Intermezzo – Horstensia (10) | Puzzel

Object: puzzel
Materiaal: karton
Afmetingen: 31 x 47 cm (puzzel) / 29,4 x 20,6 cm (doos)
Gewicht: 155 gram (puzzel) / 320 gram (doos met puzzel)
Datering: 1986
Foto: Foto Geurts, Horst
Producent: B.C.F., Borne
Uitgever: Rabobank Horst

Het paleis op de Dam, de Domtoren, het Rijksmuseum, de Afsluitdijk, het Rijksmuseum, het Vrijthof, de Zeelandbrug, de molens bij Kinderdijk, de Ridderzaal: iconen die geen nadere beschrijving behoeven. Een icoon dat ooit geen enkele beschrijving behoefde (kijk er de opschriften op de doos maar op na): de ruïne van kasteel Ter Horst. Anderhalve eeuw van verwaarlozing had in 1986 – het jaar waarin deze puzzel werd uitgebracht ter markering van het 75-jarig bestaan van Rabobank Horst – haar woestromantische werk gedaan en een voorheen machtig kasteel herschapen in een omgrachte groene idylle.

Niets dat de verbeelding, de fantasie, zó prikkelt als de woestromantische ruïne van een middeleeuws kasteel. Ellenlange belegeringen, koene ridders, huiveringwekkende martelwerktuigen, begeerlijke jonkvrouwen, vochtige kerkers: nergens komt het allemaal meer tot leven dan in de verbeelding. Ook in ruïneuze toestand zweefde de geest van de Van Mirlaers, de Van Wittenhorsten en de Von Fürstenbergs nog rond op en rondom het voormalige kasteel Ter Horst. Het ware verval trad daarom pas in ná 1986. Elke (her)bouwactiviteit sinds 1986 vormde een aanslag op de verbeelding. Met elke ingreep werd het sterieler, ging de ziel steeds meer verloren, verdween het verleden steeds verder uit zicht. Maar goed, dit is maar een mening. 

Lastige puzzel trouwens. Maar ook dat is maar een mening.

Intermezzo – Boerenleenbank

Ik herinner me een rode hardplastic spaarpot die ik op gezette tijden aan de hand van mijn vader of moeder ging legen, waarna het gespaarde bedrag werd bijgeschreven in mijn Spaarboekje. Ik herinner me doorzichtige buizen waarin papiergeld van de ene naar de andere bankmedewerker werd getransporteerd. Ik herinner me dat de kassier Marcellis heette en naast de bank woonde.

Het pand Jacob Merlostraat 11 in Horst was al ruim 25 jaar geen bank en al ruim vijftig jaar geen Boerenleenbank meer. Toch was het voor mij altijd ‘de Boerenleenbank’ gebleven. Ook de laatste restanten van dit instituut zijn nu bijna gesloopt. Het voelt als het einde van een tijdperk. En: wéér een toonbeeld van wederopbouwarchitectuur in Horst naar de gallemiezen. Zonder slag of stoot. Triest.

De Boerenleenbank en de aanpalende kassierswoning werden in 1958 ontworpen door J.J. Margry. Diens ontwerp kwam op de algemene ledenvergadering in maart 1959 ter sprake. Het Dagblad voor Noord-Limburg noteerde: ‘Directeur Versleyen waarschuwde degenen, die het ontwerp te revolutionair vonden, dat het bankgebouw in een zich snel ontwikkelende kern komt te staan en ook over vijftig jaar nog bruikbaar en acceptabel zal moeten zijn.’   

‘Modern landhuis’ en ‘Florissante nieuwbouw’ noemde het Dagblad voor Noord-Limburg de Boerenleenbank bij de opening in 1959. De directeur van de Coöperatieve Centrale Boerenleenbank in Eindhoven verrichtte op woensdag 16 december de openingshandeling, waarna deken Debye het gebouw inzegende.

