld, maakt duidelijk dat de gemeente blijkbaar goed in de peiling heeft wie de afvaldumpers zijn: geen sprekers van het Nederlands, Duits, Pools of Arabisch, maar dialectsprekers! De godverdommese zweeloêre!
Gaat de gemeente trouwens nog een hele kluif aan krijgen, met al die dialecten die hier in zwang zijn: Horster, Griendtsveens, Sevenums, Lottums, Grubbenvorster, Broekhuizenvorster, Swolgs, Tienrays, Meerloos en dan sla ik de wat meer obscure varianten voor het gemak maar even over. Belooft ook de nodige woelingen op spellinggebied. 
Wat zou er op die borden komen te staan? Het zal een hels karwei worden de platgetreden same- en weejgeveul-paadjes niet te betreden. Ook al te zoetsappige teksten als Schon is schon dienen uiteraard te worden vermeden. Maar wat dan? De Horst-sweet-Horst top 5 van Horster dialectvermaningen om de rinkelpijpomgeving schoon te houden:
5.  Lot d’n duvel in ów ni gewaere!

4. Grej wát d’r neet in thoëshuurt gaer in Vaeneröj ovver de heg kiepere

3. Di schuüpdrek ok álzelaeve: goëj um d’r toch ni naeve

2. Ówwen troep nevve de piepkes? We houwen ów pimpelpaars mit striepkes!

1. Viêzele dudde ma urgend anders!
Tot zover wat vluchtige schoten voor de boeg in mijn moederdialect. Kan natuurlijk beter. Bovendien moet nog iets worden verzonnen voor al die andere dialecten. Dus laat maar komen die suggesties! Mail ze naar horstsweethorst@gmail.com of plaats ze als reactie bij dit stukje.

Intermezzo – Kasteelboerderij (7)

‘De gemeente heeft niet gekeken naar een alternatieve en meer winstgevende bestemming voor de grond. Evenmin is voor de ontwikkeling van de bioscoop gezocht naar andere partijen. In de periode 2006-2008 zou daarover wel contact zijn geweest met andere bedrijven, maar daarvan zijn in de gemeentelijke dossiers geen sporen achtergebleven.’
‘In de gesprekken met Van Pol over de grondprijs is niet overwogen een mediator in te schakelen.’
‘Het college stemde om ondeugdelijke redenen in met de transactie.’
‘Bij alle kritiek op de weinig professionele gang van zaken, vinden de onderzoekers de transactie toch verdedigbaar. Die past namelijk in de bestaande praktijk om ondernemers die zich bij de gemeente melden met een dergelijk initiatief te “faciliteren”. De Rekenkamer zit er echter naast. Het is niet Van Pol die zich in het stadhuis meldt, maar Venlo dat de Roermondenaar opzoekt.’
‘Het valt verschillende partijen ook op dat de VVD wel over een heel ruim campagnebudget kan beschikken.’
Dagblad De Limburger publiceerde zaterdag een uitvoerige reconstructie van de komst van een bioscoop naar Venlo en de laakbare rol daarin van de toenmalige Venlose wethouder Mark Verheijen. Puik stukje journalistiek.
Hoe zit dat eigenlijk met die reconstructies? Zou je daarvoor tips kunnen indienen bij de krant? Ja? Nou, bij dezen dan: de gang van zaken bij de verkoop van een monumentaal Horster pand, een rijksmonument zelfs, door de gemeente aan een lokale horecaondernemer leent zich misschien ook wel voor zo’n reconstructie. 

maandag 30 november 2015

Intermezzo – Winando

Roem is zoals bekend vergankelijk. De onlangs overleden zanger Armand was herhaalde malen te gast in het Horster muziekcafé De Buun. Iedereen die maar een beetje op de hoogte is van het reilen en zeilen in Horst aan de Maas weet dat. Maar hoe zal het over een jaar of negentig zijn? Zou de herinnering aan de optredens van Armand in De Buun dan nog levend zijn? Of zouden ze in de vergetelheid zijn geraakt?
Ik kom hierop omdat ik deze week in het onvolprezen Oud Horst in het nieuws stuitte op Winando. Weet nog iemand wie hij was? Zijn er nog Horstenaren die herinneringen hebben aan zijn optredens alhier, negentig jaar geleden?

