maandag 21 september 2015

Klein mysterie 674 – Vluchtelingenopvang (2)

‘Weg met dat volk ja oprotten smerige gelukszoekers.’
‘Horst op slot aub’
‘Pak u knuppels in de hand en sla ze je dorp of stad uit of we zijn straks allemaal de lul’
‘Sniperpak en windbuks mit gouwe kogels.’
‘Wattuh niet in ons horst he oprotte moeten ze’
‘Ik zou niet weten waar ze natoe moeten ma ik hoef ze 360 graden nie in mn zicht te hebbe’
Zomaar wat reacties, geplukt van Facebook, nadat de gemeente Horst aan de Maas afgelopen donderdag bekend had gemaakt dat ze op verzoek van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) ging onderzoeken of ze negentien extra huisvestingsplaatsen voor vluchtelingen kon regelen (klik hier). Maar het gevaar is voor even afgewend: terwijl de gemeente hier nog bezig was met haar onderzoek, stelden andere gemeenten spontaan zó veel extra huisvestingsplaatsen voor vluchtelingen beschikbaar dat Horst aan de Maas de dans op z’n minst voorlopig is ontsprongen (klik hier). Een nieuwe lading vuilspuiterij blijft ons daarmee voorlopig bespaard.
Ik weet eerlijk gezegd niet wat ik beschamender vind: die Facebookreacties of het opereren van de gemeente. Die Facebookreacties getuigen wat mij betreft vooral van angst. Angst essen Seele auf – die reacties zijn het levende bewijs. Over het handelen, of liever: het niet handelen van de gemeente heb ik vorige week al mijn verbazing en verontwaardiging uitgesproken (klik hier), dat hoef ik nu niet herhalen. Maar wat een gemiste kans dat op de uitgestoken hand van Jan Duijf (Venrayseweg; klik hier), en in navolging van hem vele anderen, geen enkele openbare gemeentelijke reactie is gevolgd. Burgerparticipatie en maatschappelijke betrokkenheid geserveerd op een dienblad – en de gemeente geeft niet thuis. Maar wat niet is, kan altijd nog komen.
Er is wel meer in dezen waar ik niets van begrijp. Waarom hullen de lokale politieke partijen zich bijvoorbeeld collectief in stilzwijgen? Ik heb de websites en Facebookpagina’s er stuk voor stuk op nagekeken – geen woord. Er hoeft maar een stoeptegel scheef te liggen of Leiden is in last. Prima, maar kruip dan niet stilletjes weg in een hoekje als het lastiger wordt.
De enige die zich bij mijn weten de afgelopen dagen heeft laten horen – en corrigeer me alsjeblieft als het niet zo is, ik hoop dat ik het mis heb – is Roy Bouten (klik hier). Altijd weer Roy Bouten. Voor alle duidelijkheid herhaal ik het nog maar eens: ik heb geregeld wat op Roy Bouten aan te merken en nog veel vaker op zijn partij (waarop ik naar schatting al vier gemeenteraadsverkiezingen niet meer op heb gestemd), maar in dit soort fundamentele zaken is hij altijd bereid z’n nek uit te steken, luid en duidelijk z’n standpunt te verkondigen en dat standpunt te verklaren en te verdedigen, indien noodzakelijk dwars tegen de communis opinio in. Een voorbeeld dat navolging verdient.

Angst essen Seele auf.

Intermezzo – Lei Martens (4) / Pand Kleuskens Herstraat

‘Stoët din broaj toch um.’ Hoe vaak zou ik deze woorden of woorden van gelijke strekking al niet hebben gehoord als het om dit pand ging?
Eerst de feiten. De gemeente Horst verleende op 28 juni 1965 de bouwvergunning voor het ‘bedrijfspand met bovenwoning’ aan de Herstraat. Ontwerper was Lei Martens (klik hier), in opdracht van Kleuskens NV. Uit de in het gemeentelijk archief bewaarde documentatie blijkt dat aan het verlenen van de bouwvergunning het nodige voorafging. In reactie op een helaas niet bewaard gebleven eerder ontwerp schreef het gemeentebestuur op 17 februari 1964:
‘Bij de beoordeling van het plan uit welstandsoogpunt is geconstateerd dat de gesloten en de open gevelgedeelten zo onbeheerst en met zoveel willekeur zijn geprojecteerd, dat geadviseerd moet worden het plan nog eens heel goed te bestuderen en door te werken.’ 
Je zou er spontaan recalcitrant van worden. Wat dan ook gebeurde: Lei moet korte tijd later een nagenoeg ongewijzigd plan hebben ingediend. Dat maak ik tenminste op uit een briefje van de gemeente aan de architect van 16 maart 1964:
‘Bij de beoordeling van het thans voorgelegde plan is de welstandscommissie gebleken, dat hoegenaamd geen rekening is gehouden met de inhoud van de eerste alinea van onze brief van 17 februari 1964. Het gestelde in die alinea blijft dan ook onverkort gehandhaafd.’ 
Wie daarna eieren voor z’n geld heeft gekozen – de architect of de welstandscommissie – is onduidelijk. Feit is dat de gemeente Martens op 27 april 1964 liet weten dat ze geen bezwaar had tegen een blijkbaar door Martens ingediend nieuw ontwerp.
Vergelijk je het uiteindelijk goedgekeurde ontwerp met het pand van nu, dan lijkt in elk geval het exterieur nauwelijks gewijzigd. Laten we vervolgens ook vaststellen dat het pand een aantal kenmerken heeft die ik typerend zou willen noemen voor de Lei Martensstijl: plat dak, strak en zakelijk, symmetrie, herhaling, veel toevoer van licht en lucht, geen onnodige versieringen.
Dan ‘Stoët din broaj toch um.’ Denk ik zelf ook vaak bij de nep jarendertigwoningen waarvan Horst aan de Maas onderhand vergeven is. Maar ‘Stoët din broaj toch um’ is kiezen voor de weg van de minste weerstand. Dat niet alleen: ‘Stoët din broaj toch um’ getuigt ook van arrogantie. Wie ben ik om die nep jarendertigwoningen te veroordelen? Wie zijn wij om die zakelijkheid van de jaren zestig te veroordelen? Zoals de generaties boven die van mij het eeuwig zonde vinden dat ‘de boerderij van Hoogers’ (op de plek waar nu het gemeentehuis staat) is verdwenen, zo zouden de generaties onder die van mij elk afgebroken Lei Martensgebouw eeuwig zonde kunnen gaan vinden.
En broaj of niet, zowel pand Kleuskens als de nep jarendertigwoningen zijn representanten van hun tijd, uitgesproken representanten zelfs: ze zeggen iets over de tijd waarin ze zijn gebouwd en hebben daarmee per definitie cultuurhistorische waarde. Mooi laten staan dus.
Wat allemaal niet wegneemt dat pand Kleuskens hard toe is aan een metamorfose. Schilder het op, vervang die bruine en grijze platen naast en onder de ramen, zorg er vooral voor dat die ramen weer gaan doen waarvoor ze zijn bedoeld (licht en lucht toelaten) en het ergste leed is geleden. Je maakt mij niet wijs dat het niet net zo bright and shiny zou kunnen worden als pand Grubben (klik hier).

