Intermezzo – Kevin Keegan

Kevin Keegan overleden. Dé verpersoonlijking van het Engelse voetbal van de jaren zeventig is niet meer. Het overlijden van een voetballer is doorgaans niet iets om op Horst-sweet-Horst bij stil te staan. Het overlijden van Kevin Keegan is dat wel. Waarom? Vanwege diens al dan niet vermeende connectie met Horst aan de Maas, en meer in het bijzonder met Melderslo.

Jongetjes van nu willen Messi, Lamine Yamal, Haaland, Mbappé of Olise zijn. Jongetjes in het midden van de jaren zeventig wilden Cruijff, Keizer, Neeskens, Van Hanegem (ik) of Krol zijn. Of Kevin Keegan.

Best kans dat Keegan tot mijn buitenlands idool zou zijn uitgegroeid als ik hem ooit live in actie had gezien. Helaas is mijn trieste lot dat ik Keegan tot drie keer toe net ben misgelopen: in Amsterdam, in Mönchengladbach en in Melderslo. In Amsterdam zag ik Ajax in augustus 1977 aantreden tegen Liverpool. Liverpool dat in mei onder aanvoering van Keegan voor de tweede keer op rij Engels kampioen was geworden. Maar een maand later was de vogel gevlogen: King Kev verkaste naar HSV. In Mönchengladbach zag ik de lokale trots, Borussia, begin jaren tachtig spelen tegen HSV. Borussia moest het toen al vele jaren stellen zonder mijn buitenlandse idool, Günter Netzer. Bijna net zo erg was dat Keegan Hamburg inmiddels had verruild voor Southampton.

Keegan missen in Amsterdam en Mönchengladbach is nog tot daaraan toe. Maar in Melderslo? Op vijf minuten rijden, tien minuten fietsen, een half uurtje lopen van mijn huis? Onvergeeflijk! Eerlijk gezegd heb ik lange tijd niet geweten dat Mighty Mouse Melderslose voetbalgrond heeft gekust. Ja, dat Frank Rijkaard, Johan Neeskens, Sjaak Swart, Gerrie Mühren en John Rep de Paradijsvogels ooit vereerden met een bezoek (klik hier en hier) was me niet ontgaan. Dat de tweevoudig Europees voetballer van het jaar in zijn Hamburgse periode eveneens Melderslo aandeed, hoorde ik pas enkele jaren geleden. Van een door en door betrouwbare Horstenaar. Hij, een jaar of tien, was er zelf bij geweest. Sterker nog: hij had die middag een handtekening gekregen van Kevin. Alleen zó zonde dat die handtekening op een bepaald moment was kwijtgeraakt…

Intermezzo – Koeltekaart

Zitten we nu in de tweede? De derde? Of toch alweer de vierde? Hittegolven volgen elkaar tegenwoordig in zo’n hoog tempo op, dat het lastig is de tel bij te houden. Hoe dan ook neemt de behoefte aan koelte elke zomer toe. Wat mogen we ons dan toch weer gelukkig prijzen dat we in Nederland wonen. Want Nederland zou Nederland niet zijn als het niet over een heuse Afstand-tot-koeltekaart zou beschikken (klik hier).

Op de Afstand-tot-koeltekaart kan je van nagenoeg elke woning of gebouw in Nederland zien hoe groot de afstand is tot een koelteplek (hier vooral opgevat als een schaduwrijke plek). ‘Elk huis zou een aangename en aantrekkelijke koele plek moeten hebben binnen 300 meter loopafstand’, zeggen de kaartmakers. Koele plekken zijn paars gekleurd, woningen en gebouwen op een afstand tot 300 meter van een koele plek zijn groen gekleurd. Woningen en gebouwen die verder weg liggen, zijn rood of oranje gekleurd.

Op de kaart valt beslist het een ander af te dingen. Inzoomend op Horst aan de Maas zijn er evengoed globaal enkele voorzichtige conclusies te trekken. Zo valt op dat je als koeltezoekende inwoner van Sevenum beter in Sevenum-Oost dan in Sevenum-West kan wonen.

In Horst is het precies andersom: daar is nagenoeg het hele gebied tussen Van Douverenstraat, Hoofdstraat, Steenstraat, Jacob Merlostraat, Deken Creemersstraat en A73 rood of oranje gekleurd. Een reden te meer om van de voormalige Weisterbeeklocatie een groene oase te maken, mag je hopen.

