Intermezzo – 6.9 op de schaal van Lkkrr

Zondag 28 juni 2026, 10.09 uur, Donkstraat te Meterik: 

Intermezzo – Schoolstraat 2

Afgelopen week werd bekend dat de gemeente Horst aan de Maas de panden Schoolstraat 2 en 4 heeft aangekocht. Hen wacht de sloopkogel: de percelen worden onderdeel van een nieuw te ontwikkelen gebied rondom de voormalige Weisterbeekschool. Verantwoordelijk wethouder Eric Beurskens (Essentie) verklaarde gisteren tegenover De Limburger dat beide panden geen bijzondere cultuurhistorische waarde hebben die behoud noodzakelijk maakt:

‘Je zou dat misschien bij het huidige gebouw van Flash Casino, waar vroeger discotheek Modern zat [Schoolstraat 2], kunnen denken, maar dat heeft niet de waarde die soms wordt vermoed. Zeker vanbinnen niet.’

Het lijkt erop dat de wethouder de begrippen ‘cultuurhistorische waarde’ en ‘architectonische waarde’ met elkaar verwart. Ik kan me voorstellen dat de architectonische waarde van Schoolstraat 2 mede door een aantal verbouwingen niet bijzonder groot is. Maar het cultuurhistorisch belang valt niet te onderschatten.

Vanaf de oplevering heeft het een rol gespeeld in het ontspanningsleven van generaties Horstenaren. Schoolstraat 2 is dan ook onderdeel van het collectieve Horster geheugen. De geschiedenis van het pand begint in 1897 toen bierbrouwer Piet Vullinghs besloot tot de bouw van een zaal die hij vervolgens verhuurde aan het Horster Mannenkoor. Dit hield er op 6 januari 1898 zijn eerste concert.

Gezicht vanaf de Veemarkt op de Mannenkoorzaal, vóór de bouw van pand Seuren (1912)

In 1934 werd Piet Mooren eigenaar van de Mannenkoorzaal. Mooren zocht naar uitbreiding van zijn winkel in fietsen, naaimachines en radio’s. Die vond hij deels in de Mannenkoorzaal. Hierin werden sinds de jaren twintig zo nu en dan ook films vertoond. Vanaf 1937 kregen die filmvoorstellingen een permanent karakter: elk weekend vertoonde exploitant en zaalhouder Piet Mooren er op meerdere tijdstippen een film. Daarmee had Horst ineens een heuse bioscoop, Centraal genaamd. Evengoed bleef het Mannenkoor tot 1945 repeteren en concerteren in de zaal.

Eind jaren zestig sloot de Centraal Bioscoop zijn deuren. In de jaren zeventig nam de roemruchte discotheek Modern zijn intrek in het pand. Daarna kreeg het zijn huidige bestemming als gokhal.

Aankondiging in de Nieuwe Venlosche Courant van 2 april 1937 van een van de eerste films in de Centraal Bioscoop

De cultuurhistorische betekenis van Schoolstraat 2 lijkt me daarmee voldoende aangetoond. Of dat behoud noodzakelijk maakt? Mwah. Misschien blijft het pand wel langer in het collectieve geheugen verankerd als de geschiedenis ervan en de herinneringen eraan worden onderzocht, vastgelegd en openbaar gemaakt in de vorm van een publicatie, documentaire, expositie of podcast.    

Intermezzo – Biertunnel

Een kleine twee weken geleden begonnen aan de Schoolstraat, nabij de kruising met de Herstraat, graafwerkzaamheden. Het lijkt erop dat die inmiddels nagenoeg zijn afgerond. Pas vandaag realiseerde ik me dat ik daarmee een unieke kans heb laten schieten om met eigen ogen te aanschouwen of de gravers zouden stuiten op een biertunnel of de restanten daarvan.

Een biertunnel? Hoezo dat? Welnu: in de negentiende eeuw was nagenoeg alle grond rondom de kruising Schoolstraat-Herstraat in het bezit van de familie Vullinghs, een brouwersgeslacht. Op het huidige adres Schoolstraat 1, het pand waar nu Anja van de Smid zetelt, was destijds brouwerij De Roskam gevestigd.

In 1883 werd Piet Vullinghs (1848-1901) eigenaar van De Roskam. Hij was in 1894 betrokken bij de oprichting van het Horster Mannenkoor en behoorde tot de eerste bestuursleden. Het Mannenkoor repeteerde aanvankelijk in een café. Concerten vonden plaats in een schoollokaal. In het voorjaar van 1897 gaf Piet Vullinghs opdracht voor de bouw van een eigen concertzaal voor het Mannenkoor op een perceel recht tegenover zijn woonhuis en brouwerij. Die bouw begon op 1 juni 1897. Op donderdag 6 januari 1898 vond het eerste concert plaats in de nieuwe zaal, waarover het Venloosch Weekblad schreef: ‘De zaal, een sierlijk gebouw, op een goed punt in de kom der gemeente gelegen, is lang 23, breed 10 en hoog 7½ meter. Van binnen is zij rijk versierd door een mooi ameublement, waaronder een schoone piano en prachtig tooneel.’

