maandag 16 december 2013

Klein mysterie 512 – Kasteelpark (4)

‘Hoe fantastisch zou het zijn als zo’n man ook eens in Horst aan de Maas aan de slag kon gaan’, schreef ik twee weken geleden over Christo. Ik fantaseerde over een Big Air Package in de Mèrthal (Maerthal), een muur van olievaten in de Peperstraat in Sevenum en ingepakte wandelpaden in de Schadijkse Bossen. Ik sloot mijn bespiegeling af met de verzuchting dat dit natuurlijk veel te ver out of the box gedacht was in een gemeente die al jaren geen budget meer heeft voor beeldende kunst.
Vrijdagmiddag. Ik fiets over de Wittebrugweg richting Nachtegaallaan. Aangekomen bij de parkeerplaats van sportpark Ter Horst val ik spontaan van m’n fiets. Zou het dan toch? … Christo? … In Horst? … Een reprise van zijn Wrapped Walk Ways in het Jacob Loose Park in Kansas City uit 1978?
Geen ingepakte wandelpaden in de Schadijkse Bossen maar in de Moelbaerenbos? … Fucking unbelievable! … Wordt in Horst aan de Maas dan toch wel degelijk out of the box gedacht? …
Mezelf en m’n fiets weer opgeraapt hebbend dringt langzaam het besef door dat ik weer eens slachtoffer ben geworden van m’n eigen verbeelding. Wat ik even aanzag voor een ingepakt wandelpad is een wandelpad dat zojuist is voorzien van halfverhardingsmateriaal, waarschijnlijk gralux. Geen tijdelijke inpakactie dus maar een permanente aantasting van de Moelbaerenbos aka Kasteelpark Ter Horst. De zoveelste. Wel een duurzame ongetwijfeld, want wat ze tegenwoordig ook uitvreten, duurzaam is het.
Zoals bij alles wat de laatste jaren in de Moelbaerenbos is uitgespookt luidt ook nu weer de vraag: waarom? Waarom kan dat bos niet eindelijk eens met rust worden gelaten? Waarom moet ook een van de laatste stukken Moelbaerenbos met tenminste nog een héél klein beetje het karakter van bos, zo nodig worden opgeparkt?
Ik kan het me nauwelijks voorstellen, maar voorziet die halfverharding in een behoefte? Van wie dan? Van de gebruikers van het bos? Van de Horst-op-de-kaartzetters? Van het Horster Landschap dat hier op 27 december een verlichte kerstwandeling organiseert?
Of is het een onderdeel van de als-het-maar-netjes-is-beweging die sinds enkele jaren door Horst aan de Maas raast? Want nee, netjes is zo’n bos inderdaad niet. Modder, blaadjes die op de grond vallen, bomen die schots en scheef staan, afgewaaide takken – het kan allemaal veel netter. Modder is nu grotendeels geëlimineerd. Het wachten is op de pensionado’s die er een eer in stellen als de blaadjes vallen het zaakje schoon te blazen. Moet je eens kijken hoe netjes het bos dan oogt!
Weet je, Horst aan de Maas verdient helemaal geen Christo.

Top 5 – Horster kappersgedichten

‘Poetry in hair and beauty’ luidt de slogan van kapsalon Francis aan de Gebroeders Van Doornelaan in Horst. Poetry in hair and beauty. Vertaald: poëzie in haar en schoonheid. Je moet het maar willen, zo’n gedicht in je haar. Lijkt me een hoop gedoe: één zuchtje wind en de vogel is gevlogen. En wil je een muts of pet opzetten, zit dat gedicht natuurlijk weer in de weg. Leest zich ook niet gemakkelijk, zo’n in het haar verstopt gedicht. Waar laat je je gedicht trouwens bij het haren wassen?
Of zie ik teveel beren op de weg? Sta ik er onvoldoende voor open? Zit m’n ontbrekende antenne voor poëzie me weer eens danig in de weg?
Komt zo’n slogan nu zomaar uit de lucht vallen? Om de dooie dood niet! Ik beschouw poetry in hair and beauty als een min of meer logisch voortvloeisel van een van de mooiste tradities die we in Horst kennen: die van de dichtende kapper. Ze rijmen en dichten zonder hun hemd op te lichten. Naar het schijnt is Martinus Janssen (‘Schaer Tiên’) er in de jaren twintig van de vorige eeuw mee begonnen en tot op de dag van vandaag leeft deze traditie voort, hoewel het er de laatste jaren een beetje op begint te lijken dat de dichtende kapper over z’n hoogtepunt heen is.