Mijn favoriete Horster wijk, de Norbertuswijk, kleurt tot mijn grote genoegen nagenoeg helemaal groen.

In America en Tienray kunnen koelteminnaars eveneens hun hart ophalen: daar zijn in het centrum slechts enkele woningen te vinden die niet groen gekleurd zijn.

Tot de meest beklagenswaardige gemeentenaren behoren de bewoners van de Driekooienweg in Evertsoord. Slechts aan het begin en einde van deze ellenlange weg zijn wat woningen groen gekleurd.

De makers erkennen zelf overigens dat je de kaart niet te absoluut moet zien: ‘Er zijn meer definities van een koele plek.’ En:

‘De afstand-tot-koeltekaart geeft een eerste inschatting van de locatie van koele plekken en van de afstand tot deze plekken. Maar van deze koele plekken is niet bekend of het ook aangename plekken zijn. Daarvoor is verder onderzoek nodig.’

Dus wees alsjeblieft een beetje lief voor de kaart en haar makers, bewaar je koelte en bespaar ons verhitte klimaatdiscussies.

Intermezzo – Scholekster

Als kind ging ik op zondagochtend steevast en rundje ri-je met m’n vader. We hadden een min of meer vaste route: de Paes, de Schaak, het gebied waar nu Loohorst ligt (waar het stikte van de konijnen), het Grauwveen en ten slotte de Peel tussen Griendtsveen en Helenaveen. Stapvoets over onverharde wegen die inmiddels alweer decennialang ontoegankelijk zijn voor gemotoriseerd verkeer. We zagen vogels die je in deze regio tegenwoordig niet of nauwelijks meer ziet. Denk aan de wulp, de grutto, de patrijs. Andersom kan ik me niet herinneren dat we toen ook maar één keer een grote zilverreiger (‘witte reiger’), een ooievaar of een raaf zijn tegengekomen, vogels die vandaag de dag in deze contreien redelijk algemeen zijn.

Een zeldzame verschijning in die tijd was de Haematopus ostralegus ofwel scholekster. Waarschijnlijk vanwege z’n zeldzaamheid én z’n oranjerode snavel was de scholekster – samen met de wulp (vanwege z’n naam en z’n gekromde lange snavel) – mijn favoriete vogel. Hoewel de scholekster hier tegenwoordig in groteren getale voorkomt en intussen de raaf voor mij aan de top van het vogelrijk staat, is mijn fascinatie voor de scholekster nooit verdwenen.

Wat bijdraagt aan mijn sympathie voor de scholekster, is dat ik altijd een beetje met ‘m te doen heb. Misschien ontmoet ik ‘m op de verkeerde momenten, maar in mijn nabijheid brengt-ie doorgaans een luid, schel, hoog, piepend geluid voort. Laatst ook weer toen een luidruchtig koppel me op de Spoorweg in Hegelsom hoog in de lucht passeerde. Wat was er aan de hand? Had het te maken met mijn aanwezigheid? Waren ze boos, bang, verontrust, nerveus? Of is dit een te menselijke interpretatie? Kan het zijn dat wat ik voor een klaagzang houd voor een scholekster juist een uiting van welbehagen is?

Een tweede reden waarom ik een beetje te doen heb met de scholekster, is dat ik ‘m tegenwoordig vaak aantref op of in de nabijheid van oerlelijke akkers. Akkers met een vloerbedekking van zwart landbouwplastic waarop gewassen worden geteeld. Het beeld van kinderen die ver weg in een arm land dag in dag uit op een onafzienbare vuilnisbelt rondscharrelen in een poging te overleven, is dan nooit ver weg. Waaraan hebben die kinderen dat te danken? Waaraan heeft zo’n mooie, statige vogel dat te danken? Je gunt ‘m toch een sappig weiland of plasdrasgebied? Of is de scholekster net zo’n opportunist als de mens? Gaat ook hij liever voor snel gewin? Dient het gemak niet alleen de mens maar ook de scholekster?

