dinsdag 25 oktober 2016

Intermezzo – Waarden

Dit weekend kreeg het feit dat de gemeente Horst aan de Maas gaat werken aan een cultuurhistorische waardenkaart nogal wat aandacht (klik bijvoorbeeld hier en hier). Terecht, die aandacht. En goed dat die kaart er komt. Alleen krijgt de waardenkaart pas echt waarde als er ook waarde wordt gehecht aan die cultuurhistorische waarden. Wat dat betreft ben ik niet heel erg optimistisch gestemd. Sinds jaar en dag steken in Horst aan de Maas twee waarden torenhoog boven alle andere waarden uit: agrarische waarden en economische waarden.
Hoe de vlag erbij hangt in deze gemeente werd vorige week nog eens haarfijn duidelijk tijdens de gemeenteraadsvergadering. Aan de orde was een verzoek tot uitbreiding van een varkensbedrijf aan de Steeghoek in Sevenum (klik hier en ga naar agendapunt 6; 53.30 minuten). Met die voorgenomen uitbreiding (van 4572 naar 10.449 varkens!) wordt weer een stukje afgeknabbeld van het Hoogveld, het immense akkercomplex tussen Sevenum en Kronenberg met een grote cultuurhistorische waarde.
Precies die cultuurhistorische waarde was voor de door de gemeente ingestelde Commissie Ruimtelijke Kwaliteit aanleiding om het uitbreidingsverzoek af te wijzen (een subcommissie Taalkwaliteit zou gezien het volgende ook niet weg zijn, maar dat geheel terzijde):
‘De commissie kan niet instemmen met het verzoek voor het vergroten van het agrarisch bouwvlak. De uitbreiding aan de noordzijde van het bedrijf grenst aan een zeer waardevol gebied. De verzoek ligt in een open landschap gelegen tussen de Peel, met zijn groene landschap en de dorpen Sevenum en Kronenberg. Het historisch akkerweggetje naar de landbouwpercelen zijn kenmerkend en historisch zeer waardevol. De gewenste ontwikkeling grens aan dit waardevolle gebied. De commissie is van mening dat het waardevolle gebied behouden moet blijven en dat het ruimtelijk niet wenselijk is een verder insnijding te maken in het landschap. De commissie is dan ook van mening dat het landschap prevaleert boven het uitbreiden van het agrarisch bouwkavel.’
Het gemeentebestuur besloot dit advies doodleuk naast zich neer te leggen. Verantwoordelijk wethouder Bob Vostermans: 
‘Je moet ruimte bieden om te investeren in vernieuwing. We hebben het wel over een sector die nog steeds een heel belangrijke peiler is binnen het economisch beleid in Horst aan de Maas. Je moet breder kijken dan alleen het landschap. De commissie toetst alleen op ruimtelijke kwaliteit, wij hebben met meer overwegingen te maken.’
Onbegrijpelijk, deze schoffering van de commissie, zo oordeelden de fracties van D66, SP en ook de PvdA (‘Hoe serieus neem je een advies?’). Niets onbegrijpelijks aan, aldus Henk Weijs (CDA): ‘De wethouder heeft alle belangen gewogen. Het gaat om de integrale afweging die je maakt.’ Eric Beurskens (Essentie) maakte zich zelfs heel boos over het gemier van andere partijen over cultuurhistorische waarden: 
‘Ik vind het heel erg ongepast om tegen een ondernemer te zeggen: “Doet u de deur maar op slot.” Een ondernemer gaat niet voor niets ondernemen. Ik roep u op dat ook mee te nemen in uw afweging.’
Waarna de PvdA zoals gebruikelijk weer terugkroop in haar hok en waarna de gemeenteraad instemde met de uitbreiding, ondanks de tegenstem van D66 en SP. Waarmee de cultuurhistorisch waarden weer eens werden afgeserveerd en waarmee weer eens duidelijk werd welke waarden er werkelijk toe doen in Horst aan de Maas. Geloof maar niet dat de cultuurhistorische waardenkaart daar iets aan verandert.

maandag 24 oktober 2016

Klein mysterie 723 – Hedde dórst (3)

Had ik zo goed m’n best gedaan, word ik toch nog op m’n vingers getikt …
Eén van mijn conclusies na diepgaand onderzoek naar het rijmpje over het Hôrster Hundje (Hedde dórst?/ Dá godde nà Hôrst: / doa stiët en hundje / dát pist ow in ’t mundje; klik hier en hier) luidde afgelopen dinsdag:
‘De Horster variant is in zoverre uniek dat het de enige mij bekende is waarin de dorstige het advies krijgt zijn of haar dorst te lessen in een plaats. (En ga me nou niet vertellen dat er ook varianten bestaan waarin een Broekhuizenvorster, Grubbenvorster, Bronkhorster of weet ik wat voor –orster hondje voorkomt.)’
Deze woorden waren amper gepubliceerd of ik werd al terechtgewezen. En wel door Roel Sanders, op Facebook: ‘Ook De Horst bij Groesbeek kent een zelfde rijmpje en heeft zelfs een beeld van een hondje dat keurig zijn achterpoot optilt.’
Zowel wat betreft het rijmpje als het beeld heeft Roel het grootste gelijk van de wereld, zo toont nieuw (internet)onderzoek aan. Wikipedia zegt bijvoorbeeld over De Horst (klik hier): ‘In het gehele dorp en in heel Groesbeek kent men het rijmpje: “Hèdde doorst, dan got nor de Hoorst, dur stèt un hunje, die piest ow rècht ien ow munje”.’ Min of meer dezelfde tekst staat op een plaquette die op de sokkel van het bronzen beeld in De Horst is bevestigd. Het beeld staat al sinds 1990 op de speelplaats van basisschool Op De Horst. Het is gemaakt door Ellen Barendse (klik voor meer informatie en foto's hier, hier en hier). Verschillen met het Hôrster Hundje zijn dat de De Horster hond een hond met een ziel is (parmantig, eigenwijs, onaangedaan – geef het maar een naam) en dat deze hond niet zit maar staat en een achterpoot optilt. Een overeenkomst met de Horster hond is dat ook de De Horster hond na een druk op een knop een waterstraal produceert.
De reactie van Roel moet het effect van een mokerslag hebben gehad op de Hôrster Hundje chauvinisten: definitief is nu aangetoond dat het rijmpje niet iets exclusief Horsters is. En ook het beeld van de hond (inclusief waterstraal) is dus niet uniek. Sterker nog: in De Horst waren ze een kwart eeuw eerder al op precies hetzelfde idee gekomen.
Wat me nog wel interesseerde: hoe wist Roel eigenlijk van het bestaan van het De Horster hondje? Zijn reactie: 
‘Sommige dingen weet je gewoon zonder daar de herkomst van te weten. Toen voor mij onverwachts het beeld van het “Horster” hondje verscheen op het Lambertusplein was ik verbaasd over de slechte uitvoering en heb ik op het net het hondje van De Horst terug gezocht. Ik vond de uitvoering dermate slecht dat ik toen ook wat verder gaan zoeken naar mooie uitvoeringen van beelden van “pissende” honden. Brussel kent Zinnneke, een mooi bronzen beeld dat een drie-eenheid vormt met Manneke en Janneke Pis. Ook in de VS is een prachtig voorbeeld van hoe het ook kan.’ 
En nu we toch in gesprek waren: refereert het prachtige beeld dat Roel maakte van een man met een hondje en dat nu zo schandelijk is weggestopt in het Horster gemeentehuis, eigenlijk aan het Hôrster Hundje?
‘Mijn beeld van man met hondje heeft geen direct verband met het “Horster” hundje. Het tilt wel al heel voorzichtig een klein stukje een van zijn achterpootjes op.’ 
Waarvan akte. 

