Intermezzo – Zonsverduistering (2)

‘Effe mezelf pijnvrij maken want dat hurts als een motherfocker.’ Gisteren opgevangen tijdens mijn eclipstoeristisch uitstapje. Dat ging naar de Zuringspeel. Want daar, op het hoogste punt van Noord-Limburg, zou toch de ultieme eclipservaring te beleven moeten zijn?

Van de zonsverduistering van 1999 herinner ik me dat ik vanaf de afslag van de A67 over de Weselseweg richting het centrum van Venlo reed en daar onder de indruk raakte van het gedempte zonlicht. Het oproepen van dat beeld is geen probleem. Het beschrijven ervan wel. Alsof over alles een schaduw lag, magisch. Veel verder kom ik niet. In elk geval viel het licht op dat moment niet te vergelijken met het licht op een dag met een bewolkte hemel.

De Zuringspeel moest de plek worden van het weerzien met dat gedempte zonlicht van 1999. Dat werd het niet. Domper. Ja, een half uur lang was het licht duidelijk anders dan anders, enigszins gedempt, maar het wow-effect van 1999 bleef uit. Te hooggespannen verwachtingen? Een herinnering aan 1999 die niet conform de werkelijkheid was? Zou allebei kunnen. De ook aanwezige JP kwam met een andere mogelijke verklaring: destijds was de zonsverduistering ongeveer op het moment dat de zon op z’n hoogst staat, gisteren net voor zonsondergang. En dat zou voor een andere lichtbeleving zorgen. Klinkt best aannemelijk.

Als ik niet had geweten dat er gisteren een zonsverduistering was, zou ik er dan iets van hebben gemerkt? De vraag stellen, is haar beantwoorden, vrees ik.

Spijt dus van dat eclipstoeristisch uitstapje? Geen denken aan. Dat ‘Effe mezelf pijnvrij maken want dat hurts als een motherfocker’, had ik beslist niet willen missen. Die pijn en die hurt werden trouwens niet veroorzaakt door het met onbeschermde ogen naar de zon kijken, maar door het zitten op afgebroken halmen van het pijpenstrootje. Het pijnvrij maken moet succesvol zijn verlopen, anders valt niet te verklaren waarom even later uit dezelfde mond klonk: ‘Wijn, een stokkie, niemand kan me iets afpakken!’

(De foto’s zijn gemaakt om respectievelijk 19.50, 19.51, 20.11 en 20.12 uur)     

Intermezzo – Zonsverduistering (1)

Vanavond dus de zon voor negentig procent verduisterd. Bijzonder. Maar niet zo bijzonder als op woensdag 17 april 1912, twee dagen na de ondergang van de Titanic. Toen was er sprake van een nagenoeg complete zonsverduistering: 99 procent in Maastricht, een procentje minder hier in Noord-Limburg.

Net als nu regende het waarschuwingen. Bijvoorbeeld van de Gezondheidscommissie in Venlo, die daags tevoren met een advertentie in de Nieuwe Venlosche Courant aandacht vroeg voor ‘het groote gevaar bij de aanstaande zonsverduistering met het onbeschutte oog te zien naar de zon’. De commissie waarschuwde voor ‘sterke ongeneeslijke vermindering van het gezichtsvermogen en zelfs blindheid’. Hoe je ogen te beschermen? ‘Bijv. door een donker glas dat weinig licht doorlaat.’

Daags na de zonsverduistering deed de Nieuwe Venlosche Courant uitvoerig verslag: ‘Nog nimmer, zelfs niet in de snikheetste maanden van een ouderwetschen zomer of in de koudste dagen der strenge winters had de zon zooveel bekijks gehad. ‘t Was of de menschen aan een soort zonnekramp leden, die hen dwong, midden op den weg, op straat of marktplein plots stil te staan en op te zien naar de zon.’