Intermezzo – Franz Clemens op bezoek bij Napoleon (1)

Gevleugelde uitdrukking dezer dagen: Parijs is nog ver. Vroeger was Parijs nog veel verder. Toch haalde de laatste bewoner van kasteel Huis ter Horst, Franz Clemens von Fürstenberg (1755-1827), Parijs. En wel in 1804. Samen met z’n broer Theodor. Om er de kroning van Napoleon tot keizer van Frankrijk bij te wonen, een 8,5 miljoen frank kostende ceremonie met meer dan twintigduizend gasten.

Napoleon in 1806 op de keizerlijke troon, geschilderd door Jean-Auguste-Dominique Ingres 

Als president van het kanton Weiden ontving Theodor Hermann von Fürstenberg (1772-1828) begin november 1804 een uitnodiging om aanwezig te zijn bij de kroning in de Notre-Dame op 2 december. Waarom de niet genodigde Franz Clemens hem vergezelde? Vermoedelijk vooral omdat Theodor zijn broer, ondanks hun slechte persoonlijke verhoudingen, als een geschikte persoon zag om de reis van tweeënhalve maand naar Parijs vast te leggen.

Franz Clemens kweet zich met verve van deze taak. Dit resulteerde in een (niet gepubliceerd) dagboek van zeventig bladzijden. Het bestrijkt de periode tussen 19 november 1804 en 4 februari 1805, is in het Frans gesteld en heeft als titel Voyage de Paris pour le couronnement de l’empereur Napoleon.

Eerste bladzijde van het dagboek

Ik ontleen deze informatie aan Das Paris des napoleonischen Kaiserreichs in der Wahrnehmung rheinischer Adeliger, de voorbeeldige masterscriptie van Ulrike Schmitz uit 2014 (klik hier). Daarin schenkt ze ruim aandacht aan het dagboek van Franz Clemens. Wat ik daaruit opmaak is dat de gebroeders tal van toeristische hoogtepunten in en om Parijs aandeden. Zo bezochten ze het paleis van Versailles, het Louvre en het Panthéon. Opera en theater konden beide broers maar matig bekoren: het bleef bij enkele bezoekjes waaraan Franz Clemens slechts een paar woorden wijdt. Meer plezier beleefden ze in café Frascati, place to be voor de jetset: ‘We gingen naar Frascati, waar de hele beau monde van Parijs op elkaar lijkt, en om drie uur 's nachts gingen we naar bed: we hadden dringend behoefte aan rust.’

De galerijen van het Palais-Royal in 1800

Hoogtepunt van de beschrijvingen van Franz Clemens noemt Schmitz diens gedetailleerde schets van het Palais-Royal. Dit voormalige koninklijk paleis was ten tijde van het bezoek van de Fürstenbergs een winkelcentrum, inclusief cafés, restaurants en bordelen. Franz Clemens: ‘De drukte is er in elk jaargetijde enorm. Het is net een permanente kermis. Je ziet er allerlei curiositeiten. (…) De deuren gaan om 2.00 uur dicht. (…) Om 17.00 uur trekken de respectabele vrouwen zich terug, want dan beginnen de courtisanes zich te vertonen.’ Zijn conclusie: ‘Wie Parijs heeft gezien zonder het Palais Royal te bezoeken, heeft eigenlijk niets gezien.’

En de kroning van Napoleon, waar het uiteindelijk allemaal om te doen was? Daarover in een volgende aflevering meer. Dan ook ruimere aandacht voor de indruk die Parijs en de kroning op beide broers maakten.

Trapveldjesvoetballers (21)

Ontvallen aan het legioen der trapveldjesvoetballers: Saleem Al-Ashqar, 32 jaar, overleden op 29 juni 2026 in Al-Qarara, Gaza

Op de dag dat Paraguay in de Verenigde Staten Duitsland uit het WK knikkerde en FIFA-voorzitter Gianni Infantino in levenden lijve in Houston Brazilië-Japan aanschouwde en zag dat een laat doelpunt van Gabriel Martinelli het voortijdige vertrek van Brazilië nog even uitstelde, kwam in de Gazastrook een einde aan het leven van Saleem Al-Ashqar, de 32-jarige keeper van Khadamat Khan Younis.