Uit het Dagblad voor Noord-Limburg van 28 november 1959: ‘Dit moderne pand is een waardige bijdrage tot het algemeen architectonisch beeld van Horst. Dit nieuwe bankgebouw heeft niets van een bastion van bankgeheimen, het staat vanwege het vele glas en het revolutionaire ontwerp dichter bij een modern landhuis.’ Negen loketten telde het gebouw. Tot de inventaris behoorde – in de woorden van de krant – ‘een hypermoderne Amerikaanse boekhoudmachine’ die twintigduizend gulden had gekost. ‘Ten gerieve van het publiek is er in de ruime hal een telefooncel geplaatst.’

Twee jaar na de opening bracht de Horster beeldend kunstenaar Bert Coppus een muurschildering aan in het bankgebouw. Die verdween bij een van de latere uitbreidingen van de bank. Een eerste ingrijpende verbouw vond plaats in 1971, opnieuw onder auspiciën van architectenbureau J.J. Margry. Het betrof vooral een interne verbouwing die nauwelijks gevolgen had voor aanzien en karakter van het gebouw.

Dat was wel het geval met de ingrijpende verbouwing aan het begin van de jaren tachtig. De kassierswoning verdween. Ervoor in de plaats kwam een in mijn ogen volstrekt detonerende aanbouw die het oorspronkelijke karakter van het pand volkomen teniet deed.

Pas bij de recente sloopwerkzaamheden kreeg het gebouw, dat sinds 1998 een niet-bancaire bestemming had, weer heel even iets van zijn vroegere glorie terug.

Top 5 – Horster pinbancair erfgoed

Bekentenis: ik lijd aan zelfscankassafobie. Ik heb het idee dat alles wat maar mis kán gaan, ook mis zál gaan zodra ik me bij een zelfscankassa ophoud. Waanidee? Koudwatervrees? Ongetwijfeld. Toch is het zo. Aan mijn lijf geen zelfscankassa.

Ooit zal het wel hetzelfde zijn gegaan toen pinautomaten hun opwachting maakten. Mezelf kennende ben ik nog jarenlang naar het postkantoor getogen om daar een cheque in te vullen en vervolgens van de dienstdoende baliemedewerker – meestal T.E. – de verlangde hoeveelheid contact geld overhandigd te krijgen. Aan mijn lijf geen pinautomaat. Totdat er echt niet meer aan te ontkomen viel. En ik, uiteraard, het gemak van pinnen ontdekte. Waarom was ik daar niet veel eerder mee begonnen?

En nu, naar schatting een jaar of dertig verder, is de pinautomaat – ‘geldautomaat’ schijnt het officiële woord te zijn – alweer bijna passé. Slachtoffer van de almaar voortschrijdende digitalisering. Een ernstige aantasting van het straatbeeld zou ik het verdwijnen van de pinautomaten niet willen noemen. Zo mooi waren ze nu ook weer niet. De pinautomatische nalatenschap daarentegen is wel van een verbluffende schoonheid. Minimalisme in zijn meest pure vorm.

Waar schoonheid is, liggen bedreigingen altijd op de loer. Zo ook in dit geval. Voormalige bankgebouwen krijgen een andere bestemming. Verlies van pinbancair erfgoed is het schrijnende gevolg. Maar ook als voormalige bankgebouwen nog niet zijn herbestemd liggen bedreigingen, zoals die van de verfroller, levensgroot op de loer. Hoogste tijd daarom om de schijnwerper te richten op dit ondergeschoven kindje, in de hoop dat dit zal leiden tot meer aandacht en waardering voor pinautomatische sporen. Komt ie, de exclusieve Horst-sweet-Horst top 5 van Horster pinbancair erfgoed:

5a. America, Kabroekstraat, voormalige Rabobank

Dit pareltje zou aanmerkelijk hoger genoteerd staan in deze top 5 ware het niet dat het inmiddels tot mijn grote leedwezen is verdwenen. In 2019 straalde het nog in volle glorie.

5b. Horst, Kerkeveld, voormalige Rabobank

Woeste excellentie. Was onderdeel van een fraai ensemble:

Inmiddels is dit de trieste aanblik:

4. Horst, Jacob Merlostraat, voormalige ING

Te veel tierlantijntjes. Niet strak genoeg.

3. Swolgen, Kanakker, voormalige Rabobank

Onderdeel van een groter geheel:

2. Lottum, Monseigneur Schravenlaan, voormalige Rabobank

The beauty and the beast, broederlijk naast elkaar, onderdeel van een uitermate fascinerend bancair landschap.

1. Sevenum, Molenveldweg, voormalige Rabobank

Robuuste, ongenaakbare pracht. Vormt samen met de allereerste afbeelding bij dit stukje een ijzersterk duo.

Intermezzo – Out of The Middle of Nowhere

Nee, ik kan niet ontkennen dat een hartgrondige vloek me ontsnapte toen vanochtend in the middle of nowhere op de Bossebroekweg in Kronenberg mijn achterband kapot ging en ineens het weinig aanlokkelijke perspectief opdoemde van een wandeling van 5,7 kilometer huiswaarts in de brandende zon met een fiets-met-kapotte-achterband aan de hand.

Maar binnen de kortste keren had mijn zonnige natuur toch alweer de overhand. Want het had ook kunnen regenen. Want ik had ook veel verder van huis in een andere middle of nowhere kunnen stranden. Want misschien had die wandeling ook wel iets te bieden. Aan de wandel dus.

‘Let op’, staat in blauwe letters op de Wachtpostweg gekalkt. Een blauwe pijl wijst op het gevaar. Welk gevaar eigenlijk? Is het gras ter plekke vergiftigd? Ligt er een hondendrol? Of ligt er juist geen hondendrol?

Iets verderop aan dezelfde Wachtpostweg twee cadeautjes: een wolk om te zoenen en een kunstwerk dat voorbij komt rijden:

Op de Nusseleinstraat knaagt weer eens die eeuwige vraag wat f‘acère (‘hair & visagie’) toch in godsnaam zou kunnen betekenen. Betekent het iets? Of is het potjesitaliaans? Verbasterd Engels (‘face’) soms?

Op de kruising Schiksedijk – Kabroekstraat dringt na jaren ineens tot me door dat zelfs de gevolgen van een plofkraak tot sublieme abstracte schoonheid kunnen leiden.

Schiksedijk. Op een elektriciteitskastje ligt een pennenetui. Op het oog gevuld. Met wat? Net op het moment dat ik besluit m’n nieuwsgierigheid te bevredigen, zie ik dat iemand me vanop een afstandje staat te bespioneren. Onbevredigd verder lopen dan maar.

Wolken aan de linkerkant. Niet van superieure Sopotiaanse kwaliteit (klik hier), maar toch. Wolken zijn er al m’n hele leven (vermoed ik) en toch heb ik ze pas de afgelopen maanden ontdekt. Vreemd.

Rechts zelfs nu zompige weilanden (vermoed ik). Het plan om hier een Americaans-Meteriks sportpark aan te leggen is inmiddels van tafel. Dwaas plan ook, vanaf het begin tot mislukken gedoemd. Toch zijn er tienduizenden euro’s in geïnvesteerd. De onnavolgbaarheid van de plaatselijke politiek.  

Verderop, nog steeds aan de Schiksedijk. Altijd weer die angst dat ie is verdwenen. Ongegrond, hij staat er nog. Agrarisch erfgoed dat voor altijd behouden dient te blijven. Denktanks noemt collega-blogger Hans Mellendijk (klik hier) ze.

Thuis. Dankbaarheid jegens m’n kapotte achterband.

Intermezzo – Handig overzicht voor wie de weg dreigt kwijt te raken in Horst aan de Maas

Handig overzicht voor wie de weg dreigt kwijt te raken in Horst aan de Maas (klik op de afbeelding om haar te vergroten):

Top 5 – Vragen bij de aankoop van Aardbeienland door de gemeente Horst aan de Maas

Wat is dat toch met die Horster politiek? Een jaar lang gebeurt er niets en nu ineens is het allemaal niet meer bij te benen: Rabobank in gemeentehuis, Afslag10, miljoenenoverschrijdingen bij ’t Gasthoês, mestputje van Limburg, zwembad, sporthal. En vandaag is daar dan ook nog eens de aankoop van Aardbeienland bijgekomen.

‘We stellen deze toeristische parel veilig, we stimuleren de zachtfruitsector en we kunnen consumenten in contact brengen met al die mooie producten die op onze grond worden geteeld.’

Dat zijn, aldus wethouder Eric Beurskens (Essentie) vandaag in De Limburger, de beweegredenen voor de gemeente Horst aan de Maas om voor 830 duizend euro Aardbeienland te kopen en vervolgens voor vijf jaar in erfpacht te geven aan de stichting Berry Promotions. ‘Bedoeling is, dat dit geld binnen vijf jaar weer helemaal terugvloeit naar de gemeentekas’, volgens De Limburger (klik op de afbeelding om haar te vergroten).

Het kan dus altijd nóg gekker in Horst aan de Maas. Ook na het weggeefprijsje voor de Kasteelboerderij. En zelfs na de verhuizing van de Rabobank naar het gemeentehuis. Mijn top 5 van vragen bij de aankoop van Aardbeienland door de gemeente Horst aan de Maas:

5. Waren er geen private financiers te vinden? Waarom hoesten de ondernemers waaruit Berry Productions bestaat het aankoopbedrag niet zelf op? Onder welke voorwaarden krijgt Berry Promotions Aardbeienland in erfpacht? Welke afspraken zijn er gemaakt? Wat als Berry Promotions er niet in slaagt het aankoopbedrag (volledig) terug te betalen?

4. Heeft de gemeente ook voorwaarden aan de bedrijfsvoering gesteld? Horst aan de Maas heeft duurzaamheid bijvoorbeeld steeds hoger in het vaandel staan. Hoe zit het met het pesticidengebruik door Berry Productions? Heeft de gemeente de mate van duurzaamheid laten meewegen? Er eisen aan gesteld?

3. Met deze aankoop (en ook met de vestiging van de Rabobank in het gemeentehuis) rekt het gemeentebestuur de grenzen tussen publiek en privaat, tussen overheid en markt weer een stukje verder op. Is of wordt dit beleid? Wat zijn de voorwaarden, de criteria? Kan elk bedrijf bij de gemeente aankloppen voor financiële steun? Zo nee, welke bedrijven en sectoren komen dan wel in aanmerking? De aspergesector? De intensieve veehouderijsector? De metaalnijverheidssector? De logistieke sector? De middenstandssector? De bankensector? De horecasector? De vastgoedsector?
  
2. Is het een gemeentelijke taak om een toeristische parel veilig te stellen? Om de zachtfruitsector te stimuleren? Om consumenten in contact te brengen met ‘al die mooie producten die op onze grond worden geteeld‘?

1. Wat is eigenlijk de rol van de gemeenteraad in dezen? Heeft de gemeenteraad wel een rol? De Rabobank zou waarschijnlijk niet in het gemeentehuis zijn gekomen als de gemeenteraad van tevoren was geconsulteerd. De raad zou op voorhand ook zeker vraagtekens hebben gezet bij de verkoop van de Kasteelboerderij. Volgens de regeltjes zal het gemeentebestuur Aardbeienland best zonder goedkeuring van de gemeenteraad mogen aankopen. Maar zou het niet netjes zijn geweest de gemeenteraad vooraf om een oordeel te vragen bij zulke bedragen en zulke principiële keuzes?

Intermezzo – OptiZeen (2) / Vandaag in de trein (2)

‘Beste reizigers, de intercity (zie ook hier) die vandaag om 18.23 uur met onbekende bestemming zou vertrekken vanaf station Kloosterhof, vertrekt vandaag niet. Dit vanwege een defect aan de startmotor. Het vertrek is nu voorzien voor morgen, dinsdag 19 februari om 13.47 uur, mits het mankement aan de startmotor dan verholpen is, hetgeen naar verwachting het geval zal zijn. Reizigers die tot morgen 13.47 uur met onbekende bestemming wensen te vertrekken, wordt geadviseerd gebruik te maken van een ander station. Reizigers die ondanks het malheur wensen te vertrekken met de trein van morgen 13.47 uur, wordt geadviseerd tijdelijk domicilie te kiezen in het gemeentehuis van Horst, dé zichtbare, duurzame en unieke ontmoetingsplek in het centrum van Horst waar hulpbehoevenden tegen een vriendenprijsje welkom worden geheten. Wij vertrouwen op uw begrip.’

Waarvan akte.

Top 5 – Momenten waarop ik mijn oren niet geloofde toen tijdens de raadsvergadering de verhuizing van de Rabobank naar het gemeentehuis ter sprake kwam

De verhuizing van de Rabobank naar het gemeentehuis (klik hier) kwam gisteravond ook aan de orde tijdens de gemeenteraadsvergadering. Dit mede naar aanleiding van kritische schriftelijke vragen die de fractie van D66+GroenLinks hierover had gesteld (waarvoor hulde!). Gedurende de ruim twintig minuten dat over de verhuizing werd gesproken (klik hier en ga naar 2.12.45), ben ik regelmatig van verbazing van mijn stoel gevallen en nóg regelmatiger van ergernis tegen het plafond gesprongen over wat ik allemaal hoorde. 

Mijn top 5 van momenten waarop ik mijn oren niet geloofde toen tijdens de raadsvergadering de verhuizing van de Rabobank naar het gemeentehuis ter sprake kwam:

5. Ik kon m’n oren niet geloven toen ik hoorde dat zelfs de meest gezagsgetrouwe partij in de gemeenteraad, het CDA, bij monde van Annemie Craenmehr-Hesen liet doorschemeren grote twijfels te hebben bij deze deal: ‘Ik vond het een beetje een vreemde dat je publiek en privaat met elkaar vermengt. De Rabobank kiest voor fuseren en verkoopt panden en vervolgens krijgt ze plek hier in de herberg. Dat lijkt me niet zo’n goede zaak.’ Hulde!

4. Ik kon m’n oren niet geloven toen ik hoorde dat verantwoordelijk wethouder Bob Vostermans (CDA) geen antwoord paraat had op de vraag of de Rabobank een marktconform huurtarief betaalt. Schaam je! Wat is me dat nu? Als je al zo nodig commerciële instellingen onderdak wilt geven in het gemeentehuis, dan is een marktconform huurtarief wel de allereerste voorwaarde, dunkt me.

3. Ik kon m’n oren niet geloven toen ik hoorde dat Peter Elbers – hij ontwikkelt zich in rap tempo tot een van de beste raadsleden – zo ongeveer het meest kritisch was over de deal tussen gemeente en Rabobank: ‘Het gemeentebestuur heeft zijn mandaat overspeeld, het had eerst een dialoog met de gemeenteraad moeten voeren. Wij zouden het op prijs stellen als het college ons niet meer verrast met dit soort initiatieven.’ En dat voor een VVD’er! Hulde! Driewerf hulde! Daar stak Bart Cox (SP) toch wat magertjes tegen af met z’n ‘Niet zo’n strak plan om dit te doen’.

2. Ik kon m’n oren niet geloven toen ik hoorde dat Richard van der Weegen zei dat het mandaat juist wel bij het gemeentebestuur ligt. En: ‘Wij vinden het goed dat de gemeente dit soort initiatieven aanmoedigt.’ (Een opvatting waarin de PvdA alleen lijkt te staan.) Geen wóórd over de vermenging van publiek en privaat, geen wóórd over mogelijke belangenverstrengeling, geen wóórd over mogelijk in het geding zijnde integriteit. En dat voor een PvdA’er! Schaam je!

1. Ik kon m’n oren niet geloven toen ik hoorde hoe wethouder Vostermans regelrechte prietpraat verkocht, om de hete brij heen draaide en cruciale vragen onbeantwoord liet. Vostermans: 

‘We  hebben als college lang gediscussieerd over de vraag of er commerciële instellingen in het gemeentehuis moeten komen. Daar moeten we het antwoord nog op vinden. Ook voor het college is het best wel even spannend.’ 