Om negentien over elf begon het spektakel: ‘Gedurende dien tijd tuurde het geheele menschdom naar den hemel, naar het voor ruim 98 pct. verduisterde gedeelte der zon, dat achter de maan verborgen ging. Men keek door ramen en deuren, men loerde achter de gordijnen, men tuurde uit zolderluikjes, men staarde van balkonnen, van pleinen en binnenplaatsjes aldoor en overal naar datzelfde doel: de van haar licht beroofde, de overwonnene, de in rouw en schande gedompelde zonneschijf.’ Hoe? ‘Men keek door zwart gemaakte brillen, door gekleurde en beroete glazen, door kartonnetjes met gaatjes.’ Toch waren er ook mensen die alle waarschuwingen in de wind sloegen, nota bene in ons eigen Horst. Ruim een week na de zonsverduistering berichtte de krant uit Horst: ‘Naar wij vernemen zijn ook hier enkele personen die met onbeschermde oogen de zonneclips hebben gadegeslagen en thans nog veel last hebben om te kunnen zien.’ Hoe het hen verder verging, is helaas in nevelen gehuld.

Intermezzo – Naar het wit neigende hert-achtigen

Soms geloof je je ogen niet. Lopend door de Schadijkse Bossen nabij het noordelijke uiteinde van de Silvesterweg meende ik enkele jaren geleden honderden meters verderop een wit ree of hert te zien. Ik geloofde m’n ogen niet. Op de foto die ik met m’n telefoon maakte was niet meer dan een vage schim te zien. Te grote afstand, te slechte telefoon. Ik hield het erop dat m’n ogen me hadden bedrogen, te meer omdat uit enig gegoogel bleek dat witte reeën of herten uiterst zeldzaam zijn.

Fietsend van America richting Meterik over het fietspad langs de Meteriksebaan geloof ik vanmorgen om twaalf uur opnieuw m’n ogen niet. Twee naar het wit neigende hert-achtigen op een meter of vijf afstand, grazend aan de bosrand. Kan toch niet? Zijn het niet twee opgeschoten honden? Nee. Ook op het tweede gezicht zijn het hert-achtigen. Van de eerste verbazing bekomen stap ik af, in de verwachting dat de dieren nog voordat m’n voeten de grond hebben geraakt, verdwenen zullen zijn in het bos. Dus niet. Onaangedaan grazen ze verder. Foto.

Terwijl twee fietsende dames naderen, maken ze aanstalten om de Meteriksebaan over te steken. Foto.

Doodgemoedereerd kuieren ze over het fietspad, de dames zijn inmiddels afgestapt. Foto.

Even doodgemoedereerd kuieren ze over de Meteriksebaan richting de bosrand aan de overzijde. Foto.

Een auto passeert stapvoets. Foto.

Langzaam verdwijnen ze uit beeld. Foto.

Het tafereel duurt nauwelijks een minuut. De vredigheid, de sereniteit, het al dan niet vermeende wegvallen van alle geluiden blijven me nog wel een tijdje bij. Betoverende, droomachtige sfeer, die me doet denken aan On body and soul, een van mijn favorietste films. Twee herten spelen er een belangrijke bijrol in. Andere gedachte die opkomt: was het wel gezichtsbedrog, enkele jaren geleden aan de Silvesterweg?
     
Ik fiets verder. ‘Gelukt met de foto’s?’, vraagt een van de dames als ze me elektrisch aangedreven inhaalt.
‘Volgens mij wel.’
‘Was bijzonder.’
‘Kan je wel zeggen, ja. Ze waren absoluut niet schuw, misschien zijn het exotische dieren die zijn ontsnapt uit een hertenweide.’
‘Zou je bijna denken, ja.’

Misschien iemand een andere, betere verklaring?

Horst in oude ansichten (13) | Kasteelse Bossen

Schön war die Zeit, das Paradies, das wir besessen
Ich werd’ es nie vergessen, wir glaubten, dass uns keiner daraus vertreibt

L‘enfer, c’est les autres

Van paradijs tot hel. Het paradijs, waaruit niemand ons zou kunnen verdrijven, is ons toch afgepakt. Door de anderen. Altijd weer die anderen, die vermaledijde anderen. De hel, dat zijn de anderen.

Nee, dan wij. Wíj zijn bovenste beste brave borsten. Wíj kleuren uitsluitend binnen de lijntjes. Wíj hangen de vuile was niet buiten. Wíj knijpen de katjes niet in het donker. Wíj pissen niet buiten het potje. Wíj hangen niet de beest uit. Wíj laten de boel niet de boel. Wíj kennen geen ongelikte beren. Wíj maken er geen potje van.