Al-Ashqar, die eerder voor verschillende andere Gazaanse clubs uitkwam, werd doodgeschoten door het Israëlische leger in Al-Qarara (enkele kilometers ten noordoosten van Khan Younis) terwijl hij op zijn motor onderweg was om een gasfles om op te koken te halen. Vanuit tanks openden Israëlische soldaten het vuur op hem. Daarbij werd hij in zijn buik geraakt. Enkele uren later overleed hij in een ziekenhuis aan zijn verwondingen. Al-Ashqar trad op 26 januari van dit jaar in het huwelijk. Zijn echtgenote is in verwachting van hun eerste kind.

De wereldvoetbalbond FIFA weigert intussen nog altijd actie te ondernemen tegen Israël. Jibril Rajoub, de voorzitter van de Palestijnse voetbalbond, ontving wel een uitnodiging van de FIFA om het WK bij te wonen en was in Mexico aanwezig bij de openingswedstrijd van het WK, maar de Verenigde Staten weigerden Rajoub een visum te verlenen. De FIFA deed er vervolgens het zwijgen toe.

Overal ter wereld zijn trapveldjes. Nergens ter wereld komen zoveel trapveldjesvoetballers om het leven als in Gaza, de Westelijke Jordaanoever en Libanon – allemaal door toedoen van Israël. Ter nagedachtenis aan hen deze serie. Die opent telkens met een foto van een trapveldje in Horst aan de Maas, waar trapveldjesvoetballers weinig te vrezen hebben. Ditmaal een foto van het trapveldje aan de Patersstraat in Evertsoord. Klik hier en hier voor de voornaamste bronnen voor dit stukje.

Intermezzo – 6.9 op de schaal van Lkkrr

Zondag 28 juni 2026, 10.09 uur, Donkstraat te Meterik: 

Intermezzo – Petrichor

Weerstation Horst vandaag het weerstation met het hoogste maximum van heel Nederland. Fijn. Evengoed is het fijnste van zo’n hittegolf dat er een eind aan komt. Of het nu vanavond, morgen of overmorgen is: het einde is nakend. Ik kan niet wachten tot het eindelijk zover is. Vanwege het gevoel van een last bevrijd te zijn. Maar meer nog vanwege de beloning die hopelijk volgt voor al dat lijden. De ultieme beloning, de beloning aller beloningen: petrichor!

Petrichor is net zo oud als de aarde. Toch heeft het tot 1964 geduurd voordat het een naam kreeg. Daarna duurde het nog 47 jaar, om precies te zijn tot woensdag 13 juli 2011, voordat die naam uiteindelijk ook mij bereikte. Die dag las ik in Alledaagse kunst, een bundel met columns uit de Volkskrant. Op pagina 105 en 106 brengt Koen Schouten daarin een ode aan regen, aan het geluid van regen en uiteindelijk ook de geur van regen:

‘Als het lang droog is, scheiden planten een olieachtige stof af om de groei van hun zaden te vertragen: petrichor. Die blijft op de bodem liggen. Als het gaat regenen, dan ruik je hem. Een van de lekkerste geuren die bestaan. En net als een goede zomerbui niet na te maken.’

Inderdaad een van de lekkerste geuren die bestaan. En een van de vluchtigste: dagen, weken heb je er naar uitgekeken, maar voordat je er erg in hebt, is ie foetsie en moet je opnieuw de lijdensweg van een hittegolf doorstaan om ‘m te kunnen vangen. Al vormen die zeldzaamheid en dat vluchtige natuurlijk ook een deel van de bekoring.  

Overigens is petrichor onlosmakelijk verbonden met De Piel in brand, het wat mij betreft allermooiste nummer van Rowwen Hèze:

Langoet ligge in ‘t graas
Ge rookt d’n asfalt en de zwaj
Als 't pas geraegend haj

Raegen + graas + d’n asfalt + de zwaj = petrichor!

Halde we ’t druëg? Hopelijk niet. Laat die buien maar komen. Ik geloof dat ik daar in de verte al een schoor zie naderen.

Top 5 – Horstensiaverpakkingen

Een van de meer aangename bijverschijnselen van de hedendaagse hittegolven zijn de hortensiaverpakkingen die overal opduiken in het straatbeeld. De hitte maakt loom? Dan toch niet de hortensiaverpakkers. Hun laatste resterende sprankjes energie stoppen ze – iets doet me vermoeden dat het overwegend mannen zijn – in het beschermen van hun oogappels. Uit de diepste laden van de linnenkasten van moeder de vrouw toveren ze reeds lang verloren gewaande tafellakens, dekens, badhanddoeken, beddenspreien en wat dies meer zij tevoorschijn om er vervolgens met uiterste toewijding hun geliefde hortensia’s in te verpakken. Driewerf hulde!

