Intermezzo – Maaibeheer

In een hete tent op het Zomerparkfeest in Venlo werd vorige week Caspar Janssen geïnterviewd. Caspar Janssen, geboren in 1962, is een schrijver en journalist die op latere leeftijd de natuur ontdekte. Sinds 2012 publiceerde hij zes boeken over natuur, landschap en dieren. Caspar loopt, het verslag van een voettocht door Nederland waarin hij probeert te verklaren waarom het landschap zo is veranderd, is misschien zijn meest bekende boek.

In het vraaggesprek in Venlo ging het vooral over zijn nieuwste boek, Aard van het beestje, waarin hij honderd dieren portretteert. Hij las een fragment voor van zijn portret van de atalanta, ook wel admiraalvlinder genoemd, die hij in de omgeving van het Floriadeterrein in Venlo had gespot. Daarmee illustreerde Janssen zijn – niet letterlijk zo uitgesproken – stelling dat zelfs op de grootste mestvaalt een bloempje kan bloeien. Met Limburg leek hij sowieso een haat-liefdeverhouding te hebben: van de ene kant mooi (vooral de overgangsgebieden tussen natuur en cultuur), van de andere kant minder mooi.

Of er nog reacties waren uit het publiek. Een wat oudere mevrouw stak haar hand op. Ze vertelde dat ze sinds 1979 in Grubbenvorst woont en dat het daar vroeger qua bermvegetatie aanzienlijk schraler oogde dan nu. Janssen beaamde dat het maaibeheer er in de loop van de tijd op veel plaatsen op vooruit is gegaan. Ik hoorde hem er nog meer over zeggen, maar luisteren lukte me niet langer. Omdat ik was blijven hangen bij die opmerking van de mevrouw uit Grubbenvorst en een eigen ervaring in het verlengde daarvan.

Mijn gedachten gingen terug naar vrijdag 1 augustus, 13.41 uur, toen ik een foto maakte terwijl ik over het fietspad langs de A73 in Horst fietste. Ik fiets daar wel vaker, maar blijkbaar zonder goed te kijken of zonder mijn blik in de juiste richting te wenden. Ditmaal was het anders. Ineens zag ik wat voor fantastisch minilandschap hier recentelijk is ontstaan. Dankzij extensief maaibeheer. Een doodse, gemillimeterde grasvlakte bleek te zijn omgetoverd in een savanneachtige biotoop, begroeid met grassen en kruiden, een eldorado voor insecten. Een foto meer dan waard.

 Als het je lukt de bebouwde omgeving weg te denken en als je je doof probeert te houden voor het lawaai van de autosnelweg, waan je je hier in de binnenlanden van Afrika. Visioenen van olifanten, giraffen, zebra’s, antilopen, leeuwen en neushoorns verschijnen op mijn netvlies. In de gloria met extensief maaibeheer.

(Dit stukje verscheen eerder deze week ook in Via Horst-Venray)

Intermezzo – Vuurwerk (2)

Het feestje morgen gaat dus niet door! Dat wil zeggen, ik vermoed dat het besloten feestje wel doorgaat maar de geplande vuurwerkshow (klik hier) niet. Omdat de gemeente Horst aan de Maas er op het allerlaatste moment een stokje voor heeft gestoken.

‘Naar aanleiding van een melding door de Provincie Limburg van een vuurwerkshow op Kasteellaan 1 hebben wij de melding nader bekeken’, meldt de gemeente vandaag (klik hier). Zou het echt zo zijn gegaan? Of zou dit de waarheid dichter benaderen: ‘Naar aanleiding van de commotie die is ontstaan over een voorgenomen vuurwerkshow in de Kasteelse Bossen hebben we ons nog eens achter de oren gekrabd’? De melding van de provincie dateert namelijk al van 19 juli, ruim een maand geleden. Waarom zou je het nader bekijken van die melding dan uitstellen tot het allerlaatste moment?

De gemeente meldt verder: ‘Op basis van de ligging en de mate van overlast hebben wij besloten niet mee te werken.’ In De Limburger voegt ze daaraan toe: ‘Wij vinden vuurwerk op basis van de ligging – in de buurt van de snelweg A73 en met een grote vleermuizenkolonie in het kasteel* – niet wenselijk.’ Inderdaad! Maar je mag toch hopen dat dat al sinds 19 juli het geval was? Waarom heeft de gemeente dan niet eerder actie ondernomen?

De gemeente zegt ook dat ze er pas na het nader bekijken van de melding achter is gekomen dat het vuurwerk niet zou worden afgestoken bij Graaf ter Horst (Kasteellaan 1) maar op de voorburcht van de ruïne van kasteel Huys ter Horst (Kasteellaan 2), een gemeentelijk eigendom. ‘Wij hebben voor deze locatie geen toestemming gegeven, en gaan dit ook niet doen, om vuurwerk af te steken op zaterdag 24 augustus.’ Dit suggereert dat de gemeente machteloos had moeten toekijken als de vuurwerkshow bij Graaf ter Horst zou hebben plaatsgevonden. Maar ook dan had de gemeente de show zowel op grond van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) als op grond van de Gemeentewet kunnen verbieden. Hetgeen eens te meer doet vermoeden dat de publieke verontwaardiging de ware aanleiding vormt voor het afblazen van de show. 

