Intermezzo – Raadsvergadering

Ook tijdens de laatste raadsavond van de huidige gemeenteraad van Horst aan de Maas regende het woorden die je in wild nauwelijks hoort

Intermezzo – Canadese woningen (2)

Als het Journaal afreist naar Horst, moet er wel iets bijzonders aan de hand zijn. Precies dat was het geval op 28 december 1967: de officiële ingebruikname van 21 zogeheten Canadese woningen aan de Meterikseweg en de Zegersstraat. ’s Avonds was deze plechtigheid goed voor een reportage van bijna anderhalve minuut.

De ingebruikname van de woningen was het sluitstuk van een proces dat nauwelijks een jaar eerder in gang was gezet en dat zijn wortels had in een bezoek van vijftien Nederlandse bouwkundigen aan Canada in de zomer van 1965. Dat bezoek, dat plaatsvond op uitnodiging van de Canadese regering, was bedoeld als een oriëntatie op de mogelijkheden van houtskeletbouw. Canada gold, net als de Verenigde Staten, als een voorloper op dit gebied.

De Nederlandse delegatie keerde enthousiast terug uit Canada. Twee ambtenaren van het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, die deel uitmaakten van de delegatie, adviseerden de minister ‘alle medewerking te verlenen voor het realiseren van een aantal ontwikkelingsobjecten in de woningbouw, opdat de nodige ondervinding kan worden opgedaan’. Ruim een jaar later kwam Horst in beeld voor zo’n ‘ontwikkelingsobject’.

Eind november 1966 benaderde de hoofdingenieur-directeur Volkshuisvesting van de provincie Limburg, ir. C.H. Kluiters, burgemeester Geurts met de vraag om medewerking te verlenen aan de bouw van woningwetwoningen in Canadese houtbouw. Dit leidde op 6 december tot een gesprek tussen Kluiters en de burgemeester. ‘Een prettig onderhoud’, aldus de burgemeester, die daarna met ongekende voortvarendheid aan de slag ging. Nog dezelfde dag lichtte hij zijn wethouders in. De volgende dag bracht hij samen met de gemeentesecretaris en twee ambtenaren een bezoek aan Guelen, een aannemersbedrijf in Wijchen met ervaring in houtbouw. Weer vier dagen later, op 11 december, stemde eerst het college van burgemeester en wethouders en daarna de gemeenteraad in met de bouw van 21 woningen als proefproject. Locaties waren ook al gevonden: aan de Zegersstraat één blok van acht en één van zes woningen, van elkaar gescheiden door de Prins Bernhardstraat, en driehonderd meter verderop aan de Meterikseweg een blok van zeven woningen.

(Dit is de tweede aflevering in een serie van vier over de zogeheten Canadese woningen in Horst. Klik hier voor aflevering 1)

Intermezzo – Canadese woningen (1)

Precieze data vallen niet te achterhalen, maar van 1971 tot 1974 – zeg maar van mijn zesde tot mijn negende – woonde ik met mijn vader, moeder en zus aan de Zegersstraat in Horst, huisnummer 32. Tijdelijk vormde trouwens ook Bas, een cockerspaniël, onderdeel van ons gezin. Onhandelbare hond, die meer (vraat)sporen achterliet in onze verzameling boeken en langspeelplaten dan in mijn geheugen.

Wat me vooral bijstaat van die tijd in de Zegersstraat is het buiten spelen. In het voorjaar, als de dagen begonnen te lengen, trefballen op de grasstrook voor de rijtjeswoningen tot het donker werd. Op lange zomeravonden met kinderen uit de buurt en hun ouders volleyballen achter het huis van de familie P. Tijdens de eindeloze zomervakantie stoepranden (‘stoepránte’) met C. totdat we erbij neervielen. En overal en altijd voetballen. Met W. en E. op de grasstrook voor de woningen. Met anderen bij de vier garageboxen aan de overzijde van de straat, met een van die vier garageboxen als doel (maar niet die van meneer S.; meneer S. was op z’n zachtst gezegd geen voetballiefhebber). Met grotere groepen op het buurttrapveldje achter het huis.