Als klein eerbetoon aan deze voortuinhelden is een top 5 meer dan gepast. Komt-ie, de exclusieve Horst-sweet-Horst top 5 van Horstensiaverpakkingen van deze hittegolf (disclaimer: deze top 5 heeft een door de hitte gedicteerde enigszins beperkte geografische reikwijdte):

5. Melderslo

Blau blau blau blüht die Horstensieverpackung

4. Horst

De roepende in de woestijn heeft gehoor gevonden

3. Meterik

Groene oase

 2. Horst

Van alle egards voorzien

1. Meterik

De Molen keek en de Molen zag dat het goed was

P.S.

Hulde overigens ook aan de bikkels, de onverstoorbaren, de diehards, de onaanraakbaren, de ijzeren Heinen onder de horstensia’s die verstoken blijven van de zegen van verpakking en de verschroeiende zonnestralen op eigen houtje moeten zien te trotseren. Stuk voor stuk kanjers van de bovenste plank die ons opperste respect verdienen.

Boodschappenbriefje (16) | Eten

Het ligt in een winkelwagentje van Plus. Bijzonder genoeg om mee te nemen of niet? Zoals altijd met gevonden boodschappenbriefjes een snelle scan. Eten. Springt eruit: hoezo eten? Twaalf van de vijftien items betreffen menselijke dan wel dierlijke etenswaren. Waarom verdient eten dan nog vermelding? Wat dan eten? Verder weinig bijzonders. Nou ja, piepers dan. Vreselijk woord. Zelfs dialectsprekers gebruiken het. Onbegrijpelijk als je ook het onovertroffen petatte tot je beschikking hebt. Petatte raakt de kern van het Horstenaarschap. ‘Mie, ziên de petatte al gaar?’

Toch maar meenemen, wie weet komt het nog eens van pas.

Dan blijkt dat het een dubbelgevouwen briefje is. Komt wel vaker voor, weet de ervaren boodschappenbriefjesopraper. Links de boodschappen bij de ene winkel, rechts de boodschappen bij de andere. Maar niet in dit geval. Ontvouw het briefje en je komt tot de verbijsterende ontdekking dat het hartje en het hoofd op de kant met eten een prelude blijken te zijn op de andere kant.

Over die andere kant valt van alles te zeggen, te vermoeden, te interpreteren, te gissen, te suggereren. Zullen we dat vooral niet doen? Laten we zwijgen, kijken, genieten, bewonderen, ons gelukkig prijzen, ons afvragen waaraan we dit te danken hebben. Meesterlijk.

Intermezzo – Boerderij Hoogers

Wethouder Leon Litjens (CDA) deed afgelopen vrijdag op de Facebookpagina van het CDA Horst aan de Maas de suggestie om boerderij Hoogers ‘terug te bouwen’. Zo kennen we de wethouder: nooit te beroerd een proefballonnetje op te laten. 

Boerderij Hoogers was een carréboerderij die tot begin jaren zeventig van de vorige eeuw de noordelijke afsluiting van het Wilhelminaplein in Horst vormde. Ze diende te wijken voor het in 1974 geopende nieuwe gemeentehuis. Horstenaren van boven de zestig hoor je nog regelmatig verzuchten dat het eeuwig zonde is dat ‘de bórderi-j ván Hoëgers’ is verdwenen. Hoewel ik er zelf geen actieve herinnering aan heb, kan ik me dat sentiment goed voorstellen. Evengoed zou het van de pot gerukt zijn om boerderij Hoogers terug te bouwen.

Het terugbouwen van iets dat verloren is gegaan, wekt de suggestie dat je het origineel terugkrijgt. Dat is nooit het geval. Zelfs als de bouwtekeningen bewaard gebleven zouden zijn en de boerderij 1 op 1 te herbouwen is, dan nog heb je hart en ziel ervan niet terug. Krijg je ook niet terug, die zijn bij de sloop voorgoed verloren gegaan. Dat maakt wederopbouw per definitie tot een slap aftreksel van het origineel. Het origineel dat sowieso al nagenoeg is verdwenen uit de collectieve herinnering.