Hét publicatiemedium voor de dichtende Horster kappers is sinds jaar en dag carnavalskrant De Klos. De voorganger van Francis, Leo Nooyen, openbaarde daarin in 1991 bijvoorbeeld dit meesterwerkje:

‘Vakmanschap is meesterschap’
Ma … 3 daag doon we ‘vak’ en ‘meester’ aan de kant
Ná … de carnaval stoan weej war kloar vur iedere klant

Maar Leo staat zoals gezegd bepaald niet alleen. De Horst-sweet-Horst top 5 van Horster kappersgedichten uit De Klos:

5. Actuelle, 2002:
Komde os taege mit de carnaval
denk da ni aan ow haor!
Veur os is ’t zonneklaor
3 daag staon weej op de kop
dao nao zien weej wèr top!

4. Hub Fashion, 1992:
Vur ieder sort hoar
brengt Hub Fashion en kapsel kloar

3. Happy Hair, 1981:
Wilde mit karnaval mit ów hoar gen geleur
maake weej ów efkes en knotsgekke kleur
Weej doan dát ni mit gewaeld
en ’t kost ów weinig gaeld
Geej kriegd de nuëdige flair
mit en kapsel ván Happy Hair
Dus nou ni langer gewâcht
got má noa Herstroat 8

2. Haarmode Leo Nooyen, 1988:
Vur enne moëje kop hoar
stoan ze beej Nooyen vur ôw kloar

1. Kapsalon Modern, 1981:
Hedde ów hoar met carnaval gaer moëj,
weej legge ze vur ów wir in de ploëj
De tekstanalyses laat ik graag aan u over.

Klein mysterie 511 – Leesplankje (5)

Het Horster Laesplaenkske blijft tot reacties leiden. Nu weer van Riek Versteegen-Peeters. Met haar echtgenoot Lei bekeek ze het leesplankje en dat leidde tot de volgende antwoorden op de vraag welke van de achttien daarop vermelde woorden zij nog kennen en gebruiken:
‘Slaat, iëmer en taffeltrek niet: dat was slaai, emmer en laai.
Moer, kappes, vrommes niet meer: moer gebruik je niet meer al staat er bij ons op stal nog wel een moer, kappes daar maakte je zuurkool van en vrommes is volgens mij een beetje negatief.
Jiets, kwekvoars, kwakel, moelbaer, piers, zoebele, moêtwöärm, liste, kieps en wek: deze woorden worden bij ons gewoon gebruikt.
Kierke, esbaere, doorslaag: sommige woorden gebruik ik regelmatig zodat ze niet verloren gaan.’
Zo langzamerhand dringt zich toch de vraag op of de samenstellers van het Laesplaenkske niet de mist zijn ingegaan met slaat: niemand die tot dusverre heeft gereageerd gebruikt het. Wel mooi dat ook Riek en Lei nog kwekvoars-zeggers zijn. En esbaere (niet op het leesplankje trouwens) gebruik ik om dezelfde reden als Riek en Lei: opdat het niet verloren gaat. Dat je vaak niet begrijpend wordt aangekeken als je het woord laat vallen, heb ik (en ik neem aan ook Riek en Lei) er graag voor over. Al is het twijfelachtig of het enig effect heeft. Als de initiatiefnemers van Aardbeienland hun onderneming nou eens gewoon Esbaereland hadden genoemd, zou de toekomst voor esbaer er al een stuk zonniger hebben uitgezien.
Terug naar Riek. Ze mailde me ook een prachtig verhaal van Jan Verheijen (‘Jan ván Teng’) waarin een kierke een hoofdrol speelt. Jan (1934-2008) schreef dit verhaal in 2004, kort na het overlijden van de moeder van Riek, Mie Peeters-Hoeijmakers (1918-2004). Met toestemming van Riek, waarvoor ik haar bijzonder dankbaar ben, publiceer ik het hier (klik op de afbeelding om haar te vergroten):
Nadere informatie van Riek leerde me nog dat het verhaal zich afspeelt aan de huidige Venrayseweg, zo ongeveer tussen de huidige Noordsingel en Rembrandtstraat. De familie Hoeijmakers woonde in de zogeheten Engelewei, vandaar de bijnaam van de opa van Riek: Engele Petrannes. De familie Verheijen was de ‘doënste noabere’ van de familie Hoeijmakers en woonde destijds in dit huis:

Intermezzo – Tot Ons Plezier!