donderdag 20 oktober 2016

Ingezonden – Dat gebeurt er (5) / Democratie, dat stipje aan de horizon

Andries Brantsma geeft in ingezonden bijdragen regelmatig commentaar op het reilen en zeilen van de Horster politiek. Vandaag uit hij zijn zorgen over het democratisch gehalte van de Horster politiek:

Democratie, dat stipje aan de horizon

Regelmatig zeggen politieke partijen dat ‘we’ democratie hoog in ‘ons’ vaandel hebben staan. Eén van de belangrijke zaken daarbij is dat er in alle openheid met elkaar wordt gediscussieerd over de onderwerpen die voor de burger van belang zijn en waar verschillende standpunten van de partijen in openheid zichtbaar worden.

Er is in Horst aan de Maas een aantal ontwikkelingen zichtbaar waardoor deze openheid en kritische standpunten ten opzichte van elkaar onder de deken worden gestopt. Met name coalitiepartijen hebben daar belang bij.
Dat er in een seniorenconvent zaken (over personen of eventueel verkoop van onroerend goed en dergelijke) in beslotenheid besproken worden, is logisch en daar zal ook niemand bezwaar tegen hebben. Echter:
1. Bedenkelijk wordt het als het aantal besloten bijeenkomsten vrijwel even groot wordt als het aantal reguliere openbare raadsvergaderingen.
2. Bedenkelijk is het ook dat er cultuursessies worden opgezet voor de raad met een 24 uur sessie om te zorgen dat je makkelijker met elkaar kunt samenwerken. In bedrijven gebruik je dit soort sessies om de neuzen te richten, iets wat in de politiek nu juist niet moet gebeuren, in ieder geval niet verborgen voor de burger.
3. Bedenkelijk wordt het als er vanuit die 24 uur sessie nieuwe bijeenkomsten worden geregeld (onder de noemer ‘inspiratiesessies’) waar raad, college en ambtenaren (weer in beslotenheid) bijeenkomen om onderwerpen te bespreken.
Dit zijn ontwikkelingen – naast een aantal andere, waar ik later nog wel eens op terugkom – die duidelijk maken dat wat we denken te zien als democratie, langzaamaan als een stipje aan de horizon verdwijnt. Je ziet dit ook in de raad, waar door de leiding niet het debat wordt gezocht tussen de partijen.

Zeker, het brengt rust in de tent, je kunt veel regelen zonder dat je in het openbaar verantwoording hoeft af te leggen voor je standpunten, maar het debat in de raadsvergaderingen wordt daardoor verzwakt.
Juist, dat balletje dat u aan de horizon ziet en dat langzaamaan een stipje wordt, dat was democratie. Iets overtrokken? Ja, misschien, maar het is wel het proces waaraan gewerkt wordt, omdat het zoveel makkelijker is om in beslotenheid te werken en meningsvorming achter de schermen te laten plaatsvinden. Het is aan verschillende partijen om een stokje voor dat proces te steken.

Andries Brantsma

dinsdag 18 oktober 2016

Klein mysterie 722 – Hedde dórst (2)

‘Is het Hôrster Hundje nu geënt op Jan(tje) (de) Worst? Of Jan(tje) (de) Worst op het Hôrster Hundje? Of zit het toch nog net iets anders?’
Met die vragen eindigde het eerste stukje (klik hier) over het rijmpje over het Hôrster Hundje (Hedde dórst?/ Dá godde nà Hôrst: / doa stiët en hundje / dát pist ow in ’t mundje). Welnu, het zit toch nog net iets anders. Zo vermoed ik althans. Mijn hypothese is dat de bron van het rijmpje niet ligt bij Jan Worst, maar bij een telg van de Duitse tak van het geslacht der Worsten, en wel Hans. Over de grens bekendheid genietend als Hanswurst, hier als Hansworst. Hanswurst (Hans Wurst) is een wat sullige toneelfiguur, vanaf de zestiende eeuw in Duitsland opduikend in komedies die werden opgevoerd op bijvoorbeeld jaarmarkten. In Nederland was Hansworst behalve een personage in toneelstukken aanvankelijk ook de komische hoofdfiguur van de oud-Hollandse poppenkast. Pas toen Jan Klaassen ten tonele verscheen, moest Hansworst het veld ruimen. Toch is hansworst als synoniem voor een niet serieus te nemen, onhandig persoon tot op de dag van vandaag in het Nederlands blijven voortleven. En dat niet alleen, hij staat ook nog altijd bekend als bezitter van een hondje dat dorstigen in het mondje piest/pist/plast (klik bijvoorbeeld hier, hier en hier):

Heb je dorst
dan ga je naar Hansje Worst.
Die heeft een hondje
en die piest zo in je mondje.