En dan zou het gemeentehuis ook nog gesloopt moeten worden. Dat is namelijk de onvermijdelijke consequentie van het terugbouwen van boerderij Hoogers. Worden er inderdaad plannen gesmeed om het gemeentehuis te verplaatsen? Waarnaartoe dan? Naar het Weisterbeekgebied misschien, schuin tegenover het huidige gemeentehuis?

Of zit het anders? Heeft de wethouder soms een andere locatie voor boerderij Hoogers op het oog dan de oorspronkelijke locatie? Dat zou historievervalsing in het kwadraat zijn: boerderij Hoogers en de noordzijde van het Wilhelminaplein zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Het zojuist aangetreden college van burgemeester en wethouders heeft qua architectuur hooggestemde ambities die me bijzonder aanspreken. Denk aan behoud van naoorlogse architectuur en het bieden van ruimte aan wat het noemt ‘bijzondere architectuur’. Geef daar dan prioriteit aan en jaag geen wilde fantasieën na.

Vooralsnog is het gissen waarom boerderij Hoogers überhaupt teruggebouwd zou moeten worden. En ook of er nog meer terugbouwwensen op het verlanglijstje van de wethouder staan. De in de oorlog verwoeste Sint-Lambertuskerk? Hotel Josten? De marechausseekazerne aan het Sint-Lambertusplein? Zopo? Klooster Nazareth? 

Het is trouwens een misvatting om te denken dat terugbouwen de enige manier zou zijn om boerderij Hoogers in herinnering te houden. Dit kan ook met een podcast, een kunstwerk, een boek, een toneelstuk of een documentaire. Niet uitgesloten dat dat meer beklijft dan terugbouwen. Bovendien vele miljoenen goedkoper.

Intermezzo – Raadsvergadering

Vorige week dinsdag was er een gemeenteraadsvergadering. Griffier Ruud Poels kon daarbij niet aanwezig zijn wegens ziekte. Zijn taken werden waargenomen door plaatsvervangend griffier Marieke Dinnissen-Theunissen. Burgemeester Ryan Palmen verwoordde dat als volgt (klik hier en ga naar 02.22):

‘Daarmee gezegd ook dat Ruud nog steeds ziek is en dat we daarom wederom een knappere griffier hebben dan wanneer Ruud hier zou zitten. Ik heb hem vanmiddag nog gevraagd of ik die grap mocht maken en dat mocht, zei hij. Toen zei ik erbij: “Maar dat is geen grap, Ruud”. Maar goed…’

Later werd er afscheid genomen van de wethouders Eric Beurskens en Riny Coenders. De eveneens vertrekkende wethouder Robert Martens kon niet aanwezig zijn vanwege ziekenhuisverblijf. Voor Eric Beurskens en Riny Coenders waren er lovende woorden, luid applaus én een boeket bloemen. Burgemeester Palmen overhandigde dat boeket. Dat ging bij Riny Coenders gepaard met de volgende woorden (klik hier en ga naar 1.44.00):

‘Daarom (…) ga ik jou bloemen geven om jou (…) te bedanken. Mag ik jou uitnodigen om de bloemen in ontvangst te komen nemen, Riny? En ze waarschijnlijk daarna weer terug te geven aan Marieke om ze in dezelfde pot weer terug te zetten, stel ik me zo voor. Maar ik wilde eigenlijk de gelegenheid om jou te kunnen zoenen niet voorbij laten gaan.’

Bij Eric Beurskens ging dat gepaard met de volgende woorden van de burgemeester (klik hier en ga naar 1.54.00):  

‘Eric wij gaan niet zoenen, maar wij gaan jou een hele dikke hand geven.’

Intermezzo – Moelbaere

‘Mit Sint Piëter en Paul zien de moelbaere riép.’

Vraag me niet waar en waarom, maar ergens in de jaren zeventig hoorde ik Chris Claassens (‘Claasse Crit’), langjarig wethouder van de voormalige gemeente Horst, dit een keer zeggen. Hoewel heiligendagen niet héél vast zijn verankerd in mijn geheugen, is de datum van het feest van de heiligen Petrus en Paulus me sindsdien altijd bijgebleven: 29 juni. En inderdaad waren rond die dag de moelbaere rijp. In de eerste week van de grote vakantie in ’t Schuitwater moelbaere plukken behoorde jarenlang tot onze gezinstradities. Waarom in ‘t Schuitwater? Waarom niet in het bos dat zijn naam ontleent aan de bosbes, de Moelbaerenbos? Simpelweg omdat het aanbod in ’t Schuitwater veel groter was. 

Precies een week geleden liep ik door de Moelbaerenbos. Ik kon m’n ogen niet geloven toen ik daar rijpe moelbaere zag staan. Op 7 juni! Een kleine maand vóór Piëter en Paul! Klimaatverandering? Of gewoon toevallig een keer een vroeg bosbessenseizoen? Geen idee. Wat er meer toe deed: de moelbaere waren heerlijk.

Dat er in de Moelbaerenbos nu meer moelbaere te vinden zijn dan in mijn jeugd, is mede te danken aan Gerrit Vullings en – ere wie ere toekomt – Leon Litjens. De destijds 87-jarige Vullings riep in september 2009 in een ingezonden brief in De Echo de gemeente Horst aan de Maas op over te gaan tot herplanting van bosbessen in de Moelbaerenbos. De moelbaere waren op dat moment nagenoeg verdwenen uit het bos. Toenmalig (en huidig) wethouder Leon Litjens zag wel brood in herplanting. Enkele weken later plaatste hij samen met Gerrit Vullings de eerste struiken. Waarvan ik vorige week de vruchten plukte. 

Gisteren ging ik terug, ditmaal gewapend met een bakje.

Na enkele minuten passeert een wandelaar.
- Ze zijn wel klein zeg!
- Dit zijn moelbaere, blauwe bessen zijn inderdaad een stuk groter.
- Ja, dat weet ik wel, maar ze zijn gewoon klein.
- Nou ja, maakt me niet zoveel uit.
- Ze zijn echt héél klein.
- Volgens mij zijn ze nooit veel groter.
- Jawel hoor!

Opbrengst na ruim een half uur plukken: tweehonderd gram. In diezelfde tijd pluk je tien keer meer blauwe bessen. De voldoening daarvan is tien keer minder. 

Intermezzo – Donkerstraat

je begint bij de kerk
je loopt rechtdoor op het Lammebertusplein
je loopt rechtdoor in de Jan Steenstraat
je loopt even rechtdoor op het Wilhelmusplein
je gaat links naar de Veenmarkt
je kruist de Hertstraat
je belandt op de Scholstraat
je gaat links naar de Waterweg
je kruist de Wetstraat
je gaat rechts naar de Americaanselaan
je gaat rechts naar de Melanteweg
je gaat links naar de Rotventweg
je gaat rechts en bereikt ten slotte de Donkerstraat

Intermezzo – Trots!

‘Laten we blij zijn met elkaar! Laten we optimistisch zijn! Laten we zeggen: “Nederland kan het weer!” Die VOC-mentaliteit! Over grenzen heen kijken! Dynamiek! Toch?’

Aldus Jan Peter Balkenende in 2006. Dagen, weken, maanden, jaren zelfs, gingen voorbij zonder dat ik ook maar een moment aan onze voormalige minister-president (2002-2010) moest denken. Afgelopen week was het eindelijk weer eens zo ver. CDA, Essentie, Leef en VVD presenteerden hun bestuursakkoord voor Horst aan de Maas voor de komende vier jaar (klik hier). Trots! heet het – inclusief uitroepteken. En trots waren ze, de beoogde wethouders, Leon Litjens (CDA), Kay Thijssen (Essentie), Roy Bouten (Leef) en Pieter Goedhart (VVD). De trots klotste tegen de plinten, golven van trots overspoelden de raadszaal, de lucht was zwanger van trots. Ook de schriftelijke weerslag van het akkoord barst van de trots. Lees mee:

‘We zijn trots op ons verhaal en vertellen dat ook waar nodig om bij te dragen aan onze ambities. Horst aan de Maas is een trotse gemeente. We zijn trots op de tientallen evenementen die van onderop georganiseerd worden. We investeren in kunst, cultuur en erfgoed als onderdeel van kwaliteit van leven, identiteit en trots op onze dorpen. Ondernemerschap zit in ons DNA en wij zijn trots op onze ondernemers. Horst aan de Maas is van nature ondernemend en daar zijn we trots op.’