Overigens blijf ik van mening dat de gemeente Horst aan de Maas veel meer haar nek dient uit te steken voor vluchtelingen dan ze tot dusverre heeft gedaan.

Top 5 – Afgelopen weekend bij Galerie Wilms tentoongestelde werken van kunstenaars met een Horst aan de Maas-connectie

Een van de grote raadselen van deze tijd: waarom is werk van professionele beeldend kunstenaars uit Horst aan de Maas niet of nauwelijks binnen de gemeentegrenzen te zien? Gebrek aan kwaliteit? Ontoereikende netwerkvaardigheden? Typisch gevalletje van profeten die in eigen land niet worden geëerd? Een gebrekkig of ontbrekend kunstklimaat? Wie het weet, of denkt te weten, mag het zeggen.
Dit weekend deed zich een zeldzame gelegenheid voor om op één expositie werk van een aantal kunstenaars uit Horst aan de Maas en op de een of andere manier aan Horst aan de Maas gelieerde kunstenaars te zien. Niet in Horst aan de Maas, maar in Venlo. Galerie Wilms toonde (en verkocht) kunstwerken van meer dan veertig Limburgse kunstenaars. Onder hen enkelen met een connectie met Horst aan de Maas. Aanleiding voldoende om Venlowaarts te trekken. Resultaat: de Horst-sweet-Horst top 5 van afgelopen weekend bij Galerie Wilms tentoongestelde werken van kunstenaars met een Horst aan de Maas-connectie (met excuses voor de abominabele kwaliteit van de foto’s)! Komt-ie:

5.
zonder titel
Ruud van der Beele, geboren in Sevenum, woonachtig in Arcen
Zei ik dat het werk van Horster kunstenaars zo weinig binnen de gemeentegrenzen is te zien? Die vlieger gaat dan niet op voor Ruud van der Beele (als je ’m tenminste een ‘Horster kunstenaar’ mag noemen). Het is lang niet zo erg als het klinkt, maar ik geloof dat ik het slachtoffer ben van een overdosis Ruud van der Beele.

4.
zonder titel
Kees Salentijn, in de jaren zeventig (en misschien ook nog wel tachtig) woonachtig aan de Steenstraat in Horst
Zeer herkenbare stijl. Als ik me niet vergis hangt er ook in het Horster gemeentehuis werk van zijn hand. 

3.
‘All the priorities of the world we have created are so terribly wrong’
Isabelle Smeets, woonachtig in Broekhuizen
Hier had eigenlijk van dezelfde kunstenaar A watch-tower of nothingness – kijk hier moeten staan, maar de foto’s daarvan zijn te slecht om hier te reproduceren. Allebei werken waar een verhaal bij hoort en werken die je niet met een mooi/lelijk-blik moet bekijken. Maakt me nieuwsgierig naar die verhalen en naar ander werk van de mij voorheen onbekende Isabelle. 

2.
United Dead Nations (hoort nog een ondertitel bij, maar de kwaliteit van mijn foto is te slecht om die te kunnen lezen)
Jeanny van Lieshout, geboren in Horst, woonachtig in Venray
Ik heb een kalender uit 1982 van ‘twaalf jonge mensen uit Horst, die bezig zijn met beeldend onderwijs’. Onder hen: Jeanny van Lieshout. En eerder dit jaar zag ik al een aantal mooie werken van Jeanny op de expositie Like a virgin in het Odapark in Venray. Maar of ik goed bekend ben met wat ze maakt? Nee. ‘Geëngageerd’ lijkt me een woord dat op haar werk van toepassing is. En zou het toeval zijn dat zowel haar in Venlo tentoongestelde werken als die in Venray uitsluitend worden bevolkt door vrouwen?

1.
van … tijd 1006
Erik van Maarschalkerwaard, woonachtig in Tienray
Erik en zijn werk zijn me beter bekend. Alleen z’n werk op papier dan weer niet. Maar het oogt even eigenzinnig als z’n driedimensionale werk. En ook bij van … tijd 1006 gaat het vooral om het verhaal. Het verhaal dat bij hem altijd in meerdere opzichten fantastisch en onnavolgbaar is. Als het waar is dat ‘conceptuele kunstenaars ons denken meer [willen] prikkelen dan onze ogen of emoties’, zoals ik ergens op internet las, dan is Erik een conceptueel kunstenaar.

Overigens blijf ik van mening dat de gemeente Horst aan de Maas veel meer haar nek dient uit te steken voor vluchtelingen dan ze tot dusverre heeft gedaan. 

Top 5 – Aardappelvermeldingen op in Horst aan de Maas gevonden boodschappenbriefjes

Op veler verzoek: de exclusieve Horst-sweet-Horst top 5 van aardappelvermeldingen op in Horst aan de Maas gevonden boodschappenbriefjes! Komt-ie:

5.
(Deze lage klassering zal menigeen wellicht verbazen, maar ik ben al van jongs af aan allergisch voor het woord piepers.)

4.

3.

2.

 1.

Overigens blijf ik van mening dat de gemeente Horst aan de Maas veel meer haar nek dient uit te steken voor vluchtelingen dan ze tot dusverre heeft gedaan.

Ingezonden – Komt een Syriër bij de dokter

In navolging van Jan Duijf (Venrayseweg Horst) nu ook een ingezonden bijdrage van Jan Duijf (Kloosterstraat Horst) over de vluchtelingenproblematiek en de wijze waarop Horst aan de Maas daarmee omgaat.