Nog een herinnering: op de dag dat Stan Smith de Wimbledonfinale won (Google: 9 juli 1972) veranderde een wolkbreuk de Zegersstraat in een mum van tijd in een zwembad. Zwemmen op straat! De volgende dag had ik diarree. 

Een eigentijdse foto van het exterieur van Zegersstraat 32 is niet te vinden. Ik moet volstaan met een carnavalsfoto van een gemaskerd figuur in clownspak waarop een fragment van de voorgevel is te zien.

Zegersstraat 32 was (en is) de tweede (of zevende – het is maar van welke kant je het bekijkt) woning in een blok van acht. Huurwoning. Doorzon, semi-open keuken, vier slaapkamers, vlizotrap naar zolder. Verder niets bijzonders. Ware het niet dat het een Canadese woning was.

‘Waar woon je?’
‘In de Zegersstraat.’
‘Oh, die straat met de Canadese woningen.’

De Canadese woningen waren (zijn?) een begrip in Horst. Maar wat daar nu precies achter schuil ging, vroeg ik me vreemd genoeg nooit af. Tot vorig jaar. Toen ben ik het gaan uitzoeken. Van mijn bevindingen doe ik hier de komende tijd in enkele afleveringen verslag.

Intermezzo – Ganzen

Vanochtend vlogen ze weer over, ganzen. Zoals zo vaak. Hele zwermen ganzen, komend vanuit noordoostelijke richting, ogenschijnlijk onderweg naar het zuidwesten. Tegen het vallen van de avond vliegen ze vaak in tegengestelde richting over, zoals nu, terwijl ik dit stukje tik. Waar komen ze vandaan? Waar gaan ze naartoe? Vliegen ze van de Maas naar de Peel en vice versa? Vliegen ze heen om te gaan foerageren (een woord dat voedsel zoeken uittilt boven een alledaagse bezigheid) en terug om te gaan slapen? En bovenal: wat bezielt de gans?

Ik zie ze, ik hoor ze, ik merk ze op, ze fascineren me. Maar ganzen ontroeren me niet. Bij Rutger Kopland (1934-2012) was dat anders. Voor zijn serie Van de schoonheid en de troost sprak Wim Kayzer in 2000 met de dichter. ‘Wat zijn de momenten waarop je ontroerd wordt?’, vraagt Kayzer op een gegeven moment. Kopland probeert een antwoord te formuleren maar concludeert uiteindelijk: ‘Dit zijn vage dingen waar moeilijk over te praten valt. Je kunt het wat mij betreft nog het beste duidelijk maken met dichtregels.’ Daarop leest hij zijn gedicht Over diepte voor:

Wat bedoelde je toen je zei: diepte
dat is een woord voor wat ik nu voel – diepte.

Er vloog een kleine groep ganzen over,
een ijskoude glasheldere hemel in december.

Dat is wat ik bedoel zei je: ganzen
godvergeten hoog hun dunne geschreeuw
wat is het dat alleen zijn samen
dat blinde lot

weten van die diepte die we hemel noemen
et is een heel oud gevoel – soort medelijden

ouder dan ik

ik heb dit mijn leven lang gezien en gehoord
ik heb als kind gedroomd dat ze me mee wilden nemen
ik weet nu dat ik ergens zou worden achtergelaten.

We bleven kijken en luisteren.

Daarop vervolgt Kopland: ‘Je vraag was: laat nou eens zien wat zo’n moment van ontroering eigenlijk is. Nou, dat zijn ganzen die ’s winters door de hemel vliegen. En dat mompelende gejammer van die dieren die ergens vandaan komen, ergens heen moeten en daar door die ijskoude lucht achter elkaar aanvliegen, elkaar afwisselen en solidair zijn met elkaar, een soort saamhorigheid en een soort loyaliteit. En tegelijkertijd ook dat oude daarin, van god, hoe lang heb ik dit al gehoord? Dit is een geluid dat ik al zó lang ken. Dat ken ik al zo lang als ik besta, ik ken het eigenlijk al langer dan ik er ben. Ik zal het nóg horen als ik dood ben, bij wijze van spreken. Dat ontroert me, dat geschreeuw van die beesten. Dat probeer ik dan duidelijk te maken. Dat is een ander antwoord dan wanneer je daar heel veel woorden voor probeert te vinden. Kayzer: ‘Dit is een goed antwoord.’ Kopland: ‘Ontroering is ganzen. Luister maar.’

