Intermezzo – Weesfietsen

‘Vanaf maandag 12 oktober worden hier de fietsen zonder eigenaar verwijderd’, zo valt te lezen op borden bij de fietsenstallingen op station Horst-Sevenum. Borden met een bijzonder curieuze spatiëring.

Hoe stel je vast of een fiets geen eigenaar heeft? Aan de fiets kan je het niet vragen, fietsen praten doorgaans niet. Maar Nederland zou Nederland niet zijn als het geen 29 pagina’s tellend Handboek Weesfietsen zou hebben (klik hier). Dat zegt over het herkennen van weesfietsen (woord om te zoenen):

‘Het identificeren van te lang gestalde fietsen gebeurt door labeling. Het labelen gebeurt op momenten dat er weinig fietsen staan gestald. Alle fietsen in de rekken krijgen een label door de spaken. Fietsen die na het verstrijken van de maximale stallingsduur nog een label hebben, zijn weesfietsen. Aan deze fietsen wordt een kennisgeving bevestigd. De eigenaar krijgt dan nog enige dagen de tijd om zijn rijwiel te verwijderen. De labeling moet zo gebeuren dat de fiets niet kan rijden zonder dat het label wordt verbroken.’

Klinkt goed doordacht. Toch heeft de gemeente Horst aan de Maas dit protocol vakkundig in de wind geslagen in haar strijd tegen weesfietsen en fietswrakken op station Horst-Sevenum. Het heeft er namelijk alle schijn van dat ze afgelopen week de labelingsfase heeft geskipt en meteen is overgegaan tot de verwijderingskennisgevingfase. Daarbij is ze rigoureus te werk gegaan: honderden fietsen zijn voorzien van een aan het stuur gehangen flyer met de tekst ‘Deze fiets wordt verwijderd!’

Ook fietsen die overduidelijk geen weesfiets of fietswrak zijn, heeft dit wrede lot getroffen. Zelfs kan niet geheel worden uitgesloten dat álle op het moment van de operatie gestalde fietsen zo’n flyer omgehangen hebben gekregen.

Vergelijkingen met omgekeerde bewijslast en collectieve straffen dringen zich op. Hoe valt het kaf van het koren te scheiden als bij voorbaat alles tot kaf is bestempeld? Wat het nog irritanter maakt, is dat de flyers elke vorm van stevigheid ontberen en niet op een deugdelijke manier aan de fietsen zijn bevestigd. Met als gevolg dat ze tot in de verre omtrek rondslingeren.

Sad things are happening around the railway station.

Intermezzo – Creemerstraat

Sevenum heeft een Creemerhof.
Grubbenvorst een Burgemeester Cremersstraat.
Panningen een Burgemeester Cremershof.
Rupelmonde een Geeraard de Cremerstraat.
Scheveningen een Cremerweg.
Maasmechelen een Creemersweg.
Baarlo en Overloon hebben een Pastoor Cremersstraat.
Cuijk en Wanssum een Cremershof.
Nieuwstadt, Valkenburg, Driel, Haarlem, Harderwijk, Pernis en Utrecht een Cremerstraat.

En Horst? Horst heeft een Deken Creemersstraat. En volgens dit bord aan de Deken Creemersstraat sinds heel kort een Creemerstraat. Als enige in Nederland.

Twee vauten in één stratnam. Deken Creemers draait zich om in zijn graf op het Oud Kerkhof in Horst. Theodorus Creemers werd op 17 april 1864 geboren in Stramproy. Na zijn priesterwijding in 1888 was hij achtereenvolgens kapelaan in Blerick en Maastricht, rector aan de Munsterkerk in Roermond en pastoor in Maasniel. In 1919 werd hij aangesteld als pastoor-deken in Horst. Dat bleef hij tot 1945. Hij overleed op 16 juni 1948 in Horst op 84-jarige leeftijd.

Zijn opvolger als pastoor-deken in Horst, Leonard Debye, roemde het ‘edel en evenwichtig karakter’ van Creemers: ‘Altijd opgewekt, blij en geduldig was onze vroegere deken. Altijd bereid de mensen in hun noden en moeilijkheden bij te staan. Van nature zijn wij geneigd tot egoïsme, humeurigheid e.d., maar ’t was alsof deken Creemers die eigenschappen niet kende. Maar hij moet ze gekend hebben zoals ieder mens. Slechts door jarenlange strijd en ascese heeft hij ze overwonnen en is hij geworden ’n man met diepe godsdienstzin, voor wie niets teveel was, zodat men hem ook toen hij reeds rustend was nog vaak kon aantreffen op ziekenbezoek, zelfs bij het slechtste weer.’