Wij hebben groener gras dan de buren. Wij zagen van dik hout planken. Wij vegen onze eigen straatjes schoon. Wij vinden altijd een stok om de hond mee te slaan. Wij weten dat het in troebel water goed vissen is.

Wij wassen onze handen in onschuld. Wij zijn het beste jongetje van de klas.

Holle vaten klinken het hardst. Hoogmoed komt voor de val. Eigen lof stinkt. Zoals de waard is, vertrouwt hij zijn gasten.

De hel, dat zijn wijzelf.

L’enfer, c’est nous-mêmes

Top 5 – Olifantenpaadjes

1. Niet steeds in herhaling willen vervallen.
2. Almaar op zoek zijn naar nieuwe dingen.
3. Ervoor waken om niet uit te groeien tot de lokale epigoon van Jan Dirk.

Zomaar drie redenen waarom olifantenpaadjes er zo bekaaid vanaf komen op Horst-sweet-Horst. Slechts drie bijdragen in de afgelopen tien jaar (plus een aantal uitsluitend op Facebook en Instagram gepubliceerde signaleringen, maar die beklijven niet). Beschamend. Hoogste tijd voor een nieuwe exclusieve Horst-sweet-Horst top 5 van Horster olifantenpaadjes (allemaal afgelopen week vastgelegd, waardoor meteen ook de momentane prachtige geeltinten van de Horster steppen zijn vastgelegd). Komt-ie:

5. Meldersloseweg, Horst

Het levende bewijs van een verkeersovertreding: heb je bij Inter Chalet weer eens niet gevonden wat je zocht, dan pak je de kortste weg naar huis en zou je wel van lotje getikt zijn om driekwart van de rotonde te nemen.

4. Hagelkruisweg – Stationsstraat, Hegelsom

Met een afstotelijk hekwerk, een afzichtelijk bedrijfspand, een onafzienbaar maisveld en dreigende kassen op de achtergrond oogt het decor van dit kaarsrechte olifantenpaadje bepaald niet sexy. Wat het dan toch bijzonder maakt? De lengte van naar schatting tweehonderd meter. Plus de enorme afstandswinst, die wel eens tot een kilometer zou kunnen oplopen.

3. Nieuwe Hegelsomseweg – Stationsstraat, Hegelsom

New kid on the block. Verbindt de nieuwe wijk in Hegelsom-Zuid met het fietspad richting station. Aanzienlijke afstandsbesparing die maakt dat de stationganger z’n slaap met een minuut of drie kan verlengen. En slechts een minuut of anderhalf eerder thuis is, gezien de noodzaak om de drukke Stationsstraat over te steken.

2. Gastendonkstraat – Wittebrugweg, Horst

Karakteristieke vorkachtige uitmonding op het roodgrijze fietspad, flankerend chillbankje, graffitivriendelijke elektriciteitskast, schaduwrijke bomen, lonkend viaduct. Wat wil je nog meer?

1. Zuster Olgahof, Horst

Nog zo’n gloedjenieuwe toevoeging aan het Horster olifantenpaadjeslandschap. Op 18 mei opende de nieuwe Weisterbeekschool zijn deuren en nauwelijks twee maanden later is de tekentafelwerkelijkheid al gecorrigeerd door de dagelijkse praktijk. Instant klassieker. (Met dank aan Ton Peeters voor het signaleren en voor de foto.)

Intermezzo – Lourdesgrot

Aandoenlijkheid te over. De in aanbidding knielende Bernadette. De met haar rechteroog minzaam op Bernadette neerkijkende Maria, toonbeeld van devotie. De doelbewust schots en scheef gemetselde stenen. De met haar linkeroog schuin naar boven kijkende Maria, bevreesd dat de krans van klimoplianen rondom haar nis weer tot leven komt en haar opnieuw zal overwoekeren. Maar het toppunt van aandoenlijkheid is toch die stoel. Een archetypische stoel, ontdaan van elke franje, geschapen om te contempleren. De kluizenaar doet even een dutje op zijn al even spartaanse bed, maar geheid dat-ie over een kwartiertje weer op z’n post zit.