Is er iets op tegen om trots te zijn? Nee. Maar als je telkens uitspreekt hoe trots je wel niet bent, raakt het aan jezelf moed inpraten, aan jezelf overschreeuwen. Krijgt het iets potsierlijks. Iets balkenendiaans.

Honderdtwintig ronkende bladzijden telt het bestuursakkoord. Het getuigt van torenhoge ambities en bevat honderden voornemens, plannen en beloftes. Veel teveel om hier gedetailleerd te bespreken. Mijn globale indruk is dat natuur en landschap er nogal bekaaid vanaf komen in het geweld van economie en (agrarisch) ondernemerschap. Typerende zin: ‘Onze economie steunt op een toekomstbestendige land- en tuinbouwsector. Dit is de basis voor ons ecosysteem en bepaalt ons DNA.’

Het lijkt erop alsof natuur en landschap vooral dienstbaar moeten zijn. Aan de economie, aan ondernemers, aan agrariërs, aan kwaliteit van leven, aan landbouw, aan recreatie, aan toerisme, aan gezondheid, aan leefbaarheid. Typerende zin: ‘Wij geloven in gebiedsgerichte aanpak waarin belangrijke natuur wordt beschermd, versterkt en verbonden, maar wel in samenhang met wonen en economie.’ Natuur en landschap onderworpen aan de wens van de mens – alsof natuur en landschap geen intrinsieke waarde hebben.

Enkele zaken die me wél aanspreken in het akkoord: openbaar vervoer vanuit elke kern naar station Horst-Sevenum, een pilot voor een burgerberaad, meer aandacht voor minderheden in de gemeenteraad, de ambitie om naoorlogse architectuur te behouden en te versterken, ruimte voor bijzondere architectuur, een onderzoek naar structurele bekostiging van kunst in de openbare ruimte.

Over vier jaar weten we hoe trots we kunnen zijn op dit college. Toch?

Glorieus verval (1) – ’t Kruuspunt

Café ’t Kruuspunt aan de Americaanseweg in Meterik, augustus 2017, begin van de avond. De stamgasten, een stuk of tien mannen, overwegend van middelbare leeftijd, hebben zich zoals te doen gebruikelijk verzameld op hun vaste barkrukpositie rondom de tap. Ze zitten collectief wat voor zich uit te zwijgen. Ineens gaat de deur open. Twee vrouwen van begin twintig treden binnen. Tien mannenhoofden van middelbare leeftijd draaien tegelijkertijd hun kant op. De vrouwen worden aangestaard alsof het verschijningen uit de hemel zijn, neergedaald op aarde. Na een halve minuut die wel een uur lijkt te duren, doorbreekt de kastelein het zwijgen én de betovering met de vraag wat de dames willen drinken. De mannenhoofden van middelbare leeftijd wenden zich weer zwijgend richting tap.

Onvergetelijke scène, westernachtige allure.

Ergens tussen toen en nu heeft ’t Kruuspunt niet langer uitsluitend op maandag maar voor altijd z’n deuren gesloten. Feesten, partijen en barbecuen in de Feestruimte – das war einmal. Jarenlang probeerde een strategisch op de kruising van Americaanseweg en Speulhofsbaan gepositioneerd makelaarsbordje de aandacht te trekken van potentiële nieuwe uitbaters. Zelfs dat is inmiddels verdwenen. Niemand zag nog brood in dit etablissement, bepaald geen toonbeeld van moderniteit. Waardoor het verval zijn kans schoon zag. ’t Kruuspunt verkeert in staat van ontbinding. Het stadium van verregaande staat van ontbinding is nog niet bereikt, het stadium van herstel-is-nog-mogelijk al een tijdje geleden gepasseerd. Haveloos, zo oogt het. Tastbare herinneringen aan het glorieuze verleden worden steeds schaarser, leggen het af in hun kansloze strijd tegen het verval en souvenirjagers. De bierbel en het bordje dat ernaar verwijst hebben manhaftig stand weten te houden. Hoe lang nog? De lantaarns zijn gedoofd. Een plantaardig bewind is in de maak, geen gehoor gevend aan de oproep om de inrit vrij te laten.