Intermezzo – Mijn sociaaldemocratische opa

Als hij nog had geleefd, zou mijn opa van moederskant morgen 120 zijn geworden. Op verkiezingsdag. Daar zou hij zeer verguld mee zijn geweest, mijn opa was bijzonder politiek bewust. Geboren in 1906 in Meerssen trad hij op 13-jarige leeftijd als leerling-meterijker in dienst bij de Stroom Verkoop Maatschappij (de latere PLEM) in Maastricht. Nadat hij zijn opleiding had voltooid, trok hij als meterijker door de hele provincie. In Horst leerde hij mijn oma kennen. In 1932 trouwden ze. Sindsdien woonde mijn opa in Horst.

Nadat hij in Maastricht een toespraak had bijgewoond van Willem Vliegen, voorman van de SDAP (een voorloper van de PvdA), had mijn opa zijn hart verpand aan de sociaaldemocraten. Anders gezegd: mijn opa was ‘enne roëje’. Daarmee was hij een uitzondering in het homogeen katholieke Limburg, waar achtereenvolgens RKSP, KVP en CDA een enorme overmacht hadden. Ter illustratie: bij de Tweede Kamerverkiezingen in 1937 behaalde de RKSP in de gemeente Horst 3280 van de 3455 uitgebrachte stemmen. Mijn opa was een van de 14 SDAP-stemmers. In 1952 was er weinig veranderd: 4584 van de 4923 stemmen gingen naar de KVP, de PvdA bleef op 90 steken. Twee jaar later, in 1954, werd het katholieken verboden lid te zijn van socialistische organisaties. Met dit zogeheten Bisschoppelijk Mandement werd de overtuiging van mijn opa danig op de proef gesteld. Toch bleef hij de sociaaldemocratie trouw.

Vanaf eind jaren zestig gloorde er hoop. Het kabinet-Den Uyl trad aan en Horst kreeg in 1976 een afdeling van de PvdA. Mijn opa was een van de eerste leden. In 1978 kwam de PvdA voor het eerst in de gemeenteraad, met drie zetels nog wel. Bij de volgende verkiezingen, in 1982, prijkte mijn opa op de voorzijde van een verkiezingsfolder van de PvdA.

In 1986 vielen de gemeenteraadsverkiezingen op 19 maart, de naamdag van de heilige Jozef, naar wie mijn opa was vernoemd. Elke stemgerechtigde inwoner van de gemeente Horst vond op de verkiezingsdag dit lichtelijk provocerende kaartje in zijn brievenbus:

Desalniettemin (of juist daardoor?) behaalde de PvdA bij deze verkiezingen een nooit meer overtroffen score van 24 procent van de stemmen. Daarna ging het geleidelijk minder, zowel met mijn opa als met de PvdA. Dat Wim Kok de PvdA in de jaren negentig ontdeed van haar ideologische veren drong gelukkig niet meer helemaal tot hem door – hij overleed in 1997.

‘Wij geloven in die droom van die andere samenleving en die droom zal nooit sterven’, zei de door mijn opa bewonderde Joop den Uyl ooit. Nee, die droom zal hopelijk inderdaad nooit sterven. Maar die droom lijkt wel jaar na jaar verder af te brokkelen. Begrippen als ‘streng’, ‘keihard’, ‘eigen verantwoordelijkheid’, ‘ondernemers’ en ‘realisme’ voerden deze verkiezingscampagne in Horst aan de Maas de boventoon. Idealen zijn verdacht, idealisme is verworden tot een scheldwoord. Het CDA beroept zich erop dat solidariteit een van zijn beginselen is. Vervolgens lees je tot drie keer toe in het verkiezingsprogramma ‘Solidariteit is niet onbeperkt’. Kraaide de haan ook niet driemaal?

Als mijn opa in een graf lag, zou hij zich er ongetwijfeld in hebben omgedraaid.

Intermezzo – Trek de rode lijn

Twee weken geleden besprak de gemeenteraad van Horst aan de Maas in navolging van veel andere gemeenten een motie waarin het kabinet werd opgeroepen zich actief in te zetten tégen genocide en vóór een vreedzame oplossing voor de oorlog in Gaza. De motie werd verworpen omdat partijen met namen als Doen, Volkspartij voor Vrijheid en Democratie en Vur iederien tegenstemden. Hun voornaamste argument: ‘Wij gaan hier als gemeenteraad niet over.’

Inderdaad is het niet gebruikelijk dat een gemeenteraad zich uitspreekt over internationale kwesties. Maar nood breekt wet, er zijn argumenten genoeg om dat in dit geval wél te doen. Deze vier bijvoorbeeld:

1. Het kabinet heeft de verantwoordelijkheid zich uit te spreken tegen schendingen van mensenrechten en misdaden tegen de menselijkheid. Verzaakt het hierin, zoals nu, dan kan het geen kwaad als gemeenteraden het kabinet aan deze plicht herinneren. Hoe meer gemeenteraden dit doen, hoe moeilijker het kabinet dit signaal kan negeren.  

2. De oorlog in Gaza beroert de gemoederen ook in Horst aan de Maas hevig. Er zijn emoties en zorgen, niet in het minst bij inwoners met familie in Israël of de Palestijnse gebieden. Hun veiligheid en welzijn is in het geding. Gemeenteraadsleden zijn gekozen om de belangen van inwoners te vertegenwoordigen. De motie geeft deze signalen uit Horst aan de Maas door aan het kabinet. 

3. Een aangenomen motie in de gemeenteraad van Horst aan de Maas stopt de oorlog in Gaza niet. Hetzelfde geldt voor een aangenomen motie in de Tweede Kamer. En voor aangenomen resoluties in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Moeten die dan allemaal achterwege worden gelaten? Nee, het is de morele plicht van elke volksvertegenwoordiger om alles te doen wat in haar of zijn macht ligt om zich uit te spreken tegen schendingen van mensenrechten.

4. Wat in Gaza gebeurt is een flagrante schending van de internationale rechtsorde. Hier niet tegen optreden is eveneens een schending van de internationale rechtsorde. Ook hiervoor geldt: als het kabinet er niet tegen ageert, moeten gemeenteraden dat maar doen. Al is het maar om geen nationale precedenten te scheppen als het om de rechtsorde gaat. Dit laatste is een reële bedreiging, gezien bijvoorbeeld recente uitspraken van Horster gemeenteraadsleden over de rechtspraak in Nederland en over rechters die hun eigen regels maken.