Nooit denken dat je onderhand wel alles hebt gezien in je eigen gemeente. Zondag liet Jan me kennismaken met de Lourdesgrot in de kloostertuin aan de Helenaveenseweg in Griendtsveen. Waarvan het bestaan me was ontgaan. Ondanks een meer dan gemiddelde belangstelling voor religieus erfgoed. Verzachtende omstandigheden: de kloostertuin was tot voor kort nooit openbaar toegankelijk én de Lourdesgrot was dusdanig overwoekerd door klimop dat ze in de vergetelheid was geraakt. Daaraan werd ze pas twee jaar geleden ontrukt door een groepje enthousiaste dorpelingen. Zij brachten de grot zoveel mogelijk terug in oorspronkelijke staat en wisten ook de verloren gewaande beelden van Bernadette en Maria op te sporen.

Op 24 mei van het afgelopen jaar vond de feestelijke heropening plaats. Dat was bijna op de dag af 87 jaar na de inzegening van de grot. Die geschiedde op zondag 22 mei 1938 door pastoor Grijs. Aanleiding voor de bouw van de grot was het 25-jarig jubileum van zuster Majella als bewaarschoolonderwijzeres én koster in Griendtsveen. Met de grot uitten de inwoners van Griendtsveen hun dankbaarheid jegens de jubilerende zuster. Ontwerp en uitvoering ervan kwamen voor rekening van een speciaal opgericht feestcomité. Pastoor Grijs kwalificeerde dit cadeau als een ‘waarlijk koninklijk geschenk’. De Nieuwe Venlosche Courant noteerde dat de grot ‘èn wat uitvoering èn wat beplanting betreft, een ieders bewondering mocht hebben’.

Nog even over aandoenlijkheid gesproken: wie heel goed kijkt, ziet dat er rechts boven de kluizenaarsstoel een steen is ingemetseld met het opschrift Z-Majella / 1913 – 22 mei – 1938.

Trapveldjesvoetballers (22)

Ontvallen aan het legioen der trapveldjesvoetballers: Fadi Hamdallah al-Nassan, 17 jaar, overleden op 18 juli 2026 in Al-Mughayyir op de door Israël bezette Westelijke Jordaanoever

De zeventienjarige Fadi Hamdallah al-Nassan was een talentvolle voetballer, die speelde bij Al-Mughayyir Club en behoorde tot het Palestijnse nationale jeugdteam. Fadi woonde in Al-Mughayyir, een afgelegen Palestijns dorp op de door Israël bezette Westelijke Jordaanoever, dertig kilometer ten noordoosten van Ramallah. Sinds de Zesdaagse Oorlog van 1967 bezet Israël de Westelijke Jordaanoever. Het bouwde er meer dan honderd nederzettingen. Daarnaast stichtten individuele Israëlische kolonisten er honderden zogeheten buitenposten. Zowel de nederzettingen als de buitenposten zijn illegaal volgens het internationaal recht.

Het geweld dat de Israëlische kolonisten gebruiken tegen de Palestijnse bevolking neemt hand over hand toe en wordt onbestraft gelaten door Israël. Fadi Hamdallah al-Nassan is een van de recente slachtoffers. Hij werd op zaterdag 11 juli neergeschoten bij een aanval door Israëlische kolonisten op Al-Mughayyir. Amputatie van een been was noodzakelijk, maar desondanks overleed hij een week later aan zijn verwondingen. Twee andere inwoners van Al-Mughayyir werden bij dezelfde aanval geraakt door rubberkogels van Israëlische troepen, terwijl een tienjarige jongen een flitsgranaat op zijn hoofd kreeg.

Het wrange noodlot wil dat Fadi op 21 april van dit jaar als eerste ter plekke was toen zijn neef Aus Hamdi Al-Nassan eveneens in Al-Mughayyir werd doodgeschoten door een Israëlische kolonist. Net als Fadi was Aus een talentvolle voetballer. Hij figureerde eerder al in deze serie (klik hier).

Overal ter wereld zijn trapveldjes. Nergens ter wereld komen zoveel trapveldjesvoetballers om het leven als in Gaza, de Westelijke Jordaanoever en Libanon – allemaal door toedoen van Israël. Ter nagedachtenis aan hen deze serie. Die opent telkens met een foto van een trapveldje in Horst aan de Maas, waar trapveldjesvoetballers weinig te vrezen hebben. Ditmaal een foto van het trapveldje tussen de A73 en de Van Merwijckstraat in Horst. Klik hier, hier en hier voor de voornaamste bronnen voor dit stukje.