Gezicht vanaf de Veemarkt op de mannenkoorzaal, vóór de bouw van pand Seuren (1912)

Piet Vullinghs verhuurde de zaal voor honderdtien gulden per jaar aan het Mannenkoor. Onderdeel van het contract was dat het koor er uitsluitend bier van Vullinghs mocht schenken. Verder – nu wordt het echt interessant! – had Vullinghs afgedwongen dat hij onder de zaal een kelder mocht bouwen voor de opslag van zijn bier. Hoe dat bier van zijn brouwerij in de tegenover gelegen mannenkoorzaal belandde? Via een biertunnel uiteraard! Dat is althans wat ik verschillende mensen in de loop der jaren heb horen beweren. Broodjeaapverhaal? Of is/was er echt zo’n tunnel? Wie het weet, mag het zeggen.

Overigens was vanaf 1937 de eerste en tot dusverre enige Horster bioscoop gevestigd in de mannenkoorzaal. Later werd ze het onderkomen van discotheek Modern en tegenwoordig van Flash Casino.   

Zoek de verschillen met de foto uit het begin van de vorige eeuw...

Geraadpleegde bronnen: Loe Derix, Oud Horst in het nieuws 1 (Horst 1990) p. 198-200; Marcel Pennings e.a., 100 jaar Horster Mannenkoor in woord en beeld (Horst 1994).

Intermezzo - Haspelosaurus

Dinsdag 20 mei 2025, 14.04 uur, Nieuwe Peeldijk te America (afspelen met geluid):

Intermezzo – Docu Fabriek Filmfestival

Met min of meer grootschalige eenmalige culturele en kunstzinnige evenementen in deze regio heb ik een enigszins moeizame verhouding. Dat ligt niet aan die evenementen maar aan mij. Het is niet zo dat ik geen hart heb voor culturele en kunstzinnige evenementen. Integendeel. Wat dan wel de verklaring is? M’n eigen zielenroerselen onder een vergrootglas leggend zou het héél misschien wel eens zo kunnen zijn dat een héél klein beetje onderschatting van de eigen regio in cultureel en kunstzinnig opzicht een rol speelt. Treurig stemmende conclusie, inderdaad. Al was het maar omdat juist ik beter zou moeten weten.

Voor De Waan, de grote, vijf maanden durende manifestatie in Venray over kunst en psychiatrie in 2002, was ik nog net op tijd: één dag voor de sluiting bracht ik eindelijk een bezoek. Overrompelend, indrukwekkend, nooit vertoond, geweldig. Enorme spijt dat ik niet eerder was gegaan en dat een tweede bezoek er niet meer in zat.

Cambrinus, Kunst en de Buren, in 2011, is zelfs helemaal aan me voorbijgegaan. Terwijl dit driedaagse evenement zich nota bene in mijn eigen Horst aan de Maas afspeelde. Onbegrijpelijk, mensen hebben het er zelfs nu nog wel eens over, dertien jaar later. Spijt, spijt, spijt.

© Cult. Content creators

Afgelopen zondag vormde ’t Gasthoês het decor voor het Docu Fabriek Filmfestival: vijf premières van documentaires gemaakt door filmtalent uit de regio plus twee internationale documentaires. Door andere verplichtingen miste ik zondag de eerste drie lokale documentaires. Nadat ik de andere twee én de twee internationale documentaires had gezien, bekroop me opnieuw een gevoel van spijt. Hoe Koen het ziet van Pim Duijf en Jan’s kerk van Sander Spreeuwenberg waren namelijk van zo’n hoog niveau dat het me razend nieuwsgierig maakte naar die eerste drie documentaires. En de twee als ‘top’ aangekondigde internationale documentaires – het wonderschone /Ma.tri.mò.nio/ van Gaia Siria Meloni en het aangrijpende My lost Russian mother van Sam Jones – waren het aanzien inderdaad meer dan waard.   

Ruud Lenssen, initiatiefnemer van het Docu Filmfabriek Festival en coach van de talentvolle documentairemakers, kondigde zondag aan dat het festival volgend jaar in een iets andere opzet een vervolg krijgt. ‘Gaat dat zien!’, ben ik nu al geneigd te zeggen. In de eerste plaats tegen mezelf, maar eigenlijk tegen iedereen en zeker tegen degenen die – gewild, ongewild of tegen beter weten in – de eigen regio in cultureel en kunstzinnig opzicht onderschatten.

Overigens zou ik er geen enkel bezwaar tegen hebben als Ruud de vijf lokale documentaires voor mij en andere spijtoptanten (ik ken er inmiddels meerdere) in de herhaling zou willen gooien.

