Intermezzo – Weisterbeek

Een villa.
Een straat.
Een voormalige school.
Een kindcentrum.

Allemaal vernoemd naar iets dat foetsie is: de Weisterbeek.

- Jullie hebben het wel steeds over de Weisterbeek, maar waar ligt die beek eigenlijk?
- Eeeehhh… Bestaat die nog wel?
- Is het niet dat beekje tussen De Riet en het nieuwe kindcentrum Weisterbeek, dat uitmondt in de Kabroeksebeek?
- Nee, dat heet America of zoiets.
- Oh ja, hebben we het eerder over gehad.

Toch maar eens een vluchtig onderzoekje aan gewijd. Voornaamste conclusie: de Weisterbeek in de vorm van een beek bestaat niet. Heeft er dan ooit een beek(je) bestaan met de naam Weisterbeek? Vermoedelijk wel. Waar die ontsprong? Geen idee. Waar die precies liep? Geen idee. Hoe heet het beekje dan tussen De Riet en het nieuwe kindcentrum Weisterbeek? Voor-America.

Op negentiende-eeuwse kadastrale kaarten van Horst komt Weisterbeek voor als toponiem voor het gebied tussen ruwweg de huidige Americaanseweg, Herstraat, Schoolstraat en Waterstraat. Verondersteld mag worden dat het gebied zijn naam ontleende aan een beek die er doorheen stroomde. Bij gebrek aan straatnamen werd het toponiem Weisterbeek gebruikt als een plaatsaanduiding. Zo rept een krantenbericht uit 1941 over de sigarenfabriek van G.H.J. Timmermans ‘gelegen aan den kiezelweg naar America (Weijsterbeek)’. Die sigarenfabriek, nu onderdeel van Museum De Kantfabriek, ligt aan de huidige Americaanseweg. Verder zijn er ook talloze krantenberichten over de verkoop van grond, huizen, schuren enzovoort ‘gelegen te Wei(j)sterbeek’. Weisterbeek duikt eveneens vaak op in de burgerlijke stand, als aanduiding waar iemand woonde.

En dan was er ook nog een Weisterbe(e)ksveld. Daar, bij de huidige splitsing Jacob Merlostraat-Molenstaat-Vijverlaan, nam Pieter Frans Beuijssen in 1850 een molen in gebruik die de allereerste stoommachine van Noord-Limburg herbergde.

Terwijl het begrip Weisterbeek in verschillende gedaanten voortleeft, bestaat het vandaag de dag niet meer als beek(je) en evenmin als toponiem. Misschien een idee om het beekje met de naam Voor-America te hernoemen in Weisterbeek? Of kan het zelfs zo zijn dat dat beekje ooit Weisterbeek heette?

Horst in oude ansichten (14) | Ruïne oud kasteel Ter Horst

‘De diepste stilte heerscht hier om ons heen. “Niets spreekt meer tot den denkenden geest dan puinen,” heeft August Snieders geschreven, en bij het beschouwen van deze ruïne, rijzen er onwillekeurig allerlei gedachten in onzen geest op. (…) Waar het oog thans over met ruigte en struiken bewassen puinhoopen ziet, daar verhief zich tot in deze eeuw nog een trotsche, middeleeuwsche burg uit breede grachten. De tufsteen, waarvan een gedeelte was opgetrokken, wees op een hoogen ouderdom. De geschiedenis roemt de krijgshaftigheid en de trouw zijner heeren aan hun vorsten; en wat zij deden voor den dienst van Gods Huis, dat zal de nakomelingschap nog getuigen, als deze puinhoopen reeds lang zullen weggeruimd zijn. (…) Sic transit. De beide grachten hebben geen water meer; een schaap staat er rustig te grazen tusschen de braamstruiken. Van de met goudleer behangen kapel is niets meer te onderscheiden, in de gevangenkelders groeien distels en struweelen. (…) In 1840 begon men het kasteel bij gedeelten voor afbraak te verkoopen en zoo is er heden ten dage niets meer overgebleven dan die uitgestrekte puinhoopen met hun geheimzinnige sagen. (…) Wij hebben onze onderzoekingen gestaakt. Weldra zullen wij de ruïne verlaten, 't is een schilderachtig plekje; en wanneer die stukken muurs spreken konden, wat zouden zij al niet weten te vertellen, sinds de zomerzon hen voor 't eerst bescheen.’