Komt een Syriër bij de dokter

Normaalgesproken kom ik zelden of nooit bij de dokter. Een enkele keer met een acute hernia of een hartinfarct. En dan twijfel ik nog of ik moet gaan, want ik wil mijn medeburgers niet nodeloos op kosten jagen. Het dokterverzuim lukt wonderwel, omdat ik een engeltje op mijn schouder heb zitten. Ik vertrouw volledig op mijn bewaarengel. Hij heet Gabriël.

‘Mijn naam is Gabriël’, zegt de man, die ik vraag hoe hij heet als hij de dokterswachtkamer binnenloopt. ‘Ik kom rechtstreeks uit Syrië’, is het volgende dat hij zegt. ‘Okay, pas de problème, Gabriël uit Syrië. Moet kunnen. ‘Herzlich wilkommen in Horst’, zeg ik gastvrij Merkeliaans. ‘Je komt zeker door de dokter jouw testosterongehalte laten meten en waarom heb je verdomme de tsunami overleefd?’, vraag ik op de bekende haattoon van Wilders. Ik weet ook niet zo goed wat we met al die vluchtelingen moeten doen.

Gabriël lijkt sprekend op een Arabische Omar Sharif (عمر الشريـف). Hij blijkt echter geen Egyptische filmster, geen dokter Zhivago (Доктор Живаго), maar een normale Syrische arts te zijn, die in Oxford is opgeleid en een Horster collega om advies en hulp wil vragen. Helaas is die dokter op vakantie in het Midden-Oosten. ‘Misschien kan ik u helpen?’, opper ik wat onzeker en verlegen: mijn krakkemikkige steenkolenengels kan natuurlijk niet tippen aan zijn Oxford-Engels. Ik ben trouwens extra op mijn hoede, omdat de pers zegt dat ‘In Syrië niemand meer deugt’.

Gabriël vertelt het hartverscheurende verhaal over hoe zijn vrouw en twee kinderen in de Middellandse Zee zijn verdronken. Hij is wanhopig en weet niet waar naar toe. Ik zeg met volle overtuiging tegen hem, in altijd ware en werkende CDA-trant: ‘Niet achteruitkijken, maar positief vooruit. De schouders eronder.’ Gabriël kijkt me dan opgelucht en zielsgelukkig aan. Als ik hem dan zeg dat het CDA (lees centrummanagement) zijn soort zaken in een handomdraai regelt, schiet hij vol. Hij huilt zachtjes, als een klein vluchtelingenkind, als ik hem vertel dat het vorige weekend nog 18.000 Polen onbaatzuchtig in tenten in Horst-centrum zijn opgevangen. Desnoods kan Gabriël tijdelijk in de Kasteelboerderij worden ondergebracht. Of ergens in de sportzone in een tentje. Wethouder Vostermans vindt, zoals altijd, wel een innoverende, creatieve oplossing.

Gabriël moet wel uitkijken dat er vanuit allerlei goede bedoelingen niet teveel aan hem getrokken wordt, want ook de Partij van de Arbeid (voormalige sociaaldemocratische partij) staat natuurlijk in de startblokken om hem de helpende hand te reiken. Het sociale Essentie zal niet achter willen blijven. Maar hij kan natuurlijk maar op één plek tegelijk worden ondergebracht. Onenigheid in de coalitie lost niks op. Zou het probleem eerder vergroten.

Om die dreigende impasse te voorkomen heb ik Gabriël kordaat en rechtstreeks naar het patente notarishuis van de burgemeester gebracht. Die woont per slot van rekening bijna de eerste deur naast de huisartsenpost. Onze goede burgervader doet de deur open en laat Gabriël binnen. Natuurlijk mag die bij hem logeren. Na een goedkeurende blik over de knappe vluchteling te hebben laten glijden, is de burgemeestersvrouw zelfs bereid hem voor langere tijd onder haar hoede te nemen!

Het lukt ook wel zonder slaappillen.


Jan Duijf Kloosterstraat

donderdag 17 september 2015

Ingezonden – Oproep aan gemeente Horst aan de Maas / Oproep aan allen die vrij willen denken

Gelukkig ben ik (klik hier) niet de enige die vindt dat de gemeente Horst aan de Maas zelf het initiatief zou moeten nemen om extra vluchtelingen op te vangen. Jan Duijf (ditmaal Jan Duijf van de Venrayseweg, van Cambrinus dus) plaatste onderstaande oproep vandaag op zijn Facebookpagina (klik hier). Met goedkeuring van hem verschijnt deze oproep ook hier, omdat hij een geluid laat horen dat naar mijn mening zo groot mogelijke verspreiding verdient.

OPROEP aan gemeente Horst aan de Maas
OPROEP aan allen die vrij willen denken

Ik heb niet hét antwoord op het grote vluchtelingenvraagstuk en erken dat we – zo lijkt het – voor een welhaast onmogelijke opgave zijn komen te staan. Toch denk ik dat onze kleine gemeenschap in Horst aan de Maas wel degelijk iets kan betekenen en kan bijdragen aan de verlichting van het grote drama dat zich aan het voltrekken is. Het gemeentebestuur van Horst aan de Maas had voortvarend kunnen (en moeten) zijn en niet afwachten tot van bovenaf gedwongen wordt tot hulp (*). Als het bestuur van onze gemeenschap niet weet hoe te reageren op dit probleem, dan wil ik mijn bijdrage leveren en meedenken hoe wel gereageerd zou kunnen worden.
Onverschilligheid t.a.v. dit probleem, het negeren ervan of verzet er tegen draagt niet bij aan een overtuigende greep op ons eigen bestaan. Alleen door voortvarend te durven denken blijf je zoveel mogelijk greep houden op je eigen situatie als de angst er is om die greep te verliezen.

Ik wil het gemeentebestuur van Horst aan de Maas een helpende hand toe steken. En ik wil meedenken over hoe dit vraagstuk in onze gemeente zovéél draagvlak kan krijgen dat dit van ons aller probleem tot ons aller oplossing kan worden ... of althans tot de best mogelijke.

Aan het bestuur van Horst aan de Maas vraag ik om de helpende hand aan te nemen, die met mij ongetwijfeld nog vele anderen zullen toesteken. Allen die in positieve zin en creatief willen meedenken roep ik op om dat kenbaar te maken. Dit bericht – en reacties daarop – wordt gegarandeerd wel ergens op het gemeentehuis van Horst aan de Maas gezien ‘als een signaal uit de samenleving’ en ik verwacht dat de gemeente daar iets mee zal doen.