Hoe dan ook: de motie werd verworpen. Daarop hebben de indieners, D66-GroenLinks, Perspectief Horst aan de Maasen PvdA, een brief opgesteld waarin ze het kabinet sommeren om ‘krachtiger en menswaardiger’ op te treden tegen de genocide in Gaza. Ze roepen de inwoners van Horst aan de Maas op deze brief te ondertekenen om zo de druk op het kabinet op te voeren. De brief kun je hier lezen. En ondertekenen. Ik zou zeggen: doen!

Intermezzo – Californische gronddeal (5)

Woensdag debatteerde (klik hier) de gemeenteraad van Horst aan de Maas over het rapport over de zogeheten Californiëdeal. Wie verwacht hier op Horst-sweet-Horst een beredeneerde analyse en doorwrochte conclusies aan te treffen, kan beter nu stoppen met lezen. Ook twee dagen na de bijna vijf uur durende treurige vertoning in het gemeentehuis kan ik er nog steeds geen coherent verhaal van maken. Ik volsta voor nu met dertien citaten uit het debat en mijn commentaar daarop. Op een ander moment misschien meer, maar misschien ook niet.

1. Voorzitter Eric Brouwers na 19.02: ‘Er hebben zich vandaag wat mensen afgemeld. Dat zijn mevrouw Spreeuwenberg, meneer Thijssen en meneer Janssen.’ Niet dat ik er veel mee te maken heb, maar met de wetenschap van nu ben ik toch benieuwd wat de reden was van de afmelding van Alex Janssen (toen nog CDA, nu fractie Doen!).

2. Griffier Ruud Poels na 19.59, fluisterend tegen voorzitter Eric Brouwers: ‘Even vragen naar welk persbericht.’ En zo ging het daarna de hele avond verder: de griffier in een dubbelrol als buikspreker van de voorzitter.

3. Voorzitter Eric Brouwers na 30.13: ‘Jullie zien dat dit niet mijn beroep is, dus het kan zijn dat ik een foutje maak. Mijn steun en toeverlaat, de griffier, helpt mij op dat moment.’ Ik heb altijd respect voor iemand die zich kwetsbaar durft op te stellen. Toch had dit debat een gespreksleider met meer gezag verdiend.

4. Burgemeester Ryan Palmen na 39.32: ‘We hadden dat in samenspraak met de gemeenteraad kunnen en misschien wel moeten doen.’ Het gaat me om dat ‘misschien’. De burgemeester bleef dan wel de hele avond herhalen dat burgemeester en wethouders eerder en steviger aan de bel hadden moeten trekken, maar bleef tegelijkertijd herhalen dat dat een constatering ‘met de kennis van nu’ was. Ook dat ‘misschien’ duidt er niet op dat hij zelf héél erg overtuigd is van zijn eigen falen.

5. Gemeenteraadslid John Jenniskens (CDA) na 48.41: ‘Ik weet dat zal worden ingebracht dat Necker [het bureau dat het rapport heeft opgesteld] niet iedereen heeft kunnen spreken. Maar we weten ook dat Necker heeft aangegeven dat dit met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid hun eindconclusie niet anders had gemaakt.’ Inderdaad werd ‘ingebracht’ dat voormalig wethouder Rudy Tegels niet is geïnterviewd. Dit omdat een meerderheid van het presidium (de gezamenlijke fractievoorzitters die toezagen op het onderzoek) hem niet wilde voorzien van alle stukken. Necker mag dan beweren dat dit aan de conclusies van het rapport weinig zou hebben veranderd, het is ten enenmale onbegrijpelijk dat niet is gesproken met een van de hoofdpersonen uit dit dossier.

6. Wethouder Eric Beurskens (Essentie) na 1.50.02: ‘Het is op z’n minst niet handig dat Californië een postadres, ik zeg met nadruk géén werkplek, in dit huis had.’ In het rapport (blz. 96) staat dat directeur Burghout van Californië BV ‘enige tijd kantoor hield in het gemeentehuis’. Postadres of kantoor, wie spreekt de waarheid? Uren later kwam Imke Emons (BVNL) erop terug. Niemand reageerde. De vraag bleef hangen. Zoals zoveel bleef hangen deze avond.

7. Wethouder Eric Beurskens na 2.16.30: ‘Wat heeft u gedaan als raad?’ Enkele malen probeerde de wethouder op deze manier het balletje terug te kaatsen naar de gemeenteraad. Een zwaktebod: een overgrote raadmeerderheid heeft haar controlefunctie in dit dossier weliswaar jarenlang verwaarloosd, maar de verantwoordelijkheid voor wat er mis is gegaan ligt toch echt in de eerste plaats bij burgemeester en wethouders. Bovendien richtte de wethouder zijn vraag in dit specifieke geval aan de verkeerde partij: de VVD. Die komt namelijk, in de persoon van Yvonne Douven, de eer toe als eerste, heel luid en heel duidelijk in de gemeenteraad kenbaar te hebben gemaakt dat het zaakje stonk. Niemand die toen naar haar wilde luisteren.   

8. Wethouder Eric Beurskens na 2.29.42: ‘Ik kan u verzekeren dat dit college zijn volledige dossier, inclusief de apps, mailverkeer, alles, wat betrekking heeft op Californië ter beschikking heeft gesteld van Necker.’ Dit terwijl Necker vorige week in een besloten vergadering (klik hier) verklaarde dat het geen mail-, telefoon- en whatsappverkeer bij zijn onderzoek heeft betrokken. Waarom niet?

9. Gemeenteraadslid Joep Peeters (VVD) na 3.42.44: ‘Het college heeft naar ons idee verzuimd om adequaat te handelen, maar heeft ook nagelaten om transparant te communiceren naar de gemeenteraad en de burgers. (…) Het heeft op cruciale momenten niet opgetreden tegen mogelijke belangenverstrengeling en lijkt de signalen hierover niet op waarde geschat te hebben. Ook heeft het de verantwoordelijkheid die het heeft om de kwestie adequaat te onderzoeken niet gepakt. Wij vinden dan ook dat het college te traag, te passief en met gebrekkige transparantie heeft gehandeld. Het gebrek aan zelfreflectie en onvermogen om schoon schip te maken, zou daar eventueel ook nog aan toegevoegd kunnen worden. (…) Het college heeft voor ons dan ook tekortgeschoten in een van zijn belangrijkste taken: het waarborgen van de integriteit en het belang van de gemeenschap. (…) We dienen dan ook een motie van wantrouwen in.’ Geen speld tussen te krijgen.