 De anonieme tekst is afkomstig uit nummer 25 van jaargang 32 (1899-1900) van de Katholieke illustratie. De ansichtkaart is enkele decennia jonger. Resteert de vraag welke familie (?) is geportretteerd.

Intermezzo – Australiëwegobject

Zomaar ineens stond het er. Alsof het uit de hemel was neergedaald. Aan de Australiëweg in Horst, op Landgoed De Gortmeule. Voor het eerst waargenomen op 3 augustus.

Sindsdien is er niets meer aan veranderd. Wat het is? Een kapelletje in wording? Land art? Het beginstadium van een observatie- dan wel schuilhut? Een overdekte klaagmuur? Een informatiepunt to be van Stichting Landschap Horst aan de Maas? Een JOP? Een retraite- en bezinningsplek? Een eerste aanzet tot een nachtverblijf voor kangoeroes, gefinancierd door de Australische overheid? Een kijkvenster? Een weerbestendige openbare barbecuelocatie? Fietsenstalling? Een warmmakertje voor de eerste Horster Architectuurbiënnale? Een nog onontdekt gebleven legale graffiti-spot? Waarom is het zo hoog? Waarom is het aan twee zijden open? Waarom staat het precies daar? Wie is de initiatiefnemer? Wie de ontwerper? Zeg het maar!

Bij gebrek aan berichtgeving door de regionale en lokale media had navraag bij Landgoed De Gortmeule of Stichting Landschap Horst aan de Maas wellicht uitkomst kunnen bieden. Alleen zou je dan de mooiste fase moeten missen: de fase van het de fantasie de vrije loop laten, de fase van het speculeren over wat het is of gaat worden. Maar die fase heeft nu wel lang genoeg geduurd. Wie o wie is bereid het geheim van het aan de Australiëweg uit de hemel neergedaalde object te onthullen?

Intermezzo – Canadese woningen (5)

Wat in het vat zit verzuurt niet en belofte maakt schuld. Een half jaar later dan gepland daarom vandaag het eerste van twee nieuwe stukjes over de zogeheten Canadese woningen in Horst, de eerste woningwetwoningen in Nederland gebouwd volgens de Canadese houtskeletbouwmethode.

Afb 1 Foto van de woningen aan de Meterikseweg in De Nieuwe Limburger van 29 december 1967

Zoals eerder geschreven werden de 21 woningen aan de Meterikseweg en Zegersstraat op 28 december 1967 officieel in gebruik genomen. Een dag later berichtte De Nieuwe Limburger over het bouwproces: ‘De skeletten werden vervaardigd op de woningfabriek van de firma Guelen uit Wychen, die de woningen tevens ter plaatse in elkaar zette. De gehele douchecel met polyester vloer en leidingen evenals w.c. met meterkast werden in hun geheel geprefabriceerd. De Canadese woningen zijn aan voor- en achterzijde afgewerkt met rood cederhout en aan de binnenzijde bekleed met gipsplaten. Het enige metselwerk, dat er aan te pas komt, is het plaatselijk bekleden van het skelet met een halfsteens muurtje.’

Afb 2 Cartoon uit Cobouw van 16 december 1967

De Studiegroep Houtskeletbouw, die de bouw begeleidde, betitelde vooral het feit dat de woningen niet van elkaar werden gescheiden door metselwerk als ‘revolutionair’. In plaats daarvan bestond de wand tussen twee woningen uit twee lagen gipsplaten, een houtskelet en houtwolcementplaten. De brandveiligheid daarvan was gelijk aan die van gemetselde wanden. De gehorigheid was zelfs duidelijk minder dan die bij een doorsnee gemetselde tussenmuur.