(*) Als het bestuur van Horst aan de Maas wél een plan heeft, maar daarover om welke redenen dan ook nog niks over heeft willen zeggen, dan zou ik dat graag willen weten.

Getekend,
een bezorgde en bij tijd en wijle verontwaardigde burger.

P.S. Als je vindt dat verantwoordelijkheid gedeeld moet worden, dan zou het delen van dit bericht een stap in die richting kunnen zijn.

woensdag 16 september 2015

Klein mysterie 673 – Vluchtelingenopvang (1)

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) riep gisteren alle Nederlandse gemeenten op extra capaciteit beschikbaar te stellen voor de opvang van vluchtelingen. Steeds meer gemeenten doen dat, maar de lasten moeten worden gedeeld, aldus de VNG.

‘Wat doet de gemeente Horst aan de Maas?’, vraag je je dan onmiddellijk af. Gelukkig trok Hallo Horst aan de Maas de stoute schoenen aan en informeerde bij het gemeentebestuur. Dat liet, aldus Hallo, weten dat de gemeente voorlopig geen extra vluchtelingen opvangt. Een gemeentelijk woordvoerder voegde daar volgens Hallo aan toe (klik hier): ‘We hebben nog niet concreet de vraag van het kabinet gekregen om vluchtelingen op te vangen. Als die er komt, dan zullen wij als gemeente onze verantwoordelijkheid nemen.’
Van een gemeentebestuur waarin CDA en PvdA een meerderheid hebben, had ik eerlijk gezegd meer verwacht. Veel meer. Kunnen ze de naastenliefde en internationale solidariteit die ze zo vaak met de mond belijden een keer in de praktijk brengen, geven ze niet thuis. Zacht uitgedrukt: uitermate teleurstellend.

Maar wie weet heeft het gemeentebestuur wel heel goede motieven om niet uit eigen beweging extra vluchtelingen op te vangen. In het bericht van Hallo wordt helaas niet gerept over die motieven. Vindt het gemeentebestuur dat Horst aan de Maas al voldoende doet? Is het misschien voorstander van opvang in de regio? Vindt het dat in Horst aan de Maas geen geschikte ruimte is voor vluchtelingenopvang? Is het wellicht bang voor negatieve reacties vanuit de bevolking? Of vindt het dat Horst aan de Maas al genoeg mensen van over de landsgrens herbergt?

Gemeentebestuur, verklaar u alstublieft nader. Leg uit waarom u niet proactief handelt. Zet uiteen waarom u niet uit eigen beweging overgaat tot de opvang van extra vluchtelingen. Licht toe waarom u de oproep van de VNG aan uw laars lapt.

Mogelijk dat ik daarna wél (enig) begrip heb voor uw doen en laten.

maandag 14 september 2015

Intermezzo – Kasteelboerderij (5)

De zaak is beklonken, het is een voldongen feit, het valt niet meer terug te draaien. Is daarmee het laatste woord gezegd over de verkoop van de Kasteelboerderij door het Horster gemeentebestuur aan de lokale horecaondernemer Eric Janssen? Natuurlijk niet.
Volgende week dinsdag vergadert de gemeenteraad. Onder meer (beter gezegd: Onder veel te veel) op de agenda: de antwoorden (klik hier, ga naar ‘Raadsinformatiebrieven’ en ga vervolgens naar ‘RIB 15.091 Kasteelboerderij’) op door D66 in mei gestelde vragen over de Kasteelboerderij. Je mag hopen dat die aanleiding geven tot discussie, al was het maar over de vraag hoe het kan dat het gemeentebestuur het achterstallig onderhoud gigantisch veel lager inschat dan Eric Janssen (167 duizend euro versus 565 duizend euro).
Intussen heb ik de hoop opgegeven dat de gemeente ondanks haar belofte mijn ‘27 vragen bij de verkoop van de Kasteelboerderij aan Eric Janssen’ van 17 april (klik hier) nog beantwoordt. Impliciet en via andere kanalen zijn veel vragen intussen beantwoord. Andere zijn onbeantwoord gebleven of slechts gedeeltelijk van een antwoord voorzien. Het slagveld overziend resteren wat mij betreft de volgende vragen:
1. Waarom moest het pand per se opnieuw een horecabestemming krijgen?
2. Waarom is het pand, als het al verkocht moest worden, niet openbaar in de verkoop gedaan?
3. Hoe kan het dat het achterstallig onderhoud zo hoog is opgelopen? 
4. Waarom heeft de gemeente het conflict dat ze had met de pachter door een derde laten beslechten en hoe wenselijk is deze manier van opereren?
5. Hoe kan het dat telkens wordt beweerd dat cohesie gaat ontstaan tussen het geplande pannenkoekenrestaurant en de Sportzone Kasteelse Bossen, terwijl er voor die sportzone bij mijn weten nog helemaal geen plan is en de gemeenteraad er nog nooit inhoudelijk over heeft gesproken?
6. Wat is de visie van de gemeente op de in haar bezit zijnde rijksmonumenten? Zijn die in principe allemaal te koop? Bijvoorbeeld ook de kasteelruïne? [Cruciale vragen waarvan ik het onbegrijpelijk vind dat politieke partijen ze niet hebben gesteld. Noem me ouderwets maar ondanks alles is mijn geloof in de overheid nog altijd vele malen groter dan in de markt. Ik ben er heilig van overtuigd dat de instandhouding van monumentaal cultuurhistorisch erfgoed als de kasteelruïne en de kasteelboerderij uiteindelijk bij de overheid in meest veilige handen is. Wat gebeurt er bijvoorbeeld als Eric Janssen halverwege de verbouwing onverhoopt failliet zou gaan?]
7. Over transacties waarmee een bedrag van minder dan een half miljoen euro gemoeid is, hoeft het gemeentebestuur vooraf geen verantwoording aan de gemeenteraad af te leggen. Is het geen optie in gemeentelijk bezit zijnde monumenten van deze regel uit te zonderen? Zo nee, waarom niet?
Of deze vragen wel zullen worden beantwoord? Lijkt me onwaarschijnlijk. Maar niet geschoten is altijd mis.
Overigens blijf ik van mening dat het gemeentebestuur van Horst aan de Maas zich met inzet van al zijn vermogens moet inspannen om te stimuleren dat mensen die vaak worden aangeduid als ‘asielzoekers’, ‘gelukszoekers’, ‘migranten’ of ‘vluchtelingen’, in deze fraaie gemeente worden gehuisvest.