De misschien wel belangrijkste verdienste van Creemers voor Horst was dat hij als eerste de bijzondere collectie middeleeuwse heiligenbeelden van de Sint-Lambertuskerk op waarde wist te schatten. Bij zijn komst was het merendeel van die houten beelden opgeslagen op de zolder van de pastorie. Kort na zijn aantreden nam Creemers het initiatief tot de restauratie van een aantal beelden. Vervolgens keerden ze weer terug naar de locatie waarvoor ze waren bedoeld: de kerk.

Overigens: Stramproy, het geboortedorp van Creemers, is volgens Geneanet met 846 vermeldingen sinds 1600 de plaats met de meeste Creemers’en. Daarna volgen Maastricht (673), Roermond (602) en Venray (458). Horst hobbelt daar met 199 vermeldingen achteraan.

(Met dank aan buurtbewoner Frans Elbers die me attendeerde op het bord bij Risselthof)

Intermezzo – Donkerstraat

je begint bij de kerk
je loopt rechtdoor op het Lammebertusplein
je loopt rechtdoor in de Jan Steenstraat
je loopt even rechtdoor op het Wilhelmusplein
je gaat links naar de Veenmarkt
je kruist de Hertstraat
je belandt op de Scholstraat
je gaat links naar de Waterweg
je kruist de Wetstraat
je gaat rechts naar de Americaanselaan
je gaat rechts naar de Melanteweg
je gaat links naar de Rotventweg
je gaat rechts en bereikt ten slotte de Donkerstraat

Intermezzo – Tongerloseweg

Tongerloseweg
Tongeloseweg
Tongelseweg
Tongelsweg
Tongelweg
Tongeweg
Tongweg
Tonweg
Toweg
Tweg
weg
wg
g

Top 6 – Next-best-Melatenweg-anagrammen

Heeft iemand zitten slapen? Of heeft iemand gedacht: Horst heeft na al die jaren recht op iets extravaganters en moet maar eens worden verlost van die onvoorstelbaar suffe naam Melatenweg? Dát natuurlijk. Melanteweg… proef de zilte smaak op je tong en droom weg naar zuidelijker oorden. La dolce vita, wegdoezelen bij een ondergaande zon met een wijntje binnen handbereik, la buena vida, het zwitserlevengevoel, la belle vie, de nachten kort de dagen lang, dolce far niente. Zoiets.

Melanteweg, laten we ‘m er alsjeblieft voor eeuwig in houden. Mocht dit om wat voor reden dan ook niet haalbaar blijken, dan bestaan er ook nog andere opties. Komt-ie, de exclusieve Horst-sweet-Horst top 6 van next-best-Melatenweg-anagrammen:

6. Natmeelweg
Nat meel gaat stinken. Geen weg naar vernoemen.

5. Metalenweg
Nederland kent verschillende plaatsen met een Metaalweg, waaronder Venray. Een Metalenweg zou een primeur zijn. Bovendien wordt Melatenweg toch al regelmatig verhaspeld tot Metalenweg. Koploper in dit verband is Econsultancy dat in zijn rapport Onderzoek wegverkeerslawaai Rotvenweg (ong.) te Horst Melatenweg liefst vijftien keer verbastert in Metalenweg (klik hier).
 
4. Mentaleweg
Niet te versmaden: ‘De mentale weg behelst het open en oordeelloze waarnemen, het loslaten van beperkende beelden, het grenzeloze verbeelden, het zuivere weten. Deze weg volgen betekent bovenal de beperkende en starre overtuigingen durven loslaten, vooroordelen herkennen, de immer ratelende maalstroom van gedachten stopzetten en in de stilte van het grenzeloos mogelijke neerdalen.’

3. Etmalenweg
Laat daar de tijd maar verglijden.

2. Telemanweg
Eerbetoon aan de Teleman, dat mannetje waar je altijd terecht kon voor het fixen van je telefoon, telegraaf, televisie, telelens, teleprompter, telex en zelfs je telescoop.   

1. Melanetweg
Naam die refereert aan een mythisch verleden waarin het kwaad kersen eten was met de Melanetten. Straatnamen moeten vooral niet te eenduidig zijn.