Afb 3 Bij de officiële ingebruikname van de woningen op 28 december 1967 overhandigt minister Schut de sleutel van de woning met huisnummer Meterikseweg 33 aan de toekomstige bewoners, het echtpaar Driessen (bron foto: Historische Kring Horst)

De Nieuwe Limburger was overigens ook lovend over het comfort van de woningen: ‘Zo bevatten ze dubbel beglaasde ramen. Er zijn isolatiedekens aangebracht in de buitenwanden en het plafond van de verdieping. Hiermee wordt een warmte-isolerend vermogen verkregen, dat driemaal zo groot is als dat van een traditionele spouwmuur. De woningen zijn voorzien van vloerverwarming. De houten gevels zijn beschermd met een afwerkmiddel, dat om de 4 à 5 jaar verfrist moet worden. Maar ook zonder behandeling is het hout weervast.’

Afb 4 Na de officiële ingebruikname van de woningen maakten de genodigden een bustour door de Norbertuswijk. Op de voorgrond links minister Schut en rechts locoburgemeester Chris Claassens. Daarachter links wethouder Hay Boots en rechts gemeentesecretaris Jan Poels (bron foto: Joost Claassens)

Nog enkele cijfers: de woningen hadden een inhoud van 420 kubieke meter, de bouwkosten bedroegen 29 duizend gulden per woning en de huurprijs werd vastgesteld op 158 gulden per maand.

 In de laatste aflevering van deze serie binnenkort aandacht voor de indeling van de woningen en over het ervaren woongenot van twee bewoners. Klik hier, hier, hier en hier voor de eerdere afleveringen in deze serie.

Intermezzo – Creemerstraat

Sevenum heeft een Creemerhof.
Grubbenvorst een Burgemeester Cremersstraat.
Panningen een Burgemeester Cremershof.
Rupelmonde een Geeraard de Cremerstraat.
Scheveningen een Cremerweg.
Maasmechelen een Creemersweg.
Baarlo en Overloon hebben een Pastoor Cremersstraat.
Cuijk en Wanssum een Cremershof.
Nieuwstadt, Valkenburg, Driel, Haarlem, Harderwijk, Pernis en Utrecht een Cremerstraat.

En Horst? Horst heeft een Deken Creemersstraat. En volgens dit bord aan de Deken Creemersstraat sinds heel kort een Creemerstraat. Als enige in Nederland.

Twee vauten in één stratnam. Deken Creemers draait zich om in zijn graf op het Oud Kerkhof in Horst. Theodorus Creemers werd op 17 april 1864 geboren in Stramproy. Na zijn priesterwijding in 1888 was hij achtereenvolgens kapelaan in Blerick en Maastricht, rector aan de Munsterkerk in Roermond en pastoor in Maasniel. In 1919 werd hij aangesteld als pastoor-deken in Horst. Dat bleef hij tot 1945. Hij overleed op 16 juni 1948 in Horst op 84-jarige leeftijd.

Zijn opvolger als pastoor-deken in Horst, Leonard Debye, roemde het ‘edel en evenwichtig karakter’ van Creemers: ‘Altijd opgewekt, blij en geduldig was onze vroegere deken. Altijd bereid de mensen in hun noden en moeilijkheden bij te staan. Van nature zijn wij geneigd tot egoïsme, humeurigheid e.d., maar ’t was alsof deken Creemers die eigenschappen niet kende. Maar hij moet ze gekend hebben zoals ieder mens. Slechts door jarenlange strijd en ascese heeft hij ze overwonnen en is hij geworden ’n man met diepe godsdienstzin, voor wie niets teveel was, zodat men hem ook toen hij reeds rustend was nog vaak kon aantreffen op ziekenbezoek, zelfs bij het slechtste weer.’