Intermezzo – Lei Martens (3) / Pand Grubben Gebroeders van Doornelaan

Natuurlijk, ik herinner me Willems en Rietjens, Küeben Wullem, Stroucx, Siebers, Geerlings en zo nog wat middenstanders, maar dé winkel van mijn jongste jeugd was toch echt Grubben. Gelegen in ’t neej dörp, aan het middelste deel van de Gebroeders Van Doornelaan. Met veel overdrijving kon je dat een winkelboulevard noemen: friture Trilli, de wasserette van Jac van den Munckhof, fourniturenzaak Kunzeler, drogist en kapper Beurskens, de groentewinkel van de dames Coumans. En Grubben. Die het midden hield tussen de kruidenier van vroeger en de supermarkt van nu. Grotendeels zelfbediening, desondanks liep er in mijn herinnering een heel peloton winkelmeisjes rond. En niet te vergeten meneer Grubben zelf.
Wij verhuisden, zelfs oma liet Grubben op een gegeven moment links liggen ten gunste van de supermarkten in dorp en zo raakte Grubben geleidelijk uit mijn beeld. Wanneer (begin jaren tachtig?) en waarom (gebrek aan klandizie?) Grubben zijn deuren sloot heb ik daarom niet helder op het netvlies staan. Herinneringen werden pas weer wakker gekust toen het voormalige winkelpand een ingrijpende schilder- en stucbeurt kreeg, naar schatting een jaar of tien geleden. Van grijze muis veranderde het in een witte raaf. Pas toen drong tot me door dat het pand méér was dan het omhulsel van een winkel, dat het niet doorsnee was, dat het architectuur was. Pas toen ook werd ik me ervan bewust dat wat ik maar ‘Grubben’ zal blijven noemen, niet alleen stond, maar onderdeel was van een zorgvuldig vormgegeven geheel.
Weer enkele jaren later vertelde Hay Martens (klik hier) me dat Grubben was ontworpen door z’n broer Lei. Samen met het grootste deel van die nooit tot bloei gekomen winkelboulevard. Het werkzame leven van Lei Martens (1932-1978) mag dan te kort zijn geweest om een stempel te drukken op het aanzien van het naoorlogse Horst (klik hier), de Gebroeders Van Doornelaan, of in elk geval het middelste deel daarvan, draagt wel zijn handtekening. Daarover een volgende keer meer. Nu nog even terug naar Grubben.
Grubben werd als eerste gebouwd van het rijtje winkelpanden aan de Gebroeders van Doornelaan. De bouwvergunning voor de winkel met bovenwoning werd in het voorjaar van 1961 verleend. Daaraan was een robbertje vechten tussen de architect en de Welstandscommissie voorafgegaan. Als ik de in het gemeentelijk archief bewaarde documentatie goed interpreteer, besliste de architect dat gevecht glansrijk in zijn voordeel. De commissie verwoordde op 25 maart 1961 haar voornaamste kritiekpunt op het ontwerp van Lei Martens als volgt:
‘De wanden van onder- en bovenbouw dienen in de voorgevel in één vlak te liggen, daar de ontworpen overstekende bovenbouw te zware verplichtingen zal opleggen aan de volgende bouwers in het bouwblok waar het pand Grubben deel van zal uitmaken.’
Wat er daarna gebeurd is valt helaas niet op te maken uit de bewaard gebleven stukken. Feit is dat die overstekende bovenbouw er toch is gekomen. ‘Gelukkig maar’, ben ik geneigd te denken.      
Overigens blijf ik van mening dat het gemeentebestuur van Horst aan de Maas zich met inzet van al zijn vermogens moet inspannen om te stimuleren dat mensen die vaak worden aangeduid als ‘asielzoekers’, ‘gelukszoekers’, ‘migranten’ of ‘vluchtelingen’, in deze fraaie gemeente worden gehuisvest.

Ingezonden – Horst aan de Maas hotspot van landschapsverandering

Jan Duijf (Kloosterstraat Horst) pleit voor een heldere visie om de teloorgang van het Horster landschap een halt toe te roepen. En kraakt en passant ook wat kritische noten.

Horst aan de Maas hotspot van landschapsverandering
Hoe de teloorgang van ons landschap te stoppen?

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat Horst aan de Maas en omgeving zich heeft ontwikkeld tot een hotspot van landschappelijke veranderingen: veroorzaakt door woningbouw, industrieterreinen, grote en megastallen, vakantieparken, broeikassen en agrarische gebouwen. Deze ontwikkeling gaat voort in een ras, gestaag en onstuitbaar tempo;  gericht op een maximaal gebruik van de nog beschikbare ruimte in het buitengebied. Er gaat heel wat moois en waardevols verloren. Er is al veel weg. En het verlies aan landschappelijke schoonheid en waarde wordt onvoldoende gecompenseerd door passende maatregelen.
Er ontbreekt in de gemeentelijke politiek  een duidelijke visie op het behoud en herstel van waardevol landschap. Het gescherm en gezwijmel van de Partij van de Arbeid met de mooie natuurgebieden in onze gemeente is in dit verband een misleidend en onacceptabel zwaktebod, want daar plant men, letterlijk en figuurlijk, geen verstening en verglazing. Gebruik de Stichting Het Horster Landschap niet als alibi om zelf geen visie te hoeven hebben op de rest van het buitengebied.

Mijn stelling: de ‘verrommeling van het landschap’ in Horst aan de Maas is mede een gevolg van de ‘verrommelde visie’ van de politieke partijen op dat landschap. Bewijs dat ik ongelijk heb. Dat ik onzin schrijf. Stel mij, en vele anderen, gerust. Dat zou een democratische politieke partij toch moeten willen?

Beste politieke partijen: beantwoord nu gewoon eens de vraag hoe het met het buitengebied, minus natuurgebieden, verder moet. Vertel eens wat er aan waardevols behouden moet blijven. Hersteld moet worden. Hoe je dat doet. Kom eens met een heldere visie.