Ligt het gezien het voorgaande niet heel erg voor de hand om te veronderstellen dat de excentriekeling Hansworst/Hans(je) Worst aan de bron staat van het rijmpje? En dat Jan(tje) (de) Worst, Berend Worst, Keessie van der Horst (Heb je dorst … / ga naar Keessie van der Horst / die heeft een hondje / en die piest zo in je mondje; klik hier) en al die anderen zijn geënt op Hans Worst? Zelfs het Hôrster Hundje?
Afsluitend: ik heb geen enkele aanwijzing gevonden wie wanneer het rijmpje over het Hôrster Hundje heeft bedacht en/of geschreven. En hoewel hard bewijs ontbreekt, lijkt het me waarschijnlijk dat het is afgeleid van een ouder rijmpje waarin Hansworst/Hans(je) Worst figureert. Ik besef dat deze veronderstelling een hard gelag moet zijn voor hardcore Horster chauvinisten, maar het is helaas niet anders.
Is er dan niets om de inborst van lokale chauvinisten op te vrolijken? Misschien toch wel. In alle varianten op het rijmpje die ik ben tegengekomen wordt de dorstige aangeraden naar een (mans)persoon te gaan. De Horster variant is in zoverre uniek dat het de enige mij bekende is waarin de dorstige het advies krijgt zijn of haar dorst te lessen in een plaats. (En ga me nou niet vertellen dat er ook varianten bestaan waarin een Broekhuizenvorster, Grubbenvorster, Bronkhorster of weet ik wat voor –orster hondje voorkomt.)     
Wat het Hôrster Hundje natuurlijk ook nog onderscheidt van Hans, Jan, Berend en alle andere Worsten: het is vereeuwigd in een beeld – hoe wanstaltig ook.

maandag 17 oktober 2016

Klein mysterie 721 – Hedde dórst (1)

Om de een of andere, voor mij volstrekt onverklaarbare reden zien sommige mensen mij als een autoriteit als het gaat om Horst. Dat leidt ertoe dat mij allerlei vragen bereiken. Vragen over straatnamen, over kunstwerken, over familierelaties, over gebouwen, over bijnamen, over de schrijfwijze van dialectwoorden. De laatste tijd zijn vooral vragen over het Hôrster Hundje populair. Meer in het bijzonder: vragen over het rijmpje over het Hôrster Hundje (zoals ik het heb geleerd: Hedde dórst?/ Dá godde nà Hôrst: / doa stiët en hundje / dát pist ow in ’t mundje).
Wie heeft het geschreven? Hoe oud is het? Waar komt het vandaan? Vragen waar ik geen pasklaar antwoord op heb. Met desastreuze gevolgen voor mijn autoriteit. Moeten we natuurlijk niet hebben. In een poging iets van die autoriteit te herstellen, ondernam ik daarom een zoektocht naar antwoorden. Met als resultaat dat ik iets wijzer ben geworden. Maar pasklare antwoorden? Nog steeds niet. In het volle besef dat verdere afbrokkeling van mijn autoriteit dreigt, wil ik u in twee stukjes toch deelgenoot maken van enkele van mijn bevindingen.  
In de eerste plaats blijkt dat het rijmpje ontegenzeggelijk regionale bekendheid geniet. Het komt bijvoorbeeld voor in het Venrays woordenboek, in Het dialekt van Meerlo-Wanssum en in een Venlose woordenlijst op internet (klik hier). Maar of het verspreidingsgebied veel groter is? Ik betwijfel het. In de Liederenbank van het Meertens Instituut heeft het rijmpje bijvoorbeeld slechts één – uit Meerlo-Wanssum afkomstige – vermelding (klik hier).
Via diezelfde Liederenbank en ook via het Venrays woordenboek komen we wel dichter in de buurt van de bron, of althans van wat ik veronderstel dat de bron van het rijmpje is. In allebei duikt namelijk de familie Worst op: in de Liederenbank Berend en Jan, in het Venrays woordenboek (p. 140) Jaentje:

Hedde zónnen daorst?
Gót nor Jaentje Waorst
Dén hit ’n heundje,
dá pist òw ien òw meundje!

Wie op internet zoekt naar Jan(tje) (de) Worst, vindt tal van varianten op dit rijmpje. In algemeen beschaafd Nederlands:

Heb je dorst?
Ga naar Jan Worst:
die heeft een hondje,
dat kan piesen in je mondje

In Vlaanderen is het Janneke (klik hier):

Hebde gij dorst?
Gaat dan naar Janneke Worst
Dien heeft een hondje
en da pist in uw mondje.

In Oudenbosch zeggen ze (klik hier): ‘dan gaode naar Jantje Worst dieee un hondje en dat piest oe in oew mondje’. In Oeteldonk (Den Bosch) zijn zelfs kielen en petjes te koop die zijn geïnspireerd op de plaatselijke versie (klik hier):

Hedde dorst?
Dan goade noar Jantje de Worst.
Die heet un hundje
en piest veur 10 cent in oew mundje!
Allemaal goed en wel, maar is het Hôrster Hundje nu geënt op Jan(tje) (de) Worst? Of Jan(tje) (de) Worst op het Hôrster Hundje? Of zit het toch nog net iets anders? Klik hier voor het antwoord. 

donderdag 13 oktober 2016

Intermezzo – Schrijfwedstrijd (12) / De onbekende vrouw

Helaas alweer de laatste van de zeven inzendingen voor de Horst-sweet-Horst-schrijfwedstrijd. Het betreft ‘De onbekende vrouw’, ingezonden door Willem de Kievit (kijk voor de zes andere verhalen en voor meer informatie over de schrijfwedstrijd in de balk rechts naast dit verhaal onder het kopje ‘Schrijfwedstrijd’).
De onbekende vrouw

Na enkele jaren van teloorgang kent de Horster kermis dit najaar weer een heuse opleving. Daar waar voorgaande jaren de Horstenaren de kermis steeds vaker links lieten liggen weet een aantal nieuwe attracties het publiek opnieuw naar zich toe te trekken.