10. Gemeenteraadslid Bram Hendrix (Essentie) na 3.51.16: ‘Onze motie is gericht aan de situatie.’ De gezamenlijke coalitiepartijen dienden aan het eind van de vergadering een motie van treurnis in. De motie was niet gericht aan burgemeester en wethouders of aan de gemeenteraad maar aan ‘de situatie’. Qua slappe hap zijn we wel wat gewend in Horst aan de Maas, maar dit slaat alles. Volgende keer een motie gericht aan het weer, de vogels of de sterren?

11. Gemeenteraadslid Nathalie Rozendaal (Hart voor Horst aan de Maas) na 4.19.20: ‘Heb je de moed om zonder last en ruggespraak jouw waarheid te spreken als onafhankelijk volksvertegenwoordiger, ook als alle mensen die om jou heen staan in jouw fractie iets anders willen of geloven?’ Goeie vraag. Willen degenen die die moed hebben hun vingertje opsteken?  

12. Gemeenteraadslid Peter Lalieu (VVD) na 4.28.13: ‘Wat ik wel weet, is dat dit dossier na vandaag niet dichtgaat. Vroeg of laat zal weer wat nieuws boven water komen.’ Lijkt me inderdaad zo klaar als een klontje.

13. De gemeenteraadsleden Anita Wagenaar (PvdA), Jan Wijnen (PvdA), Jacky Relouw (PvdA), Daphne Spreeuwenberg (D66-GroenLinks), Jos Gubbels (D66-Groen-Links), Maarten Voesten (D66-GroenLinks) en Bert Vrieling (D66-GroenLinks) na 4.24.44: ‘Tegen, tegen, tegen, tegen, tegen, tegen, tegen.’ Net als de beide andere coalitiefracties CDA en Essentie stemden de voltallige fracties van PvdA en D66-GroenLinks tegen de motie van wantrouwen van de oppositiefracties. Zouden ze dat ook hebben gedaan als ze geen coalitiefractie waren geweest?

Intermezzo – 1 mei

1 mei! Dag van de Arbeid! Speciale dag, zeker voor een telg uit een sociaaldemocratisch nest zoals ik. Geen militant sociaaldemocratisch nest trouwens, hoewel de lp’s van De Stem des Volks met strijdliederen, die in de jaren zeventig en tachtig door onze huiskamer schalden, misschien een andere indruk zouden kunnen wekken.

Een dag is ’t van vreugde
Een dag is ’t van strijd
Een dag aan ’t ontwaken der volk’ren gewijd
Een dag van verzet voor geknechten!

De feestdag van de internationale arbeidersbeweging, die sinds 1890 bestaat, heeft in Nederland nooit in hoog aanzien gestaan. Anders dan in België en Duitsland is 1 mei in Nederland geen officiële feestdag. In het katholieke zuiden stond de Dag van de Arbeid jarenlang helemaal in een kwaad daglicht. Pas toen de almacht van de katholieke kerk tanende was, kreeg de dag her en der een voorzichtig voetje aan de grond.

Voorwaarts en niet vergeten
Wat maakt ons zo sterk in de strijd
Bij honger en bij eten, voorwaarts
En niet vergeten, de solidariteit

In Horst deed de 1 mei-viering in de jaren zeventig van de vorige eeuw haar intrede. Het plukje linksgeoriënteerden dat Horst in die tijd rijk was, vierde de Dag van de Arbeid in mijn herinnering altijd vrij ingetogen. Erg levend is de 1 mei-traditie in Horst anno 2024 niet meer, al reikt de SP sinds vier jaar op 1 mei de Gezondduurprijs uit.

Makkers! ten laatste male
tot de strijd ons geschaard
en de Internationale
zal morgen heersen op Aard‘

Belangrijkste wapenfeit uit de beginperiode van de 1 mei-viering in Horst lijkt me het hijsen van de rode vlag door de lokale afdeling van de PvdA, pal voor het gemeentehuis, op 1 mei 1977, precies om 00.00 uur. Al bij het aanbreken van de dag was de vlag verdwenen. De PvdA plaatste vervolgens in de legendarische rubriek ‘Gevonden en verloren voorwerpen’ in weekblad De Echo om de vlag terug te bezorgen. Enkele dagen later ontving m’n vader, voorzitter van de een jaar eerder opgerichte PvdA afdeling Horst-Sevenum, een briefje van Huub van Lieshout, de nog veel legendarischer uitgever van De Echo: ‘Vanmorgen heeft ‘n “eerlijk vinder” de rode vlag teruggebracht. Ik had de indruk dat hij ’n beetje allergisch is voor deze vurige kleur. Ik heb de eerlijke vinder een pakje sigaretten gegeven.”  

Hun strijd
onze strijd
internationale solidariteit!

De afkeer van alles wat links is, heeft een lange geschiedenis. De Dag van de Arbeid was een gelegenheid bij uitstek om dat ongenoegen te uiten. Zo ook voor Peel en Maas. Met de 1-mei viering in Duitsland als aanleiding veegde het Venrayse weekblad in de editie van 6 mei 1933 de vloer aan met de sociaaldemocraten en prees het de enkele maanden eerder aangetreden nieuwe Duitse Rijkskanselier de hemel in: ‘Alle niet-Marxisten [moeten] met vreugde begroeten, hetgeen thans door Hitler geschiedt: de vernietigende slag aan de volksverleugende sociaal-democratie is raak geweest en volkomen verdiend.’ Even verderop kreeg dezelfde Hitler een pluimpje voor de ‘orde en dicipline’ die heerste bij de massabetogingen van de nazi’s.

We shall overcome
We shall overcome
We shall overcome some day

Historische vergissingen worden wel vaker gemaakt. Zouden degenen die nu van de daken schreeuwen dat het gevaar van links komt in hun oren moeten knopen.