Jan Duijf Kloosterstraat

Klein mysterie 672 – Pools pekineesje

Een fenomeen dat ook hoognodig weer eens aandacht behoeft is het vermistdierbriefje. Ik ben niet zo van het bespiegelend-filosofische en misschien nog wel minder van het sociologische, maar zou het misschien zo kunnen zijn dat onze samenleving zich laat verklaren aan de hand van het vermistdierbriefje?
In juli vorig jaar stond ik al eens kort stil bij een zowel in het Nederlands als het Pools gesteld vermistdierbriefje waarmee Horst op dat moment behangen was (‘Aandacht Vermist kat / Uwaga! Zaginiony kot’; klik hier). Nu, ruim een jaar later, heb ik dan voor het eerst een uitsluitend in het Pools gesteld vermistdierbriefje in Horst aan de Maas aangetroffen. En wel hangend aan een boom, op de splitsing Herenbosweg-Peeldijkje in Melderslo.
Een Poolstalig briefje in een overwegend Nederlandstalige omgeving. Daar laat zich van alles over zeggen. Bijvoorbeeld dat het met de integratie van Polen in de Horster samenleving, en andersom de integratie van Horstenaren in de Horster Poolse gemeenschap, minder goed gesteld is dan onze bestuurders ons soms willen doen geloven (anders had er wel een Nederlandse vertaling bij gehangen). Bijvoorbeeld dat de auteur er vanuit gaat dat er een lezerspubliek voor het briefje bestaat (een Oezbeek zou het niet in z’n hoofd halen hier een briefje in het Oezbeeks op te hangen en waarschijnlijk zouden zelfs een Duitser of een Fransman twijfelen over de effectiviteit van het aan een boom bevestigen van een briefje in hun eigen landstaal). Bijvoorbeeld dat het de kans dat het pekineesje wordt gevonden er niet groter op maakt (dat het om een pekineesje gaat, lijkt me, gezien zowel foto als tekst, evident). Bijvoorbeeld dat als we de Polen echt zo hard nodig hebben als de gemeente zegt (bekijk en beluister het hier), er van onze kant grotere inspanningen nodig zijn om hun de Nederlandse taal bij te brengen. 
Enfin, Nederlandstalige vermistedierenbriefjes ontlenen hun charme vaak aan spel- en taalfouten. Met Poolstalige briefjes is dit niet anders. In dat licht bezien is dit een uiterst charmant briefje. De geraadpleegde Poolstalige G. wist me namelijk te vertellen dat het een cruciale spelfout bevat. Of eigenlijk twee. ‘Zaginął’ betekent in het Pools ‘vermist’. Er zou daarom moeten staan ‘Zaginął piesek pekinczyk’ (‘Vermist pekinees hondje’). Maar dat staat er niet. Er staat: ‘Zginoł piesek pekinczyk’. ‘Niet te moeilijk over doen, de eerste a van ‘zaginął’ vergeten, de tweede a verwisseld voor een o, kan de beste overkomen’, zou je denken. Inderdaad, vergissen is menselijk. Maar ‘zginoł’ komt wel gevaarlijk dicht in de buurt van een woord met een compleet andere betekenis: verwissel de o voor een a en er staat ‘zginął’. En dat betekent iets in de trant van ‘op tragische wijze overleden’. Waardoor dit briefje ineens tot een heel ander genre zou gaan behoren. (Waarom zie je die trouwens nooit, overledendierenbriefjes?) 
Overigens blijf ik van mening dat het gemeentebestuur van Horst aan de Maas zich met inzet van al zijn vermogens moet inspannen om te stimuleren dat mensen die vaak worden aangeduid als ‘asielzoekers’, ‘gelukszoekers’, ‘migranten’ of ‘vluchtelingen’, in deze fraaie gemeente worden gehuisvest.

dinsdag 8 september 2015

Top 5 – Uitspraken van Jan Duijf (Venrayseweg Horst) over Café De Verbeelding

Niet dat Jan Duijf (Kloosterstraat Horst) me gaat vervelen, maar er zijn meer Jan Duijfen die de aandacht verdienen. Zoals Jan Duijf (Venrayseweg Horst). Kastelein, muziek- en theaterprogrammeur, cultureel ondernemer, ijveraar voor stilte bij concerten, filmvoorstellingen mogelijkmaker, gastheer bij Horst-sweet-Horst-activiteiten en zo nog wat dingen meer. Alsof dit allemaal nog niet genoeg is, komt Jan nu met een nieuw initiatief: Café De Verbeelding. Een café dat voorlopig één keer per maand op donderdagavond is geopend. Om te beginnen komende donderdag. Locatie: café Cambrinus, Venrayseweg 94 in Horst. Opening: 20.00 uur. Entree: gratis.
Café De Verbeelding wordt dus een café in een café. Wat precies moeten we ons er bij voorstellen? Jan heeft zich de afgelopen weken blaren op de tong gepraat en zijn vingers blauw geschreven om opzet en bedoelingen van Café De Verbeelding aan den volke te verklaren. Dat vraagt natuurlijk om een Horst-sweet-Horst top 5 van uitspraken van Jan Duijf (Venrayseweg Horst) over Café De Verbeelding. Komt-ie:

5. ‘Het wordt een platform voor het pleidooi. Iemand kan “de verbeeldingsklok” luiden en krijgt hiermee van het café de volle aandacht om zijn of haar verhaal te doen. Dit kan over de meest uiteenlopende dingen gaan. Over een internationale kwestie, maar ook over iets lokaals. Van kwesties als vluchtelingen tot iets ogenschijnlijk kleins om de hoek. Er kan een praatje gehouden worden, maar een filmpje of opvoering mag ook. De enige huisregel is dat de persoon die de klok luidt ook alle aandacht krijgt.’ (Hallo Horst aan de Maas, 27 augustus 2015)
4. ‘Een ontmoetingsplaats voor mensen die zich bekommeren om de wereld, voor friskijkers, andersdenkers en geïnteresseerden in een “avond uit met inhoud”.’ (Facebook, 22 augustus)

3. ‘Een soort Facebook maar dan live.’ (Dagblad De Limburger, 4 september)
2. ‘Waar klokkenluiders elders in de wereld hun leven niet zeker zijn, daar is degene die hier aan de bel trekt verzekerd van een luisterend gehoor. In Café de Verbeelding bestaat het aanbod uit gedachten, uit vragen, uit verwonderingen die men wil delen. Het gaat er om statements die toelichting verdienen, om veronderstellingen die om toetsing vragen, om onbegrip dat begrip verdient.’ (Facebook, 22 augustus)

1. ‘Een ontmoetingsplek voor friskijkers.’ (Dagblad De Limburger, 4 september)
Geen idee wat we ons nu precies moeten voorstellen bij Café De Verbeelding, maar mijn nieuwsgierigheid én mijn verbeelding zijn meer dan voldoende geprikkeld, dus ik vervoeg me donderdag om 20.00 uur bij Café De Verbeelding in café Cambrinus. Moet u ook doen!

Overigens ben ik van mening dat het altijd zo proactieve gemeentebestuur van Horst aan de Maas zich als de wiedeweerga en met inzet van al zijn vermogens moet inspannen om te stimuleren dat mensen die vaak worden aangeduid als ‘asielzoekers’, ‘gelukszoekers’, ‘migranten’ of ‘vluchtelingen’, in deze fraaie gemeente worden gehuisvest (en de lokale bevolking en politieke partijen van links tot rechts moet overtuigen van nut en noodzaak hiervan, mocht dit tegen de verwachting in nog nodig zijn).

maandag 7 september 2015

Intermezzo – Lei Martens (2) / Garage Martens

Verder over Lei Martens, Horster architect (1932-1978). In reactie op het stukje van vorige week (klik hier) vroeg J. me waarom ik de voetballoopbaan van Lei onvermeld had gelaten. Onvergeeflijk inderdaad. Lei was namelijk ook als voetballer bepaald niet de minste. Sterker: hij was eerste elftalspeler van Wittenhorst in de gouden jaren vijftig. Als middenvelder was hij van 1954 tot 1961 vaste kracht, hij kwam meer dan 150 keer in competitieverband uit in Wittenhorst 1.
Lei Martens (gehurkt uiterst links) op de foto met het kampioensteam van Wittenhorst dat in 1953 naar de tweede klasse promoveerde. Verder op de foto, staand van links naar rechts: Ger Boots, Jeu van Issum, Hay van Bergen, Paul Mol, Piet van den Heuvel, Frans Debruijn, Frank Boekesteijn, Piet Peeters en Lei Duijf. Midden van links naar rechts: Jan Houwen en Bèr Schatorjé. Gehurkt en zittend, van links naar rechts naast Lei Martens: Jozef Geurts, Piet Hesen, Mart van Issum en Teng Logtens. Klik op de afbeelding om haar te vergroten. Ze is afkomstig uit het archief van Wittenhorst.
Hoe verdienstelijk ook als voetballer, Lei Martens zal toch vooral blijven voortleven als ontwerper van gebouwen die vooruitstrevend te noemen zijn en getuigen van een moderniteit die in het naoorlogse Horst nog niet was vertoond. Zoals vorige week gezegd, wil ik een aantal van die gebouwen onder de aandacht brengen. Dat is mede mogelijk dankzij de bereidwilligheid van Martien Peters en zijn medewerkers van het gemeentelijk archief: zij diepten op mijn verzoek de bouwtekeningen en –vergunningen van een aantal door Lei Martens ontworpen panden op. Vooraf dient verder gezegd dat ik op architectonisch gebied niet meer dan een geïnteresseerde leek ben. Het gemis van Anthony Wijnen (klik hier) doet zich ook hier voelen.
Enfin, vandaag aandacht voor Garage Martens, gelegen op de hoek Doolgaardstraat-Van Douverenstraat, nu Autobedrijf Jos Willems geheten. Het ontwerp hiervan dateert uit de laatste fase van het scheppend leven van Lei Martens. De bouwvergunning werd verleend op 12 december 1966, dus het gebouw zal in 1967 of 1968 gereed zijn gekomen. Ik moet het nog in volle glorie hebben gekend, maar kan het me helaas niet meer helder voor de geest halen (foto’s uit de beginperiode zijn welkom!).
Anno 2015 heeft Garage Martens veel van haar glans verloren. De geparkeerde auto’s, de er aan de Venlosewegzijde tegenaan gekwakte woning en alle hekwerk benemen het zicht op de voorgevel van het pand.
Dichtgeplakte ramen doen de transparantie teniet. De als woongedeelte bedoelde bovenverdieping maakt een haveloze indruk. En het tientallen meters lange donkergrijze doek waarop in drie verschillende lettertypen de naam van het bedrijf is aangebracht, doet helemaal de deur dicht.
De bouwtekeningen vergelijkend met de werkelijkheid van nu, blijkt aan het pand zelf weinig veranderd. Maar van het ritme, de strenge symmetrie en de transparantie die uit de tekeningen spreken, valt nauwelijks nog iets te herkennen. Er is teveel dat afleidt – het gebouw heeft zijn dominantie, zijn overwicht op de omgeving verloren. Verworden van eyecatcher tot grijze muis. Alleen de gevel aan de Doolgaardstraatzijde heeft min of meer zijn waardigheid behouden.
Over het ontwerp heeft Lei Martens overigens flink in de clinch gelegen met de Welstandscommissie. Pas zijn vierde plan vond genade in de ogen van de commissie. Over het eerste ontwerp, ingediend op 9 september 1964 rapporteerde de commissie: ‘Afgezien van het feit dat de overgelegde tekeningen te summier zijn om een volledige beoordeling mogelijk te maken, kan nu toch reeds worden gesteld dat een dergelijke vorm in de gegeven situatie moeilijk aanvaard zal kunnen worden.’ De kladversie van die rapportage was nog dodelijker: ‘moeilijk aanvaard zal kunnen worden’ heette daarin ‘niet aanvaardbaar is’. Wat Horst door het ingrijpen van de Welstandscommissie door de neus is geboord? Durf ik niet met zekerheid te zeggen. Ik heb wel een vermoeden. In het betreffende dossier bevindt zich deze helaas ongedateerde tekening:
Moet welhaast de vorm zijn die ‘in de gegeven situatie moeilijk aanvaard zal kunnen worden’. Die Welstandscommissie toch.

Overigens ben ik van mening dat het altijd zo proactieve gemeentebestuur van Horst aan de Maas zich als de wiedeweerga en met inzet van al zijn vermogens moet inspannen om te stimuleren dat mensen die vaak worden aangeduid als ‘asielzoekers’, ‘gelukszoekers’, ‘migranten’ of ‘vluchtelingen’, in deze fraaie gemeente worden gehuisvest (en de lokale bevolking en politieke partijen van links tot rechts moet overtuigen van nut en noodzaak hiervan, mocht dit tegen de verwachting in nog nodig zijn).