De verleidelijk geschreven recensie over ‘de vernieuwde Horster kermis’ op blogspot HSH heeft mij nieuwsgierig gemaakt om met eigen ogen te gaan aanschouwen hoe bijzonder de vernieuwde kermis is. Op zaterdagavond, na het achtuurjournaal, maak ik mijn gebruikelijke maar variabele rondje met Wodan en wandel via het Amaliaplantsoen en de Schoolstraat richting Wilhelminaplein. Hoe dichter ik het centrum nader hoe rumoeriger en drukker. Ter hoogte van het voormalige gemeentehuis doemt een vervaarlijk zwiepende Swingjumbo op. Daarnaast ontwaar ik meteen al de mysterieuze nieuwe attracties. Boven de met wit, geel en groen gekleurde lampen getooide tenten lees ik Oleg uit Omsk, Presitent en De onbekende vrouw. Alsof Wodan weet wat mijn doel is loodst hij mij behendig door de mensenmenigte naar de drie sultaneske tenten. Omdat de wachtrijen bij Oleg en de Presitent ontbreken besluit ik aan te sluiten bij de rij wachtende kermisgangers voor De onbekende vrouw. In de langzaam voortschuifelende rij heb ik de gelegenheid te bekijken wie er allemaal uit de tent komt. Zo zie ik een vooraanstaand lokaal politicus proberen, nadat hij uit de tent is gekomen, weer vooraan in de wachtrij zich ertussen te wurmen.

Als ik zelf eenmaal in de tent van De onbekende vrouw ben aanbeland raak ik vrijwel direct gedesoriënteerd door de vele spiegels en gordijnen. De vier anderen die tegelijk met mij naar binnen mochten zijn nergens meer te bekennen. Mijn ogen moeten wennen aan het duister en Wodan schikt zich in z’n rol als geleidehond en leidt mij langs een liggende staande klok zonder tijd, langs en door een van een tafel oprijzend biljartlakenachtig groen gordijn. En dan zit ze daar opeens. Op een klein podium, in een bontjas op een hoge stoel. Haar handen ontspannen op haar met bont bedekte bovenbenen. Een ritmisch zoemend geluid dat van alle kanten lijkt te komen, lijkt haar handen te doen kunnen laten zweven. Als de achter haar overdreven bewimperde oogleden schuil gaande zachtgroene ogen zich dan aan mij openbaren verkeer ik een moment in een tijdloos en eindeloos universum waarbij het ritmisch zoemende geluid mij warm in zich opneemt. Het volgende moment zie ik op het kleine podium twee slanke benen en een stukje bontjas onder Wodan tevoorschijn komen. ‘Sodeju’, zeg ik in mijzelf; ‘dát kán ni de bedoeling ziên.’ Ik voel de lus van de riem nog in mijn rechterhand, sta op en maak mij zo snel mogelijk uit deze ongemakkelijke situatie uit de voeten. Terwijl we in het schemerdonker zigzaggend door gordijnen ons naar buiten spoeden spreek ik Wodan streng toe ‘Ge got toch ni zoëmá óppe slup ván en vremde vrouw zitte?’ Als we dan een fractie later buiten staan ontdek ik tot mijn ontsteltenis dat het niet Wodan is die ik aan de lijn heb …

Willem de Kievit

maandag 10 oktober 2016

Klein mysterie 720 – Varkens (2)

1. Prachtig herfstweer gistermiddag, ideaal om een rondje te fietsen. Ik belandde op de Saarweg in America. Zoals ik wel vaker op de Saarweg in America beland tijdens een rondje fietsen. Niet dat de Saarweg in America nou zo’n bijzondere weg is. De Saarweg in America is eerder een dertien in een dozijnweg. Paar boerderijen, een achter hoge wallen schuilgaand bedrijf dat iets met mest doet en dan heb je het wel zo’n beetje gehad. Waarom ik dan toch zo vaak op de Saarweg in America beland? Vanwege de varkens.    
2. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek telde de gemeente Horst aan de Maas in 2015 272.128 varkens (klik hier). 272.128. Dat betekent dat er in 2015 ongeveer zeven keer meer varkens dan mensen waren in Horst aan de Maas. In 2016 is het waarschijnlijk niet veel anders. 272.128 varkens. Hoeveel van die 272.128 varkens zouden er ooit buitenlucht opsnuiven? Honderd? Dan zijn er dus nog altijd 272.028 varkens die dit genoegen moeten ontberen. De kans dat je in de buitenlucht van Horst aan de Maas een wolf tegen het lijf loopt, wordt zo langzamerhand groter dan dat je er oog in oog komt te staan met een varken.  
3. Horst aan de Maas kent dus ook enkele lucky bastards. Bijvoorbeeld aan de Saarweg in America (ik schreef er al eerder over; klik hier). Ik kreeg gistermiddag niet de indruk dat ze zich heel erg bewust waren van hun bevoorrechte positie. Waren ze zich überhaupt wel van íets bewust? Lagen ze daar in die uiterste hoek van hun immense wei onder de warme najaarszon niet gewoon hun roes uit te slapen na een lange nacht flink hijsen? Lamlendig waren ze, nog te beroerd om op te staan. Vermoedelijk omdat het hen zo was geleerd deden ze af en toe een poging zich de vliegen van het lijf te houden, maar zo halfhartig dat elke kans op succes bij voorbaat was uitgesloten. Na het slaken van een diepe, diepe zucht dommelden ze vervolgens weer in. Gelukzaligheid aan de Saarweg in America.
4. Op 5 september hield onze minister van Volksgezondheid, Edith Schippers (VVD), de H.J. Schoolezing. Citaat: ‘Alle culturen zijn helemaal niet gelijkwaardig. De onze is een stuk beter dan alle andere die ik ken.’ Zou onze minister onze hedendaagse omgang met varkens – lucky bastards als die aan de Saarweg in America daargelaten – ook als onderdeel van onze cultuur beschouwen?
5. Zelfs als onze cultuur een stuk beter zou zijn dan alle andere, hoe goed is onze cultuur dan eigenlijk?