(Een ingekorte versie van dit stukje verscheen vandaag in Via Horst-Venray)

Top 5 – Steekhoudende argumenten voor nieuwe coalitie D66+GroenLinks-Essentie-PvdA-VVD

Eerst hebben ze je wekenlang de oren van de kop geluld, dan zijn er verkiezingen en vervolgens treedt ineens een onwezenlijke stilte in die nu al een week duurt. Alsof ze zomaar ineens van de aardbodem zijn verdwenen, die politieke partijen. Of zouden ze zich soms schuilhouden in hun befaamde achterkamertjes, elkaar het hof makend om hun natte droom – het pluche – werkelijkheid te zien worden?

Het enige dat een week na de verkiezingen naar buiten is gekomen – vreemd genoeg niet via een gemeentelijk of partijkanaal maar via NU Horst aan de Maas – is dat Arie Stas is aangesteld tot informateur. Waarom heeft geen enkele partij tot dusverre zijn voorkeur voor een nieuwe coalitie openbaar gemaakt? Allemaal zeggen ze dat ze transparant zijn. En als ze dan een keer transparant kunnen zijn, dan hoor je ze niet. Onbegrijpelijk.

Laat ik zelf wel transparant zijn: wat mij betreft dient de nieuwe coalitie in Horst aan de Maas te gaan bestaan uit D66+GroenLinks, Essentie, PvdA en VVD. Waarom? Dat ga ik u vertellen. Komt ie, de exclusieve Horst-sweet-Horst top 5 van steekhoudende argumenten voor een nieuwe coalitie die bestaat uit D66+GroenLinks, Essentie, PvdA en VVD:

5. BVNL en Perspectief dienen de komende vier jaar eerst maar eens aan te tonen dat ze stabiel genoeg zijn om onderdeel te kunnen zijn van een coalitie.

4. Het CDA heeft heel veel betekend voor Horst aan de Maas, maar moet nu even de tijd worden gegund zijn wonden (grootste verlies uit zijn geschiedenis, in opspraak geraakte wethouder, ontbrekend leiderschap) te likken, te reflecteren en te herbronnen. In de tussentijd moet het CDA beslist in staat worden geacht ook vanuit de oppositie zijn invloed te doen gelden.

3. Een coalitie bestaande uit D66+GroenLinks, Essentie, PvdA en VVD voorkomt allerlei gedoe over de verdeling van de wethouderszetels. Die is in dit geval namelijk zonneklaar: ieder één. Dat de VVD daarmee misschien wat wordt overbedeeld en Essentie misschien wat wordt onderbedeeld, wordt gecompenseerd door het feit dat Essentie en VVD in deze coalitie elkaars natuurlijke bondgenoten zijn.   

2. D66+GroenLinks, Essentie, PvdA en VVD hebben vorige week woensdag alle vier winst geboekt. Winst boeken is niet per se noodzakelijk voor toegang tot een coalitie, maar een afstraffing van het kaliber dat het CDA voor zijn kiezen kreeg (verlies van 13,1 procent) vraagt om nederigheid en bezinning. Die betrachten lukt beter in de luwte van de oppositie dan in de hectiek van de coalitie.

1. Een coalitie bestaande uit D66+GroenLinks, Essentie, PvdA en VVD leidt tot een vanuit democratisch oogpunt gezonde getalsmatige verhouding tussen coalitie (vijftien zetels) en oppositie (twaalf zetels) in de gemeenteraad. In de voorbije raadsperiode bedroeg die verhouding eenentwintig om zes. Regelmatig kwam het wezen van de democratie (zoveel mogelijk ruimte laten aan de opvattingen van minderheden) in het gedrang. Als de huidige coalitie wordt voortgezet telt ze twintig raadszetels en is de kans op verbetering in dit opzicht miniem.

Intermezzo – Misschien Wel Vrij Verhelderend Verkiezingsonderzoek (2)

De Volkskrant onderzocht voor heel Nederland de vaakst voorkomende voornamen van kandidaten voor de gemeenteraadsverkiezingen. Horst-sweet-Horst deed hetzelfde onderzoek enkele weken geleden al voor Horst aan de Maas.

De top 7 van Nederland: 1. Jan; 2. Peter; 3. Hans; 4. Henk; 5. Wim; 6. Paul; 7. Rob. Drie van die zeven namen komen ook voor in de top 7 van Horst aan de Maas, zij het in een andere volgorde. Meest teleurstellend: de prachtige voornaam Wim komt geen enkele keer voor op de Horster kandidatenlijsten.

De kandidatenlijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen in Horst aan de Maas tellen in totaal 147 namen. Horst-sweet-Horst onderzocht de verhouding man-vrouw. Trek zelf uw conclusies.  

Intermezzo – Toos Buijssen

‘Ineens drong het afgelopen zaterdag bij mijn zoektocht naar straten die naar personen zijn vernoemd tot me door: als we de vrouwelijke leden van het koninklijk huis en de heiligen buiten beschouwing laten, heeft Horst (of althans de oude gemeente Horst) helemaal geen straten die naar vrouwen zijn vernoemd. Is het niet eens tijd dat daar verandering in komt?’

Dit schreef ik op 8 juli 2008 (klik hier), Horst-sweet-Horst was net een week in de lucht. Inmiddels zijn we een kleine veertien jaar verder. Als ik me niet vergis – niet uitgesloten dat ik de afgelopen jaren iets over het hoofd heb gezien – is Hanna van de Voort nog steeds de enige vrouw in de hele gemeente Horst aan de Maas met een officiële straatnaam (vrouwelijke heiligen en vrouwelijke leden van het koninklijk huis daargelaten). Diep triest! Goed om daar vandaag, op Internationale Vrouwendag, nog eens bij stil te staan.

Je zou je kunnen afvragen of er dan misschien geen straatnaamwaardige vrouwen zijn. Tuurlijk zijn die er wel! Ik heb in dat stukje uit 2008 maar ook in 2016 (klik hier) een hele reeks namen genoemd. Een van mijn suggesties was Toos Buijssen, de eerste vrouwelijke Horster wethouder. Toos (1955-1999) behoorde in 1976 tot de oprichters van de PvdA-afdeling Horst-Sevenum. In 1982 trad ze namens de PvdA toe tot de gemeenteraad. Dat bleef ze totdat ze in 1989 Arie Stas tussentijds opvolgde als wethouder. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1990 was ze vervolgens lijsttrekker. De PvdA behaalde drie zetels en Toos nam opnieuw zitting in het college van burgemeester en wethouders. Vier jaar later hield ze de lokale politiek voor gezien.