Intermezzo – Kevin Keegan

Kevin Keegan overleden. Dé verpersoonlijking van het Engelse voetbal van de jaren zeventig is niet meer. Het overlijden van een voetballer is doorgaans niet iets om op Horst-sweet-Horst bij stil te staan. Het overlijden van Kevin Keegan is dat wel. Waarom? Vanwege diens al dan niet vermeende connectie met Horst aan de Maas, en meer in het bijzonder met Melderslo.

Jongetjes van nu willen Messi, Lamine Yamal, Haaland, Mbappé of Olise zijn. Jongetjes in het midden van de jaren zeventig wilden Cruijff, Keizer, Neeskens, Van Hanegem (ik) of Krol zijn. Of Kevin Keegan.

Best kans dat Keegan tot mijn buitenlands idool zou zijn uitgegroeid als ik hem ooit live in actie had gezien. Helaas is mijn trieste lot dat ik Keegan tot drie keer toe net ben misgelopen: in Amsterdam, in Mönchengladbach en in Melderslo. In Amsterdam zag ik Ajax in augustus 1977 aantreden tegen Liverpool. Liverpool dat in mei onder aanvoering van Keegan voor de tweede keer op rij Engels kampioen was geworden. Maar een maand later was de vogel gevlogen: King Kev verkaste naar HSV. In Mönchengladbach zag ik de lokale trots, Borussia, begin jaren tachtig spelen tegen HSV. Borussia moest het toen al vele jaren stellen zonder mijn buitenlandse idool, Günter Netzer. Bijna net zo erg was dat Keegan Hamburg inmiddels had verruild voor Southampton.

Keegan missen in Amsterdam en Mönchengladbach is nog tot daaraan toe. Maar in Melderslo? Op vijf minuten rijden, tien minuten fietsen, een half uurtje lopen van mijn huis? Onvergeeflijk! Eerlijk gezegd heb ik lange tijd niet geweten dat Mighty Mouse Melderslose voetbalgrond heeft gekust. Ja, dat Frank Rijkaard, Johan Neeskens, Sjaak Swart, Gerrie Mühren en John Rep de Paradijsvogels ooit vereerden met een bezoek (klik hier en hier) was me niet ontgaan. Dat de tweevoudig Europees voetballer van het jaar in zijn Hamburgse periode eveneens Melderslo aandeed, hoorde ik pas enkele jaren geleden. Van een door en door betrouwbare Horstenaar. Hij, een jaar of tien, was er zelf bij geweest. Sterker nog: hij had die middag een handtekening gekregen van Kevin. Alleen zó zonde dat die handtekening op een bepaald moment was kwijtgeraakt…

Intermezzo – Koeltekaart

Zitten we nu in de tweede? De derde? Of toch alweer de vierde? Hittegolven volgen elkaar tegenwoordig in zo’n hoog tempo op, dat het lastig is de tel bij te houden. Hoe dan ook neemt de behoefte aan koelte elke zomer toe. Wat mogen we ons dan toch weer gelukkig prijzen dat we in Nederland wonen. Want Nederland zou Nederland niet zijn als het niet over een heuse Afstand-tot-koeltekaart zou beschikken (klik hier).

Op de Afstand-tot-koeltekaart kan je van nagenoeg elke woning of gebouw in Nederland zien hoe groot de afstand is tot een koelteplek (hier vooral opgevat als een schaduwrijke plek). ‘Elk huis zou een aangename en aantrekkelijke koele plek moeten hebben binnen 300 meter loopafstand’, zeggen de kaartmakers. Koele plekken zijn paars gekleurd, woningen en gebouwen op een afstand tot 300 meter van een koele plek zijn groen gekleurd. Woningen en gebouwen die verder weg liggen, zijn rood of oranje gekleurd.

Op de kaart valt beslist het een ander af te dingen. Inzoomend op Horst aan de Maas zijn er evengoed globaal enkele voorzichtige conclusies te trekken. Zo valt op dat je als koeltezoekende inwoner van Sevenum beter in Sevenum-Oost dan in Sevenum-West kan wonen.