Vreemd dat zo’n simpele vraag (natuurlijk moet je bedrijven geen onderdak bieden in een gemeentehuis) zoveel discussie behoeft. Maar nog vreemder is dat terwijl de discussie blijkbaar nog woedt, een commerciële instelling toch al haar intrek in het gemeentehuis mag nemen. Over de redenen daarvoor bleef de wethouder vaag, hij kwam niet veel verder dan ‘We willen een bredere invulling geven aan dit huis’, ‘Het is maar tijdelijk’, ‘De Rabobank is zichzelf opnieuw aan het uitvinden’, ‘Er is een aparte ingang’, ‘De privacy is gewaarborgd’ en ‘Dit is een opmaat om de Rabobank voor het centrum van Horst te behouden’. Zelfs aan het begin van een antwoord op de principiële vraag of bedrijven wel op hun plaats zijn in het gemeentehuis (en zo ja, welke criteria daar dan voor gelden) en op de principiële vraag waarom de gemeente een bedrijf zou moeten helpen met ‘ontmoeten en verbinden’, durfde de wethouder zich niet te wagen. Schaam je! Onbegrijpelijk dat de gemeenteraad de wethouder hiermee liet wegkomen.

Top 5 – Vragen bij de verhuizing van de Rabobank naar het gemeentehuis

‘Rabobank is sterk verbonden met de regio en wil meer zijn dan een bank. Ontmoeten en verbinden staan centraal in onze huisvesting. We blijven het pand huren aan Kerkeveld 21 in Horst centrum waar onze inwoners terechtkunnen voor hun dagelijkse bankzaken. Naast deze locatie gaan we ons midden in de gemeenschap vestigen, ín het gemeentehuis van Horst aan de Maas. Met het tijdelijk betrekken van het gemeentehuis is een mooie locatie gevonden om onze dienstverlening in Horst aan de Maas voort te zetten. Het is een zichtbare, duurzame en unieke ontmoetingsplek voor het marktteam Horst en onze klanten.’

Aldus Edwin de Bruijn, directeur Rabobank Horst Venray, in een bericht dat gisteren verscheen op de website van de bank. Daarin heet het verder:

‘De gemeente Horst aan de Maas stelt vanaf maandag 11 februari een ruimte in het gemeentehuis beschikbaar voor de Rabobank, voor adviesgesprekken op afspraak. Gemeente en Rabobank hebben hiervoor een tijdelijke overeenkomst gesloten.’

Ik kon m’n ogen nauwelijks toen ik het allemaal las, maar het staat er toch echt (klik hier). Het roept bij mij een karrevracht aan vragen op. Mijn top 5 van vragen bij de verhuizing van de Rabobank naar het gemeentehuis:

5. Is het geen gemiste kans dat een ‘unieke ontmoetingsplek’ uitsluitend voor adviesgesprekken op afspraak wordt gebruikt? Is dat geen héél beperkte opvatting van het begrip ontmoetingsplek?

4. Wat wil die zichtbaarheid en duurzaamheid van deze ‘unieke ontmoetingsplek’ eigenlijk zeggen? Hoe gaat die zichtbaarheid zich uiten? In een Rabovlag aan de gevel van het gemeentehuis? En wat is er duurzaam aan het gemeentehuis? Wat maakt het gemeentehuis duurzamer dan eender welk kantoorgebouw?

3. Waarom wil de Rabobank uitgerekend in het gemeentehuis zitten? Was er geen andere kantoorruimte beschikbaar? Was het misschien ook een overweging dat de lijntjes naar ambtenaren en gemeentebestuur op deze manier nog korter worden? Of heeft juist de gemeente en niet de Rabobank het initiatief genomen?

2. Wat moet worden verstaan onder ‘beschikbaar stellen’ en ‘een overeenkomst’? Gaat het om een marktconform huurtarief? Gratis beschikbaar stellen? Een symbolische vergoeding?

1. Welke overwegingen heeft de gemeente Horst aan de Maas in vredesnaam om een ruimte in het gemeentehuis beschikbaar te stellen aan een bedrijf? En dan ook nog aan een bank waarmee ze zaken doet? Moet de overheid er niet alles aan doen om (de schijn van) belangenverstrengeling en partijdigheid te voorkomen? Wat zijn de criteria om in aanmerking te komen voor een ruimte in het  gemeentehuis? Zijn de Triodosbank, een escortbureau, een makelaarskantoor, het adviesbureau van Ger Driessen of de peuterspeelzaal – om maar eens paar dwarsstraten toe noemen – bijvoorbeeld ook welkom?