Toos Buijssen overleed op 9 juli 1999 op 44-jarige leeftijd. Toenmalig burgemeester Romé Fasol herdacht haar in de gemeenteraadsvergadering van 15 juli van dat jaar (klik ook hier):

‘Wij herinneren ons Toos Buijssen van haar werk hier in de gemeen­teraad. Strijdbaar voor de idealen, waarin haar mede­mens centraal stond. Een goed lid ook van haar fractie. Wie met haar sprak, ontmoette in haar de bevlogenheid van de sociaal-democratie. Een meer dan uitstekend lid ook van het college van burgemeester en wethouders. Integer om­gaand met de midde­len van onze gemeenschap. Collegiaal als weinig anderen. Zo was ze ook. Met wie zij optrok, kon op haar bou­wen. Ik laat zeker niet onvermeld dat zij ook wethouder was voor personele aangelegenheden. Daarin kon ze haar genegenheid voor haar medemens evenzeer kwijt. Rechtvaardigheidsgevoel en waarde­ring voor de inzet van medewerkers maakten haar geliefd in dit huis. De laatste jaren, na haar aftreden in 1994, liet ze zich hier wat minder zien.’

Zou het misschien zo kunnen zijn dat er mannen zijn die om minder een straatnaam in Horst aan de Maas naar zich vernoemd hebben gekregen?

Intermezzo – Misschien Wel Vrij Verhelderend Verkiezingsonderzoek (1)

Frequentie waarin het woord ‘vluchteling’ (en zijn vervoegingen) voorkomt in de verkiezingsprogramma’s van de aan de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 deelnemende partijen in Horst aan de Maas (waarbij dient aangetekend dat het verkiezingsprogramma van het CDA nog altijd niet is verschenen).

D66-GroenLinks:

‘D66-GroenLinks wil mensen die op de vlucht zijn voor oorlog of onderdrukking een veilige haven bieden. Tijdens hun procedure zijn vluchtelingen onderdeel van onze gemeente. Dat vraagt inzet van henzelf, maar ook van ons als lokale samenleving.’

Perspectief Horst aan de Maas:

‘Er is aandacht voor vluchtelingenopvang. We zorgen ervoor dat nieuwkomers voldoende middelen krijgen om mee te kunnen doen. Dat betekent een warm welkom en hulp om zo snel mogelijk van werk en eigen inkomen te genieten.’

BVNL Horst aan de Maas:

‘Vluchtelingen dienen veilig te worden opgevangen, maar bij voorkeur in hun eigen land. Er komen geen nieuwe vluchtelingen bij in Horst aan de Maas. Iedereen die kan werken, werkt. Hierbij kan de gemeente de vrijwilligersorganisaties die zich inzetten voor vluchtelingen faciliteren.’

Intermezzo – Hoogst Interessant Maar Volkomen Nutteloos Verkiezingsonderzoek (2)

Op veler verzoek meteen ook maar de nummers 2a en 2b in de serie Hoogst Interessant Maar Volkomen Nutteloos Verkiezingsonderzoek, uitgevoerd door Horst-sweet-Horst: de frequentie waarin dierennamen (2a) en de woorden ‘jeugd’ en ‘jongeren’ en hun vervoegingen (2b) voorkomen in de verkiezingsprogramma’s van de aan de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 deelnemende partijen in Horst aan de Maas (waarbij dient aangetekend dat de verkiezingsprogramma’s van CDA en BVNL vooralsnog onvindbaar zijn).

Ingezonden – PvdA

Om wat voor reden dan ook verschenen afgelopen week geen bijdragen van de lokale politieke partijen in Hallo Horst aan de Maas. Om in deze leemte te voorzien heeft Horst-sweet-Horst alle aan de gemeenteraadsverkiezingen deelnemende partijen eenmalig de ruimte geboden om hier een stukje te publiceren: het stukje dat normaalgesproken in Hallo zou verschijnen of iets anders. Als zevende en laatste de PvdA.  

Politiek moet gaan over oplossingen

We lezen veel over wat er allemaal mis gaat. En ik lees de stukken allemaal. Want daar waar mensen boos of teleurgesteld zijn is iets mis gegaan. En daar moeten we van leren. Om dezelfde fouten in de toekomst te voorkomen. Ik mis te vaak waar politiek volgens mij over moet gaan. Oplossingen.

Als wethouder heb ik honderden mensen leren kennen. Mensen die me allemaal hebben geraakt en geïnspireerd. Mensen als Marcel. Die op zijn dieptepunt 3 gram coke en twee kratten bier gebruikte. Per dag. Samen met hem willen we een zelfhulpgroep opzetten. Met zijn moeder een naastenhulpgroep. En we werken keihard aan een nieuwe leefstijlaanpak.

Of een van de slachtoffers van de toeslagen affaire. Die ten onrechte 45.000 euro moest betalen en plastic flessen verzamelde om van het statiegeld brood voor haar kinderen te kopen. Zij heeft ons geleerd hoe kwetsbaar het vertrouwen in de overheid is. Haar verhaal inspireert ons om ons participatiebeleid om te vormen. Met vertrouwen als basis.

En de ondernemers die ik heb mogen spreken. Die elke lockdown hun pensioenpotje zagen krimpen en schulden zagen groeien. Hun uitdaging maakt dat we de komende weken, maanden en jaren extra aandacht voor deze belangrijke werkgevers moeten hebben. Of de zorgmedewerkers en leerkrachten. Die al twee jaar op hun tandvlees lopen. We willen actieplannen voor de tekorten in die sectoren. En we moeten onze zorg anders inrichten.

En zo kan ik tientallen verhalen noemen. Met bemoeizorg en politie op pad. Verhalen achter voordeuren. Van mensen die geen hulp durven of willen vragen en de hulp zo goed kunnen gebruiken. Mensen met een taalachterstand. Met schulden. In eenzaamheid. Mensen die zich zorgen maken om hun leefomgeving of gezondheid. Maar ook de mooie verhalen. Van de vele actieve inwoners die opkomen voor hen die het nodig hebben.