In Horst is het precies andersom: daar is nagenoeg het hele gebied tussen Van Douverenstraat, Hoofdstraat, Steenstraat, Jacob Merlostraat, Deken Creemersstraat en A73 rood of oranje gekleurd. Een reden te meer om van de voormalige Weisterbeeklocatie een groene oase te maken, mag je hopen.

Mijn favoriete Horster wijk, de Norbertuswijk, kleurt tot mijn grote genoegen nagenoeg helemaal groen.

In America en Tienray kunnen koelteminnaars eveneens hun hart ophalen: daar zijn in het centrum slechts enkele woningen te vinden die niet groen gekleurd zijn.

Tot de meest beklagenswaardige gemeentenaren behoren de bewoners van de Driekooienweg in Evertsoord. Slechts aan het begin en einde van deze ellenlange weg zijn wat woningen groen gekleurd.

De makers erkennen zelf overigens dat je de kaart niet te absoluut moet zien: ‘Er zijn meer definities van een koele plek.’ En:

‘De afstand-tot-koeltekaart geeft een eerste inschatting van de locatie van koele plekken en van de afstand tot deze plekken. Maar van deze koele plekken is niet bekend of het ook aangename plekken zijn. Daarvoor is verder onderzoek nodig.’

Dus wees alsjeblieft een beetje lief voor de kaart en haar makers, bewaar je koelte en bespaar ons verhitte klimaatdiscussies.

Intermezzo – Scholekster

Als kind ging ik op zondagochtend steevast en rundje ri-je met m’n vader. We hadden een min of meer vaste route: de Paes, de Schaak, het gebied waar nu Loohorst ligt (waar het stikte van de konijnen), het Grauwveen en ten slotte de Peel tussen Griendtsveen en Helenaveen. Stapvoets over onverharde wegen die inmiddels alweer decennialang ontoegankelijk zijn voor gemotoriseerd verkeer. We zagen vogels die je in deze regio tegenwoordig niet of nauwelijks meer ziet. Denk aan de wulp, de grutto, de patrijs. Andersom kan ik me niet herinneren dat we toen ook maar één keer een grote zilverreiger (‘witte reiger’), een ooievaar of een raaf zijn tegengekomen, vogels die vandaag de dag in deze contreien redelijk algemeen zijn.

Een zeldzame verschijning in die tijd was de Haematopus ostralegus ofwel scholekster. Waarschijnlijk vanwege z’n zeldzaamheid én z’n oranjerode snavel was de scholekster – samen met de wulp (vanwege z’n naam en z’n gekromde lange snavel) – mijn favoriete vogel. Hoewel de scholekster hier tegenwoordig in groteren getale voorkomt en intussen de raaf voor mij aan de top van het vogelrijk staat, is mijn fascinatie voor de scholekster nooit verdwenen.

Wat bijdraagt aan mijn sympathie voor de scholekster, is dat ik altijd een beetje met ‘m te doen heb. Misschien ontmoet ik ‘m op de verkeerde momenten, maar in mijn nabijheid brengt-ie doorgaans een luid, schel, hoog, piepend geluid voort. Laatst ook weer toen een luidruchtig koppel me op de Spoorweg in Hegelsom hoog in de lucht passeerde. Wat was er aan de hand? Had het te maken met mijn aanwezigheid? Waren ze boos, bang, verontrust, nerveus? Of is dit een te menselijke interpretatie? Kan het zijn dat wat ik voor een klaagzang houd voor een scholekster juist een uiting van welbehagen is?

Een tweede reden waarom ik een beetje te doen heb met de scholekster, is dat ik ‘m tegenwoordig vaak aantref op of in de nabijheid van oerlelijke akkers. Akkers met een vloerbedekking van zwart landbouwplastic waarop gewassen worden geteeld. Het beeld van kinderen die ver weg in een arm land dag in dag uit op een onafzienbare vuilnisbelt rondscharrelen in een poging te overleven, is dan nooit ver weg. Waaraan hebben die kinderen dat te danken? Waaraan heeft zo’n mooie, statige vogel dat te danken? Je gunt ‘m toch een sappig weiland of plasdrasgebied? Of is de scholekster net zo’n opportunist als de mens? Gaat ook hij liever voor snel gewin? Dient het gemak niet alleen de mens maar ook de scholekster?