Ontroering is ook luisteren naar Kopland en Kayzer. Ontroering zijn ook al die afleveringen van Van de Schoonheid en de troost. 

N.B. Bekijk hier de aflevering met Kopland (het fragment over ganzen en ontroering is te zien van 52.18 tot 58.51 minuten):

Intermezzo – Raadsvergadering

‘Je zult maar gewoon inwoner zijn van deze gemeente en dan het afgelopen uur dit debat hebben gevolgd. Stel je voor…’ Aldus burgemeester Ryan Palmen, enkele minuten na het aanbreken van deze dag, zo’n beetje aan het einde van de uren eerder begonnen raadsvergadering van de gemeente Horst aan de Maas.

Ik bén maar gewoon inwoner van deze gemeente en ik hád het debat het afgelopen uur gevolgd, misschien wel als enige inwoner van deze gemeente. Verwacht van mij geen samenvatting of analyse van dat uur, dat zou teveel eer zijn. Een kwalificatie dan? Laten we het er op houden dat het een beschamende vertoning was, van links tot uiterst rechts en alles wat daar tussen zit. Kleuters gaan volwassener met elkaar om dan dit zootje ongeregeld.

Al kijkend en luisterend kwam bij mij de vergelijking op met echtgenoten die in aanwezigheid van anderen ruzie met elkaar krijgen: een gevoel van plaatsvervangende schaamte bekruipt je, je kan het allemaal niet plaatsen omdat de achtergronden vaag blijven, je wil al die wederzijdse verwijten niet horen, je wil hier geen getuige van zijn, je vraagt je af waarom ze anderen hier zo nodig mee moeten belasten, waarom ze het niet achter gesloten deuren met elkaar uitvechten.

Mochten bij dit drama betrokkenen de behoefte voelen om op dit stukje te reageren, dan zou mijn welgemeend advies zijn: kijk eerst in de spiegel voordat je je eigen gelijk wilt gaan halen.

N.B. Dit stukje bevatte oorspronkelijk een link naar de betreffende discussie, maar de opname is inmiddels niet meer raadpleegbaar. Zodra dit wel weer het geval is, verschijnt die link hier weer.

Update 13 februari: beluister de discussie hier en ga naar 1.24.50 uur

Intermezzo – Missendinder

In een VPRO Marathoninterview uit 2005 met Marcel van Dam hoor ik de voormalig politicus praten over zijn – niet bijster positieve – ervaringen als misdienaar. Misdienaar? Missendinder zal je bedoelen!

Missendinder. Behalve een mooi woord is het ook een lekker woord. Zonder er enige moeite voor te hoeven doen golft het uit je mond. Onweerstaanbaar ritme. Probeer maar eens. Missendinder. Rolt als vanzelf over je tong. Kan niet mis gaan, lukt zelfs niet-dialectsprekers, waarbij ze er wel op dienen te letten dat ze de n in ‘missen’ nadrukkelijk uitspreken.

Terwijl ‘mis’ en ‘dienaar’ in misdienaar vreemden zijn van elkaar, vormen ‘missen’ en ‘dinder’ in missendinder een onlosmakelijke twee-eenheid. Komt door dat ‘-sen’, dat de overgang tussen beide woorden vloeiend laat verlopen. Vergelijk het met fleshals en flessenhals, waar de brugfunctie van ‘-sen’ flessenhals tot een veel aangenamer woord maakt dan fleshals.

Wat missendinder verder qua lekkerte boven het merendeel der woorden doet uitsteken, is de dynamiek der d’s. ‘Dienaar’ is gaapgaap, ‘dinder’ ademt de wilde frisheid van limoenen. Het zijn de d’s die het ‘m doen. ‘Dienaar’ staat voor protocol, ‘dinder’ voor avontuur. Dat de inhoud van het missendinderschap die belofte niet kan waarmaken, dondert nu even niet.