We moeten de problemen benoemen. We moeten ze bespreken en bediscussiëren. Maar we moeten er vooral van leren. Hoe we er oplossingen van maken voor de toekomst. Ik ben trots op een aantal resultaten die we hebben geboekt. Een ontwikkelcampus voor mensen die wat extra ondersteuning nodig hebben. Een aanpak om scheefwonen tegen te gaan. Een parapluplan huisvesting arbeidsmigranten om arbeidsmigranten en omwonenden te beschermen. Een leefstijlaanpak voor een gezonde jeugd. En ik sta te popelen om dit nog vier jaar te doen. Als wethouder of als raadslid. Samen met iedereen die met me mee wil doen!

Roy Bouten, wethouder en lijsttrekker PvdA

Intermezzo – Hoogst Interessant Maar Volkomen Nutteloos Verkiezingsonderzoek (1)

Nummer 1 in de serie Hoogst Interessant Maar Volkomen Nutteloos Verkiezingsonderzoek, uitgevoerd door Horst-sweet-Horst: de frequentie waarin bepaalde woorden (en hun vervoegingen) voorkomen in de verkiezingsprogramma’s van de aan de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 deelnemende partijen in Horst aan de Maas (waarbij dient aangetekend dat de verkiezingsprogramma’s van CDA en BVNL vooralsnog onvindbaar zijn).

Intermezzo – De zorgen van René Lenders

‘Ik zoek wanhopig naar de laatste strohalmen.’ Zo eindigde het berichtje dat hij me vrijdag stuurde. Gisteren ging ik bij hem op bezoek en vandaag verschijnt dit stukje. Zo snel kan het gaan.

René Lenders woont sinds een jaar of tien met vrouw en kinderen aan de Ulfterhoek, in zo ongeveer het laatste huis aan de oostelijke rand van Sevenum. Akkers omzomen zijn verbouwde boerderij. Hier kun je nog van je af kijken. Tot aan de spoorlijn in de verte. Ook aan de overzijde van het spoor, aan de Dijkerheideweg, liggen onafzienbare akkers. Nog wel.

Hij groeide op in Evertsoord, ging naar de lts en mts en werkte in die tijd als monteur bij landbouwmechanisatiebedrijf Verstegen in Sevenum. Vandaag de dag is hij product manager bij een grote grossier voor auto-onderdelen. Hij is niet wat je noemt een beroepsactivist. Tot een jaar of twee geleden stond hij slechts zelden stil bij zoiets als de onherstelbare schade die de mens in steeds hoger tempo en steeds sterkere mate toebrengt aan zijn omgeving. Zijn ogen werden pas geopend toen tot hem doordrong dat de onafzienbare akkers aan de overzijde van het spoor, aan de Dijkerheideweg, ruim vijftig hectare, ook zouden worden volgebouwd.

‘Californië fase 2’, heet het in ambtelijke stukken. René ging zich erin verdiepen. En begon zichzelf vragen te stellen. Is het wel goed om alles vol te bouwen met kassen en immense hallen? Nee. Zijn het niet vooral grote ondernemers die hiervan profiteren? Ja. Zijn we wel gebaat bij nog meer werknemers die uit verre landen moeten worden gehaald? Nee. Zouden lokaler en kleinschaliger niet beter zijn dan almaar meer en almaar groter? Ja. Zit Horst aan de Maas te wachten op nog meer assimilatieverlichting? Nee. Zijn conclusie: stoppen met uitbreiden.

Hij probeerde ook anderen de ogen te openen. Familie, vrienden, bekenden, buurtbewoners: hij zette ze allemaal aan het denken. Hij zocht contact met politici. En, in zijn wanhopige zoektocht naar de laatste strohalmen, nu dus ook met mij.

We fietsen naar de Dijkerheideweg. Vergezichten en prachtige wolkenluchten. Hij wijst me waar de kassen precies zullen komen. Waar de arbeidsmigranten zullen worden gehuisvest. Waar het schaamgroen zal komen. Hij wijst me op het Sint-Annakapelletje aan de Grubbenvorsterweg.

En aan de overzijde daarvan, achter de opgeworpen wal, op de immense hallen van Greenport. En op de natuurcompensatie, die bestaat uit wat schamele boompjes. Je zou er welhaast cynisch van worden.

Terug aan de keukentafel blikt René vooruit op de gemeenteraadsvergadering van komende dinsdag. Op de agenda: Californië fase 2. De raad moet onder meer instemmen met huisvesting van werknemers op het perceel van één en dezelfde ondernemer. ‘Dat druist helemaal in tegen de conclusies van de Commissie Roemer. Die zegt dat werken en wonen juist gescheiden moeten zijn. Die koppeling zorgt voor ongezonde verhoudingen. Partijen als de PvdA en D66+GroenLinks kunnen daar toch nooit mee akkoord gaan?’ Hij hoopt vurig dat als de gemeenteraad dinsdag niet instemt met het raadsvoorstel, de dreiging van Californië fase 2 alsnog kan worden afgewend. Weer een van die laatste strohalmen.

Hij hekelt de mistgordijnen die worden opgetrokken door de bestuurders. En alle losse eindjes die bewust lijken te worden gecreëerd om ruimte te geven aan ambities en belangen van ondernemers. Hij heeft niks tegen bedrijven, maar belangen moeten wel zorgvuldig worden afgewogen. Ook het welbehagen van de burger verdient aandacht. En de aantasting van de aarde heeft een kritische grens bereikt. Hij vindt de ambities gewoon veel te hoog.

Hij heeft geen belangen, is niet gebonden, is ook geen lid van een politieke partij. Hij weet nog niet op wie hij gaat stemmen. CDA en Essentie zullen het in elk geval niet worden, daarin heeft hij alle vertrouwen verloren. ‘Die willen niet dat je participeert, die willen doorpakken.’ Hij refereert aan het stukje van Alex Janssen, vorige week in Hallo Horst aan de Maas. Het CDA-gemeenteraadslid had het daarin smalend over ‘goedbedoelde burgerinitiatieven’. Dat was een klap in het gezicht, ze voelen zich buitenspel gezet. ‘Alleen samen kunnen we er iets moois van maken.’