Intermezzo – Franz Clemens op bezoek bij Napoleon (1)

Gevleugelde uitdrukking dezer dagen: Parijs is nog ver. Vroeger was Parijs nog veel verder. Toch haalde de laatste bewoner van kasteel Huis ter Horst, Franz Clemens von Fürstenberg (1755-1827), Parijs. En wel in 1804. Samen met z’n broer Theodor. Om er de kroning van Napoleon tot keizer van Frankrijk bij te wonen, een 8,5 miljoen frank kostende ceremonie met meer dan twintigduizend gasten.

Napoleon in 1806 op de keizerlijke troon, geschilderd door Jean-Auguste-Dominique Ingres 

Als president van het kanton Weiden ontving Theodor Hermann von Fürstenberg (1772-1828) begin november 1804 een uitnodiging om aanwezig te zijn bij de kroning in de Notre-Dame op 2 december. Waarom de niet genodigde Franz Clemens hem vergezelde? Vermoedelijk vooral omdat Theodor zijn broer, ondanks hun slechte persoonlijke verhoudingen, als een geschikte persoon zag om de reis van tweeënhalve maand naar Parijs vast te leggen.

Franz Clemens kweet zich met verve van deze taak. Dit resulteerde in een (niet gepubliceerd) dagboek van zeventig bladzijden. Het bestrijkt de periode tussen 19 november 1804 en 4 februari 1805, is in het Frans gesteld en heeft als titel Voyage de Paris pour le couronnement de l’empereur Napoleon.

Eerste bladzijde van het dagboek

Ik ontleen deze informatie aan Das Paris des napoleonischen Kaiserreichs in der Wahrnehmung rheinischer Adeliger, de voorbeeldige masterscriptie van Ulrike Schmitz uit 2014 (klik hier). Daarin schenkt ze ruim aandacht aan het dagboek van Franz Clemens. Wat ik daaruit opmaak is dat de gebroeders tal van toeristische hoogtepunten in en om Parijs aandeden. Zo bezochten ze het paleis van Versailles, het Louvre en het Panthéon. Opera en theater konden beide broers maar matig bekoren: het bleef bij enkele bezoekjes waaraan Franz Clemens slechts een paar woorden wijdt. Meer plezier beleefden ze in café Frascati, place to be voor de jetset: ‘We gingen naar Frascati, waar de hele beau monde van Parijs op elkaar lijkt, en om drie uur 's nachts gingen we naar bed: we hadden dringend behoefte aan rust.’

De galerijen van het Palais-Royal in 1800

Hoogtepunt van de beschrijvingen van Franz Clemens noemt Schmitz diens gedetailleerde schets van het Palais-Royal. Dit voormalige koninklijk paleis was ten tijde van het bezoek van de Fürstenbergs een winkelcentrum, inclusief cafés, restaurants en bordelen. Franz Clemens: ‘De drukte is er in elk jaargetijde enorm. Het is net een permanente kermis. Je ziet er allerlei curiositeiten. (…) De deuren gaan om 2.00 uur dicht. (…) Om 17.00 uur trekken de respectabele vrouwen zich terug, want dan beginnen de courtisanes zich te vertonen.’ Zijn conclusie: ‘Wie Parijs heeft gezien zonder het Palais Royal te bezoeken, heeft eigenlijk niets gezien.’

En de kroning van Napoleon, waar het uiteindelijk allemaal om te doen was? Daarover in een volgende aflevering meer. Dan ook ruimere aandacht voor de indruk die Parijs en de kroning op beide broers maakten.

Trapveldjesvoetballers (21)

Ontvallen aan het legioen der trapveldjesvoetballers: Saleem Al-Ashqar, 32 jaar, overleden op 29 juni 2026 in Al-Qarara, Gaza

Op de dag dat Paraguay in de Verenigde Staten Duitsland uit het WK knikkerde en FIFA-voorzitter Gianni Infantino in levenden lijve in Houston Brazilië-Japan aanschouwde en zag dat een laat doelpunt van Gabriel Martinelli het voortijdige vertrek van Brazilië nog even uitstelde, kwam in de Gazastrook een einde aan het leven van Saleem Al-Ashqar, de 32-jarige keeper van Khadamat Khan Younis.