De misschien wel belangrijkste verdienste van Creemers voor Horst was dat hij als eerste de bijzondere collectie middeleeuwse heiligenbeelden van de Sint-Lambertuskerk op waarde wist te schatten. Bij zijn komst was het merendeel van die houten beelden opgeslagen op de zolder van de pastorie. Kort na zijn aantreden nam Creemers het initiatief tot de restauratie van een aantal beelden. Vervolgens keerden ze weer terug naar de locatie waarvoor ze waren bedoeld: de kerk.

Overigens: Stramproy, het geboortedorp van Creemers, is volgens Geneanet met 846 vermeldingen sinds 1600 de plaats met de meeste Creemers’en. Daarna volgen Maastricht (673), Roermond (602) en Venray (458). Horst hobbelt daar met 199 vermeldingen achteraan.

(Met dank aan buurtbewoner Frans Elbers die me attendeerde op het bord bij Risselthof)

Intermezzo – Stationslaan

Hevige online-verontwaardiging afgelopen week over het kappen van een monumentale beuk langs de toegangsweg tot station Horst-Sevenum. De beuk verkeerde in slechte staat en vormde een bedreiging voor de veiligheid. Aldus de deskundigen. ‘Hoezo slechte staat? Hoezo veiligheid? We worden weer eens belazerd door de gemeente Horst aan de Maas’, was de teneur op sociale media. Tja.

Bij gebrek aan eigen deskundigheid ben je overgeleverd aan die van deskundigen. Dus zonde van die beuk maar begrijpelijk. De toegangsweg tot het station heeft toch al niet meer de allure van weleer: daarvoor zijn er de afgelopen decennia teveel monumentale bomen verdwenen. Wat ooit een statige laan was, is verworden tot een ordinaire weg die wordt geflankeerd door wat bomen. Overigens heeft ook de sloop van de aan het begin van de toegangsweg gelegen villa Bellevue – ergens in het laatste kwart van de vorige eeuw – afbreuk gedaan aan de bekoring van de toegangsweg.

Wat is het dan een geluk dat Horst aan de Maas elders wel nog kan bogen op een stationslaan in volle glorie. Tienray bezit misschien wel de stationslaan aller stationslanen. Meter of tweehonderd lang, kaarsrecht, breed, onverhard, aan weerszijden een rij bomen op gelijke afstand van elkaar, gesloten bladerdak. Je waant je honderd jaar terug in de tijd.

Enige minpuntje: het zijn geen beuken die de laan omzomen maar Amerikaanse eiken, om en nabij de veertig als ik het wel heb, aangeplant tussen 1920 en 1930 volgens de Bomenstichting. Daar staat dan weer als pluspunt tegenover dat beide rijen bomen worden geflankeerd door beukenhagen. Ze worden niet meer onderhouden, maar het pad tussen Amerikaanse eiken en beuken werd ooit druk bewandeld, aldus dorpshistoricus Harrie Raaijmakers: ‘Tijdens Mariafeesten kwamen ongeveer een eeuw geleden duizenden pelgrims met de trein in Tienray aan. Over de middenweg reden de koetsen af en aan en de voetgangers liepen aan de beide zijkanten. Dat is hier en daar nog goed te zien.’

Wat Tienray verder voor heeft op Horst-Sevenum, is dat het uit 1873 daterende voormalige stationskoffiehuis bewaard is gebleven.

Koesteren, deze idylle.

Intermezzo – Raadsvergadering

De motorische achteruitgang is zodanig dat het geen zin meer heeft nog iets in het dashboard te doen. Dus daar valt niet te monitoren op de effecten. Een meevaller is wel dat het inloopmoment toekomstproof is. Die opa met 540 euro aan leges moeten we daarbij maar op de koop toe nemen. Ook het uitrollen van het spreadsheetbeleid gaat vooralsnog van een leien dakje. Wat eveneens enorm meezit is dat het meedoenplan niet als indieningsvereiste is opgenomen. Voor de meldingsplicht moet je aan de voorkant zijn. En de raadpleegbaarheid dan? Die doen we in een high trust mode. En de interrupties? Die proberen we bij het issue at hand te houden. Van ons privacygebeuren hebben we trouwens ook geen last meer: dat gaat een heel eind weg.