* Lees de reactie hierop van bioloog Wim Heijligers: 'Vleermuizenkolonie? 's Winters ja, en dan is rust op de plek waar ze overwinteren nodig om verstoring te voorkomen. Maar in de zomer huizen de vleermuizen elders in holle bomen e.d. Dus een oneigenlijk argument. Maar wellicht zijn er andere, wel valide argumenten om hier geen vuurwerkshow te willen.'

Intermezzo – Gezondste Regio (4)

Het heengaan van stichting Wat Kies Jij? is betrekkelijk geruisloos gepasseerd. Berichtje in de krant en op de socials. Daar bleef het bij. Geen blijken van medeleven, geen woedende ingezonden brieven, geen opstand der reaguurders, geen op hoge toon om opheldering vragende politici. Niks. Lag het misschien aan die verhullende naam? Want zeg eens eerlijk, kende u Wat Kies Jij? Ook bij mij drong pas na een tijdje door dat Wat Kies Jij? de grondlegger was van het concept Gezondste Regio 2025. Of in eigen woorden: ‘Founding Father’.

Wat Kies Jij?, Gezondste Regio 2025, Founding Father. Namen, woorden, taal: ze doen ertoe, ze staan ergens voor, ze zeggen iets. Zo ook in dit geval. Bijvoorbeeld dat over de naam Wat Kies Jij? niet goed genoeg is nagedacht. Dat vraagteken in de naam zorgt voor groot ongemak bij het lezen, zoals u hierboven vijfmaal zult hebben gemerkt. Had het gewoon weggelaten.

Gezondste Regio 2025: ook al zoiets. Niets mis met ambitie en idealisme. Maar als je zo’n beetje de ongezondste regio van Nederland binnen tien jaar wilt omtoveren in de gezondste regio van Europa, ben je luchtkastelen aan het bouwen. Bescheidenheid is ook een deugd. Waarom die s en die t niet weggelaten? ‘Gezonde Regio 2025’ getuigt evenzeer van ambitie en klinkt aanzienlijk sympathieker.

Poets wederpoets: ‘Founding Father’ wil ik counteren met ‘practice what you preach’. Hoe geloofwaardig is het als de gemeente die Gezondste Regio 2025 als eerste omarmde haar ondernemersprijs uitreikt aan de grootste megastal van Nederland? Hoe geloofwaardig is het om als Gezondste Regio 2025 steeds financiële, economische en agrarische ondernemersbelangen voorop te stellen? Hoe geloofwaardig is het om als Gezondste Regio 2025 allerlei agrarische bedrijven die zich niet houden aan vergunningsvoorwaarden tegemoet te komen en te koesteren? Hoe geloofwaardig is het om als Gezondste Regio 2025 het terugdringen van de auto niet te agenderen? Hoe geloofwaardig is het om als Gezondste Regio 2025 geen halt toe te roepen aan de aantasting van het landschap door de almaar voortwoekerende verdozing? Enzovoort.

Wat Kies Jij? zei over zichzelf: ‘Wij zijn verhalenvertellers.’ Verhalenvertellers? Of praatjesmakers? Op een van de laatste onbebouwde percelen langs de A73 in Noord-Limburg waren enkele jaren geleden allerlei landschapsverneukende activiteiten in volle gang. Op een betonnen duiker was gekalkt: ‘Gesontste regio bla bla bla.’ Zo kan je het inderdaad ook seggen.

(Dit stukje verscheen woensdag ook in Via Horst Venray)

Intermezzo – Dwarsdoorsnede (5)

Vijfde en laatste etappe van een wandeling diagonaal door de gemeenten Venray en Horst aan de Maas. De etappe van vandaag begint bij het Sint-Annakapelletje in Horst en zou moeten eindigen bij of in de Maas in Grubbenvorst.  

Na het Sint-Annakapelletje een stukje Vrouwboomweg – over prachtige straatnamen gesproken. Terzijde van de weg een groot zeildoek met in grote letters het opschrift ‘Ruimte voor natuur’ en in net iets minder grote letters ‘Greenport Venlo’. Briljante werkelijkheidsomkering: Greenport Venlo heeft juist op grote schaal ruimte gecreëerd voor gigantische bedrijvigheid ten koste van de natuur. En nu hengelen naar complimentjes voor het behoud van ingesnoerde stukjes natuur op postzegelformaat. Je moet maar durven.

Na  het doorsnijden van de groene buffer die wordt gevormd door Reulsberg en het Ham toont Greenport zijn ware gezicht: kassen, ogenschijnlijk tot het einde van de wereld. In het ritme, het monotone, het strakke, het oneindige, schuilt beslist een zekere schoonheid – het is niet louter kommer en kwel in Californië. En toch: Califorina Dreamin'. 

Langs de drukke Horsterweg warempel ook nog een vervallen boerderij. Een witte luifel voor de voordeur en een gemetseld rond hoektorentje verschaften haar ooit grandeur. Uit de gebroken ruiten wappert grauwe vitrage, op het dak groeien planten. Vergane glorie zoals je in deze contreien maar zelden ziet. Graag gewoon verder laten vervallen, niet restaureren, niet slopen.