(Dit stukje verscheen gisteren in iets andere vorm ook in Via Horst-Venray)

Intermezzo – Waterfiets

Woensdag 6 december 2023, 16.03 uur, Leopold Haffmansstraat te Horst:

Intermezzo – Penitentiair groen

Zaterdag 14 januari 2023, 12.04 uur, PI Zuid Oost, locatie Ter Peel te Evertsoord:

Ingezonden – BVNL

Om wat voor reden dan ook verschenen deze week geen bijdragen van de lokale politieke partijen in Hallo Horst aan de Maas. Om in deze leemte te voorzien heeft Horst-sweet-Horst alle aan de gemeenteraadsverkiezingen deelnemende partijen eenmalig de ruimte geboden om hier een stukje te publiceren: het stukje dat normaalgesproken in Hallo zou verschijnen of iets anders. Als derde BVNL.

Motie van treurnis

Het is van groot belang dat het nieuws in onze gemeente ongekleurd, eerlijk en transparant is, helemaal vanuit de gemeente zelf. De afgelopen tijd zien we dat de wethouders van de coalitiepartijen door middel van filmpjes terugblikken op de raadsperiode. Het college geeft in deze filmpjes aan wat gerealiseerd is, men wil gaan doen en welgeteld één keer is benoemd dat er ook gefaald is. Zo verscheen onlangs een heus verkiezingsfilmpje, de druppel voor BVNL en de voltallige oppositie.

De afgelopen tijd verschijnen meer van dit soort berichten/video’s op de gemeentelijke sociale en mediakanalen vanuit het college. De campagnetijd binnen het college is volop ingezet en is duidelijk merkbaar. Het college maakt deze filmpjes van het gemeenschapsgeld, van uw geld. Inwoners en ondernemers binnen Horst aan de Maas hebben recht op feitelijk en ongekleurd nieuws; een open, eerlijk en transparant bestuur, zoals enkele partijen nu als slogan in de verkiezingen gebruiken.

De voltallige oppositie heeft gezamenlijk via een motie van treurnis haar grote teleurstelling en treurnis over de gang van zaken uitgesproken en roept het college op per direct te stoppen met deze waanzin. Wij eisen gezamenlijk dat zij het geld wat gebruikt is uit publieke middelen, per direct terugstorten in de gemeentekas en een rectificatie uit doen gaan. Wij willen dat onze inwoners en ondernemers eerlijk nieuws vanuit de gemeente horen. Dit kan echt niet!

Imke Emons, raadslid BVNL

Intermezzo – Bibberaties

Zaterdag 12 februari 2022, 14.52 uur, fietsenrek Dendron College, Gebroeders van Doornelaan te Horst (klik op pijltje, afspelen met geluid aan):

Intermezzo – Veren in de kont

Altijd fijn om veren in je kont gestoken te krijgen. Maar wat als naar jouw zin te weinig veren in je achterste belanden? Dan steek je jezelf toch gewoon zelf wat extra veren in de kont! En dus liet het gemeentebestuur van Horst aan de Maas een filmpje maken waarin in drie minuten en drie seconden de onmetelijke heldendaden van datzelfde gemeentebestuur in de afgelopen vier jaar luidkeels worden bezongen.

Wij van WC-eend adviseren WC-eend. ‘Maar we zijn toch ook zelfkritisch?’ Haha, ja, inderdaad: na 1.40 minuten wordt de schaamteloze borstklopperij maar liefst vier hele seconden lang onderbroken. Het beeld gaat op wit en de commentator schalt met geëxalteerde stem in krommer dan krom Nederlands: ‘Naast succes werd er ook gefaald, ieder project is immers anders en kan niet zonder meer worden gehuisvest.’

Waarna de schijtlollige lofzang weer wordt hervat. In die schijtlolligheid schuilt trouwens wel het raffinement van het filmpje. Kritiek op de eenzijdigheid van het filmpje valt immers eenvoudig te counteren met de dooddoener dat het allemaal niet zo serieus bedoeld is. ‘Mogen de mensen ook eens iets te lachen hebben in deze zware tijden?’ En dat het filmpje een maand voor de verkiezingen in première gaat? Puur toeval natuurlijk, niet overal iets achter willen zoeken.

Met het grootste gemak zou ook een filmpje van drie minuten en drie seconden te maken vallen waarin op schijtlollige toon wordt gekakeld over wat de afgelopen vier jaar allemaal verkeerd is gegaan in Horst aan de Maas. Halverwege zou de commentator met geëxalteerde stem kunnen schallen: ‘Naast gefaald was er ook succes, ieder project is immers anders en soms kan het worden gehuisvest.’ Waarna het verder zou gaan met het niet gerealiseerde nieuwe zwembad, met het tekortschieten in de organisatie van de kermis, met de niet gerealiseerde nieuwe sporthal, met de falende communicatie met burgers, met de vele extra miljoenen voor ’t Gasthoês, met het niet gerealiseerde nieuwe sportpark voor de verenigingen van America en Meterik, met het neerkijken van sommige wethouders op sommige gemeenteraadsleden, met het mislukken van omgevingsdialogen, met de niet gerealiseerde robuuste groene buffer rond Grubbenvorst, met het fiasco Afslag 10. Enz. enz.