(Inderdaad: het volgen van de raadsvergadering gisteravond was wederom een waar genoegen.)

Intermezzo – Vogelverschrikker

Het Michelinmannetje ademde nog luchtigheid, joie de vivre, een Tour-de- France-gevoel. De maanmannetjes stonden symbool voor het veronderstelde, schier onbegrensde vermogen van de mens. De kentering kwam in 1992 met de Bijlmerramp. Sindsdien hebben mannen in witte pakken hun onschuld verloren.

Lang voordat het woord gewasbescherming werd opgestoten in de vaart der volkeren om begrippen als ‘bestrijdingsmiddelen’ en ‘gif’ – die het beestje bij de naam noemen – te doen vergeten, bestonden er al gewasbeschermers in de ware zin des woords. Die gewasbeschermers noemen we vogelverschrikkers. Voor het merendeel kerels. Stoer, afschrikwekkend, soms aandoenlijk of karikaturaal. Maar aan vogelverschrikkers kleeft vaak óók iets lugubers. Haveloze kleren, onderontwikkelde ledematen, gehavend of zelfs ontbrekend gezicht, stokstijf staand of hangend in het lege land.

Fietsend onderweg naar Lottum sloeg ik twee weken geleden op de Denenweg in Melderslo rechtsaf naar de Losbaan. Zag ik dat nou goed? Had zich daar in de verte, op die kale akker aan mijn rechterhand, een man in een wit pak verhangen? Nee dus, bleek bij nadere inspectie. De man in wit pak was een vogelverschrikker. Toppunt van luguberte: vogelverschrikkers in witte pakken, hangend aan een paal.

Top 5 – Westsingelrotonde asphalt heroes

Voor eerzame boombladeren die het einde der dagen hebben bereikt, is asfalt misschien wel de meest ideale laatste rustplaats. In een berm of op een grasveld is verzinken in de vergetelheid je trieste lot. Asfalt biedt daarentegen de mogelijkheid om nog één keer te shinen.

Wat je ook van de nieuwe Horster rotonde aan de Westsingel ter hoogte van de Schoolstraat kan zeggen, zijn rode fietspadasfalt heeft zich de voorbije weken ontpopt tot vruchtbare bodem voor dode populierenbladeren. Honderden passerende fietsbanden hebben de bladeren platgewalst en vervolgens verankerd in het asfalt. Met als resultaat een asfaltkerkhof bomvol dode bladeren. Op slechts enkele tientallen vierkante meters asfalt is hier momenteel een verzameling bladgoud te vinden die haar weerga niet kent. De kleurvariëteiten lijken welhaast eindeloos. Maar welke kleurschakering ook, schoppenaas is troef.

Komt-ie, de puur op basis van gevoel (op basis van egel-gelijkenis had ook gekund) samengestelde exclusieve Horst-sweet-Horst top 5 van Westsingelrotonde asphalt heroes:

5.

4.

3.

2.

1.

Intermezzo – Kasteelse Bossen (2)

Vorige maand sijpelden berichten door over wangedrag en overlast in de Kasteelse Bossen. Op de socials waren de aanstichters snel gevonden: (arbeids)migranten. Ook de fractie van Belang van Horst aan de Maas (BVH) bereikte ‘het duidelijke signaal’ dat 'een aanzienlijk deel van de overlast’ op het conto kwam van arbeidsmigranten en mensen met een migratieachtergrond. Liefst zes van de negentien raadsvragen die BVH vervolgens stelde, hadden betrekking op arbeidsmigranten en personen met een migratieachtergrond. Gisteravond voorzag burgemeester Palmen die vragen van een antwoord (klik hier en ga naar 1.25.41). Samengevat ging dat zo:

‘We krijgen een diversiteit van meldingen binnen over de Kasteelse Bossen. We kunnen niet onder stoelen of banken steken dat daaronder ook arbeidsmigranten en mensen met een migratieachtergrond zijn. Maar vuurwerk ging niet over arbeidsmigranten of mensen met een migratieachtergrond. En wildplassen en wildpoepen en dan met name van de honden, gebeurt ook door onze eigen inwoners. (…) Wij zien ook mensen die het dialect beter spreken dan ik die afval niet opruimen, de hond laten poepen en het niet opruimen en dat soort dingen. Dus om te zeggen dat wij Nederlanders ons steeds aan de norm houden, zou iets teveel eer zijn.’

Duidelijk: in de Kasteelse Bossen doen mensen dingen die niet kunnen en niet mogen, maar met een beschuldigende vinger in een bepaalde richting wijzen is volstrekt ongepast. ‘Worden asielzoekers en statushouders meegenomen in onze normen en waarden?’, wilde Imke Emons (BVH) desondanks nog weten. ‘Jazeker’, aldus Palmen. ‘De mate waarin dit geabsorbeerd wordt, is wisselend, maar ik kan u verzekeren dat ik iedere maandag in de overzichten van wat er gebeurd is, ook heel veel Nederlandse namen zie waarvan ik denk “Daar mogen we ook nog wel wat aandacht besteden aan de normen en waarden”.’

Behartigenswaardige woorden sprak verder Julia Janik, kersvers burgerraadslid namens Perspectief. Zij zei geschrokken te zijn van de nadruk op de achtergrond van de overlastveroorzakers in de Kasteelse Bossen: ‘Ik ben ook iemand met een migratieachtergrond én ik ben inwoner van Horst aan de Maas. Ik denk dat we er soms meer bij stil mogen staan dat we allemaal gewoon één zijn.’ En zo is het.

Intermezzo – Kermis

De gemeente Horst aan de Maas maakte gisteren bekend dat de septemberkermis dit jaar plaatsvindt van vrijdag 18 tot en met maandag 21 september. ‘Daarmee start de kermis een dag eerder én duurt de kermis twee dagen korter dan in voorgaande jaren’, aldus de gemeente. Twee dagen korter? Toch maar één? ‘Daarmee start de kermis een dag eerder en eindigt ze twee dagen eerder dan in voorgaande jaren’, dekt de lading beter. Dit terzijde. Waar het om gaat is dat de gemeente met deze proef wil onderzoeken of deze opzet beter aansluit bij de wensen van kermisgangers en exploitanten. ‘Na afloop evalueren we de ervaringen en bekijken we wat dit betekent voor toekomstige edities.’

Na de publicatie van zo’n bericht kan je er vergif op innemen dat het reacties regent op de socials. Een selectie:
‘Zo laten a.u.b!!!!!’
‘Eindelijk aangepast. Zou tijd worden.’
‘Rare opzet!’
‘Gewoon 1 x een goede kermis’
‘Heb je misschien plaats voor mij foodtruck’
‘Zet eens een fatsoenlijke kermis neer bijv op het ruiterterrein’
‘Het ligt niet aan de datums maar aan de prijzen’

Een of twee keer per jaar, andere locatie, lagere prijzen, andere dagen: het zal me eerlijk gezegd allemaal worst wezen zo lang de kamelenrace maar tot de attracties blijft behoren. ‘De ballen vast? De ballen vast! En rrrollen maar!’ Waarna dat goddelijke deuntje begint. En ondertussen: ‘Eén tegen allen, allen tegen één. Wordt het een hulde, wordt het huilen? Wordt het iets, wordt het niets?’ Enzovoort. Heerlijk.