zondag 9 oktober 2016

Intermezzo – Schrijfwedstrijd 11 / ‘Ge got toch ni zoëmá …’

Horst-sweet-Horst publiceert successievelijk de inzendingen voor de Horst-sweet-Horst-schrijfwedstrijd. Vandaag het door Helmie van de Riet ingezonden beeldverhaal (kijk voor andere verhalen en meer informatie over de schrijfwedstrijd in de balk links naast dit verhaal onder het kopje ‘Labels’ en klik op ‘Schrijfwedstrijd’). Klik op de afbeeldingen om ze te vergroten:









Ingezonden – Dat gebeurt er (4) / Intensieve veehouderij (2)

In een ingezonden bijdrage blikte Andries Brantsma anderhalve week geleden vooruit op een vergadering van de gemeentelijke Commissie Ruimte over de intensieve veehouderij (klik hier). Nu blijkt hij terug op deze vergadering.

Meer van wat niet werkt, werkt niet

Beter dan met deze woorden had de agrariër/varkenshouder niet kunnen aangeven dat de heilloze weg van steeds meer varkens houden zonder oog voor regionale en internationale ontwikkelingen heilloos en doelloos is. De machtsfactor in de lokale politiek loopt hierop ver achter.
In de Commissie Ruimte werden woensdag 5 oktober enkele voordrachten gehouden. Insprekers van bewonersgroepen zorgden ervoor dat niet alleen de door het college beoogde partijen konden spreken, maar ook de omwonenden moesten worden gehoord.
De uitgenodigde sprekers brachten hun verhaal. De GGD zoals in Venray, heel mat en zonder echt zorg voor wat er in het RIVM-onderzoek naar voren kwam. En geen oog voor de toekomst. Bij de presentatie van het voorlopig rapport, vrijwel gelijk aan het eindrapport, was het ‘we moeten het definitieve rapport afwachten’, nu is het ‘we moeten kijken of het wel overal geldt’. Een houding die wel verdacht veel lijkt op wat gedeputeerde Van der Broeck doet, namelijk bagatelliseren en voor zich uitschuiven. De deskundigen uit Wageningen gaven informatie en spraken vooral in de vorm van doorgaan en verbeteren wat we nu al doen. Een echte visie ontbrak. De ondernemer/varkenshouder was van de genodigde sprekers eigenlijk het meest realistisch. Zijn opmerking in de trant van ‘Meer van wat niet werkt, werkt niet’ was typerend. Hij gaf ook helder aan dat het voedsel ook meer daar geproduceerd moet worden waar het gegeten wordt.
De politiek bekende ook wat kleur. Het CDA dacht aan de boer en zijn kippen en de mogelijke dwang om extra maatregelen te moeten nemen. Verder was economie heel belangrijk voor het CDA, dezelfde reden waardoor de aanpak van de Q-koorts zo lang heeft geduurd en slachtoffers heeft gemaakt. Essentie had beperkte inbreng. Over de omwonenden geen woord. De oppositie, SP en D66, en in zekere mate ook de kleinste coalitiepartij, hadden wel zorgen voor de mensen, de omwonenden en met name SP en D66 pakken de echte problemen aan, namelijk het je houden aan normen en als gemeentebestuur daar ook beleid op maken en handhaven. Dat co-vergisting van mest alleen een subsidiegeldautomaat is voor de agrariër en in werkelijkheid het mestprobleem alleen maar groter maakt omdat er meer mest uitkomt dan erin gaat, werd ook door de Wageningen deskundige bevestigd en liet daarmee de onzin van deze aanpak zien. Geen milieubijdrage/oplossing voor het mestprobleem en wel overlast.
Uiteindelijk zal mijns inziens de regio toe moeten naar een beleid dat gaat naar een balans van kennisopbouw/innoveren aan de ene en produceren (op de juiste plaats en onder de juiste voorwaarden met zorg voor de omgeving) aan de andere kant. Minder bedrijven en minder varkens zodat het mestprobleem kleiner wordt, maar wel genoeg en in verschillende grootte, zodat samen met deze bedrijven en de kennisinstituten innovatie kan plaatsvinden. Voor vier partijen heb ik daar goede hoop op. Of het CDA daarin mee kan blijft de grote vraag.