Bordje in een coniferenheg: Massage by Simone … en ontspan …

Niks ontspanning, verder richting finish. Via de houten hangbrug over de A73. Dan verder pal langs de A73 met z’n oorverdovende herrie en vervolgens aan mijn linkerhand bossen en aan mijn rechter een hekwerk met daarachter het immense veilingterrein. Vele kilometers lang. Fascinerend.

Onder de spoorbrug door en nu maar hopen dat deze wandeling na veertig kilometer niet strandt in het zicht van de haven. Die haven is de grens tussen Horst aan de Maas en Venlo en bevindt zich in de Maas, bij de brug over de A67. Geen ambitie om naar het midden van de Maas te zwemmen. Wel ambitie om de oever van de Maas te bereiken. Grootschalige ontgrindingswerkzaamheden, hekken, taluds, ondoordringbare begroeiing en nog zo wat van die dingen fnuiken die ambitie. Het zij maar zo.

(Dit stukje verscheen woensdag ook in Via Horst-Venray, zij het zonder foto’s. Klik hier, hier, hier en hier voor de eerste vier etappes van deze wandeling.)

Ingezonden – De vallei van de Groote Molenbeek

Horst-sweet-Horst ontving de volgende ingezonden bijdrage van Jan Duijf (Kloosterstraat Horst):

De vallei van de Groote Molenbeek

met een noestige zwartdooraderde bruingele hengel van bamboe

vis ik als kind op zilverkleurige witvis in een snelstromende beek

de grote molenbeek in horst is in de dertiger jaren door werklozen gekanaliseerd

waardoor alleen de (te) flauwe bochten de correctie hebben overleefd

volgens mijn grote neven moet ik vissen bij de enige boom die hier langs het water staat

want in diens schaduw blinkt de vis niet zo opvallend

dat weten de o zo bescheiden en slimme vissen

 

bij de aanleg van de a73 langs de beek is de waterstroom kaarsrecht getrokken

de indertijd aangelegde oevermatten helpen die staat te behouden

er bestaan zwart-witte zogenaamde raar-gezicht-foto’s van de gevlochten matten op de

schuine autowegkant van de indertijd tijdelijk drooggelegde beek

de beek is sindsdien minder diep en er staan veel meer bomen op de oevers

de meedeinende groene plantenslierten in het heldere water blijven prachtig om te zien

horst aan de maas kent een uitgekiende waterhuishouding van hoog en laag niveau

het verkeer stroomt harder

de beek stiller

 

als de beek zonder richting aan te geven vanaf de autoweg rechtsaf slaat

kronkelt hij de gro(o)te molenbeekvallei tussen horst en tienray binnen

genietend van herwonnen speelsheid van de stroom meander ik mee tussen koe en ezel

een schitterend cultuurlandschap ontvouwt zich

het is een co-creatie van mens en natuur met een overweldigende parkachtige allure

je moet mens en natuur hun gang laten gaan

op de driehoek tussen groote molenbeek en lollebeek staat een fenomenaal kunstwerk

ik marcheer naar het papier maché van de lourdesgrot te tienray

word overvallen door twijfel en berouw

ik ontvlam een lucifer

Intermezzo – Afslag10 (2)

Het was alweer een tijdje geleden maar Afslag10 doet nog eens van zich spreken! Het vehikel van onderop, door sommigen ook wel betiteld als ‘een mooi burgerinitiatief’ heeft bedacht dat Afslag10 ‘tastbaarder’ moet worden gemaakt ‘voor zowel direct betrokkenen als buitenstaanders’. Hoe doe je dat? Door het plaatsen van zogeheten gebiedsborden natuurlijk!

Op zeven plaatsen in de directe omgeving van afslag 10 van de A73 zijn deze borden geplaatst. Het zijn trouwens niet zomaar wat borden, nee ‘ze overstijgen het fysieke gebied’. Daarom moeten we ze vooral ook zien als ‘een symbolische en geografische afbakening van het kloppende hart van dit samenwerkingsinitiatief’.

In de zeven identieke borden – ‘zuilen’ lijkt me een toepasselijker benaming – van cortenstaal zijn de woorden ‘Voel je vrij’ uitgespaard. Want: ‘Afslag10 is van ons allemaal, dus “Voel je vrij” om te sporten, te leren, te fietsen, te ondernemen, te ontwikkelen etcetera.’ En zo ronkt het maar door op de Afslag10-website.

Dat Afslag10 niet tastbaar is lijkt me een open deur. Afslag10 is de illustratie bij uitstek van de onbedwingbare neiging in Horst aan de Maas om alles met alles te verbinden. Die neiging leidt telkens opnieuw tot wanorde, onoverzichtelijkheid, ondoorzichtigheid en nog een hele hoop andere dingen. Waar die neiging in elk geval niet toe leidt is tastbaarheid. Zorgen die zuilen daar nu ineens dan wel voor? Weet de argeloze bezoeker van het gebied nu ineens wel waar Afslag10 voor staat? De vraag stellen is haar beantwoorden.

Waar de zuilen in elk geval wel toe bijdragen is de verdere verrommeling van de openbare ruimte: wéér iets erbij. Aan de Tienrayseweg verzuipt het Afslag10-gebiedsbord in een woud van, als ik goed heb geteld 73 andere borden, paaltjes, hekwerken en doeken in zijn naaste omgeving.