Al-Ashqar, die eerder voor verschillende andere Gazaanse clubs uitkwam, werd doodgeschoten door het Israëlische leger in Al-Qarara (enkele kilometers ten noordoosten van Khan Younis) terwijl hij op zijn motor onderweg was om een gasfles om op te koken te halen. Vanuit tanks openden Israëlische soldaten het vuur op hem. Daarbij werd hij in zijn buik geraakt. Enkele uren later overleed hij in een ziekenhuis aan zijn verwondingen. Al-Ashqar trad op 26 januari van dit jaar in het huwelijk. Zijn echtgenote is in verwachting van hun eerste kind.

De wereldvoetbalbond FIFA weigert intussen nog altijd actie te ondernemen tegen Israël. Jibril Rajoub, de voorzitter van de Palestijnse voetbalbond, ontving wel een uitnodiging van de FIFA om het WK bij te wonen en was in Mexico aanwezig bij de openingswedstrijd van het WK, maar de Verenigde Staten weigerden Rajoub een visum te verlenen. De FIFA deed er vervolgens het zwijgen toe.

Overal ter wereld zijn trapveldjes. Nergens ter wereld komen zoveel trapveldjesvoetballers om het leven als in Gaza, de Westelijke Jordaanoever en Libanon – allemaal door toedoen van Israël. Ter nagedachtenis aan hen deze serie. Die opent telkens met een foto van een trapveldje in Horst aan de Maas, waar trapveldjesvoetballers weinig te vrezen hebben. Ditmaal een foto van het trapveldje aan de Patersstraat in Evertsoord. Klik hier en hier voor de voornaamste bronnen voor dit stukje.

Intermezzo – 6.9 op de schaal van Lkkrr

Zondag 28 juni 2026, 10.09 uur, Donkstraat te Meterik: 

Intermezzo – Petrichor

Weerstation Horst vandaag het weerstation met het hoogste maximum van heel Nederland. Fijn. Evengoed is het fijnste van zo’n hittegolf dat er een eind aan komt. Of het nu vanavond, morgen of overmorgen is: het einde is nakend. Ik kan niet wachten tot het eindelijk zover is. Vanwege het gevoel van een last bevrijd te zijn. Maar meer nog vanwege de beloning die hopelijk volgt voor al dat lijden. De ultieme beloning, de beloning aller beloningen: petrichor!

Petrichor is net zo oud als de aarde. Toch heeft het tot 1964 geduurd voordat het een naam kreeg. Daarna duurde het nog 47 jaar, om precies te zijn tot woensdag 13 juli 2011, voordat die naam uiteindelijk ook mij bereikte. Die dag las ik in Alledaagse kunst, een bundel met columns uit de Volkskrant. Op pagina 105 en 106 brengt Koen Schouten daarin een ode aan regen, aan het geluid van regen en uiteindelijk ook de geur van regen:

‘Als het lang droog is, scheiden planten een olieachtige stof af om de groei van hun zaden te vertragen: petrichor. Die blijft op de bodem liggen. Als het gaat regenen, dan ruik je hem. Een van de lekkerste geuren die bestaan. En net als een goede zomerbui niet na te maken.’

Inderdaad een van de lekkerste geuren die bestaan. En een van de vluchtigste: dagen, weken heb je er naar uitgekeken, maar voordat je er erg in hebt, is ie foetsie en moet je opnieuw de lijdensweg van een hittegolf doorstaan om ‘m te kunnen vangen. Al vormen die zeldzaamheid en dat vluchtige natuurlijk ook een deel van de bekoring.  

Overigens is petrichor onlosmakelijk verbonden met De Piel in brand, het wat mij betreft allermooiste nummer van Rowwen Hèze:

Langoet ligge in ‘t graas
Ge rookt d’n asfalt en de zwaj
Als 't pas geraegend haj

Raegen + graas + d’n asfalt + de zwaj = petrichor!

Halde we ’t druëg? Hopelijk niet. Laat die buien maar komen. Ik geloof dat ik daar in de verte al een schoor zie naderen.