Terugfietsend naar huis bedenk ik me:  de overheid, de gemeente, politici schreeuwen om burgerparticipatie, om burgers die meedoen, meedenken. En dan zijn er eindelijk van die mensen – René bijvoorbeeld – en dan doe je er vervolgens alles aan om ze het leven zuur te maken. Vreemd. Ben juist zuinig op mensen als René, die het beste voorhebben met Horst aan de Maas. Koester ze, faciliteer ze, stimuleer ze – je plukt er vroeg of laat beslist de vruchten van.

Intermezzo – Wandelgang (15) | Jos Weijs

Wat ook mooi is aan deze serie wandelingen: dat ik ga wandelen met mensen die ik niet (vaak) genoeg (meer) spreek. Jos Weijs (69) is zo iemand. Ik ken Jos al een kleine vijftig jaar. Hij was een vriend van mijn ouders, een partijkameraad ook, hij behoorde net als mijn ouders tot de oprichters van de PvdA-afdeling in Horst. Nog veel langer dan mijn vader zat hij in de Horster gemeenteraad. Maar ik heb ook nog levendige herinneringen aan tripjes naar Verdun en Londen in het gezelschap van Jos. Als we elkaar tegenwoordig zien, blijft het bij een praatje tijdens het boodschappen doen. En nu heeft Jos gemaild: ‘Graag wil ik een keer met je gaan wandelen. Mijn voorstel is dat we praten over het heden en het verleden.’ Héél graag! En praten over heden en verleden betekent volgens mij in feite: praten over alles. Mooi!

Jos heeft bedacht om door de Horster wijken en buurten te lopen. Met uitzondering van de Norbertuswijk. Hij heeft namelijk gelezen dat die al verschillende keren aan bod is geweest tijdens deze wandelingen. Van zijn huis aan de Jacob Merlostraat lopen we via een brandgang die ik – tot mijn eigen verbazing – niet ken, De Riet in, een jaren zeventigbuurt. Hutje mutje. Stenen, stenen, stenen, auto’s, auto’s, auto’s. Nauwelijks groen, nauwelijks lucht. Dichte bebouwing, overal geparkeerde auto’s. Zo moet het niet, concluderen we. Valt hier nog iets aan te veranderen, te verbeteren, vraag ik Jos. Hij heeft er een zwaar hoofd in.

We betreden de Mussenbuurt via de Zwaluwstraat. Jos heeft tien jaar in een van de flats aldaar gewoond. ‘Geweldige appartementen, fijn wonen.’ Het beeld in de Vinkenstraat en Putterstraat vertoont daarentegen weer overeenkomsten met De Riet. Jos vertelt hoe anders het is in Zürich, waar zijn dochter Marieke woont. Genossenschaften zorgen er daar voor dat wonen voor verreweg het grootste deel van de bevolking betaalbaar blijft. Waarom zou zoiets hier niet kunnen?

De Afhang stemt ons vrolijker. Althans: de ruimere opzet en het groen. Over de architectuur is Jos minder te spreken. Hij verafschuwt de retroarchitectuur en de nepboerderijstijl die in Horst aan de Maas welig tiert. Het doet me goed dat Jos er hetzelfde over blijkt te denken als ik.

En zo gaat het verder: Engelerveld, Nieuwstraat en omgeving, Hof te Berkel, Hertogbuurt, Blauwververstraat en omgeving, Stuksbeemden en de Risselt. We zien en bespreken voorbeelden van hoe het moet of kan en voorbeelden van hoe het niet moet of kan. Vooral de dichte bebouwing, nota bene ook in het recent opgeleverde Hof te Berkel, stemt tot nadenken. Ondertussen hebben we het over de politiek, zowel landelijk als provinciaal als lokaal. En over vertegenwoordigers van die ene partij, die ons allebei al ons hele leven dwarszit. Jos geeft wel hoog op over de kwaliteit van de kandidatenlijst van de PvdA voor de komende gemeenteraadsverkiezingen. We zijn het erover eens dat het dualisme het er allemaal niet beter op heeft gemaakt, tenminste niet in Horst aan de Maas.

En dan zijn we weer terug in de Jacob Merlostraat. Nog een kop thee? Graag – hoewel dit eigenlijk niet past in het concept van deze wandelingen, maar voor Jos maak ik een uitzondering. Daarna blijft het nog lang gezellig.

Dit was aflevering 15 van Wandelgang, een serie wandelingen in de kerstvakantie met Horst-sweet-Horst. Klik hier voor een toelichting op deze reeks. Wil je ook een keer meewandelen met Horst-sweet-Horst? Dan ben je te laat: helemaal volgeboekt!

Ingezonden – In de biechtstoel

Horst-sweet-Horst ontving een ingezonden bijdrage van Jan Duijf (Kloosterstraat Horst), die onderstaand gesprek opving uit de biechtstoel.

IN DE BIECHTSTOEL

Dag meneer Lenssen, hoe komt u zo bij mij in de biechtstoel terecht?

Ik heb eerlijk gezegd behoefte aan een open en eerlijk gesprek.

Eerlijk gezegd heb ik u al tientallen jaren niet meer hier in de kerk gezien. En de deur stond altijd voor u open.

Ik ben eerlijk gezegd te druk met politiek geweest.


Er zijn in Hegelsom toch genoeg mensen waarmee u open en eerlijk kunt praten. Je hebt hier vlakbij toch die Alex die altijd zo open en eerlijk is?

Die is eerlijk gezegd van het CDA. Dus niet open en onbetrouwbaar. Ik mis gewoon die openheid en eerlijkheid bij anderen in de politiek.


Ook bij uw eigen Socialistische Partij?

Daar ben ik eerlijk gezegd bij weggegaan, omdat ze niet open en eerlijk zijn.

En toen?

Ben ik voor D66/GroenLinks in de gemeenteraad gaan zitten. Ik dacht dat die open en eerlijk zouden zijn.

En dat viel tegen?

Eerlijk gezegd: bitter. Net als de openheid en eerlijkheid van de gemeenteraadsleden van Essentie, CDA en PvdA. Ik vergeet de burgemeester. De gemeentesecretaris. De wethouders vooral.


Twijfelt u eigenlijk nooit aan uw eigen openheid en eerlijkheid?

Jawel, ik ben eerlijk gezegd natuurlijk niet voor niets uit mijn éénmansfractie gestapt.