Bij de toegang tot de parkeerplaats van sportpark Ter Horst staat het gebiedsbord te vloeken met andere ornamenten waarvan je kunt afvragen of die nu wel een kwaliteitsinjectie van de openbare ruimte zijn.

Overigens zijn de Afslag10-borden mede tot stand gekomen dankzij het uitvoeringsprogramma Maasgaard. Dat u het maar weet.

Intermezzo – Gezondste Regio (1)

Gisteren, fietstochtje naar Grubbenvorst

permanente lawaaideken van de A73
varkensstank
akkers zo dood als een pier
megastallen in aanbouw

azijnstank van middelen ter verdelging van ‘onkruid’
weilanden zo dood als een pier
onzichtbaar fijnstof
tientallen meters lange landbouwgif uitspuwende machines

af en aan rijdende tractoren met nog meer gif
kapotgespoten ‘onkruid’

onbestemde stank
vernacheld landschap

____________________________________

Vandaag, dagblad De Limburger

tekenende aanhalingstekens

Intermezzo – The Graffitist

Een jarenlang gekoesterde wens is afgelopen donderdag dan eindelijk in vervulling gegaan: een oog-in-oog-gesprek met een graffitist (graffitispuiter klinkt zo denigrerend) uit Horst aan de Maas. In 2017 was ik er al dichtbij (klik hier), maar donderdag lukte het dus echt, door de bemiddeling van X – waarvoor mijn onuitsprekelijke dank.

Dat mijn ontmoeting met The Graffitist (laat ik ‘m zo maar noemen) in een stukje op Horst-sweet-Horst zou resulteren, was geen vooropgezet plan. Het was me er in de eerste plaats om te doen enig inzicht te krijgen in de wereld van graffiti en graffitisten. Dat is gelukt. Omdat veel van wat ik te weten ben gekomen niet voor de openbaarheid is bestemd én ik The Graffitist niet in verlegenheid wilde brengen – der Feind hört mit – zag ik er niet meteen een stukje in. Dat veranderde toen hij me donderdagavond een uitdagend berichtje stuurde: 'En? Nog wat geschreven of is et nog niet af ;-)'

Zijn naam, leeftijd en woonplaats zal ik niet onthullen. Zijn geslacht wel (‘meiden spuiten niet’). Wat hij me waar heeft getoond, laat ik ook onvermeld. Evenmin zal ik u vermoeien met details over hoe een tekening wordt ‘gezet’. Blijft er dan nog wel wat over? Jazeker! Bijvoorbeeld dat The Graffitist niet zomaar een spuiter is, maar iemand met een zekere beroepseer, die vindt dat pieces wel een beetje niveau moeten hebben: ‘Wildstyle zie je heel vaak, maar ik houd er niet van. Lijkt bijna op een machine, oogt allemaal hetzelfde. En er verschijnen hier in Horst aan de Maas dingen … Die zien er echt niet uit. Ik zal geen namen noemen, maar die jongens hebben echt geen stijl in hun uitingen. Zelf heb ik eerst meer dan anderhalf jaar geoefend voordat ik m’n eerste tekening heb gezet.’

En die tags enkele maanden geleden op de Sint-Lambertuskerk in Horst? Was The Graffitist daar ook bij betrokken? ‘Nee. Ik heb wel een vermoeden wie het geweest zijn. Ik vond het niet mooi en zou zelf ook nooit op een kerk spuiten. Doe je gewoon niet.’ Waar spuit hij dan wel? ‘Nou, bijvoorbeeld langs de A73. En in yards.’ Euhhh … yards? ‘Dat zijn de plaatsen waar treinen staan opgesteld. Vaak heb je maar heel kort de tijd. Je moet er ook altijd goed opletten dat je niet wordt gepakt.’ Is hij ooit gesnapt? ‘Nee, gelukkig niet, we nemen ook altijd goede voorzorgsmaatregelen. Zo zorgen we dat we van tevoren al weten waar vluchtwegen zijn.’

Hoe zijn eigenlijk de verhoudingen met andere graffitisten? ‘Over het algemeen prima, iedereen respecteert elkaar. We zullen elkaar ook nooit strepen.’ Euhhh … strepen? ‘Strepen is dat je pieces van anderen beschadigt of overschildert. Hier zijn ook wel jongens die dat doen, maar als we weten wie het zijn geweest, mogen ze hun blikken bij ons inleveren.’

Ten slotte: waar is het The Graffitist eigenlijk allemaal om te doen? ‘Iets neerzetten dat de wereld kan zien.’

Zo, toch nog wat geschreven. 

Top 5 – Schandelijk mishandelde The Village Warehouse-posters

Organiseer je een leuk feestje, lukt het je om daarvoor de nieuwste culturele hotspot van Horst aan de Maas (vergeet dat hele f…ing Gasthoês) te reserveren, vind je illustere namen als Tokolony, Beppie Kraftwerk, Ramses 3000, Lucky Done Gone en niet te vergeten Torus bereid om het feestje op te luisteren, ontwerp je een mooie poster waarop die nieuwste culturele hotspot in al zijn glorie schittert, verspreid je die poster in groten getale, en dan blijken ineens allerlei mensen er lol in te hebben die posters naar de gallemiezen te helpen. 

Waar heeft The Village Warehouse dat in godsnaam aan verdiend? In elk geval niet aan zijn – mij onbekende – tekstschrijver. Want hij/zij is briljant, getuige bijvoorbeeld deze aankondiging van Beppie Kraftwerk:

‘Als penningmeester van The Village kun je erop tellen dat Beppie Kraftwerk weet hoe hij je money makers kan laten shaken met een vettig doorzak-sausje waar de FEBO geheid mee voor het (bami)blok staat. Gewapend met een ananas en een palm in de hand, trilt hij uw zweet tegen de wand.’ 

Supervet! (Al doet die laatste zin me overigens nóg sterker twijfelen of ik – ook al sta ik op de guestlist (klik hier) – me wel moet willen onderwerpen aan de marteling die The Village Warehouse heet.)

Terug naar die posters. Schandelijk natuurlijk, dat gebrek aan respect voor zo’n eerbiedwaardig festijn. Voor straf daarom de Horst-sweet-Horst top 5 van schandelijk mishandelde The Village Warehouse-posters, inclusief de nodige naming and shaming van de daders. Komt ie:

5.

Gefrustreerd zijn over het vertrek van ome Kees? Ok, maar om je frustraties op deze manier bot te vieren? Hoogst verwerpelijk!

4.

Wim Kok bedacht ooit de term ‘de randen van de nacht’ om vliegtuiglawaai aan het begin en einde van de nacht te legitimeren. Maar zo heilig als de randen van de nacht zouden moeten zijn, zo heilig zijn ook de randen van The Village Warehouse-posters.

3.

Typisch gevalletje bejaarden op strooptocht. Met die oudjes van tegenwoordig valt werkelijk geen land meer te bezeilen.

2.

Overplakken? Wat denkt Zomaarpop wel? Uit Oirlo nota bene! Waar ligt dat? Ooit van gehoord? Als ik The Village Soundsystem was zou ik m’n optreden stante pede cancellen.

1.

Ongetwijfeld het werk van een verzamelaar. De schaamteloosheid ten top. Tegelijkertijd: is er een grootser eerbetoon denkbaar?

Ingezonden – Dat gebeurt er (7) / Fijnstof

‘Fijnstof? Van de coalitie moet je het niet hebben om duidelijkheid te krijgen’, zo concludeert Andries Brantsma in een ingezonden bijdrage:

Fijnstof, geen interesse bij wethouder en coalitie

Door het niet willen of kunnen beantwoorden van vragen van D66 over fijnstofmetingen (rapport voor de gemeente door de provincie geschreven) maakte de verantwoordelijk wethouder duidelijk dat ze geen interesse had voor dit onderwerp. De anders bij zorgproblemen deskundig antwoordende wethouder trad hier anders op in de Commissie Ruimte van 2 november 2016. Ook de andere reacties maakten duidelijk: leren van fijnstofmetingen? Bij de coalitie geen interesse.

In het rapport betreffende fijnstof van de provincie werd genoemd dat de metingen op verzoek van de gemeente werden uitgevoerd in verband met grootschalige ontwikkelingen in de toekomst in Horst aan de Maas. De reactie van de wethouder was tweeledig. Het meetstation was een keuze en besluit van de raad (2010-2011), net als de plaats Hoogheide. Het was dus de raad die dat had gewild en daarmee wees de wethouder eigen interesse en zorg af. Voor een wethouder met gezondheid in de portefeuille een zorgelijke en zorgloze benadering. Dat de gerapporteerde gegevens erg algemeen zijn en ook voor de toekomst niets zullen verduidelijken was voor haar, gezien de reactie, geen echt probleem.

Behoefte om meer te leren van de gegevens was er ook niet, daar ze slechts verwees naar een presentatie van een jaar geleden over dit onderwerp die op de gestelde vragen ook geen antwoord zullen geven. Voor waarschijnlijk hoge fijnstofconcentraties in Horst, bij bijvoorbeeld de woningen bij A73? Geen interesse.

De CDA-woordvoerder in de commissie vond de vragen eigenlijk niet nodig. Het (langstzittende ) raadslid van Essentie vond dat er teveel vragen werden gesteld. Hij vond dat hij wel wist dat de vragen niet gesteld hoefden te worden omdat er dan weer nieuwe vragen zouden volgen. Hij is geen echt voorstander van het stellen van vragen door anderen.

De coalitie heeft destijds de doorslaggevende stem gehad in het besluit de fijnstofmetingen uit te voeren en de intentie wordt nu duidelijk. Het maakt een goede indruk naar buiten, maar probeer er niet van te leren of echt te begrijpen, dat was niet de bedoeling. Op die manier gaan we door met het meten van fijnstof en schrijven van rapporten die alleen iets zeggen over achtergrondgegevens en niets over wat voor de gemeente zelf echt van belang is.

Jammer, maar wel duidelijk. De reacties van de wethouder en de beide sprekers in de commissie maken duidelijk dat er bij de coalitiepartijen geen interesse voor fijnstof, de risico’s en het leren van de metingen is.

Fijnstof? Van de coalitie moet je het niet hebben om duidelijkheid te krijgen.