Intermezzo – Tuinrenner

‘Klopt, jullie rennen inderdaad niet door onze tuinen. Waarom eigenlijk niet? Er zijn massa’s tuinen die helemaal zouden opfleuren van een regelmatig bezoek van de tuinrenner. In Frankrijk heeft nagenoeg elke tuin een tuinrenner. ‘Il faut cultiver son coureur du jardin’, is daar het motto. Verzeker je van de diensten van een tuinrenner en je bent gegarandeerd verlost van slakken. Wat veel mensen ook niet weten is dat het zweet van de tuinrenner de plantengroei bevordert. Er zijn tuinmannen die zich hebben bekwaamd in het tuinrennen, maar zij vormen doorgaans geen sieraad voor hun beroepsgroep. Weet je, ik ken een dwangmatige dagelijkse tuinrenner wiens parcours diep is uitgesleten. Geeft dat ooit zo aangeharkte, keurig gemillimeterde gazon een heel bijzondere uitstraling kan ik je verzekeren. Persoonlijk prefereer ik de flierefluitende tuinrenner. Dan zie je ‘m wekenlang niet en dan raust ie dag in dag uit met een noodgang door de tuin, willekeurig als een straalpistool hoppend van bloemperk naar struikgewas. En dan heb je natuurlijk ook nog de tuinrenners die de kantjes er vanaf lopen. Gouden gozers! Waar je trouwens wel voor moet uitkijken zijn de beunhazen onder de tuinrenners, die graven meer dan ze rennen. Hé, kijk! Daar zal je ‘m hebben! Onze tuinrenner! Hij komt uit een echt tuinrennersgeslacht. Wist je dat hij vorig jaar brons heeft behaald op het NK Tuinrennen Artistique?’

Intermezzo – Voormalige vuilstortplaatsen (3) | Heesbeemden

Soms is het ook wel eens fijn om bevrijd van al te veel kennis en onderzoek over iets te kunnen schrijven. Dat is bijvoorbeeld het geval met de voormalige vuilstortplaats in Kronenberg, in de Heesbeemden. JP heeft me ooit verteld dat hier een voormalige vuilnisbelt ligt en, betrouwbaar als JP doorgaans is, heb ik dat voor waar aangenomen.

Ik ben hier eind februari. Een week eerder ben ik door m’n rug gegaan. Lopen over een vlakke ondergrond gaat prima, maar elke oneffenheid in het oppervlak is goed voor een pijnscheut in m’n rug. Voor één keer hopen op gebaande paden. Uitbundige zonneschijn, fris windje. Een tussen twee paaltjes gespannen ketting moet de doorgang versperren. Aan de ketting bungelt aan twee ijzerdraadjes een prachtig verweerd bordje, ongetwijfeld ooit de toegang voor onbevoegden verbiedend.

De ketting vormt geen noemenswaardige barrière, ook niet voor de rug. Na honderd meter de restanten van een hek en dan buigt het gebaande, door hoge bomen geflankeerde pad ineens naar links af.

Een beklimming van Caubergiaanse proporties volgt. Aan het einde van de beklimming, als het gebaande pad weer naar rechts is afgebogen, ineens een hoogvlakte met een prairieachtig aanzien – America is niet ver weg.

Rechts enkele bijenkasten, links lonkt in de verte, hoog oprijzend boven de prairie, een jachthut. Een gevelde boom verspert het gebaande pad. Kruip door sluip door. Pijnscheut op pijnscheut. Voorbij de gevelde boom eindigt het gebaande pad. Het maakt plaats voor bedjes van gebroken rietstengels. Hippen van het ene oneffen bedje naar het andere oneffen bedje. Pijnscheut op pijnscheut. Omkeren, met die jachthut in greifbarer Nähe? Geen denken aan. Ontberingen lijden, de held uithangen, met een jachthut als beloning.

Het uitzicht hierboven leidt tot het inzicht dat het best hoog moet zijn hier. Metertje of vijftien? Atypisch om in een omgeving waar zo ongeveer alles bordwaardig wordt bevonden hier op de top geen houten bordje aan te treffen met daarop een hoogtevermelding van de Monte Corona. Maar goed, hippend van oneffen bedje naar oneffen bedje, pijnscheuten trotserend, afdalend over het gebaande pad en ook de ketting met het verweerde bordje overwinnend, bereik ik weer mijn verlossende fiets. Mission completed.

P.S. Vanwege lichte twijfel of het inderdaad de Heesbeemden heet, achteraf toch maar even gegoogled. Wikipedia: ‘De Heesbeemden omvat tevens De Blakt en De Haagens. De Blakt was tot in de jaren zeventig van de twintigste eeuw een vuilstortplaats. Waar de stortplaats was ligt nu een heuvel in het gebied.’

Intermezzo – Aso

Inderdaad focking irri dat een of andere leipo z’n doggo hier z’n kaka-drelie heeft laten zetten. Niet verwonderlijk dus dat de auteur van deze schriftelijke mededeling z’n aggro de vrije loop heeft gelaten. Meer nog dan in het woord aso uit die aggro zich in de liefst vijf vraagtekens waarmee de schriftelijke mededeling eindigt.

Een aso is volgens Van Dale een asociaal iemand. Ensie vermoedt dat het midden jaren tachtig van de vorige eeuw is ontleend aan het Duits en stelt dat het vooral populair is onder jongeren, politiemensen en welzijnswerkers. Of dat hier ook het geval is?

Camiel Hamans promoveerde in 2021 op het ontstaan en de geschiedenis van woorden als Indo, homo, aso, provo, Afro, alto, dumbo, weirdo, lesbo, Brabo, Limbo, lullo, positivo. NRC vroeg hem vervolgens naar de systematiek achter deze woorden. Hamans:

‘De oudste woorden van dit type zijn Indo, homo en provo. (…) In alle drie zat die o al in het oorspronkelijke woord: Indonesisch, homoseksueel, provoceren. Het zijn tweelettergrepige woorden geworden, met de klemtoon op de eerste lettergreep. En het zijn heel informele woorden, Indo en homo hadden zelfs ooit een negatieve lading. Goed, wat denkt de taalgebruiker vervolgens? Die ziet telkens die -o, die toevallig in die woorden zit, en concludeert dan dat die -o een bepaalde betekenis heeft: het gaat om personen, het is altijd informeel, en doorgaans negatief.  Die -o wordt opeens een soort uitgang, waarmee je nieuwe woorden kunt maken: informele woorden over personen. Door telkens van bepaalde woorden de eerste lettergreep te nemen en daar een -o achter te plakken. Afrikaans: Afro. Alternatief: alto. Lesbisch: lesbo. Dat ontwikkelt zich vervolgens verder. Op een gegeven moment kan het ook zonder afkorten. Je neemt dan gewoon een eenlettergrepig woord, lul, duf, bril en zet daar een o achter: lullo, duffo, brillo. Een brillo is een brildrager.’

Ozo! Terug naar het bordje, of liever: de bordjes. Ik trof er namelijk twee aan, vorige week in Berkelsbroek in Horst.

Wat naast de tekst zeker ook aandacht verdient, is de ingenieuze manier waarop beide bordjes staande worden gehouden. Telkens vier stokjes, twee aan elk van beide zijden van het bordje, verrichten het wonder. Dat die stokjes allemaal van een ander formaat zijn en ook allemaal anders gepositioneerd zijn ten opzichte van het bordje, verleent het geheel iets aangenaam frivools.

En nu maar hopen dat de aso (zou het een Limbo of een Brabo zijn?) opkaast of anders de bruine truien van z’n doggo voortaan in een bagga doet.

Intermezzo – St. Janstraat, vier dialogues intérieurs

1. Schoolstraat, Horst, zaterdag 13 april, 12.23 uur
-‘St. Jansstraat’?
-Stond daar inderdaad ‘St. Jansstraat’? Kan toch niet kloppen?
-Even terugfietsen dan.

-Inderdaad ‘St. Jansstraat’. Vreemd. Het is toch ‘St. Janstraat’?
-Ja. Althans, dat dacht ik. Maar ik begin nu toch te twijfelen. Kijken of ik andere voorbeelden kan bedenken van straatnamen die beginnen met een eigennaam die eindigt op een medeklinker. Hanna van de Voortplein. En niet Hanna van de Voortsplein. Jan van Eechoudstraat. En niet Jan van Eechoudsstraat. St. Jozefstraat. En niet St. Jozefsstraat. Waarom dan wel St. Jansstraat?
-Dan zal die dubbele s in ‘St. Jansstraat’ wel een foutje van de omleidingsbordbeplakker zijn. Ik ken wel krassere voorbeelden van omleidingsbordbeplakkersfoutjes.
-Of ‘omleidingsbordbeplakkerfoutjes’?
-Maak het nu alsjeblieft niet nog moeilijker dan het al is.
-Dadelijk maar eens kijken op het officiële straatnaambordje in de naar Sint Jan vernoemde straat.
-Maar weet je, er zou ook een Sint Jans kunnen zijn. Dan zou het wel kloppen.
-Haha, zeker een vrouwelijke zeventiende-eeuwse heilige uit Meterik die wonderen verrichtte? Of de vrouw van Sint Jan? Of z’n moeder? Geloof je zelf toch niet?
-Nee, inderdaad onzin.

2. St. Jan(s)straat, Meterik, zaterdag 13 april, 12.29 uur

-‘St. Jansstraat.’
-Dus de omleidingsbordbeplakker valselijk beschuldigd.
-Klopt. Excuses aan hem of haar. Evengoed begrijp ik het niet.
-Het kan natuurlijk ook een fout van de straatnaambordjesfabrikant zijn.
-Verrek, ja. Thuis maar eens een internetonderzoekje doen.

3. Pastoor Notermansstraat, Meterik, zaterdag 13 april, 12.48 uur
-Google zegt ook St. Jansstraat.
-Maar ook heel af en toe St.Janstraat.
-Dat is hetzelfde als dat 98 procent van de wetenschappers zegt dat de aarde opwarmt en je je dan beroept op die twee procent die zegt dat de aarde niet opwarmt.
-Inderdaad. Ik neem m’n verlies.

4. Pastoor Notermansstraat, Meterik, zaterdag 13 april, 13.41 uur
-Misschien een stukje over schrijven op Horst-sweet-Horst?
-Doe maar, maar dan krijg je natuurlijk weer van die reacties in de trant van ‘Waar maak je je in godsnaam druk om?’
-Klopt. Alleen maak ik me er druk niet om, ik ben gewoon benieuwd hoe het zit. En waarom zou ik me er druk om maken als mensen reageren in de trant van ‘Waar maak je je druk om?’?
-Dan maar gewoon schrijven en publiceren.
-Voor de zekerheid even controleren of ik er al eerder over heb geschreven.
-Heel verstandig.
-Hier! ‘Sint-Jansstraat? Of Sint-Janstraat?’ 24 augustus 2009!
-Vijftien jaar geleden. Herinnert niemand zich meer.
-Wacht! Hier ook, 1 juni 2014! ‘De Sint-Janstraat mag dan zijn afgesloten, over de Sint-Jansstraat staat gelukkig niets vermeld op de borden.’
-Nota bene met een foto erbij.

-Typisch gevalletje omleidingsbordbeplakkerfoutje. Of omleidingsbordbeplakkersfoutje.
-Hoe dan ook geef ik het op.

Intermezzo – Liegbeest

Liegbeest! Onsterfelijk gemaakt door de onovertroffen Stratemakeropzeeshow (wat prijs ik me gelukkig dat ik uitgerekend ten tijde van de Stratemakeropzeeshow kind was):

Mijn broer loopt harder dan jouw broer
En later wordt hij kap'tein
Mijn vader was vroeger piloot
En ik krijg voor mijn verjaardag een grotemensen boot

refrein:

Je bent een liegbeest, een jokkebrok
Van acht'ren en van voren
Maar ga d'r asjeblieft mee door
Want 't is zo grappig om te horen

Mijn oom heeft auto's bij de vleet
Mijn tante heeft er nog meer
In onze tuin zat gisteren een aap
En mijn vader heeft gevochten, met een hele grote beer

enz.



Iemand zou eens aan Hans Dorrestijn, Wieteke van Dort of Joost Prinsen moeten vragen of zij zich nog herinneren wie model stond voor dat liegbeest. Prins Bernhard? Niet onmogelijk. Liegbeest bij uitstek. Hij kwam er nog mee weg ook.

Kan dat bordje geen permanente status krijgen?

En dit ook?

En dit ook?

Hier hangt geen verklarend bijschrift. Te hoog misschien voor de ophanger(s) van die andere drie bordjes? Hoewel? Merk op dat het straatnaambord niet in de richting van de Prins Bernhardstraat wijst maar in de richting van de Westerholtstraat. Een leugenachtig straatnaambord. Hoe toepasselijk.

Intermezzo – Kijk Niet Weg

Sandwichborden: zo zie je ze nergens en zo struikel je erover. Denk aan de periode van de voorlichtingsdagen van scholen. Denk vooral ook aan verkiezingstijd. Probeer dan maar eens een lantaarnpaal te vinden die de dans om de kiezer heeft weten te ontspringen. Dezer dagen zijn het weer heel andere sandwichborden die het Horster straatbeeld vervuilen: de Kijk Niet Weg-borden.

Wat is Kijk Niet Weg? Kijk Niet Weg is een campagne die Noord-Limburgse burgers ertoe wil aanzetten verdachte situaties te melden. Ik heb vier bezwaren tegen de Kijk Niet Weg-campagne. Ik behandel ze in oplopende mate van bezwaarlijkheid.

In de eerste plaats vind ik de vormgeving niet geslaagd. ‘Kwestie van smaak’, zou je kunnen zeggen. Inderdaad. Maar de vormgeving is in dit geval ondergeschikt aan de boodschap. Knappe jongen of meisje die die boodschap onmiddellijk herkent. De overdaad aan tekst in verschillende afmetingen en kleuren, gevoegd bij een illustratie die een heel verhaal moet vertellen, maken de borden tot een warrig geheel.

Die onoverzichtelijkheid, dat niet duidelijk zijn wat de boodschap is, brengen me bij mijn tweede bezwaar: de borden ondermijnen de verkeersveiligheid. Dat doen alle borden, maar deze in het bijzonder. Omdat de passant die inderdaad niet wegkijkt langere tijd nodig heeft om de borden te kunnen doorgronden en daardoor minder oog heeft voor de weg.

Derde bezwaar: de stereotyperingen, de stempeltjes die worden geplakt. Bij een tekening van een jongen met een hoodie: ‘Alwéér die louche figuren bij de buren?’ Mensen met hoodies zijn toch niet per definitie louche figuren? Bij een tekening van een busje dat wordt uitgeladen: ‘Wéér dat busje dat ’s avonds laat wordt uitgeladen?’ Weet je dan echt niet hoezeer pakketbezorgers vandaag de dag worden afgeknepen? Bij een tekening van twee jongens bij een grote auto: ‘Hoe betalen ze zo’n dikke bak zonder baan?’ Hoe ben je er dan zo zeker van dat ze geen baan hebben? Alsof er tegenwoordig niet massa’s mensen zijn die thuis werken.

 Mijn laatste en wezenlijkste bezwaar is dat de borden en de hele Kijk Niet Weg-campagne de verklikcultuur bevorderen. En klikken bevordert het onderling wantrouwen. En ondermijnt het vertrouwen dat mensen in elkaar hebben. En een samenleving zonder vertrouwen is een onleefbare samenleving. Kijk inderdaad niet weg, maar gebruik wel gewoon je gezond verstand en laat je niet gek maken door een volstrekt overbodige campagne.

(Dit stukje verscheen op 29 juni van het vorig jaar in Via Horst-Venray)

Intermezzo – Straatnaamborden

Zondagmorgen. Ik bevind me op m’n fiets op de Tongerloseweg in Hegelsom-West. Iets voor de kruising met de Bosstraat zie ik een straatnaambord in de graaf langs de weg liggen (nooit geweten dat ‘graaf’ ook een Nederlands woord is, maar het staat in de Van Dale, zie ik nu). Om welke straatnaam het gaat, kan ik zo snel niet zien. Mijn eerste impuls: ik fiets door, ik ben al aan de late kant. Mijn tweede impuls: ik stop, stap af en kijk om welke straatnaam het gaat. In eerste instantie geef ik gevolg aan mijn eerste impuls. Dan wint de nieuwsgierigheid het alsnog van de haast. Ik fiets terug en geef gevolg aan mijn tweede impuls. Meteen blijkt dat ik me heb vergist. Er ligt niet één straatnaambord in de graaf, maar twee. Twee straatnaamborden verbonden aan één straatnaambordenpaal: Tongerlostraat en Tongerloseweg. Rrraarrr.

Allerlei vragen spoken door m’n hoofd. Hoe is die paal in vredesnaam in die graaf beland? Waarom? Door wie? Mijn eerste gedachte: een stapgrap. Groepje jongeren op de terugweg van een avondje stappen rukt paal uit de grond en smijt ‘m in de graaf. Lachen, jongens! Mijn tweede gedachte: het groepje jongeren zou ook best een groepje ouderen of bejaarden kunnen zijn. Mijn derde gedachte: ruk je een straatnaambordenpaal wel zo gemakkelijk uit de grond? Mijn vierde gedachte: je moet toch wel helemaal mataglap zijn om meer dan een kilometer met zo’n zware en onhandelbare paal te gaan slepen. De paal kan namelijk maar op één plaats hebben gestaan. En die ligt ruim een kilometer verder richting Sevenum. Daar, op de grens van de voormalige gemeenten Horst en Sevenum, verandert de lange rechte weg die leidt naar het buurtschap Tongerlo van naam: van Tongerloseweg (Horst) in Tongerlostraat (Sevenum).

Mijn vijfde gedachte: D66-GroenLinks moet achter deze actie zitten. De gemeenteraadsfractie van deze partij pleitte er onlangs met succes voor om meer straten in Horst aan de Maas naar vrouwen te vernoemen. Het verdonkeremanen van twee straatnaamborden zou dat proces kunnen versnellen. Mijn zesde gedachte: mijn vijfde gedachte is een onzinnige gedachte. Mijn zevende gedachte: als ik zelf, eveneens pleitbezorger voor meer naar vrouwen vernoemde straten, maar niet van deze daad wordt verdacht. Mijn achtste gedachte: mijn zevende gedachte is een onzinnige gedachte, al was het maar omdat ik te onhandig ben om zo’n paal überhaupt uit de grond te krijgen. Mijn negende gedachte: ik pas.

Weet iemand misschien hoe, waarom en door wie de straatnaambordenpaal in de graaf is beland?

(Dit stukje verscheen gisteren ook in Via Horst-Venray)

Intermezzo – Naar vrouwen vernoemde straten

Wist u dat de gemeente Horst aan de Maas meer dan achthonderd straten telt? Ongetwijfeld. Maar weet u ook hoeveel van die meer dan achthonderd straten naar een vrouw zijn vernoemd (waarbij vrouwelijke leden van het koningshuis en vrouwelijke heiligen even niet meetellen)? Nee? Schat eens. Honderd? Vijftig? Tien? Minder! Vijf? Nog minder! Drie? Nog minder! Twee dan? Nog minder! Precies één van de meer dan achthonderd straten van Horst aan de Maas is vernoemd naar een niet-heilige en niet-koninklijke vrouw: het Hanna van de Voortplein in Tienray. En dat terwijl het in Horst aan de Maas stikt van de naar pastoors, schoolmeesters, (mannelijke) verzetshelden, (mannelijke) burgemeesters en monseigneurs vernoemde straten.

Als doorgewinterd chauvinist die al z’n hele leven in Horst aan de Maas woont kost het me enige moeite om toe te geven dat ik wel eens jaloers ben op Venray. Niet héél vaak en meestal niet héél erg. Maar in het geval van naar vrouwen vernoemde straten ben ik voor de verandering wel héél erg jaloers op Venray. Evenals Horst aan de Maas telt de gemeente Venray meer dan achthonderd straten. Als ik goed heb geteld zijn er daarvan 28 vernoemd naar vrouwen (ook nu zijn vrouwelijke leden van het koningshuis en vrouwelijke heiligen niet meegeteld). Weliswaar zijn er ook in Venray aanzienlijk meer naar mannen dan naar vrouwen vernoemde straten, maar toch: 28 zijn er 27 meer dan in Horst aan de Maas.

De verklaring voor het ontstellende gebrek aan non-feminiene straatnamen in Horst aan de Maas moet denk ik ergens in de driehoek tussen botheid, blindheid en onwil worden gezocht. Aan straatnaamwaardige vrouwen ontbreekt het in elk geval niet in Horst aan de Maas. Zonder enige moeite valt een groslijst op te stellen van laten we zeggen vijftig straatnaamwaardige, uit de gemeente zelf afkomstige vrouwen.

Vandaag precies over een week, woensdag 8 maart, is het Internationale Vrouwendag. Ik vertrouw erop dat het Horster gemeentebestuur op die dag bekendmaakt dat de eerstvolgende vijftig straten die een naam dienen te krijgen, zonder uitzondering naar niet-heilige en niet-koninklijke vrouwen worden vernoemd. En ik vertrouw er ook op dat zowel mannelijk als vrouwelijk Horst aan de Maas het gemeentebestuur tot de orde roept, mocht het op 8 maart niet naar buiten treden met dit besluit.

In variatie op een gevleugelde strijdkreet uit de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw: Wij Eisen Vrouwen!

(Dit stukje verscheen vandaag ook in Via Horst-Venray)

Intermezzo – Wandelmijmeringen

De zondag doet zijn naam eer aan. Ik maak een wandeling. Ik loop langs de Kabroeksebeek. Een koppel eenden vliegt op. Honderd meter verderop strijken de eenden weer neer in de beek. Ik loop verder langs de beek. Als ik de eenden tot op enkele meters ben genaderd, vliegen ze opnieuw op. Weer strijken ze honderd meter verderop neer in de beek. Enzovoort. Ik heb te doen met de eenden. Ik gun de eenden de tegenwoordigheid van geest om weg te vliegen tegen mijn looprichting in. Het zou hen een hoop gedoe besparen. Zou ik die tegenwoordigheid van geest wél hebben als ik een eend zou zijn? Uitgesloten.

Moet ik de eenden niet langer opjagen en me omdraaien? Is dat niet net iets teveel eer voor de eenden? Of kun je eenden niet genoeg eer bewijzen? Of breng ik onrust in andere eendenlevens door me om te draaien? Ik kies voor een pragmatische oplossing: ik laat de beek links liggen. Ik loop nu langs een verharde weg, richting America. Koppeltjes mensen op de fiets passeren me. Allemaal koppeltjes op leeftijd. Zoals altijd vraag ik me af waarom mensen van boven de pensioengerechtigde leeftijd uitgerekend – en waarschijnlijk ook uitsluitend – op zondagmiddag gaan fietsen. Een van generatie op generatie ingesleten patroon? Dwangmatig fietsen op zondagmiddag? Zoiets. Zou ik, als ik de pensioengerechtigde leeftijd ben gepasseerd, ook uitgerekend en uitsluitend op zondagmiddag gaan fietsen? Uitgesloten.  

In de verte lonkt America. Ik loop voorbij een setje van drie verkeersborden boven elkaar. Het middelste bord is rond. Het verbiedt gemotoriseerd verkeer om door te rijden. Het onderste bord is rechthoekig. Het zegt dat tractoren zijn uitgezonderd van het verbod voor gemotoriseerd verkeer om door te rijden. Het bovenste bord is driehoekig. Het waarschuwt gemotoriseerd verkeer voor een verkeerspaal. Maakt het middelste bord het bovenste bord niet overbodig? Zou er op de hele wereld ook maar iemand zijn die zich hetzelfde afvraagt? Uitgesloten. 

‘Pas op wegblokkade!’, waarschuwt een fluorescerend geel bord enkele honderden meters verderop. ‘Roadblock’, zingt het rond in mijn hoofd. Mijn gedachten dwalen af naar Oekraïne. Ik vraag me af of Oekraïne op het moment een aaneenschakeling van roadblocks is. Mijn gedachten dwalen af naar het Russische leger. Zou een Russische tank zich laten weerhouden door dit Noord-Limburgse roadblock, met America binnen handbereik? Uitgesloten.

Ik besluit terug te lopen. Zal ik de omweg door het bos nemen? Of toch maar de kortere route langs de beek? Uitgesloten.

Dit stukje verscheen gisteren ook in Via Horst-Venray.

Intermezzo – Wandelgang (7) | Gé Peeters

Sommige van de wandelingen in deze serie zou je ook in Tietjerksteradeel of in Kats kunnen maken. Bij die wandelingen gaat het louter om het gesprek en niet om de locatie. Bij andere wandelingen is de locatie juist leidend. Zo ook op deze lauwwarme donderdagavond. ‘Ik vind het wel leuk om door ‘t neej dörrep te wandelen’, heeft Gé Peeters gemaild. Ik ook, wandelen door de Norbertuswijk alias Neej Dörrep alias Sjemdörrep is altijd leuk. Gé (59) is docent. Hij woont in Venray maar heeft zijn jeugd, net als ik, grotendeels doorgebracht in ’t Neej Dörrep. We kennen elkaar.

We hebben afgesproken bij de werkplek van Gé, het Dendron College. Meteen is duidelijk dat Gé de route voor vanavond helemaal in z’n hoofd heeft zitten – wat dat betreft lekker achteroverleunen voor mij. We slaan linksaf de Paulus Potterstraat in en betreden daarmee de schildersbuurt van de Norbertuswijk. Gé vraagt zich af waaraan Paulus Potter die straatnaam te danken heeft. Zó’n bekende schilder was hij nu toch ook weer niet?

Bij het trapveldje tussen Rubensplein en Noordsingel (‘Achter Trilli’) vertelt Gé dat hij daar tijdens het WK van 1978 uit het niets (of misschien toch niet helemaal) van een niet nader te noemen persoon een klap voor z’n kop heeft gekregen. Gé veronderstelt dat ik daarvan getuige ben geweest, maar dat was niet het geval: ik frequenteerde in die tijd andere Horster trapveldjes.

Gedurende de wandeling ontdek ik iets dat ik nooit achter Gé had gezocht: een fascinatie voor straatnamen en de ligging van straten. Of althans een fascinatie voor de straatnamen en straten in ’t Neej Dörrep. Waarom heet de Steffensstraat Steffensstraat? En waarom ligt die middenin de Oranjebuurt? Had die niet van plek moeten ruilen met de Emmastraat? Waarom is het wel Prinses Beatrixstraat en niet Koningin of Prinses Julianastraat? Wie of wat was Westerholt? Is de Jan van Eechoudstraat geen vreemde eend in de bijt tussen Wittenhorststraat en Westerholtstraat? Sommige van deze prangende vragen kan ik beantwoorden, bij andere tast ook ik in het duister.

Gé verbaast zich (met mij) over de vreemde knik in de Wittenhorststraat ter hoogte van de Prinses Beatrixstraat. Ontwerpfout? Gaandeweg ontdekken we ook hiaten in ons Neej Dörrepgeheugen: wie woonde nu precies waar in de Oranjestraat? Was er aan de linkerkant van de Prinses Irenestraat behalve de kas van Nollen Hay nog meer bebouwing? Heeft op het binnenterrein tussen Meterikseweg en Wittenhorststraat ooit ’t Ostenriekske gelegen?

Geen haperend geheugen als we in de Westerholtstraat zijn: Gé somt feilloos de namen op van alle jongens met wie hij naar het Boschveldcollege fietste. Vast verzamelpunt was een lantaarnpaal voor de woning van de familie Sommerdijk. Vreemd genoeg herinnert Gé zich de soort van binnenpleintjes achter de woning van de familie Sommerdijk dan weer niet. Mooie plek om te wonen, iets wat hij eerder ook in de Vermeerstraat (vernoemd naar de schilder, niet de keeper) heeft gezegd.

Shit, de vierhonderd woorden alweer ruimschoots overschreden. Terwijl er nog zoveel te schrijven viel. Nou ja, jammer dan, het verslag is ondergeschikt aan de wandeling. De meest grillige wandeling tot dusver zie ik later op mijn telefoon:  

Dit was aflevering 7 van Wandelgang, een serie wandelingen in de kerstvakantie met Horst-sweet-Horst. Klik hier voor een toelichting op deze reeks. Wil je ook een keer meewandelen met Horst-sweet-Horst? Dan ben je te laat: helemaal volgeboekt!