Winando zou de naam kunnen zijn van een tweederangs Braziliaanse voetballer die na een mislukt avontuur bij Vitesse in de krochten van het Russische voetbal is beland. Maar in dit geval betreft het de artiestennaam van Hendricus Bartholomeus van Heusen (1902-1971). Winando genoot in de decennia rond de Tweede Wereldoorlog grote faam in met name Zuid-Nederland en België als telepaat, paragnost, magnetiseur, hypnotiseur en goochelaar. Tot in Parijs toe trok hij volle zalen. Die Winando, die beroemde Winando, deed negentig jaar geleden ook Horst aan. Op woensdag 2 en donderdag 3 juni 1926 gaf hij twee voorstellingen in een bomvolle Mannenkoorzaal (nu: Casino Flamingo).
De Nieuwe Venlosche Courant berichtte destijds uitvoerig over het bezoek van ‘de koning der telepathen’ aan Horst. Dat begon met een ontvangst op het gemeentehuis. ‘De notabelen dezer gemeente’ hadden voorafgaand aan de komst van Winando een geheime opdracht voor hem bedacht. Die voerde hij om half vijf ’s middags voor het gemeentehuis uit in een auto, ‘staande op de treeplank en bovendien geblinddoekt’. Wat die seance inhield, vermeldt de krant helaas niet. Wel bestaat er een foto waarop Winando (vierde van links) op het bordes voor het gemeentehuis poseert met de lokale notabelen:
Gelukkig deed de Nieuwe Venlosche Courant gedetailleerder verslag van de avondvoorstellingen:
‘De vooravonden waren gewijd aan de telepathie. Door diverse dames en heeren werden den heer Winando opdrachten verstrekt, welke telkens tot in de fijnste finesses werden ten uitvoer gebracht. De spanning steeg ten top, toen deze telepaath opdrachten uitvoerde zonder contact. Na de pauze kregen we de magnetische seances. Bij de door Winando toegepaste massa-suggestie bleven velen aanwezigen met samengeknepen vingers zitten wat natuurlijk een onbedaarlijke hilariteit verwekte. Winando kwam in de zaal en maakte de handen los en meteen had hij natuurlijk in deze personen zijne experimenten gevonden. Het experimenteeren met deze bezoekers was inderdaad het meest amusante deel van de avond. Wat is er dikwijls en onbedaarlijk gelachen om de malle fratsen, die deze menschen onder suggestie van Winando verkochten.’
De avonden ‘slaagden schitterend’, concludeerde de verslaggever van de krant, die tevens de hoop uitsprak dat Winando Horst in de toekomst nogmaals met een bezoek zou vereren. Of dat ook is gebeurd? Ik heb er geen bewijs van kunnen vinden, maar het valt zeker niet uit te sluiten. De in Tilburg woonachtige Winando bleef namelijk tot in de jaren zestig voorstellingen geven. Zo vond ik in Peel en Maas een aankondiging van een optreden op 2 oktober 1960 in Venray:
Wie meer wil lezen over Winando kan ik vooral het biografische artikel aanbevelen dat Joep Eijkens in 2003 over hem schreef (klik hier). De foto van Winando met de Horster notabelen is overgenomen uit deel 3 van Oud Horst in het nieuws (bladzijde 152). Daar zijn ook de artikelen uit de Nieuwe Venlosche Courant terug te vinden. 

Klein mysterie 684 – Zwembad (7)

‘Een gemeenteraad die zichzelf serieus neemt verwijst deze notitie naar de prullenbak.’ Zo eindigde het Horst-sweet-Horst-stukje van vorige week over het zwembad (klik hier). Een week later kunnen we gelukkig constateren dat de gemeenteraad zichzelf serieus neemt (klik hier en klik vervolgens in het menu rechts op agendapunt 5). De voltallige raad liet geen spaan heel van de aan alle kanten rammelende notitie over de zwemtoekomst van Horst aan de Maas. Na de ook al unaniem aangenomen motie die het gemeentebestuur tot meer daadkracht opriep bij de opvang van vluchtelingen liet de raad nu dus voor de tweede maal in korte tijd zijn tanden zien. Dualisme in Horst aan de Maas – wie had dat ooit kunnen denken?
Zonder dit afdoende te beargumenteren sprak het gemeentebestuur in de zwembadnotitie een voorkeur uit voor een nieuw zwembad, met een duidelijke hint naar de zogeheten sportzone als locatie. De gemeenteraad wist daar een stokje voor te steken en dwong af dat het college twee varianten gaat uitwerken: verbouw van het huidige zwembad De Berkel én de bouw van een nieuw zwembad, niet noodzakelijk in de sportzone. Bovendien moet het college zich van de raad veel harder gaan maken voor de belangen van recreatieve zwemmers. (De gunstige invloed van de ambitie om in 2025 de gezondste gemeente van Europa te zijn deed zich meteen gelden.)
Verantwoordelijk wethouder Ger van Rensch vond het allemaal prima, hij deed niet eens een poging de raad op andere gedachten te brengen. Hij kon misschien ook moeilijk anders nu zelfs zijn eigen CDA kleur bekende, maar om je nu na een maanden durend, intensief proces zonder slag of stoot gewonnen te geven? Impliciet sprak hij daarmee in elk geval ook een oordeel uit over zijn eigen notitie.
De wethouder werkte zich nog verder in de nesten door de deur naar het vele jaren geleden afgeschafte schoolzwemmen weer op een kier te zetten: ‘We kunnen er een berekening op loslaten wat het eventueel herintroduceren van schoolzwemmen voor kosten met zich mee zou brengen.’ Zo’n buitenkansje moet je de voorstanders van schoolzwemmen, met name D66 en SP, natuurlijk niet gunnen. Zij haakten er dan ook gretig op in, tot frustratie van Essentie en PvdA.
Vreemd trouwens dat in de lokale en regionale media de afgelopen dagen over dit alles weinig tot niets werd vernomen. Of misschien ook wel niet zo vreemd.