Andries Brantsma

Klein mysterie 633 – Fietsers (3)

Horster verkeerssituaties. Met speels gemak zou ik er wekelijks een stukje over kunnen schrijven. Maar er valt warempel nog wel meer te beleven in Horst aan de Maas dan vreemde, onmogelijke, ondoorgrondelijke, trieste en lachwekkende verkeerssituaties. Bovendien is het eind van het liedje meestal hetzelfde: iedereen verwijt elkaar roekeloos verkeersgedrag.

Dat gezegd hebbend, toch nog maar eens terugkomen op de in oktober vorig jaar gewijzigde voorrangssituatie bij de A73-afslag Horst-Noord. Op 20 oktober schreef ik er al uitvoerig over (klik hier) en enkele weken later bekeek ik de situatie ter plekke met verkeersdeskundige Jeroen Smedts (klik hier). Mijn conclusie: de veranderde voorrangsregels hebben het er voor fietsers vooral bij de opritten aanzienlijk onveiliger op gemaakt.

De nieuwe situatie liet ook de gemeenteraad niet onberoerd. Met name de fractie van D66 beet zich er in vast. Tot op heden stelde ze er al 24 schriftelijke vragen over. Lees die vragen en antwoorden desgewenst rustig door (klik hier en hier en ga naar raadsinformatiebrief 15.037). Voor nu wil ik vraag 8 van 19 januari eruit pikken:   

‘U beweert dat het zicht voor de fietsers is verbeterd. Wij komen echter tot de volgende constateringen:
- bij de afritten is het zicht voor de fietsers niet beter;
- bij de opritten is het zicht verslechterd. De fietser moet als een “slangenmens” achterom kijken om het verkeer dat achterop komt te zien.
Waar is uw bewering dat fietsers nu beter zicht hebben op het gemotoriseerde verkeer op gebaseerd?’

‘Slangenmens.’ Mooie, toepasselijke vondst, die herinneringen wakker roept aan Rob Rensenbrink (wie kent hem nog?). Dat terzijde. Dit is het antwoord van het gemeentebestuur op vraag 8:

‘De hoek van de fietspaden en de rijbaan is circa 90 graden geworden waardoor fietsers niet meer over hun schouder hoeven te kijken. Voorheen was de hoek groter waardoor het voor fietsers lastiger was om verkeer dat de oprit oprijdt, te waarnemen. Bovendien is de afstand van het fietspad tot de kruisende weg groter geworden waardoor auto’s niet “ineens” de bocht om rijden.’

Het antwoord op deze en de andere vragen is opgesteld door R. Beunen. Ik ken R. Beunen niet. Ik weet niet of R. Beunen een man of een vrouw is. Ik weet niet of R. Beunen in Horst woont of elders. Ik weet niet of R. Beunen zijn of haar tanden poetst met Prodent of met Colgate. Ik weet niet of R. Beunen het liefst hagelslag of pindakaas op de boterham heeft. Wat ik wel zeker denk te weten is dat R. Beunen sinds oktober nooit meer per fiets de opritten van de A73-afslag Horst-Noord is overgestoken. 

Klein mysterie 625 – Graffiti (5)

Graffiti – ik kan er maar geen genoeg van krijgen. Zoals al eens eerder betoogd (klik hier): de hoeveelheid graffiti is een graadmeter voor de vitaliteit van een gemeenschap. Hoe meer graffiti, hoe vitaler. Zo simpel is het. Duidelijk mag zijn dat in Horst aan de Maas nog hele werelden te winnen zijn. Ik was daarom blij verheugd toen ik enkele weken geleden tot de ontdekking kwam dat het geluidsscherm langs de A73 ter hoogte van de Horster kasteelruïne was verfraaid met een graffito.

‘RMA Arms’ én het roodpurper en goudgeel van AS Roma. Zou het hier soms een aanhankelijkheidsbetuiging betreffen van de Horster tak van de supportersvereniging van de giallorossi? Of toch een provocatie van Ajacieden, met het oog op de aanstaande dubbele confrontatie tussen Feyenoord en Roma in de Europa League (19 en 26 februari)?

Halsbrekende toeren moest ik uithalen om de schildering te kunnen fotograferen en filmen. Kun je nagaan wat de maker(s) allemaal heeft (hebben) moeten trotseren. Respect, diep respect.

Iemand anders die ooit zijn bewondering voor graffitisten (en afkeer van anti-graffitisten) heeft uitgesproken, is Martin Bril. Al eens eerder (klik hier) heb ik geciteerd uit zijn column in De Volkskrant van 2 februari 2006, maar ik doe het nu weer. Omdat die column zo goed past bij deze A73-graffito en ook omdat ik het er zo hartgrondig mee eens ben. Komt-ie:

Het zijn kleine berichten, maar ze doen het hart even boos opspringen. Vorige week: minister Donner wil een landelijk registratiepunt voor graffiti. De strijd tegen de ongevraagde muurschildering zal geïntensiveerd worden. Het moet afgelopen zijn met de verloedering. Nederland krijgt weer schone viaducten, onberispelijke muren, geen geklodder meer op bruggen, lantarenpalen en glasbakken. Dat draagt ook bij tot het gevoel van veiligheid.

             Handen wassen voor het eten.

Met twee woorden spreken.

Oudjes helpen bij het oversteken.

Daar moet ik altijd aan denken als ik zo’n bericht lees. Allemaal niets op tegen, zeer fatsoenlijk zelfs, maar toch wringt er ook iets, en dat is het linkse, of beter gezegd: het opstandige hart. Bij nacht en ontij ondersteboven aan een viaduct hangen om er in feestelijke letters een tekst op te spuiten, ik kan niet anders dan er sympathie voor hebben, bewondering zelfs.

(…)

Zij die boven ons zijn gesteld (om een favoriete uitdrukking van Theo van Gogh te gebruiken) zijn er niet van gediend. Ze vinden het ontsierend en verloederend. Dat alleen al is een reden om hartstochtelijk van graffiti te houden, om niet te zeggen: zelf de spuitbus ter hand te nemen.

Zo is het en niet anders.

Intermezzo – Watermolen

Waar ik ook erg van houd, zijn sporen in het landschap die duiden op een eeuwenoude geschiedenis. Sporen die je vaak pas opvallen nadat je erover gehoord of gelezen hebt. De Kasteelse Bossen (Kasteelpark Ter Horst zo u wilt) barsten ervan. Denk bijvoorbeeld aan de nog goed herkenbare restanten van het grachtenstelsel rondom de kasteelruïne.

Een ander historisch relict ligt ingeklemd tussen de Venrayseweg en de A73-oprit Horst-Noord. Tot de aanleg van de A73 liep ongeveer vanaf tankstation De Kamp aan de Venrayseweg een door hoge eiken omgeven hobbel- en tevens olifantenpaadje naar de Tienrayseweg. Dat kwam voorbij aan iets wat ik lange tijd voor een poel aanzag.

Pas toen enkele jaren geleden informatieborden verschenen bij de toegangen tot de Kasteelse Bossen, werd me duidelijk dat die ‘poel’ iets van doen moest hebben met een watermolen die hier ooit had gestaan. Ik sloeg die informatie ergens in mijn bovenkamer op zonder haar echt tot me te laten doordringen. Dat er op de hoek Venrayseweg-Tienrayseweg een bord verscheen met informatie over de watermolen ontging me zelfs volledig. Pas afgelopen zaterdag drong het bestaan ervan tot me door (klik op de afbeelding om haar te vergroten):

In de sneeuw beleefde ik daar een historische sensatie van de eerste orde: op de plek waar nu A73 en Tienrayseweg elkaar kruisen blijkt tot 1890 in de Molenbeek een dubbele watermolen te hebben gestaan! Als je heel goed kijkt, zie je dat de molen zelfs op de begin negentiende-eeuwse zogeheten Tranchotkaart is weergegeven, middels twee piepkleine rode puntjes (ongeveer in het midden van de afbeelding, op de plaats waar een weg over het blauw gearceerde gedeelte loopt):

Uit dezelfde kaart wordt duidelijk dat mijn ‘poel’ en de andere, ook nu nog zichtbare waterpartijen tussen A73 en Venrayseweg onderdeel vormden van een kunstmatige aftakking van de Molenbeek die achterlangs de watermolen liep.

Informatie over de molen is verzameld door Thijs Pubben en gepubliceerd in deel 4 van Horster historiën (p. 188-190). Daaruit blijkt onder meer dat de watermolen al in een document uit 1365 wordt genoemd. De opbrengsten ervan kwamen ten goede aan de kasteelheren. De pachter woonde op het Meulehoês, iets verderop aan de Venrayseweg.

In de loop van de negentiende eeuw moet de molen geleidelijk in verval zijn geraakt. In augustus 1890 verkocht eigenaar Otto graaf von und zu Westerholt und Gysenberg haar voor 2500 gulden aan de gemeente Horst. Die liet de molen en de bijbehorende waterwerken vervolgens afbreken. Erg grondig lijkt dat niet te zijn gebeurd: nog in 1930 repte A.F. van Beurden in het Venrayse weekblad Peel en Maas van ‘eene bouwval’ ter plekke. De restanten van de kunstmatige aftakking hebben het dus zelfs tot 2014 volgehouden. En ik heb goede hoop dat ze ook 2015 zullen halen. 

Intermezzo – A73 (2)

Zondag 14 december 2014, 15.09 uur, Dijkerheideweg, brug Witveld over A73 (klik op pijltje, afspelen met geluid aan):

Top 5 – Met Jeroen Smedts bekeken en besproken Horster verkeerssituaties

Contacten met beleidsbepalers en -uitvoerders probeer ik zoveel mogelijk te vermijden. De kans dat ik begrip krijg voor hun handelen ligt dan immers levensgroot op de loer. Toch valt soms niet aan zo’n contact te ontkomen. Neem nu Jeroen Smedts. Besloot zijn uitvoerige reactie op mijn tweede stukje over de veranderde voorrangssituatie bij de op- en afritten van A73-afslag Horst-Noord (klik hier) met de woorden ‘Een heel interessant onderwerp waar ik desnoods zo nog een keer over door wil spreken’. Wat doe je dan? Iemand neemt de moeite uit te leggen hoe het zit, hint op een gesprek en die hint zou ik dan moeten negeren omdat ik het vermoeden heb dat hij beleidsbepaler dan wel -uitvoerder is? Zou wat al te kras zijn. Dus maakten we een afspraak. Zaterdag was het zover. Eerst een kennismakingsrondje met koffie, thee en gebak, daarna de weg op!