Andries Brantsma

dinsdag 4 oktober 2016

Intermezzo – Meuleveldschoolterrein

‘Stop iedereen in de pluimveevakschool in Hegelsom en het probleem is in één klap opgelost.’
‘Wij zijn hier een half jaar geleden komen wonen en toen heeft de gemeente ons tot twee keer toe beloofd dat het een park zou worden.’
‘Waarom geen woningen in de voormalige lom-school?’
‘Vijftien jaar is voor ons levenslang.’
‘Tegenover La Rondine aan de Meterikseweg ligt nog een heel groot terrein leeg.’
‘Koop landbouwgrond aan de rand van de wijk, bouw daar die woningen en verkoop de grond na vijftien jaar weer.’
Het was spitsroeden lopen voor wethouder Bob Vostermans, gisteravond tijdens een informatiebijeenkomst voor Norbertuswijkbewoners. Aan de orde was de herinrichting van het terrein tussen Julianastraat, Wittenhorststraat en Prinses Marijkestraat. De daar gelegen Meuleveldschool (‘Sint-Joëzefschoël’) gaat aan het eind van de maand tegen de vlakte. Dit biedt ruimte voor nieuwe ontwikkelingen. De buurt denkt vooral aan iets parkachtigs. Het gemeentebestuur is daar niet op tegen, maar ziet er ook graag tien à vijftien tijdelijke (maximaal vijftien jaar) huurwoningen verrijzen, om de druk op de huurwoningmarkt te verminderen. Dat is weer tegen het zere been van de buurt, of althans van de meerderheid van de omstreeks vijftig aanwezigen. En dus gierden de emoties door de zaal (bij een enkeling zag ik wolkjes stoom uit de oren komen) en vlogen de verwijten de wethouder om de oren. Klaarblijkelijk wekenlang opgekropte frustraties vonden zo een uitweg.
Ik kon me niet geheel aan de indruk onttrekken dat veel van de aanwezigen aanhangers zijn van de niet-in-mijn-achtertuin-gedachte. Ook de ‘Ik heb op zich niets tegen Polen/statushouders, maar …’-zeggers waren goed vertegenwoordigd. Voor allebei heb ik slechts weinig begrip. Van de andere kant doet het gemeentebestuur het voorkomen alsof alle opties nog open zijn, terwijl het er toch alle schijn van heeft dat de bouw van tijdelijke huurwoningen op het perceel al een uitgemaakte zaak is. Alsof er niet veel valt te zeggen voor de opvatting dat de Norbertuswijk vooral behoefte heeft aan een onbebouwde groene long op deze plek.
Enfin, naar goed Nederlands gebruik komt er nu een werkgroep. Wordt dus vervolgd.
Overigens vielen in de marge van deze bijenkomst ook nog twee harde nieuwsfeitjes te noteren: in de voormalige lom-school aan de Gebroeders van Doornelaan komen zorgwoningen en op de plek van het voormalige woonwagenkampje aan de Vondersestraat worden huurwoningen gebouwd.  
Ten slotte verdient nog vermelding dat verschillende bewoners van de flat aan de Prinses Marijkestraat klaagden over geluidsoverlast, veroorzaakt door spelende schoolkinderen. Ze werden gelukkig vakkundig afgeserveerd door een buurtbewoonster: ‘Er is geen mooier geluid dan het geluid van spelende kinderen.’

Intermezzo – Schrijfwedstrijd 10 / ‘Ge got toch ni zoëmá …’

Ook deze week op Horst-sweet-Horst de inzendingen voor de Horst-sweet-Horst-schrijfwedstrijd. Vandaag het door Bram geschreven verhaal (kijk voor andere verhalen en meer informatie over de schrijfwedstrijd in de balk links naast dit verhaal onder het kopje ‘Labels’ en klik op ‘Schrijfwedstrijd’):
‘Ge got toch ni zoëmá óppe slup ván en vremde vrouw zitte?’

Een schitterende zomeravond in Meterik. Het echtpaar Vergeer zit van de ondergaande zon te genieten. ‘Zo mooi als de zon vandaag ondergaat hebben we in al de tijd dat we getrouwd zijn nog nooit gezien en hoe lang is dat nu al?’ ‘Nou’, zegt Lieve, ‘dat is toch nu al 58 jaar. Een tijd al hè.’ ‘Nou, mij kan het niet lang genoeg duren’, murmelt Sjeng.

Er komen wat aangeschoten jonge jongens aangelopen. Het type ‘’t moet  kunnen’ die voor de bank uitdagend stil blijven staan. De rust zal wel even voorbij zijn.

‘Hé’, roept Sjeng plotseling en maait met zijn arm over de schoot van zijn vrouw. Een zachte dreun als hij tegen de boom vlakbij valt en onderaan de boom dood blijft liggen.

Drie van de vier jongens kijken verschrikt op en hun ogen spreken boekdelen. ‘Dat doe je toch niet’, zeggen hun ogen en ook Lieve kijkt haar Sjeng met verdrietige en geschrokken ogen aan.

Sjeng schrikt zelf ook maar verdedigt zich dan met de opmerking: ‘Ge got toch ni zoëmá óppe slup ván en vremde vrouw zitte?’ En dan vervolgt hij: ‘Het was echt niet mijn bedoeling, ik zal hem gauw ergens begraven.’

Sjeng loopt naar de boom en raapt het jonge vogeltje op dat een noodlanding op de schoot van zijn vrouw had gemaakt.

‘Arm jong toch, maar: “Ge got toch ni zoëmá óppe slup ván en vremde vrouw zitte?”’

Bram

maandag 3 oktober 2016

Intermezzo – Zonder Hanjin (2)

Weet je wat het is? Ik zag het niet aankomen. Hád ik het maar zien aankomen. Dan had ik me er misschien tegen kunnen wapenen.

Het was liefde op het eerste gezicht. Ik weet, een gruwelijk cliché, maar daarom nog niet minder waar. Dat pure, dat onbedorvene. Niets van de kouwe drukte die me aan anderen vaak zo tegenstaat. Niet dat je timide was. Integendeel, je was overtuigd van jezelf, je had het alleen niet nodig dat van de daken te schreeuwen.

Zeg nou zelf, wie zou niet zijn gevallen voor jouw gedistingeerde verschijning? Zonder opsmuk en toch altijd spic en span. Fier, zonder parmantig te zijn. Zelfverzekerd, zonder arrogant te zijn. Een zekere, hoe moet ik het zeggen, een zekere voornaamheid kleefde je aan. Kijk alleen al hoe je je naam schreef, met van die statige schreefletters. En dan dat blauw! Noem het zeeblauw. Noem het kobaltblauw. Noem het marineblauw. Noem het hoe je wilt. Voor mij was het hemelsblauw.

Nooit kon ik je volledig doorgronden. Een cultuurkloof? Nee, dat gaat te ver. Maar het mysterieuze, het ongrijpbare, het onbenoembare van het Verre Oosten, speelde altijd mee. Weliswaar op de achtergrond, maar het was er. Dat maakte het juist zo spannend.

Helemaal gek was ik van je. Kreeg je niet uit m’n hoofd. Dook je op aan de Ulfterhoek dan repte ik me naar de Ulfterhoek. Dook je op aan de Wachtpostweg dan repte ik me naar de Wachtpostweg. Dook je op aan de Grauwveenweg dan repte ik me naar de Grauwveenweg. Niets was me teveel. Je kreeg me zelfs aan het dichten. Moet je nagaan: ik, die in m’n hele leven nog nooit ook maar één versregel had geschreven, wijdde een lyrisch gedicht aan jou. Ik zette al m’n schroom overboord en durfde het zelfs voor te dragen en te publiceren.
Ja, achteraf kun je zeggen dat ik met die titel een vooruitziende blik heb gehad. Wat koop ik ervoor? Het gemis is er niet minder om. Hanjin, besef je wel wat je me aandoet? Besef je wel wat je voor me hebt betekend? 
Maar goed, nu de feiten helaas zijn zoals ze zijn, rest me weinig anders dan je te bedanken. Je te bedanken, Hanjin, voor de fantastische momenten die we samen hebben beleefd.