Terug naar de proef. Die suggereert dat alle opties nog open zijn. De werkelijkheid is anders. Want wat valt te lezen in het kakelverse Bestuursakkoord Horst aan de Maas 2026-2030? ‘We brengen het kermisbeleid bij de tijd. Dat betekent dat we voor Horst gaan voor één grotere en betere kermis.’ Het principebesluit om een van de twee Horster kermissen te schrappen is dus al genomen. Goedkeuring door de gemeenteraad lijkt een formaliteit.

Waarom heeft de gemeente in de berichtgeving over de proef niet meteen opgebiecht dat een van de twee Horster kermissen gaat sneuvelen? Rrraarrr.

Intermezzo – Droogte (1) | Isidorus

‘Hier en daar regen.’ Vroeger was het nooit daar maar altijd hier. Vandaag de dag lijkt het precies andersom. Ja inderdaad, gisteren zijn hier 141 druppels gevallen. Zet geen zoden aan de dijk. Opgeteld bij de 238 druppels van de twee maanden daarvoor maakt dat samen 379 druppels. Wat moet er in godsnaam worden van de oogst dit jaar?

Als íemand te hulp zou kunnen schieten, is het wel Isidorus van Madrid, beschermheilige van de boeren, wiens voorspraak bij God wordt ingeroepen bij droogte. Landarbeider, geboren in Madrid rond 1070, overleden op 15 mei 1130, heilig verklaard in 1622. Hij zou de akkers van zijn baas hebben bevloeid uit een bron die hij zelf liet ontspringen.

Met andere woorden: Isidorus is precies zo iemand waar we op het moment om staan te springen. En laten wij hier in Horst aan de Maas nu in het gelukkige bezit zijn van een religieus kunstwerk, een ruitvormig reliëf, gewijd aan Isidorus! En wel op een driesprong aan de Peelstraat in Kronenberg.

Het is ontworpen door Piet Killaars en werd op 22 mei 1949 ingezegend. Het verbeeldt de heilige, met in zijn linkerhand een schop. Hij wordt rechts geflankeerd door een os die het land ploegt en links door een engel die de ploeg bestuurt.

De rooms-katholieke kerk mag hier dan niet meer de status hebben die ze de vorige eeuw had, je zou toch verwachten dat het momenteel een komen en gaan is van radeloze boeren die hun laatste hoop op regen hebben gevestigd op Isidorus. Hoe anders ziet de trieste werkelijkheid eruit. Bijkans ondoordringbaar struikgewas heeft Isidorus aan het zicht onttrokken. Compleet veronachtzaamd, deze heilige, een hoogst deprimerend tafereeltje.

Ik kan me voorstellen dat Isidorus denkt: ‘Jullie zien me helemaal niet meer staan en dan zou ik nu namens jullie contact moeten zoeken met God en bij hem moeten pleiten voor regen? Ja zeg, ik ben me daar een haartje betoeterd! Bekijk het maar lekker, met z’n allen.’

En mocht het morgen toch eindelijk gaan regenen? Dan zou Isidorus wel eens over zijn hart kunnen hebben gestreken. Waarom? Omdat deze heiden hem met dit stukje aan de vergetelheid heeft ontrukt.

Intermezzo – Zonsverduistering (2)

‘Effe mezelf pijnvrij maken want dat hurts als een motherfocker.’ Gisteren opgevangen tijdens mijn eclipstoeristisch uitstapje. Dat ging naar de Zuringspeel. Want daar, op het hoogste punt van Noord-Limburg, zou toch de ultieme eclipservaring te beleven moeten zijn?

Van de zonsverduistering van 1999 herinner ik me dat ik vanaf de afslag van de A67 over de Weselseweg richting het centrum van Venlo reed en daar onder de indruk raakte van het gedempte zonlicht. Het oproepen van dat beeld is geen probleem. Het beschrijven ervan wel. Alsof over alles een schaduw lag, magisch. Veel verder kom ik niet. In elk geval viel het licht op dat moment niet te vergelijken met het licht op een dag met een bewolkte hemel.