Mijn vermoeden bleek in elk geval juist te zijn: na een studie ruimtelijke ordening en planologie is Jeroen nu als verkeersdeskundige werkzaam bij een grote gemeente in het zuiden van onze provincie. Mijn vrees dat contact met beleidsbepalers- en uitvoerders leidt tot begrip bleek evenzeer gerechtvaardigd. Jeroen vertelde vol passie over de indeling van wegen in drie categorieën, over de ASVV, over de vaak lastige afweging tussen veiligheid en doorstroming, over het zo nu en dan moeten kiezen tussen twee kwaden, over het vooraf niet altijd helemaal kunnen overzien van de consequenties van bepaalde ingrepen, over de zestien miljoen verkeersdeskundigen die Nederland telt, over het eigenzinnige gedrag van fietsers en voetgangers en de onmogelijkheid (en soms ook onwenselijkheid) daarop te anticiperen. Verhelderend en leerzaam! Zo kweek je dus zelfs bij mij begrip, moet ik met enige tegenzin bekennen.

Waarna we een aantal bij mij vragen oproepende Horster verkeerssituaties ter plekke aanschouwden. Daaruit is deze Horst-sweet-Horst top 5 van met Jeroen Smedts bekeken en besproken Horster verkeerssituaties voortgevloeid (gerangschikt naar de mate waarin ze vragen bij mij opriepen):  

5. Sint-Josephstraat, Horst

Was er geen sprake van koudwatervrees bij de St. Josephstraatbewoners toen ze vorig jaar zo luidruchtig protesteerden tegen het gemeentelijk voornemen het doorgaand verkeer uit het centrum van Horst voortaan deels via hun straat te leiden (klik hier)? Jeroen, vurig aanhanger van een verkeersluw Gasthoêsplein, is het wel met me eens. De verkeersafwikkeling vanuit het centrum van Horst verloopt immers voornamelijk via de Americaanseweg. Als dan ook nog van de Sint-Josephstraat een eenrichtingsstraat wordt gemaakt, voorziet hij nauwelijks overlast, onder meer omdat de straat dan waarschijnlijk wordt versmald en het verkeer dus verder van de woningen af komt te rijden.

4. fietsstrook, Loevestraat, Horst

Is het niet vreemd dat de Loevestraat tussen Sint-Lambertusplein en Harrie Driessenstraat slechts aan één zijde een fietsstrook heeft? Fietsers uit de richting Sint-Lambertusplein maken geregeld gebruik van de fietsstrook, hetgeen uitdrukkelijk niet de bedoeling is. Jeroen zegt zich ook vaak over deze situatie te hebben verbaasd. Nu hij er nog eens nadrukkelijk naar kijkt, komt hij tot de conclusie dat gegeven de omstandigheden (een smalle straat) is gekozen voor de meest logische oplossing.  

3. aansluiting fietspad op rijweg, Broekhuizerdijk, Melderslo

De aanleg van een fietspad tussen Horst en Broekhuizen moest de veiligheid voor fietsers bevorderen, maar is op dit punt niet het omgekeerde het geval? En had de aansluiting op het fietspad voor fietsers uit de richting Horst niet vloeiender gemoeten (klik hier)? Jeroen ziet geen veiligheidsprobleem, zeker als fietsers uit de richting Broekhuizen zich aan de regels houden en geen gebruikmaken van het olifantenpaadje. En het verleggen van de grens van de bebouwde kom heeft de veiligheid bevorderd.

Wel is Jeroen het met me eens dat voor fietsers uit de andere richting de aansluiting op het fietspad vloeiender had gemogen.  

2. rotonde Jumbo, Sevenum

Is het niet volstrekt onlogisch dat rechtdoorgaande fietsers hier voorrang dienen te verlenen? ‘Nee, geen discussie mogelijk’, aldus Jeroen, ‘hier zijn gewoon de regels toegepast: buiten de bebouwde kom heeft gemotoriseerd verkeer op rotondes voorrang op fietsers.’ Hij vindt het wel vreemd dat fietsers geen voorrang genieten op de binnen de bebouwde kom gelegen rotondes Westsingel – Stationsstraat en Stationsstraat – Venloseweg – Meldersloseweg.

1. op- en afritten A73 afslag Horst-Noord

Is de situatie er door de veranderde voorrangsregels niet veel onveiliger op geworden? Als het gaat om fietsers die verkeer dat de autosnelweg verlaat voorrang moeten geven, ziet Jeroen weinig problemen. Anders is het met verkeer dat de autosnelweg oprijdt. Dat leidt voor de fietser tot een situatie waarin je ’m niet zou moeten willen brengen. Een oplossing heeft Jeroen zo 1, 2, 3 ook niet paraat. Drempels zijn hier sowieso uit den boze en ook van stoplichten is hij op voorhand niet erg gecharmeerd.

Ook Jeroen sneed overigens een in zijn ogen absurde verkeerssituatie aan. Daarover een volgende keer. En verder hebben we de afspraak gemaakt een keer samen door het centrum van Horst te lopen, waarbij Jeroen z’n stedenbouwkundige bril zal opzetten. Veel verder wil ik niet gaan in m’n contacten met beleidsbepalers en -uitvoerders.