Niet altijd schijnt de zon, nooit loopt alles zoals gepland, naast successen zijn er ook mislukkingen. In elk mensenleven, maar ook in elke gemeentebestuursperiode. Dat ruiterlijk erkennen maakt je alleen maar menselijker, geloofwaardiger. Als je dan toch per se een filmpje wil maken, laat dan óók zien wat er is misgegaan. Zul je zien dat je veel meer veren in je kont gestoken krijgt dan je ooit voor mogelijk had gehouden.

Slow farming

Zondag 10 oktober 2021, 12.15 uur, Meterikseveld tussen Crommentuijnstraat en Dr. Droesenweg (klik op pijltje, afspelen met geluid aan):

Intermezzo – Gunda

‘Gunda is pure cinema. This is a film to take a bath in - it’s stripped to its essential elements, without any interference. It’s what we should all aspire to as filmmakers and audiences - pictures and sound put together to tell a powerful and profound story without rush. It’s jaw dropping images and sound put together with the best ensemble cast and you have something more like a potion than a movie.’

Paul Thomas Anderson

Afgelopen zondag voor het eerst in tijden weer eens een film gezien in de bioscoop, de Nieuwe Scene in Venlo. Ik had me er behoorlijk op verheugd, de laatste keer was door toedoen van C ook alweer zó lang geleden. Waarschijnlijk daardoor was ik vergeten dat elk bioscoopbezoek een aanslag is op mijn appreciatie van de menselijke soort in het algemeen en 65-plussers heel in het bijzonder. Omdat ik er niet op voorbereid was kwam de klap des te harder aan. Aanwezig waren slechts een kleine dertig mensen, overwegend boomers. 93 minuten duurde de film en 93 minuten lang vulde hun gewauwel de zaal. De onbeschoftheid ten top, je reinste terreur. Geloof me, zo gaat het altijd en overal. En maar zitten klagen over de jeugd van tegenwoordig.

Het ging nota bene om een film die schreeuwde om eerbiedig stilzwijgen. Uit schaamte over wat de menselijke soort behalve gewauwel in bioscopen allemaal nog meer aanricht. Niet dat er ook maar één mens te zien is in Gunda, een documentaire van Victor Kossakovsky. Nee, de film wordt uitsluitend bevolkt door dieren. De absolute hoofdrol is weggelegd voor zeug Gunda, moeder van twaalf biggetjes. Bijrollen zijn er voor kippen – de beelden van een eenpotige kip staan voor eeuwig op m’n netvlies gebrand – en koeien.

De in zwartwit geschoten documentaire is opgenomen op een arcadische boerderij in Noorwegen waar de dieren alle ruimte hebben. Alles is gefilmd vanuit hun perspectief, op hun ooghoogte. Dat leidt ertoe dat je als kijker opgaat in hun wereld, je bijna onderdeel wordt van hun dagelijks leven, je gezellig meescharrelt in het stro van hun intieme houten hok. Een commentaarstem ontbreekt, je moet het doen met de natuurlijke geluiden. Waardoor je net zo hard schrikt van een overvliegende buizerd die plotseling begint te miauwen als de kippen.

Als vanzelf ga je menselijke gevoelens projecteren op de dieren. Ten onrechte? Mwah, ik weet niet. Is het dan géén totale radeloosheid waardoor Gunda wordt bevangen als er door menselijk ingrijpen ten slotte toch een einde komt aan de idylle? Een andere vraag die de film oproept: waaraan ontlenen wij mensen het recht ons zo verheven te voelen boven collega-aardbewoners? En wat geeft ons het recht een hiërarchie aan te brengen in diersoorten? Ook altijd weer de vraag: waarom behandelen we de miljoenen kippen, koeien en varkens in onze regio niet hetzelfde als onze honden en katten?

(Dit stukje verscheen afgelopen woensdag in iets andere vorm ook in Via Horst-Venray)

Intermezzo – Klassenfoto

 

Ooit kreeg ik deze klassenfoto van mijn inmiddels lang geleden gestorven buurvrouw. Ze staat er zelf niet op; haar moeder wel, gezien het kruisje onder de foto vermoed ik dat zij het vierde meisje van rechts op de onderste rij is.

‘Zusterschool Horst 23 Oct. 1906’ staat in prachtige krulletters geschreven op de lei die een meisje op de voorste rij in haar handen houdt.

Achterop is met potlood vermeld dat het om een zesde klas gaat. Eens in de paar jaar kom ik deze foto tegen. Dit weekend was het weer zover. Ik raakte niet uitgekeken op de kleren, de kapsels, de schoenen, de gezichtsuitdrukkingen. Ik vroeg me van alles af: hoe kan een foto van 114 jaar oud zó scherp zijn? Betekent het iets dat sommige meisjes dezelfde kleren dragen? Zo ja, wat dan? Is het inderdaad een zesde klas? Zo ja, zijn die duidelijk grotere meisjes dan notoire zittenblijvers? Waarom kijken de meisjes in meerderheid zo bedrukt? Wat zou er na 1906 van deze meisjes zijn geworden? Zijn het wel allemaal meisjes? 

Alsof het zo moest zijn, werd afgelopen maandag op NPO2 Extra Das weiße Band uitgezonden, een fenomenale, veelbekroonde film van de Oostenrijkse regisseur Michael Haneke uit 2009. Tot m’n schande had ik ‘m nog nooit gezien. Das weiße Band bracht ‘mijn’ foto helemaal tot leven.

De film speelt namelijk in dezelfde tijd (1913) en in een vergelijkbare omgeving (een Noord-Duits plattelandsdorpje). Bovendien zijn lagere schoolkinderen er zeer prominent in aanwezig én is de film in zwartwit geschoten. De kleren, de kapsels, de schoenen: het komt allemaal wonderwel overeen met de meisjes op ‘mijn’ foto. Logisch? Zegt inderdaad misschien iets over de zorgvuldigheid waarmee Haneke te werk is gegaan. Maar het meest frappeerden me de overeenkomsten in de gezichtsuitdrukkingen. Ook in de film zijn die overwegend bedrukt, terneergeslagen. Klara, dochter van de angstaanjagende Lutherse dominee,

zou zomaar gemodelleerd kunnen zijn naar het meisje dat op de foto als derde van rechts op de onderste rij zit.

Na de film bekeek ik ook nog een documentaire over de totstandkoming ervan. Daarin komt Christian Berger, director of photography van Das weiße Band, aan het woord. Wat blijkt? Hij heeft zich laten inspireren door klassenfoto’s: ‘Er zijn van die typische foto’s van schoolklassen, groepsfoto’s, die voor die tijd heel bijzonder waren. En ik herken dat ook. Plots zie je in die groep één persoon en dat is vaak schokkend. Aan hun blik is af te lezen dat ze onder enorme druk staan.’

Stonden die kinderen inderdaad onder druk, zoals Berger en ik menen te kunnen zien, en waarom dan? Of is het zo dat we dat erin wíllen zien? Hebben we te weinig oog voor de paar kinderen die (bijna) (glim)lachen?  

Intermezzo – Smeltwolk

Dinsdag 4 augustus 2020, Rietweg te Broekhuizenvorst:

Intermezzo – Golfslagveld

Maandag 10 februari 2020, 12.16 uur, Meteriksebaan te Meterik (klik op pijltje, afspelen met geluid aan):

Intermezzo – Wei

Terwijl de ene helft van Horst aan de Maas zich zondagmiddag onledig hield met kerstshoppen, zat de andere helft in theater De Maaspoort in Venlo. Ik behoorde tot de andere helft.

Aanleiding voor het bezoek aan de stad: de Limburgse première van Wei, de documentaire van Ruud Lenssen over de voortschrijdende dementie van zijn vader en de gevolgen daarvan voor diens gezin.

Indrukwekkend. Ontluisterend. Indringend. Niets verhullend. Ontroerend. Moedig. Confronterend. Zomaar enkele kwalificaties die zondag na afloop vielen te beluisteren. Kan ik me alleen maar bij aansluiten. ‘Prachtige fotografie’ (zo heet dat geloof ik in filmtermen), zou ik er nog aan willen toevoegen. Over elk van die kwalificaties valt van alles te schrijven – ik beperk me tot ‘niets verhullend’, ‘moedig’ en ‘confronterend’.

Of het nu grappig, verdrietig of huiveringwekkend is: de camera zit óveral bovenop. Van de agressie zo nu en dan van (vader) Jac tot de vertwijfeling zo nu en dan bij (moeder) Ria. Van Jac die over het huis waarin zijn kinderen zijn verwekt, zegt ‘Ik heb hier nog nooit seks gehad in die verrekte hut’ tot Jac die Ria uitmaakt voor ‘smerige teef’. Dat noem ik niets verhullend. Geen twijfel mogelijk, dit is het échte verhaal. Een pijnlijk en tragisch verhaal, in de eerste plaats voor de directe familie. Het vereist een onvoorstelbare portie moed om dat verhaal openbaar te maken – niet iedereen zal erop staan te kijken om met de billen bloot (bijna letterlijk) te gaan voor een groot publiek. Heel af en toe waande ik mezelf als kijker bijna een voyeur, maar ik besef: de film zou lang niet zo overtuigend zijn geweest zonder die meest intieme scènes. Intrigerend maar helaas onbeantwoordbaar is de vraag wat Jac er zelf van vindt dat zijn ziekteverloop van zo nabij is gefilmd en nu ongetwijfeld volle bioscoopzalen gaat trekken.