De Zuringspeel moest de plek worden van het weerzien met dat gedempte zonlicht van 1999. Dat werd het niet. Domper. Ja, een half uur lang was het licht duidelijk anders dan anders, enigszins gedempt, maar het wow-effect van 1999 bleef uit. Te hooggespannen verwachtingen? Een herinnering aan 1999 die niet conform de werkelijkheid was? Zou allebei kunnen. De ook aanwezige JP kwam met een andere mogelijke verklaring: destijds was de zonsverduistering ongeveer op het moment dat de zon op z’n hoogst staat, gisteren net voor zonsondergang. En dat zou voor een andere lichtbeleving zorgen. Klinkt best aannemelijk.

Als ik niet had geweten dat er gisteren een zonsverduistering was, zou ik er dan iets van hebben gemerkt? De vraag stellen, is haar beantwoorden, vrees ik.

Spijt dus van dat eclipstoeristisch uitstapje? Geen denken aan. Dat ‘Effe mezelf pijnvrij maken want dat hurts als een motherfocker’, had ik beslist niet willen missen. Die pijn en die hurt werden trouwens niet veroorzaakt door het met onbeschermde ogen naar de zon kijken, maar door het zitten op afgebroken halmen van het pijpenstrootje. Het pijnvrij maken moet succesvol zijn verlopen, anders valt niet te verklaren waarom even later uit dezelfde mond klonk: ‘Wijn, een stokkie, niemand kan me iets afpakken!’

(De foto’s zijn gemaakt om respectievelijk 19.50, 19.51, 20.11 en 20.12 uur)     

Intermezzo – Zonsverduistering (1)

Vanavond dus de zon voor negentig procent verduisterd. Bijzonder. Maar niet zo bijzonder als op woensdag 17 april 1912, twee dagen na de ondergang van de Titanic. Toen was er sprake van een nagenoeg complete zonsverduistering: 99 procent in Maastricht, een procentje minder hier in Noord-Limburg.

Net als nu regende het waarschuwingen. Bijvoorbeeld van de Gezondheidscommissie in Venlo, die daags tevoren met een advertentie in de Nieuwe Venlosche Courant aandacht vroeg voor ‘het groote gevaar bij de aanstaande zonsverduistering met het onbeschutte oog te zien naar de zon’. De commissie waarschuwde voor ‘sterke ongeneeslijke vermindering van het gezichtsvermogen en zelfs blindheid’. Hoe je ogen te beschermen? ‘Bijv. door een donker glas dat weinig licht doorlaat.’

Daags na de zonsverduistering deed de Nieuwe Venlosche Courant uitvoerig verslag: ‘Nog nimmer, zelfs niet in de snikheetste maanden van een ouderwetschen zomer of in de koudste dagen der strenge winters had de zon zooveel bekijks gehad. ‘t Was of de menschen aan een soort zonnekramp leden, die hen dwong, midden op den weg, op straat of marktplein plots stil te staan en op te zien naar de zon.’

Om negentien over elf begon het spektakel: ‘Gedurende dien tijd tuurde het geheele menschdom naar den hemel, naar het voor ruim 98 pct. verduisterde gedeelte der zon, dat achter de maan verborgen ging. Men keek door ramen en deuren, men loerde achter de gordijnen, men tuurde uit zolderluikjes, men staarde van balkonnen, van pleinen en binnenplaatsjes aldoor en overal naar datzelfde doel: de van haar licht beroofde, de overwonnene, de in rouw en schande gedompelde zonneschijf.’ Hoe? ‘Men keek door zwart gemaakte brillen, door gekleurde en beroete glazen, door kartonnetjes met gaatjes.’ Toch waren er ook mensen die alle waarschuwingen in de wind sloegen, nota bene in ons eigen Horst. Ruim een week na de zonsverduistering berichtte de krant uit Horst: ‘Naar wij vernemen zijn ook hier enkele personen die met onbeschermde oogen de zonneclips hebben gadegeslagen en thans nog veel last hebben om te kunnen zien.’ Hoe het hen verder verging, is helaas in nevelen gehuld.