En de filmpjes? Die zal ik koesteren. Mijn god, wat prijs ik me ik gelukkig dat ik tenminste de filmpjes nog heb.

zondag 2 oktober 2016

Intermezzo – Schrijfwedstrijd (9) / De vrouwelijke selectieschoot

De komende weken op Horst-sweet-Horst de inzendingen voor de Horst-sweet-Horst-schrijfwedstrijd. Vandaag het door Jan Duijf (Kloosterstraat Horst) geschreven verhaal (kijk voor andere verhalen en meer informatie over de schrijfwedstrijd in de balk links naast dit verhaal onder het kopje ‘Labels’ en klik op ‘Schrijfwedstrijd’):
De vrouwelijke selectieschoot

De hoek tussen de romp en de dijen van een vrouw leent zich voor ontelbare doeleinden. Die gebruiksmogelijkheden zijn door mij elders uitgebreid en beeldend beschreven, maar hier wil ik me beperken tot een korte inleiding over de vrouwenschoot als selectiemiddel bij de partnerkeuze. De meeste relaties lopen stuk op een ondermaatse of onevenwichtige schootterreinverkenning, waardoor fysieke en geestelijke mankementen bij mannen onvoldoende of te laat worden herkend. De gevolgen kunt u zich indenken.

In principe kan de methode door alle vrouwen worden toegepast, maar voor een succesvol ‘opschootproces’ is een rechtopzittende en onverzettelijke houding van de vrouw onontbeerlijk. Een zekere strengheid en kortaangebondenheid is helpend. De schootgast is van harte welkom, maar dient zich te voegen naar de wensen en leiding van de gastvrouw.

Allereerst moet de man schootrijp worden gemaakt. Maar, ‘ge got toch ni zoëmá óppe slup ván en vremde vrouw zitte?’ Nou, mannen zijn daar kinderlijk eenvoudig voor te porren. Fluitje van een cent. Eén verleidelijke blik van de zittende vrouw, gevolgd door twee tikjes op haar bovenbeen, en hup: het schootmanneke zit. Peulenschilletje als zijn vrouw of moeder niet in de buurt verblijft. Onbegonnen werk als die wel present is.

Het ‘opschoten’ komt in een volgende fase als de man een uur lang, met de rug naar de vrouw, plaats neemt op het schootuiteinde, de bovenkant van de knieschijven van de vrouw: één bil (bats) per schijf. De hamvraag is in hoeverre de man in staat zal blijken de vrouw met comfort te gerieven. Stort hij zich als een egoïstische zak patatten op de tere knietjes, of komt hij met creatieve zitoplossingen om de vrouw maximaal te ontlasten? Tijdens de knieschijfselectiefase mag de vrouw onbeperkt aan de deodorantloze man ruiken. Lichtjes knijpen met duim en wijsvinger in oorlel, biceps en zwemband is eveneens gepermitteerd.

Het ‘opschoten’ krijgt een vervolg in de Piëtahouding. Piëta betekent zoveel als compassie. In de kunstgeschiedenis staat het voor de afbeeldingen op schilderijen, of als beeldhouwwerk,  van Maria met de gestorven Christus op schoot. Een uur lang vertelt de man over zijn traumatische jeugdervaringen en andere beproevingen op zijn levenspad. De vrouw doet er het zwijgen toe. Het is wijs om van de gelegenheid gebruik te maken het gezichtprofiel van de man aan een nauwkeurige studie te onderwerpen. Hier moet je straks aan tafel en in bed wellicht jarenlang tegen aan kijken. Voorkom dat kijken op den duur omslaat in hikken.

De finale ‘opschoot-proef’ heeft het karakter van vrij worstelen. Deze worstelvorm is aan strenge regels gebonden. Deze beslissende fase is onderworpen aan vele regels die zijn afgeleid van de betamelijkheid en goede zeden (zie bijlage). In de beste katholieke traditie geldt voor Horst aan de Maas evenwel een behoorlijke mate van ruimte voor eigen interpretatie en initiatief. De vrouw neemt de man gedurende een uur schrijlings op schoot. In deze spannendste proef neemt de natuurlijke selectie haar eigen loop, maar wel in de door de ‘opschoot-methode’ gevormde banen die leiden naar een gelukkige en blijvende relatie.

Jan Duijf, Kloosterstraat Horst

vrijdag 30 september 2016

Intermezzo – Schrijfwedstrijd (8) / ‘En hierbij verklaar ik de sportzone voor geopend!'

De komende weken op Horst-sweet-Horst de inzendingen voor de Horst-sweet-Horst-schrijfwedstrijd. Vandaag het door Franka Jakobs geschreven verhaal (klik voor andere verhalen en meer informatie over de schrijfwedstrijd in de balk links naast dit verhaal onder het kopje ‘Labels’ en klik op ‘Schrijfwedstrijd’):
‘En hierbij verklaar ik de sportzone voor geopend!'

Het is zondagmiddag, 30 augustus 2020. De vakanties zijn voorbij en de zomer kruipt langzaam zijn einde tegemoet. Met een stralend zonnetje aan de hemel belooft het een mooie nazomermiddag te worden. In de Kasteelsche Bossen in Horst is het een drukte van belang, want er valt iets te vieren. Sterker nog, de Grote Dag is aangebroken. Alle stuurgroepadviezen, commissievergaderingen, procesbegeleidersrituelen, visiestukken, draagvlakken, kortom, alles smelt deze middag samen tot het ultieme moment: de officiële opening van de sportzone. En niemand minder dan Ranomi Kromowidjojo zal de openingsrituelen voor haar rekening gaan nemen. Want zaten we een maand geleden van laat in de avond tot vroeg in de nacht niet voor haar aan de buis gekluisterd? Om haar op de Olympische Spelen in Tokio drie gouden medailles te zien winnen? En nu is ze in Horst. De euforie van de 50-meterzwembadcommissie is dan ook terecht, want de komst van de Olympisch kampioene naar de Kasteelsche Bossen kan op hun conto worden bijgeschreven. Want het was via hún waternetwerken dat Ranomi verleid werd naar Horst te komen. Met als bonus de openingsactie: ‘Jij op de foto met Ranomi! Gratis!’ P.S. Wel even het actiebonnetje uit de Hallo meebrengen.