Confronterend was de film voor mij (en ongetwijfeld ook voor andere aanwezigen) in die zin dat ik nu al moeite heb met het achterstevoren spellen van het woord W-O-R-S-T (Jac: ‘T … O … O … W’). En moet ik me zorgen maken over het feit dat ik bij tijd en wijle niet op namen kan komen? En zegt het feit dat het me al mijn hele leven soms moeite kost om het juiste laatje voor het juiste woord te vinden iets over mijn voorland?

Ten slotte: de film is niet één langgerekt en diep tranendal, er zijn ook luchtige en vertederende momenten. Hilarische momenten ook – regelmatig schalde een lach door de afgeladen zaal. Hoewel ik dat lachen beslist niet veroordeel, bleef ik zelf ver verwijderd van het lachstadium: ook in de grappige scènes schemerde voor mij te sterk de diepe tragiek door.

Enfin, meer dan genoeg gezegd, de staande ovatie zondag na afloop sprak boekdelen. Maar ga gewoon zelf een keer kijken en vorm daarna een eigen oordeel. Klik hier voor de data, de tijden en de locaties van de vertoningen.

Intermezzo – Klaterval

Zaterdag 14 december 2019, 11.18 uur, Fabrieksstraat te Horst (klik op pijltje, afspelen met geluid aan):

Klein mysterie 773 – Filmhuis (3)

‘Studie naar bios in Gasthoês Horst’ kopte dagblad De Limburger dinsdag. Dacht ik alle gemeentelijke documenten over het nieuwe Gasthoês zo goed te hebben gelezen, had ik blijkbaar toch iets gemist. Maar ook bij tweede lezing kwam ik nergens tegen dat er een studie zou komen naar een bioscoop in ’t Gasthoês. Wel een haalbaarheidsonderzoek naar een filmhuis. Maar dat wist ik al. Is een bioscoop dan niet hetzelfde als een filmhuis? Nee!

Dinsdagavond sprak de gemeenteraad over het nieuwe Gasthoês. Daarbij kwam kort ook het filmhuis aan de orde. Ik kon me niet aan de indruk onttrekken dat de gemeenteraad en zelfs de wethouder eveneens geen enkel idee hebben van wat een filmhuis is. Raadslid Bart Cox (SP): ‘Het is eigenlijk wel gek dat een filmhuis gemist wordt, want we hebben in Horst gewoon al een filmhuis of een filmtheater, dus daar kunnen we al naartoe. Misschien moeten we daar beter reclame voor gaan maken.’ Wethouder Han Geurts: ‘We hebben dit besproken met de diverse filmhuizen die we hebben in de gemeente.’ Diverse filmhuizen in Horst aan de Maas? Dacht het niet. Ja, op diverse locaties in Horst aan de Maas worden niet-actuele films op dvd vertoond, maar daarmee hebben we nog geen filmhuizen.

Gemeenteraad en gemeentebestuur zouden beter moeten weten. In januari van dit jaar verwoordde documentairemaker Ruud Lenssen in Hallo Horst aan de Maas zijn visie op het nieuwe Gasthoês. En passant bleek daaruit ook wat een filmhuis dan wél is:  

‘Ik stel me een Gasthoês voor waar bezoekers geïnspireerd raken door een zo divers mogelijk aanbod van kunst en cultuur. Een filmhuis mét programmering hoort daarbij. Niet om de grootste blockbusters te vertonen, maar juist de betere arthousefilms. Denk aan films zoals Girl (Winnaar Cannes 2018), documentaire Nao ’t Zuuje of de nieuwste van Marijn Poels. Uit zo’n films kunnen mensen van alle leeftijden lering trekken en inspiratie vinden. We gaan veel vaker naar de film dan dat we naar muziekvoorstellingen of naar het theater gaan (bron: CBS Cultuur in Beeld 2017). Waarom? Film geeft op een toegankelijke manier inzicht in de meest bijzondere, interessantste, moeilijkste en mooiste sociale kwesties van deze tijd, de toekomst én die van ons verleden. Een filmhuis met een vaste programmering (liefst dagelijks maar op zijn minst enkele dagen per week) voor actuele kwaliteitsfilms is daarom in mijn ogen onmisbaar voor elke gemeenschap.’

Duidelijk?

Van de discussie dinsdag over het filmhuis kon ik verder geen soep maken. Volgens wethouder Geurts is er al een vooronderzoek uitgevoerd. Maar wat dat behelst en hoe zich dat verhoudt tot het nieuwe haalbaarheidsonderzoek? Daarover liet hij zich niet uit. Wel opperde hij de mogelijkheid om vooruitlopend op een filmhuis nu al bouwkundige aanpassingen in ’t Gasthoês door te voeren, ‘maar als er verder geen animo voor zou zijn, dan is het natuurlijk zonde van het geld’. Begrijp ik geen snars van. Richard van der Weegen (PvdA) evenmin: ‘Waar ik me zorgen over maak zijn de eventuele bouwkundige aanpassingen die gedaan moeten worden, in welk tempo dat dan gaat en op welk moment dat nog wel of niet inpasbaar kan zijn in ’t Gasthoês. Daar wil ik toch nog graag iets meer van u over horen.’ Maar de wethouder hulde zich in stilzwijgen.

Met het filmhuis is het niet anders dan met de rest van ’t Gasthoês: vaagheid troef. Al in de allereerste plannen voor een nieuw Gasthoês uit 2014 was sprake van een filmhuis. Vijf jaar later heeft nog steeds niemand van de verantwoordelijken een idee wat een filmhuis is, is nog altijd niet duidelijk of het er komt en amper een jaar voor de opening wordt er ook nog maar eens een haalbaarheidsonderzoek tegenaan gegooid. Treurig.

Top 5 – Redenen waarom de gemeenteraad strategisch plan en concept-organisatiemodel van het nieuwe Gasthoês naar de prullenbak zou moeten verwijzen

‘De strategiegroep is van mening dat de manier en intensiteit waarmee de vaste huurders in ’t Gasthoês en de Gasthoês-organisatie met elkaar samenwerken, voor een groot deel bepalend is voor het kunnen realiseren van de gewenste klantwaarde wat ook in het strategisch plan een belangrijk gedachtegoed is.’

Overmorgen te aanschouwen in de raadszaal: aflevering 163 van het treurspel met de titel ’t Gasthoês. De gemeenteraad wordt dinsdag geacht in te stemmen met het strategisch plan (klik hier) en het concept-organisatiemodel (klik hier) van het nieuwe Gasthoês. De raad zal dit vermoedelijk wel weer doen, want wat betreft ’t Gasthoês heeft het gemeentebestuur de raad vakkundig met de rug tegen de muur gezet. Maar eigenlijk zou de raad natuurlijk heel anders moeten handelen.

Komt ie, de top 5 van redenen waarom de gemeenteraad strategisch plan en concept-organisatiemodel van het nieuwe Gasthoês naar de prullenbak zou moeten verwijzen:

5. De betreffende documenten staan bol van onleesbare en onbegrijpelijke zinnen, bijvoorbeeld die waarmee dit stukje opent. Het lijkt er zelfs op dat de opstellers soms verstrikt zijn geraakt in hun zelfgeweven web. Ik kan me tenminste niet voorstellen dat ze daadwerkelijk menen wat ze schrijven in een zin als deze: ‘Voorts wordt met een separate positionering van de culturele innovatie voorkomen dat eventuele risico’s die worden gelopen in de exploitatie van ’t Gasthoes niet worden afgewenteld op het budget dat beschikbaar is voor culturele innovatie.’

4. Na vijf jaar praten en amper een jaar voor de opening kun je toch niet komen aankakken met een concept-organisatiemodel? Een concept-organisatiemodel bovendien dat tal van vaag- en onzekerheden bevat, getuige bijvoorbeeld deze zin: ‘Tenzij in de opbouw van de organisatie blijkt dat het de voorkeur verdient om zaken anders te regelen, wordt in het voorliggende concept-organisatiemodel uitgegaan van de instelling van een toezichthoudend orgaan (raad van toezicht).’

3. Het collectief Herberg De Troost (Pieter-Nic van den Beuken, Fred Houben, Tren van Enckevort en Jack Poels) wordt verantwoordelijk voor de programmering en ‘culturele innovatie’ van het nieuwe Gasthoês. Wat die culturele innovatie inhoudt blijft ook in het Businessplan Herberg De Troost (klik hier) volstrekt onduidelijk, terwijl er toch 375 duizend euro voor wordt uitgetrokken. Het blijft bij het niet nader gespecificeerde begrip ‘kruisbestuiving’. Een jaar voor de opening moeten er toch plannen of initiatieven zijn waarover iets concreets valt te zeggen?

2. Het collectief Herberg De Troost, dat geheel los van de gemeente en de Gasthoêsorganisatie gaat opereren, heeft te veel noten op zijn zang. Het eist bijvoorbeeld een zak vrij te besteden geld (gevraagd wordt een bedrag van 787.500 euro voor de komende vijf jaar). Tussentijdse opzegging van dat financieel contract is niet mogelijk en ook de voorwaarden mogen tussentijds niet worden aangepast. Gesuggereerd wordt verder om ook de besteding van gemeentelijke culturele gelden die geen verband houden met ’t Gasthoês over te laten aan Herberg De Troost. En dan dienen er ook nog afspraken gemaakt te worden om imagoschade voor de leden van het collectief Herberg De Troost te voorkomen. 

 1. De gemeentelijke controle op Herberg De Troost is te boterzacht. De gemeente vindt het bijvoorbeeld belangrijk dat de door Herberg De Troost te ontwikkelen culturele innovatie ‘in lijn is en blijft met de culturele programmering van ’t Gasthoês’. Wat dit betekent mag Joost weten, maar om dit te bewerkstelligen kan het toezichtsorgaan gevraagd en ongevraagd advies geven aan Herberg De Troost. Verder dient Herberg De Troost periodiek ‘af te stemmen’ met de directeur van de Gasthoêsorganisatie over de invulling van de culturele innovatie. Aan de gemeente moet Herberg De Troost verantwoording afleggen over de uitvoering van de culturele innovatie en ‘de mate waarin deze aansluit bij en/of versterkend werkt ten aanzien van de ambitie van ’t Gasthoês én het gemeentelijke cultuurbeleid’. Advies, afstemmen, verantwoording afleggen: allemaal goed en wel, maar geen woord over wat er gebeurt als het advies in de wind wordt geslagen, als de afstemming dissoneert, als de afgelegde verantwoording niet naar gemeentelijke tevredenheid is.

P.S. Ook triest: zoals ik het in de stukken lees komt het beloofde filmhuis er in elk geval de eerste vijf jaar niet, het blijft voorlopig bij een haalbaarheidsonderzoek.

Intermezzo – Eddy en Max

Een ontmoeting met Eddy (links). En met Max. Allebei 21, al zo’n beetje hun hele leven vrienden. Allebei gek van muziek: ‘Toen we een jaar of 15 waren, maakten we eigen versies van bestaande nummers, gewoon om lol te hebben.’ Daarna gingen ze echt muziek maken. En clips. Dat wil zeggen: Eddy. Met Max als klankbord en manusje-van-alles. Gekscherend betitelt hij zichzelf als ‘manager’. Hij figureert ook in de clips, die wel héél professioneel ogen. Eddy is dan ook afgestudeerd als cameraman en editor aan SintLucas in Eindhoven. En heeft een eigen bedrijf: Eddy Creative Productions (klik hier). En maakte onlangs een video voor Burger King.

De muziek dan. Eddy is een man van projecten. Het eerste kwam in juli vorig jaar uit en heet The Movie Project. Dat bestaat uit tien songs, met een mix van genres en met elk een eigen clip. Samen vormen ze een verhaal dat zich ontvouwt in een film, geschoten op tal van locaties, onder meer in Horst aan de Maas:

Z’n jongste project is getiteld Stories. Ditmaal vier losse verhalen, met vier nieuwe karakters. De clips verschijnen in de loop van dit jaar, maar de nummers zijn al te beluisteren op YouTube. Nu geen mix van genres maar een cohesive sound: ‘Een experimentele sound, gemixt met elektronische invloeden.’ Een van de nummers, Wild West, doet me aan het begin een beetje denken aan Tom Waits. ‘Tom Waits? Nooit van gehoord!’ Ai, generatiekloof.

Hij verzint de karakters zelf. Autobiografisch zijn ze niet, ‘al zit er wel veel van mij in’. ‘Wild West is geïnspireerd op de cowboyverhalen in het Wilde Westen. Joss Mennen is ook te horen op het nummer. Hij introduceert het karakter. Lucid Lucy gaat over een weduwe die haar man heeft verloren bij een ongeluk. In rouw leeft ze in dromen van andere mannen. Frank Stein is afgeleid van het monster van Frankenstein en is gebaseerd op mijn eigen leven. Half Moon gaat over een vrouw die bij halve maan jaagt op mannen. Dit is geïnspireerd op mijn ex die niet kon slapen bij volle maan.’

Eddy ziet zich trouwens meer als verhalenverteller dan als muzikant. Hij vindt zichzelf niet in een hokje te plaatsen: ‘Ik ken niemand die zo werkt als ik.’ Fans heeft hij over de hele wereld, zijn focus ligt niet op een Nederlands publiek. Optreden doet hij niet, wel is het zijn ambitie ooit performances te doen.

En dan moeten ze iets bekennen. Herinner ik me nog mijn stukje over een paspop op het Sint-Lambertusplein dat ik afgelopen zomer schreef? Natuurlijk herinner ik me dat stukje (klik hier). Of ik weet wie daar achter zaten? Nee. Zij! Max: ‘Dat was een soort promotiestunt voor The Movie Project, de pop is gekleed zoals het voornaamste karakter in die video. Eerst moesten we aan een paspop zien te komen, wat nog best lastig was, daarna hebben we kleding gekocht en de pop vastgelijmd. Vervolgens maar zien wat er gebeurt. Was wel spannend. We wilden mensen tot nadenken aanzetten.’

  

Verder nog iets? Eddy: ‘We houden ervan om te observeren, om buiten te chillen. Mensen te volgen die bijzondere dingen doen.’ Max: ‘Nee, we zijn niet saai. Horst is wel saai.’ Daarom overwegen ze Horst te verlaten. Hetgeen een ernstig verlies zou zijn, Horst aan de Maas heeft een tekort aan Eddy’s en Maxen.