‘Naodát de missendinder de klingelbuul háj klaorgelagd, pakte-n-ie in de sacristie de jerrycan mit feentwater um ’t feentwaterbekske te gaon beejvulle.’

Top 5 – Gestileerde auto’s in De Echo

Wat ook een eeuwige bron van lering en vermaak blijft is De Echo van Horst. Onbegrijpelijk (met het oog op de lering) en zonde (met het oog op het vermaak) dat het in 2010 ter ziele gegane nieuwsblad voor de voormalige gemeente Horst nog altijd niet digitaal valt te raadplegen. Zo lang het nog niet zo ver is, moeten we het helaas doen met her en der verspreide snippers. Enkele van die snippers (voornamelijk afkomstig uit de collectie HH) zijn bij mij beland. Hieruit valt veel en van alles te destilleren, uiteenlopend van de logo’s van niet meer bestaande verenigingen tot een opsomming van kermisartiesten die de gemeente in de loop der jaren aandeden en van onvergetelijke slogans (‘Wees slim en trim’) tot de rabiaat rechtse ingezonden brieven van J.G.

Voor nu graag uw gewaardeerde aandacht voor gestileerde auto’s in De Echo. Vanwege het tijdsbeeld dat ze geven. Vanwege het poetry-in-motion-gevoel, het living-in-the-fast-lane-gevoel en het gouden-kettingen-en-fancy-cars-gevoel dat ze oproepen. Maar vooral ook vanwege de onvervalste nostalgie. Komt-ie, de exclusieve Horst-sweet-Horst top 5 van gestileerde auto’s in De Echo:

5.

Deze Volvo’s van Fa. L. Kok en Zn. aan de Venrayseweg (‘Ook uw adres voor de betere occasion’) waren blijkbaar stoer genoeg om het zonder nadere aanbeveling te kunnen stellen. Advertentie uit 1977.

4.

‘BMW 2000: een synthese van overtuigende kracht en functionele schoonheid’, in 1968 verkrijgbaar bij Garage Janssen aan de Loevestraat.

3.

‘Kom eerst kijken, hoeveel Gestaalde Perfektie uw geld waard is.’ Mitsubishi-advertentie van Plot Quick Service BV aan de Gebroeders van Doornelaan (‘Rij vlot… tank Plot’) uit 1977.

2.

Wij mochten dan een Eend hebben, dé Norbertuswijkauto van begin jaren zeventig was naast de Opel Kadett de Ford Escort GT: ‘Stap in, schakel met dat lekkere pookje, accelereer, rem, stuur en kijk om U heen… deze wagen is gróter dan z’n prijs, véél groter!’ Aldus adverteerde automobielbedrijf L. van den Hombergh uit Venlo in 1968 in De Echo.

1.

In de ‘hypermoderne turbo autowas straat met o.a. onderkant wassen’ van Texaco Selfservicestation De Kamp komt het in 1988 allemaal samen: pooierbakken, stropdasmannen, gestaalde perfectie, glamourboys en overtuigende kracht. 

Intermezzo – De tijd kwijt

Sinds afgelopen dinsdag zijn de wijzers van de klokken op de Horster kerktoren verdwenen.

Het begin van het einde der tijden? Nee, naar verluidt worden de wijzers elders van een nieuwe verlichting voorzien.

Hoe anders was het een kleine honderd jaar geleden. Toen leek het er even op dat Horst de tijd wel degelijk echt kwijt was. Op 5 november 1932 luidde de Nieuwe Venlosche Courant de noodklok. Volgens de krant was het torenuurwerk van de kerk drie weken eerder ontdaan van zijn wijzerplaten en wijzers:

‘Een firma, die voorgaf te zijn V. uit Tilburg, kwam zich presenteeren om bij wijze van reclame gratis wijzerplaat en wijzers te vergulden. Het uurwerk werd door hem gedemonteerd en is thans niet meer te vinden. Ook laat de firma niets meer van zich hooren, terwijl de inwoners maar dag in dag uit, de eene week na de andere, tevergeefs naar boven staren, om te zien hoe laat of het in Horst is. Wel een eigenaardige manier van reclame maken.’

Nagenoeg elke zichzelf respecterende krant in Nederland nam dit bericht daarna over.

Was Horst het slachtoffer geworden van een ordinaire babbeltruc? Nee, eerder van een onvervalst staaltje sensatiejournalistiek. Op 9 november moest de Nieuwe Venlosche Courant z’n keutel intrekken:

‘Met zes man sterk is de firma welke beloofd had de wijzers en de wijzerplaats gratis te vergulden, verschenen om het gedemonteerde uurwerk weer in elkander te zetten. Er wordt dus geen moeite gespaard om de ongeruste Horstenaren tevreden te stellen.’

De krant deed er vervolgens het zwijgen toe. Andere kranten niet. Zij wierpen de Nieuwe Venlosche Courant voor de voeten in eerste instantie een bericht te hebben gepubliceerd dat ‘geheel op fantasie berust’ en deden uit de doeken hoe het precies zat:  

‘Het uurwerk bevindt zich met voorkennis en medeweten van den burgemeester in de garage van A.J. Josten, hotelhouder te Horst, waar daaraan de vereischte werkzaamheden worden verricht. Ook laat de firma wel degelijk van zich hooren en het werk is zoover gevorderd dat uiterlijk Zaterdag a.s. of in het begin der volgende week de wijzers etc, wederom zullen zijn aangebracht. De uitvoering van het bovenbedoelde werk is eenigermate vertraagd en zulks door ziekte van den heer V., alsook door de omstandigheid, dat men op bladgoud heeft moeten wachten.’

Kort voor de herinstallatie van de wijzerplaten en wijzers gingen vier jeugdige Horstenaren op de foto met de wijzers, van links naar rechts Harrie op de Laak, Jef Steeghs, Hoeijmakers (voornaam onbekend) en Camps (voornaam onbekend).

Misschien een idee om dit 94 jaar later opnieuw te doen? En over een eeuw weer?

N.B. Met dank aan respectievelijk Jarvin van de Ven en Eugenie Dings voor de eerste twee foto’s. De foto met de kinderen is overgenomen uit deel 4 van Oud Horst in het nieuws.

Intermezzo – Carnavalsetalage (4)

Op een moment dat werkelijk niemand meer dacht dat het er nog van zou komen, heeft De Greef toch weer keihard toegeslagen met een carnavalsetalage om je vingers bij af te likken. De stoffenwinkel aan de Meterikseweg in Horst heeft werkelijk alle zeilen bijgezet om van haar etalage andermaal een bont spektakel te maken dat het oog streelt.

Zoals recentelijk te doen gebruikelijk pakt De Greef uit met een superbe ensemble dat geheel uit vrouwen bestaat. Geheel volgens de degreeffiaanse traditie gaan de vier carnavalistes ook deze keer weer ongeschoeid de drie dolle dagen in. Anders dan de voorbije jaren zijn het nu de traditionele carnavalskleuren rood en vooral geel en groen die domineren. Gebleven zijn de elegantie, het zelfbewustzijn en het oog voor detail, maar het pad der soberheid, dat de etaleur verleden jaar nog bewandelde, is ditmaal  verlaten. Nu voeren geserreerde uitbundigheid en een vleugje exclusiviteit de boventoon. Een breuk met het verleden vormen ook de flashy hoofdtooien van de drie volwassen dames.

Gezien het voorgaande mag het geen verrassing meer heten dat de vakjury De Greef opnieuw als winnaar heeft aangewezen van de jaarlijkse Horst-sweet-Horst-prijs voor de fraaist gedecoreerde carnavalsetalage van de gemeente.

De welgemeende felicitaties van de voltallige Horst-sweet-Horst-redactie gaan uit naar directie en personeel van de textielwinkel.

Intermezzo – Boodschappenbriefje (15) | Boeren en ballen

(Vrijdag opgeraapt in het gebied tussen de winkelkarretjesstallingen van Lidl en Plus in Horst.)

mik. Geeft een leeftijdsindicatie. En een supermarktindicatie. Jongeren zijn geen mik-zeggers. Brood haal je bij elke supermarkt, mik bij Plus of desnoods bij Jumbo, maar niet bij Lidl.

Kip/vlees. Nog een leeftijdsindicatie. Jongeren zijn specifieker. Waarom kip apart vermelding verdient? Kip móet, bij het andere vlees komt het niet zo nauw. Sukadelappen, karbonade, schnitzel, gehakt, kalfsoesters: het kan en mag allemaal.

SAP. Behoeft geen nadere specificatie: sap is bij hem (‘hem’ ja – mannelijke intuïtie) sinaasappelsap. De tweede boog naar links in de S van SAP is nóg minder soepel dan die in de S van vlees.

BOEREN. Boer’n yoghurt. De overweging om Boer’n yoghurt vanwege die apostrof en ontbrekende e principieel links te laten liggen, komt niet bij ‘m op.

BOUiLLON. Ook vandaar misschien de kip. Of het vlees.

BALLEN. Voor in de BOUiLLON. ‘Balletjes’ krijgt ie niet uit z’n pen.

AFW. middel. Hij zou zich betrapt voelen als ie dat puntje na de W achterwege zou laten. Het puntje markeert ook de breuk met hoofdletters en de terugkeer naar kleine letters. Bovendien was wéér die lastige tweede boog naar links in de S van afwas geen aanlokkelijk vooruitzicht.

APPELAZIJN. De onverwacht snelle terugkeer naar hoofdletters.

Vermicelli. Voor de BOUiLLON met BALLEN. En weer terug naar kleine letters. Twijfelkont.

ZAKJES melk. Twee opties: of hij bedoelt koffiemelkcupjes of hij bedoelt plastic zakjes én melk. Dat tweede is het meest waarschijnlijk: briefje was al klaar toen ie zich bedacht dat er ook melk moest zijn. Daarom melk er snel nog aan toegevoegd, in kleine letters. De S van zakjes is al een heel stuk eleganter dan de S van vlees en van SAP.

WIJN. Rode. Maar dat weet ie wel.

DOOS. De definitieve bevestiging dat we van doen hebben met een Plus-klant. En een meesterlijke S die alle eerdere S’en in de schaduw stelt.

Intermezzo – Error

23 januari – Internationale Dag van het Handschrift

(‘Mijn hoofd had daar wel even error van’, zei de medewerkster van Albert Heijn Horst in tegen de man die eerst tegen haar had gezegd dat het hem opviel dat de winkel zoveel scankassa’s had terwijl het klantenbestand van Albert Heijn in Horst toch behoorlijk op leeftijd was en haar daarna had gevraagd wat ze vond van de nieuwe inrichting van de winkel, waarop de medewerkster had geantwoord dat die nieuwe inrichting haar heel goed beviel maar dat er natuurlijk ook een paar dingetjes waren waaraan ze zich stoorde, waarop de man haar had gevraagd om daar eens een voorbeeld van te noemen, waarop de medewerkster had gezegd dat sommige pilaren behoorlijk in de weg stonden, waarop de man haar niet begrijpend had aangekeken, waarop de medewerkster hem had gewezen op een pilaar die de doorgang voor klanten enigszins bemoeilijkte.)  

Intermezzo – Mea culpa

Niemand is onfeilbaar, ook ik niet. Op 4 december suggereerde ik hier dat Leon Litjens als inspreker in de gemeenteraadsvergadering over de Omgevingsvisie zou hebben gezegd ‘Minder gezondheid, meer economie’. Dit klopt niet. Wat hij wel zei: ‘In deze visie ligt de focus sec op gezondheid. Echter om keuzes te realiseren is ook een goede economie nodig. Het CDA pleit dan ook voor een gezonde balans tussen gezondheid en economie.’ Waarvan akte.

Leon Litjens zei toen ook: ‘Als CDA vrezen we dat de economie een forse dreun gaat krijgen door de eenzijdige keuzes.’ Maar teveel economie is ook weer niet goed, zo bleek dinsdag toen de lijsttrekker van het CDA opnieuw insprak tijdens de raadsvergadering, ditmaal over Greenport: ‘Ik heb het idee dat het alleen nog gaat over economie en niet meer over ecologie, leefbaarheid en duurzaamheid.’ Schuldbewust ging de voormalig wethouder verder: ‘Als je terugkijkt zijn er dingen die we anders en beter hadden kunnen doen. Ik loop daar niet voor weg, wat fout is, is fout, daar ga ik niet omheen draaien en eventueel excuses voor maken.’

‘Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald’, zo verwoordde Leon Litjens het onlangs op z’n Facebookpagina. Beter laat dan nooit inderdaad, maar als we het toch in de spreekwoorden en gezegdes gaan zoeken, zijn ‘Het berouw komt na de zonde’ en vooral ‘Als het kalf verdronken is, dempt men de put’ toepasselijker. Want zelfs al wordt Klaver 7 bij Sevenum (het laatste nog te ontwikkelen onderdeel van Greenport) groener en kleinschaliger dan de rest van Greenport (wat te hopen valt), dan is dat niet meer dan een doekje voor het bloeden. Daarmee valt de totale landschapsvernietiging en alle daaruit voortvloeiende ellende in het gebied tussen Sevenum, Grubbenvorst, Venlo en Blerick niet weg te poetsen. En als één partij hiervoor verantwoordelijk is, dan is het wel het CDA (inclusief de nummers 1 en 49 op de kandidatenlijst voor de komende verkiezingen), dat in Horst aan de Maas jarenlang in het college de portefeuille Greenport in handen had. Daarom mag je van het CDA in dit opzicht nederigheid verlangen. Het gaf dan ook geen pas dat Leon Litjens dinsdag dreigde andere partijen nadrukkelijk ter verantwoording te roepen over hun standpunt en stemgedrag wat betreft Klaver 7. Zoals het ook geen pas geeft dat hij wel pretendeert de oplossing voor financiële problemen te hebben, maar weigert die oplossing openbaar te maken, ook niet nadat Kay Thijssen (Essentie) daar dinsdag nadrukkelijk om vroeg.

Dit alles neemt uiteraard niet weg dat het een zegen voor Horst aan de Maas zou zijn als het CDA zijn dwaalspoor inderdaad verlaat, niet langer eeuwig en altijd het (agrarisch) ondernemersbelang voorop stelt en laat blijken dat ook andere belangen kunnen prevaleren. En aantoont dat dit geen oude wijn in nieuwe zakken is. Eerst zien, dan geloven – vertrouwen komt zoals bekend te voet.

Intermezzo – Voetbalplaatjes

-Koëpzegels?
-Nae.
-Knuffelzegels?
-Nae.
-Pannezegels?
-Nae.

-Vershaldbekskeszegels?

-Nae.

-Hánddookzegels? 

-Nae.

-Servieszegels?

-Nae. 

-Kassabon?

-Nae.
-Voetbalpletjes?
-Jao! Die wal! Wát dóchte geej da?

(En het altijd zo uitkienen dat je uitkomt op een bedrag in de orde van grootte van 10,23 of 20,31 euro enz. – niets zo frustrerend in de voetbalplaatjesperiode als een bedrag in de orde van grootte van 9,98 of 19,76 euro enz. te moeten neertellen)

Intermezzo – Lantaarnopsteker

‘Het aansteken van de lantarens gebeurt ook altijd niet op tijd. Soms, als de maan wat laat opkomt, zitten we tot acht of negen uur in het donker. We moesten den aansteker per avond betalen.‘
‘Dan konden de lantaarns ook wel eens te dikwijls aangestoken worden. Me dunkt, het ware voldoende als de burgemeester hem er eens ter dege op wees het altijd goed te doen.’