Wat dit nu weer voor gebouwtje is? Dit zijn de voormalige kleedlokalen van de voormalige voetbalvereniging TOP’27 uit Tienray, gelegen bij het voormalige speelveld achter het voormalige station in Tienray.  
Waarom Tienray een Hay Thiesenpedje heeft? Omdat Hay Thiesen, na jarenlang eerste elftalspeler te zijn geweest, ook nog een eeuwigheid bestuurslid en elftalleider en grensrechter van het eerste elftal van TOP’27 was. Als eerbetoon werd bij zijn afscheid het achter zijn woning gelegen pad, dat grenst aan sportpark Hoogveld, naar Hay vernoemd.
Wat dit voor zwaar getraliede semipermanente keet is? Dit is de zogeheten Forcadent, die lange tijd dienstdeed als materialenhok van TOP’27. Forcadent is een everzwijn dat voorkomt in de fabel Van den vos Reynaerde. De keet kreeg deze naam omdat ze bij aankomst een sticker bleek te bevatten met het opschrift ‘Forcadent’. De tralies voor ramen en deuren werden aangebracht na herhaaldelijke vernielingen.
Bovenstaande mij voorheen onbekende wijsheden ontleen ik stuk voor stuk aan Tot Ons Plezier! – De geschiedenis van Tienrays voetbalvereniging TOP’27. Dit kostelijke, 177 pagina’s tellende boek verscheen op 27 november, ruim drie jaar nadat aan het bestaan van TOP’27 een einde kwam door een fusie met de voormalige aartsvijand Swolgense Boys.
Auteur Harrie Raaijmakers is erin geslaagd werkelijk elk detail uit de geschiedenis van Tienrays trots op te diepen. En als ik zeg ‘elk detail’ bedoel ik ook elk detail. Of het nu om de in 1996 geplaatste luifel voor het tassenrek buiten de kantine gaat, om de opbrengst van een in 1954 gehouden loterij voor de aanschaf van een bal (36,40 gulden) of om de reden waarom in 2006 de shirts van het tweede elftal moesten worden vervangen (ze waren aangevreten door muizen): het stáát erin!
Zo’n verzameling feiten en feitjes kan al snel vermoeiend worden. Toch is dat bij Tot Ons Plezier! niet het geval. Juist al die details brengen de club en haar leden tot leven. Dit geldt eveneens voor de honderden, gedeeltelijk in kleur afgedrukte foto’s. Voor wie het allemaal heeft meegemaakt moet het een feest der herkenning zijn. Dat het boek bijvoorbeeld ook Horstenaren wier wortels slechts voor een kwart in Tienray liggen (zoals ondergetekende) zal aanspreken, heeft trouwens óók te maken met de fraaie vormgeving, waarvoor Trudy Michels verantwoordelijk is.
Een apart boek zou nog te schrijven zijn over de trainers van TOP’27. Moeten we Harrie geloven – en waarom niet? – dan zaten daar rare portretten bij. Zoals Wiel Smits (trainer van 1982 tot 1984) met z’n Arabische sprongen: ‘Looppas en dan met twee benen vooruit omhoog springen en met de handen de voeten aantikken. Na de eerste sprong lag iedereen op de grond.’ Hay Cox (1986-1988) maakte het zo mogelijk nog bonter: ‘Rondjes rennen met colaflessen in de hand. Toen de spelers vroegen wat het nut hiervan was zei Hay: “Geen idee, leek me wel leuk.”’ 
Willen de Tienraynaren er overigens voor zorgen dat de voormalige kleedlokalen bij het voormalige speelveld én de Forcadent nooit verloren gaan? En als ze toch conserverend bezig zijn laat ze dan ook alsjeblieft de dug-outs op sportpark Hoogveld voor het nageslacht bewaren.

vrijdag 13 december 2013

Klein mysterie 510 – Leesplankje (4)

In de begeleidende e-mail bij zijn reactie op het stukje over het Horster leesplankje deed Ger Gubbels de suggestie een aantal mensen rechtstreeks te benaderen met de vraag welke woorden van het Laesplaenkske zij kennen en (nog) gebruiken. Prima suggestie natuurlijk en dus heb ik de door Ger genoemde personen om een reactie gevraagd. De eerste die  reageerde was Piet Meijers: Neerlandicus, Horstenaar van geboorte maar al een jaar of vijftig woonachtig in Sittard en omgeving. Piet is voor mij ‘oom Piet’, hetgeen de familiaire toon in zijn reactie verklaart. Net als bij Ger onthoud ik me ook bij hem voorlopig even van commentaar, al moet me wel van het hart dat het me deugd doet dat ook hij kwekvoars-zegger blijkt te zijn (én kwekvoarsenbemmel-zegger – wat mij dan weer niets zegt). Maar goed, hier de reactie van Piet:
‘Na je eerste ‘laesplenkske’ had ik al de aanvechting om te reageren, maar ik werd weerhouden door de wetenschap dat ik het Horster al bijna zestig jaar nauwelijks gebruik. Verleerd heb ik het niet. Ik denk dat mijn Horster nog altijd redelijk is. Niemand kan dat trouwens beter beoordelen dan jij, want je bent vrijwel de enige met wie ik het nog met enige regelmaat spreek. Maar ik denk ook dat het een soort geconserveerd Horster moet zijn en dus weinig zegt over het eigentijdse gebruik van de woorden van het ‘plaenkske’. Maar zo’n directe oproep kan ik niet naast me neerleggen en dus hier mijn reactie.

Het is misschien goed om vooraf te zeggen dat er thuis wel Horster gesproken werd, maar niet door mijn vader die van Meerssen kwam en zich het Horster nooit echt eigen gemaakt heeft. Of dat nog invloed heeft gehad op de zuiverheid van mijn dialect, weet ik niet.
Er zijn twee woorden die ik mij niet herinner ooit gekend te hebben: (taffel)trek en snuutje. Snuutje is een mooi woord: jammer dat ik het nooit heb kunnen gebruiken. Daar is een kusje toch niets bij. Van de andere kant: als de tijd van de kusjes voorbij is en het tijd wordt voor de serieuzere kus, wat doe je dan met het snuutje? Aan de trek heb ik niets gemist, lijkt me.

De andere woorden ken ik dus wel, maar ik gebruikte ze lang niet allemaal. Sommige had ik nooit nodig. Zo hadden wij thuis geen moer, om de eenvoudige reden dat er op elektrisch gekookt werd. Mijn ouders, voor jou opa en oma, waren modern, en mijn vader had in dit geval ook nog het voordeel – letterlijk – dat hij bij de Stroomverkoopmaatschappij werkte. Ik herinner mij het woord trouwens zelf als moor, van de andere moor (muur) onderscheiden doordat het een valtoon had. Ook kierke had ik nooit nodig.
Woorden als moetwäörm en liste of haelpe waren toen naar mijn idee al zo verouderd dat ze door mijn generatiegenoten nauwelijks meer gebruikt werden. Zelf zei ik mol en bretels, altijd meervoud: één bretel of list bestond (en bestaat) natuurlijk niet. In dit rijtje passen misschien ook iëmer en slaat. Het betere Horster, maar ik zei toch emmer en slaaj. Hoewel jiets wel nog heel gangbaar was, zei ik zelf normaal mus. Koarezeiker was overigens een mooi synoniem, maar dat zal het afgelegd hebben omdat het toch iets gekunstelds had en misschien ook te lang was in vergelijking met jiets. Vrommes gebruikte ik wel, maar niet zo vaak. Het was een woord met een lading, daar zat iets van appreciatie of juist afkeuring in, wat het onderscheidde van het neutrale vrouw.
Alle andere woorden hoorden tot mijn normale vocabulaire en zou ik ook nu nog zo gebruiken als ik ze nodig had. Zelfs kwekvoars en kwekvoarsenbemmel.’

woensdag 11 december 2013

Klein mysterie 509 – Kippen

De Meerlose pluimveehouder en voorzitter van de Limburgse Land- en Tuinbouwbond (LLTB) Noud Janssen twitterde gisteren: ‘Uitbraak vogelgriep Groningen Scheemda; bedrijf met biologische hennen met uitloop. Kippen buiten is griezelig voor gezondheid mens en dier.’ 
Weet je wat nog veel griezeliger is voor de gezondheid van mens en dier? Dat (nagenoeg) niemand aanstoot neem aan zo’n schaamteloze Umwertung aller Werte. Veel cynischer moet het allemaal toch niet worden. Bah, bah.  

maandag 9 december 2013

Klein mysterie 508 – Leesplankje (3)

Horst-sweet-Horst had er al stiekem op gehoopt en ontving deze week inderdaad een uitvoerige reactie van Ger Gubbels op het stukje over het Horster Laesplaenkske. Hieronder wordt ze weergegeven. In afwachting van verdere reacties (u kunt in de loop van de week nog minimaal één uitvoerige reactie verwachten) laat ik mijn eigen commentaar voorlopig even achterwege, al wil ik wel alvast kwijt dat het me van Ger tegenvalt dat hij een kwekker-zegger is. En vörke als meervoud van dat ding waarmee je eet? Wat zullen we nou krijgen zeg?

Enfin, hier komen ze, Gers bijzonder lezenswaardige beschouwingen bij de achttien woorden van het Horster Laesplaenkske:
moêr: vroeger veel gebruikt. Bij ons stond er altijd een moêr op het fornuis, want dan had je altijd warm water (tenzij het fornuis niet brandde). Het woord fluitketel hebben we nooit gebruikt. Tegenwoordig bestaat het woord niet meer, omdat het ding er ook niet meer is
kappes: nooit gebruikt. Het was altijd koël of mós
jiets: veel gebruikt, kaorezeiker nooit (of als curiositeit). Tegenwoordig altijd mus, behalve als we de mus negatief benaderen, dan zijn het weer ‘die verrekte jietse’
kwekvaors: vroeger wel gebruikt, maar kwekker nam het gauw genoeg over. Tegenwoordig nauwelijks meer, omdat je geen kwekkers meer ziet of hoort. Was kwekväörs trouwens het meervoud?
kwakel: vroeger en nu, al was het maar, omdat zo’n ding nou eenmaal meer op een kwakel lijkt dan op een dennenappel
moelbaer: nooit gebruikt, behalve als voorvoegsel bij ‘-bos’
kierke: veel gebruikt. Volgens mij (van de boerderij) is kierke geen synoniem voor bag. Een kierke is jonger, een kierke kon je “knoevele”, een bag was daar te groot voor en stonk ook. Een kierke rook.
vrommes: vroeger veel gebruikt, tegenwoordig ook nog wel, maar dan met name tussen oktober en maart (als ik weer meer dialect denk: dan komen ook weer de telders en de verkette, die de rest van het jaar gewoon borde en vörke heten)
taffeltrek: nooit gebruikt. Onze buren in Melderslo wel en ik vond het toen al een bijzonder woord
piers: vroeger en nu. Perziken bestaan ook, maar dan op sap
zoebele: vroeger en nu. Uniek  woord, niet vervangbaar door één Nederlands woord. Zoebele is een combinatie van (lolly)likken, (op het touwtje-van-je-muts) sabbelen, (dropje)zuigen en duimen
iëmer: vroeger altijd, nu nooit meer
moêtwäörm: gebruik ik nooit (terwijl mijn vader volgens mij nooit “mol” heeft gezegd). Misschien een leuk programma-idee voor de Reindonk: “Wie is de moëtwäörm?”, gepresenteerd door Linda de Moêtwäörm
liste: vroeger altijd. Tegenwoordig draag ik “’ne reem um de bóks op te halde”. Het alternatief bretels heb ik nooit gebruikt (evenmin als het, denk ik, nog oudere haelpe)
snuutje: nooit gebruikt, ken het wel, vond het toen al een prehistorisch woord
kieps: veel gebruikt, vroeger en nu. Dat komt ook omdat we bij de harmonie bij buitenoptredens altijd de “kieps” op moesten. Het woord kieps heeft lang standgehouden ten opzichte van de pet. Tegenwoordig speelt de harmonie blootshoofds, dus zal het woord kieps binnen een aantal jaren verdwijnen
slaat: heb ik nooit gezegd, vroeger wel gehoord, maar niet vaak. Oppe Melderse was het meestal “slaaj”, volgens mij
wek: toen en nu. Vroeger was “wek” witbrood en “broëd” roggebrood (in elk geval bij ons). Als je dan te veel hagelslag op je boterham had, moest er broëd op. Tegenwoordig zeggen we bijna altijd wek, zelden brood met af en toe een (Venrayse) mik er tussendoor.

Samengevat:
- slaat, snuutje, taffeltrek, moelbaer, moêtwäörm en kappes nooit gebruikt
- kwekvaors, kierke, iëmer wel gebruikt, tegenwoordig niet meer
- de overige woorden komen nog regelmatig in mijn vocabulaire voor

Intermezzo – Wieldoppen (1)

Hoogste tijd het weer eens over al dan niet verloren wieldoppen te hebben. Van de Afhangweg en de Laagheideweg belanden we via Alabama en de Venloseweg uiteindelijk op de Roothweg in Meterik. Bent u er klaar voor?

Vergis ik me of waart er inderdaad een nieuwe trend door verlorenwieldoppenland? Op grond van mijn twee meest recent gespotte verloren wieldoppen (Afhangweg en Laagheideweg), kom ik tot de conclusie dat de opgehangen verloren wieldop aan een opmars bezig is ten koste van de rechtopgezette verloren wieldop. Zal wel iets van doen hebben met de attentiewaarde.
Naar verluidt zou het Gilde der Verlorenwieldoprechtopzetters gezien deze ontwikkeling zelfs overwegen zijn naam te veranderen in Gilde der Verlorenwieldoprechtopzetters en -hangers. We laten ons maar verrassen.  
In de Verenigde Staten, althans in de buurt van Tuscaloosa (Alabama), was het al in 1997 een goed gebruik verloren wieldoppen op te hangen. Dat maak ik tenminste op uit deze foto die ik aantrof op bladzijde 134 van William Christenberry, een verrukkelijk boek uit 2002 vol foto’s van de enkele maanden geleden in mijn leven verschenen Amerikaanse fotograaf en beeldend kunstenaar:
Verloren velgen zie je bij ons niet zo vaak zomaar langs de weg liggen. Wat niet wegneemt dat je ze ook hier wel eens in het wild tegenkomt – zelfs in Horst. Wat dacht u van dit velgenkunstwerk bij de entree van Van Wylick Richt- en Lastechniek aan de (Horster) Venloseweg?
Toch verbleekt de velgeninstallatie aan de Venloseweg volkomen bij de uit auto-onderdelen opgebouwde figuur die de toegang bewaakt tot autobedrijf Gebroeders Hofmans aan de Roothweg in Meterik.
Hoewel Peter Janssen me er alweer enkele jaren geleden over tipte, kwam het er eerder niet van ’m hier onder de aandacht te brengen. Hetgeen niet wil zeggen dat ik dit kunstwerk niet waardeer: ik vind het juist fantastisch. De naam van de schepper is mij helaas onbekend. Niet uit te sluiten valt dat het om een uit de hand gelopen stukje huisvlijt gaat, maar dat zegt uiteraard niets over de kwaliteit ervan. Zet het in het Stedelijk, het Van Abbe of het Museum of Modern Art en ik weet zeker: de bezoekers staan er met open mond naar te kijken. Trash art in de beste tradities.  
Merk overigens wel op dat Automan de afgelopen jaren ergens dat blok aan z’n linkerbeen is kwijtgeraakt:
P.S. Vanmiddag kwam ik tot de trieste ontdekking dat Automan intussen (de foto hierboven dateert van 15 november) behalve het blok aan z’n been ook een groot deel van z’n gezicht is kwijtgeraakt en dat ie bovendien geveld is. Er zal toch wel iemand zijn die zich om ’m bekommert?