Het spektakel vindt plaats in het 50-meterzwembad. In het bad een grote vlonder, met daarop burgemeester Van Rooij, sponsors, andere belanghebbenden, veel bezoekers én Ranomi. Rond het bad staan en zitten de overige bezoekers. Ook Bert, 65-plus, sportfanaat en fan van Ranomi. Hij is samen met zijn vrouw Nellie hier, en kijkt gretig in het rond. Onderwijl denkend aan de moeite die het kostte om zijn vrouw hier mee naar toe te krijgen. Zijn vrouw, die niet geeft om sport in het algemeen, om zwemmen vooral niet, en om ‘nieuwe sportzones’ al zeker niet. Bert is vooral geïnteresseerd in de speciale openingsactie. Het gekoesterde bonnetje brandt in zijn broekzak. Alleen al de gedachte bezorgt Bert vrolijke buikkriebels. Hij doet zijn best om dit niet aan zijn vrouw te laten merken, want anders zijn de rapen gaar, zo weet hij.

Nadat de burgemeester zijn woordje heeft gedaan is Ranomi aan de beurt. Vol trots showt ze haar Olympische medailles, en ze laat weten hoe fijn ze het vindt om in Horst te zijn. Het enthousiaste publiek juicht haar toe terwijl ze een goudkleurig lint doorknipt. Hier en daar zien we emotionele commissieledenomhelzingen.

Onderwijl spoedt Bert zich door de drukte, op naar Ranomi! Trouw gevolgd door een almaar tegensputterende Nellie. Dan ziet hij Ranomi in een grote fauteuil zitten terwijl ze lacht. Bert lacht terug. Tegenover haar staat de fotograaf. De kinderen mogen op schoot, nou dat wil Bert ook wel! Bert houdt het niet meer en dan is hij eindelijk aan de beurt. Met gezwinde pas, klaar om bij zijn grote idool op schoot te springen. Maar dan, nog maar een metertje verwijderd van zijn geluksmoment, stort zijn wereld in. Want achter hem vermoedt Nellie wat er gaat gebeuren en ze schreeuwt: ‘Ge got toch ni zoëmá óppe slup ván en vremde vrouw zitte?’

Franka Jakobs

donderdag 29 september 2016

Klein mysterie 719 – ’t Bakenshof

‘Het appartementencomplex dat op de plek van het huidige verzorgingshuis Berkele Heem in Horst komt, krijgt de naam ’t Bakenshof. De naam verwijst onder meer naar de familie Bakens, de laatste eigenaar van de molen die hier tot het midden van de Tweede Wereldoorlog stond. Uit de ongeveer vijftig suggesties koos Wonen Limburg samen met de klankbordgroep van Hof te Berkel voor ’t Bakenshof. De naam werd verzonnen door Piet Peeters uit Horst. “Deze historische naam sluit mooi aan bij het gebied”, licht Marleen van Ulft, senior gebiedsontwikkelaar, toe. “De officiële naam van de molen was Op de Laak, maar hij stond ook wel bekend als de Bakensmolen. Daarnaast verwijst dit ook naar een baken, een plek voor mensen om te wonen.”’
Aldus berichtte Hallo Horst aan de Maas gisteren op de website (klik hier) en vandaag in de papieren uitgave. Laten we eerst en vooral ontzettend blij en dankbaar zijn dat het geen staete, state, huys, veste of nog gruwelijker onzin is geworden. Toch zijn er bij ’t Bakenshof wel vraagtekens te zetten. Drie, wat mij betreft:
1. Waarom ’t Bakenshof? ‘De’ klinkt mij veel logischer in de oren. Of zit het feit dat ik dialectspreker ben me hier in de weg? Overigens lijkt weglating van het lidwoord me nóg logischer: Bakenshof.

2. Sinds wanneer is een baken ‘een plek voor mensen om te wonen’? Volgens mijn editie van Van Dale is een baken ‘elk vast merk (ton, paal) dat het vaarwater markeert’. Ik weet wel, ‘baken’ heeft ook een figuurlijke betekenis, maar dan zou simpelweg Het Baken als naam aanzienlijk krachtiger zijn geweest. Nu lijkt het hinken op twee gedachten – misschien is dat ’t in plaats van de daar ook wel een uiting van.

3. Vanwaar de suggestie dat de Bakensmolen op de plaats van het appartementencomplex stond? Naar mijn beste weten stond de Bakensmolen – een stellingmolen – omstreeks honderd meter verderop richting Sevenum. Het molenhuis was het pand dat nu de adressen Gasthuisstraat 39 en 41 herbergt. Een – in gewijzigde vorm – nog altijd aanwezige inrijpoort verschafte toegang tot de molen. Het jaartal 1892 in de sluitsteen boven de poort verwijst naar het bouwjaar van het gebouwencomplex.
Als de naam van het appartementencomplex dan toch gekoppeld diende te worden aan een historisch gebouw, had iets in de trant van De Textielfabriek of Ruttenhof dan niet eerder voor de hand gelegen? Naast het huidige café De Beurs – en dus dichterbij Berkele Heem dan de Bakensmolen – lag immers (ik vermoed tot in de jaren zeventig) de textielfabriek van de gebroeders Rutten. (Onderstaande foto is genomen vanuit de Sint-Lambertuskerk. Links op de achtergrond het huidige Gasthoês, daarachter een schoorsteen van de textielfabriek en daar weer achter de Bakensmolen.)
Enfin, typisch gevalletje what’s in a name.