Klein mysterie 671 – Zum Bahnhof (3)

Over het al dan niet vermeende verblijf van twee leden van de Rote Armee Fraktion (RAF) bij café Nellen ging het (klik hier). Na veel gezoek (klik hier) kwam ik erachter dat het nog niet gedigitaliseerde Dagblad voor Noord-Limburg hierover in september 1977 moest hebben geschreven. Met die vrij exacte wetenschap in het achterhoofd wordt zelfs het bekijken van microfiches die foto’s van krantenpagina’s bevatten – originele kranten zijn niet ter inzage – een feest. Binnen de kortste keren had ik, op bezoek in het Gemeentearchief Venlo, het betreffende artikel gevonden. Vrijdag 30 september 1977, opening van het Dagblad voor Noord-Limburg (klik op de afbeelding om haar te vergroten): 
Vanwege de slechte leesbaarheid van de kopie van het microfiche heb ik de voornaamste passages overgetikt:
‘Twee van de drie Westduitse vrouwen, die op verdenking van terroristische activiteiten in ons land worden gezocht, zouden zich in het afgelopen weekeinde in de omgeving van Horst-Hegelsom hebben opgehouden. Cafébezoekers en buurtbewoners menen het duo Angelika Speitel (25) en Sigrid Sternebeck (28) zaterdagavond rond half zes te hebben herkend in en rond café Snellen [sic] aan de Stationsstraat in Horst. (…) Volgens de ooggetuigen hebben de twee gezochte vrouwen zaterdagavond enige tijd voor het Horster café staan kijken, voordat ze naar binnen gingen. (…) “Ze spraken plat Duits en hadden allebei een tasje bij zich”, aldus de kasteleinsvrouw. Na wat gedronken te hebben ging het duo naar het station, dat op ongeveer honderd meter afstand van het café ligt. Daar is het tweetal met de trein afgereisd, naar verluidt in de richting Maastricht. Toen daarna via de televisie de foto’s van Speitel en Sternebeck werden getoond, herkenden enkele jongeren uit Sevenum [sic] de twee vrouwen. De Hegelsommers [sic] waren zaterdagavond rond half zes ook in het bewuste café geweest. Onmiddellijk belden de cafébezoekers de kastelein, die de twee vrouwen ook bleek herkend te hebben aan de hand van de foto’s. (…) Ook een buurtbewoner van het café zou de vrouwen hebben gesignaleerd. De politie heeft de informatie doorgestuurd naar Den Haag, waar alle tips in deze zaak worden verzameld en van waaruit een speciale recherchegroep opereert.’ 
Om dit krantenbericht op waarde te kunnen schatten, is enige achtergrondinformatie onontbeerlijk. De herfst van 1977 is de geschiedenis ingegaan als de Duitse Herfst. De terreur van de RAF bereikte dat najaar een hoogtepunt. Ook Nederland bleef niet gespaard. Op 10 september huurde een Duitse vrouw in Den Haag een auto. Al snel bleek dat ze bij het ophalen een vervalst rijbewijs had getoond. Toen ze de auto op 19 september kwam inleveren, waarschuwde de receptionist de politie. Die was snel ter plekke. Bij het zien van de drie agenten vluchtte de vrouw. De agenten zetten de achtervolging in. Op het moment dat een van hen de vrouw vastgreep, opende een onbekende man het vuur op de agent. Die viel gewond neer, waarop de vrouw samen met de man kon vluchten. Drie dagen later, op 22 september, vond in Utrecht een schietpartij plaats, waarbij brigadier Arie Kranenburg het leven liet. De dader werd gearresteerd. Het bleek te gaan om Knut Folkerts, lid van de RAF. Folkerts was hoogstwaarschijnlijk ook de man die in Den Haag op de agent had geschoten. De naam van de vrouw: Angelika Speitel. Samen met Sigrid Sternebeck werd zij tevens verdacht van betrokkenheid bij de schietpartij in Utrecht. Naar beiden ging daarom op 24 september 1977 een opsporingsbericht uit.
Is het mysterie nu opgelost? Voor een deel wel: duidelijk is nu waaraan café Nellen de bijnaam Zum Bahnhof te danken heeft. Ook de namen van de RAF-leden en de datum van hun (vermeende) bezoek aan café Nellen zijn boven water gekomen. En het vermoeden dat het Dagblad voor Noord-Limburg erover heeft bericht, blijkt te kloppen.
Vragen blijven er ook: wat dronken de vrouwen? Wat zat er in hun tasjes? Waren het nu Hegelsomse of Sevenumse jongeren die Speitel en Sternebeck meenden te herkennen? En helaas blijft de hamvraag vooralsnog eveneens onbeantwoord: waren het nu daadwerkelijk Speitel en Sternebeck die zich op zaterdag 24 september in café Nellen vertoonden? Of betrof het twee boven elke verdenking verheven Duitse vrouwen die hun treinreis hadden onderbroken voor een afzakkertje in een gemütliches Café en slachtoffer werden van de op dat moment in Nederland heersende hysterie? Wie het weet mag het zeggen, ik heb nog niet het begin van een antwoord. 

Misschien moet ik het de dames Speitel en Sternebeck gewoon vragen. Ze zijn namelijk allebei nog in leven. Angelika Speitel werd in 1978 gearresteerd en een jaar later onder meer wegens moord veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf. In 1989 verleende bondspresident Richard von Weizsäcker haar gratie. Sigrid Sternebeck vluchtte in 1980 naar de DDR. Na de val van de Berlijnse Muur werd ze veroordeeld tot 8,5 jaar gevangenisstraf.

Overigens ben ik van mening dat het altijd zo proactieve gemeentebestuur van Horst aan de Maas zich als de wiedeweerga en met inzet van al zijn vermogens moet inspannen om te stimuleren dat mensen die vaak worden aangeduid als ‘asielzoekers’, ‘gelukszoekers’, ‘migranten’ of ‘vluchtelingen’, in deze fraaie gemeente worden gehuisvest (en de lokale bevolking en politieke partijen van links tot rechts moet overtuigen van nut en noodzaak hiervan, mocht dit tegen de verwachting in nog nodig zijn).