Intermezzo – Gemeenteraad (4)

Als voor het eerst in drie generaties weer eens een Moorman ergens burgemeester wordt, wil je daar wel voor uit je luie stoel komen. Dus reisde ik op 4 november af naar Heesch, waar Wim van de Donk, commissaris van de koning in Noord-Brabant, nicht Marieke als burgemeester van de gemeente Bernheze installeerde. Natuurlijk ging het vooral om Marieke, maar behalve van haar was ik ook diep onder de indruk van de toespraak van Wim van de Donk. Ogenschijnlijk uit de losse pols schetste deze CDA’er (!) de problemen waarvoor het openbaar bestuur in deze tijd staat. Hij benadrukte daarbij het belang van tegenwicht bieden: niet blind voor het eigen gelijk gaan, maar luisteren en handelen naar tegengeluiden.
Van de Donk refereerde in zijn toespraak aan de enkele dagen eerder door Herman Tjeenk Willink uitgesproken Bart Tromplezing. Daarin zette de voormalige vicepresident van de Raad van State inderdaad eveneens een aantal puntjes op de i: ‘De politiek is “verbestuurlijkt” en de politieke functie uitgehold; de inhoudelijke deskundigheid binnen het ambtelijk apparaat is teruggelopen en het wezen van de bureaucratie aangetast; publieke en private verantwoordelijkheden vloeien in elkaar over, waardoor iedereen gedeeltelijk verantwoordelijk is, maar niemand op het geheel aanspreekbaar; burgers worden als klanten beschouwd, terwijl tegelijkertijd op hen wordt gerekend als ‘vrijwillige’ mantelzorgers, objecten in plaats van subjecten.’

De verleiding is groot hier verder te strooien met citaten uit de lezing van Tjeenk Willink. Laat ik echter volstaan met: ‘Bij onzekerheid krijgen niet alleen bevolkingsgroepen maar ook politieke stelsels de neiging naar binnen gekeerd te raken. Binnen het stelsel wordt steeds meer dezelfde taal gesproken, langs dezelfde lijnen gedacht, van dezelfde vooronderstellingen uitgegaan, in dezelfde sturingsmogelijkheden geloofd. Tegengeluiden dringen moeizaam door en worden gemakkelijk genegeerd. Er is immers eerder teveel dan te weinig informatie.’
De afgelopen weken heb ik vaak aan de woorden van Wim van der Donk en Herman Tjeenk Willink moeten denken. Floriade, Regio Venlo, Greenport, Nieuw Gemengd Bedrijf en noem verder maar op. Allemaal miljoenenprojecten waarop de democratische controle ernstig tekortschiet (dan wel tekortgeschoten is) en tegengeluiden stelselmatig zijn (dan wel worden) genegeerd en zijn (dan wel worden) weggeregisseerd. Laten we vooral ook het vermeende Venlose mikwe niet vergeten. En de verdampte, exorbitante 875 duizend euro die de provincie Limburg in het binnen een jaar failliete Vershuys stak. Geen haan die ernaar kraaide totdat de Zuidelijke Rekenkamer afgelopen dinsdag met een onthullend en onthutsend (waar hebben we dat eerder gehoord?) rapport kwam. 
Of het nu om Tweede Kamer, Provinciale Staten of gemeenteraden gaat, het patroon is overal en telkens hetzelfde: vertegenwoordigende lichamen die falen in hun controlerende en toezichthoudende taken, gedwee aan de leiband van bestuurders lopen en doof zijn voor dissidente geluiden. Over Horst aan de Maas gesproken: elke gemeenteraads- en commissievergadering weer proef je de irritatie van de coalitiepartijen, het CDA voorop, als de oppositiepartijen het wagen een kritisch vingertje op te steken. Wat denken D66 en SP wel? Hoe durven ze? Waar zijn ze toch mee bezig?
Ik geef onmiddellijk toe: de toon van de oppositiepartijen is niet altijd passend, ze zoeken soms spijkers op laag water, ze verzanden wel eens in details en nog een aantal van die dingen. Maar probeer daar nou eens doorheen te kijken. Godweet schuilt er af en toe ook iets zinnigs in wat D66 en SP te berde brengen. Erken dat. Doe er iets mee. En neem vooral niet je toevlucht in onzinnige procedurele haarkloverij, zoals CDA-fractievoorzitter Rudy Tegels afgelopen week weer eens deed toen het in een commissievergadering over de Floriade ging.
En de nummer 26 van de CDA-kandidatenlijst voor de komende gemeenteraadsverkiezingen mag dan wel beweren dat elk weekend handtekeningen ophalen geen beter Horst aan de Maas oplevert, altijd maar weer ja en amen knikken doet dat nog veel minder.