Gedachtewisseling in de raadsvergadering van de gemeente Horst van 21 augustus 1905 tussen de raadsleden Hoogers en Van Daal, overgenomen uit De Zuid-Willemsvaart van twee dagen later. Ze illustreert perfect dat je het als lantaarnopsteker (ook wel lichtopsteker geheten) nooit goed kon doen. De lantaarnopsteker was de man die op olie of gas werkende straatlantaarns – althans in Horst – van september tot mei aanstak als het donker begon te worden en – althans in Horst – omstreeks elf uur ’s avonds weer doofde. Hij deed dat aanvankelijk met behulp van een ladder en later met behulp van een stok. Horst kreeg vermoedelijk omstreeks 1880 zijn eerste lantaarnopsteker. Dit was (en bleef) een bijbaantje.  

Aan de eis van raadslid Van Daal aan de lantaarnopsteker ‘het altijd goed te doen’ kón de goede man gewoonweg niet voldoen: rond 1905 telde de kern Horst omstreeks dertig straatlantaarns. Er ging tijd overheen om die allemaal aan het branden te krijgen en weer te doven. Die wetmatigheid scheen sommige raadsleden te ontgaan, want bijna jaarlijks was er geëmmer over het te vroeg of te laat en het te kort of te lang branden van de straatlantaarns.

De gedetailleerde geschiedenis van de straatverlichting en de lantaarnopstekers in Horst is nog grotendeels in duisternis gehuld. Wat vaststaat: hoewel al in 1907 werd gesproken over de introductie van elektriciteit in Horst, duurde het tot eind 1918 voordat het daadwerkelijk zover was. De straatlantaarns werden vervolgens aangesloten op elektriciteit en daarmee werd de functie van lantaarnopsteker overbodig. Jos Lucassen, lantaarnopsteker sinds 1908, kreeg per 1 januari 1919 eervol ontslag.

Intermezzo – Openbaar toiletteren

Loitering. Mij was dit Engelse begrip onbekend, totdat wethouder Eric Beurskens het eergisteren tijdens de gemeenteraadsvergadering in de mond nam. Aan de orde was een motie om Horst aan de Maas op te tuigen met openbare toiletunits. De wethouder bleek daar geen voorstander van, onder meer vanwege ‘misstanden in het kader van drugs en loitering’. Loitering? ‘Gewoon, verblijf in zo’n toilet’, voegde hij er meteen aan toe. Aha! Rondhangen!

Geen toiletunits dus. Wel eiste de voltallige gemeenteraad een onderzoek naar potentiële openbare toiletlocaties in bestaande voorzieningen, inclusief kerken en publieke gebouwen. Verder kreeg de wethouder opdracht de vindbaarheid van bestaande openbare toiletten te vergroten, ook voor inwoners die geen gebruik maken van digitale middelen, wat mij (en ook de wethouder) nog niet zo eenvoudig lijkt. Aanleiding voor dit alles: de vette onvoldoende (2,7) en beschamende 222e positie van Horst aan de Maas in de MDL Fonds-ranglijst van toiletvriendelijke gemeenten in 2025 (klik hier) en de uiterst magere voldoende (5,7) en iets minder beschamende 110e positie van Horst aan de Maas in de Hoge Nood-ranglijst van toiletvriendelijke gemeenten in 2025 (klik hier).

Wethouder Beurskens achtte het uitgesloten dat de resultaten van het onderzoek en de conclusies binnen een half jaar bekend zouden zijn, zoals de raad vroeg. Dit leidde bij mij tot visioenen van de lange baan en herinneringen aan de urilift en permanente plaskruisen (klik hier, hier en hier). Hoewel de gemeenteraad tussen 2011 en 2017 met grote regelmaat sprak over deze verzinkbare zeiktonnen, zijn ze er nooit gekomen. Hoe anders was het een eeuw eerder: nadat hierover eind 1913 een besluit was genomen stond er binnen een half jaar een urinoir op de Veemarkt. En in 1916 kreeg ook het huidige Sint-Lambertusplein een urinoir (mocht iemand foto’s bezitten of kennen van deze urinoirs dan houd ik me aanbevolen).