Ik denk dat u met uw soort van eerlijkheid en openheid aan het goede adres bent. Wij krijgen tegenwoordig ook niet altijd onze zin. Onze zegen hebt u. Wij zullen u helpen.

Dank u pastoor: ik werk eerlijk gezegd graag samen met gelijkgezinden.

Ja, laten we samen met onze openheid en eerlijkheid voor u de hemel op aarde realiseren. En voor mij het paradijs in de hemel. Ik stap dan ook uit mijn partij.

Intermezzo – Integriteit

Twee jaar geleden de voormalige Limburgse gedeputeerden die baantjes kregen toegeschoven van de gemeente. Vorig jaar de staatssecretaris uit Hegelsom met een omstreden gronddeal. In januari de Venrayse wethouder met een omstreden gronddeal. Vorige week de schandalige zelfverrijking van de voormalige Limburgse gedeputeerde. Vorige week de twee Limburgse gedeputeerden en de commissaris van de koning die hadden zitten te slapen bij de schandalige zelfverrijking van de voormalige Limburgse gedeputeerde. En dan ook nog het gore lef hebben om moraliteit te prediken. (Ger Koopmans: ‘Er is ook nog zoiets als moraliteit: mag je elke mogelijkheid te baat nemen die de overheid je biedt?’)

Houdt het dan nooit op? Zijn er überhaupt nog Limburgse politici waarvoor je je hand in het vuur durft te steken? Die integer en naar eer en geweten handelen? Toch wel, Richard van der Weegen was zo iemand. Denk ik, zeker weten doe je het nooit, van niemand. U kent hem niet, Richard van der Weegen? Valt u nauwelijks kwalijk te nemen. Het trieste lot van politici die niet sjoemelen en die niet zelfpromotie tot hoogste doel hebben verheven, maar datgene waar het om gaat: de inhoud.

Richard van der Weegen was vijftien jaar gemeenteraadslid in Horst aan de Maas namens de PvdA. Vorige week nam hij afscheid. De gemeenteraad zal ‘m gaan missen. Gekscherend hield burgemeester Ryan Palmen hem vorige week voor dat zijn bijdragen regelmatig aan de lange kant waren geweest. Zelfs als dat al zo is: hoe lang hij misschien ook aan het woord was, hij had altijd iets te zeggen. In heldere bewoordingen en beargumenteerd. Zijn dossierkennis was ongeëvenaard. Bovendien was hij vasthoudend. En als sterk debater – een zeldzaamheid in de gemeenteraad van Horst aan de Maas – wist hij wethouders het vuur na aan de schenen te leggen. Onvergetelijk zijn discussies met voormalig wethouder Leon Litjens over het Nieuw Gemengd Bedrijf. Gerede kans dat Don Leon daar ’s nachts nog wel eens gillend van wakker wordt.

Viel er dan helemaal niets aan te merken op Richard van der Weegen? Jawel, hoor. Hoe treffend zijn analyses doorgaans ook waren, als het op stemmen aankwam voegde hij zich naar mijn smaak iets te vaak naar het college van burgemeester en wethouders. Dat is inderdaad het trieste lot van gemeenteraadsleden van een coalitiepartij, maar toch. Wat me ook zo nu en dan stak was zijn gevit op de andere linkse partijen, D66+GroenLinks en vooral de SP. Verder heb ik hem wel eens verweten dat hij soms roomser dan de paus wilde zijn. Hyper integer dus. Dat verwijt trek ik bij dezen graag in: beter hyper integer dan een beetje integer.

(Een ingekorte versie van dit stukje verscheen vandaag in Via Horst-Venray)

Intermezzo – Tweede Kamerverkiezingen 1946 – 2021

Soms zegt 1 zelfgeknutselde grafiek meer dan 1000 woorden

(klik op afbeelding om haar te vergroten)

Top 5 – CDA-stabiliteitsproblemen in Horst aan de Maas

Nooit kunnen denken dat het zou gebeuren, maar ik begin zo langzamerhand medelijden te krijgen met het CDA. Wat wil je ook? Blunder op blunder in de campagne, op Horst-sweet-Horst de maat genomen door Lotte Spreeuwenberg (klik hier) en te kakken gezet door Jan Duijf (klik hier), Wopke die gisteren alle hoeken van de Nieuwsuur-studio te zien kreeg van Jeroen Wollaars, Wopke die vandaag in de Volkskrant door Sheila Sitalsing genadeloos op z’n nummer wordt gezet.

En toen moest de storm van vandaag nog komen. Het klopt: af en toe een frisse wind doet goed en als het je steeds voor de wind is gegaan, moet je niet vreemd opkijken als je de wind een keer van voren krijgt. Maar ineens zoveel tegenwind hebben? Hoe graag ik het CDA ook even uit de wind zou houden en hoe zeer ik het CDA ook zou gunnen dat de wind uit een andere hoek zou waaien, ik kan onmogelijk mijn ogen sluiten voor de aan de dag tredende stabiliteitsproblemen. Daarom, onontkoombaar en met pijn in het hart, de Horst-sweet-Horst top 5 van CDA-stabiliteitsproblemen in Horst aan de Maas:

5. Westsingel, Horst

 Een wankel evenwicht

4. Gebroeders van Doornelaan, Horst

Met alle winden meewaaien  

3. Molenstraat, Swolgen

Hoge bomen vangen veel wind (foto Erik van Maarschalkerwaard)

2. Monseigneur Aertsstraat, Swolgen

Wie wind zaait, zal storm oogsten (foto Erik van Maarschalkerwaard)

1. Dokter Van de Meerendonkstraat, Horst

Ze staan op omvallen (tekst en foto Peter Janssen). Of: hoogmoed komt voor de val: volgens artikel 2 van de ‘Nadere regeling bekendmaking van politieke partijen TK 2021’ mogen driehoeksborden in Horst aan de Maas alleen aan lantaarnpalen worden bevestigd.

Maar wat je ook kunt zeggen van voorheen de Mannen van Stavast: ze lopen bij het eerste zuchtje tegenwind niet weg voor hun verantwoordelijkheid. Hoe anders is dat met mevrouw Ploumen: gisteren nog op haar post aan de Westsingel in Horst

en vandaag is de vogel gevlogen: