Top 5 – Horstensiaverpakkingen

Een van de meer aangename bijverschijnselen van de hedendaagse hittegolven zijn de hortensiaverpakkingen die overal opduiken in het straatbeeld. De hitte maakt loom? Dan toch niet de hortensiaverpakkers. Hun laatste resterende sprankjes energie stoppen ze – iets doet me vermoeden dat het overwegend mannen zijn – in het beschermen van hun oogappels. Uit de diepste laden van de linnenkasten van moeder de vrouw toveren ze reeds lang verloren gewaande tafellakens, dekens, badhanddoeken, beddenspreien en wat dies meer zij tevoorschijn om er vervolgens met uiterste toewijding hun geliefde hortensia’s in te verpakken. Driewerf hulde!

Als klein eerbetoon aan deze voortuinhelden is een top 5 meer dan gepast. Komt-ie, de exclusieve Horst-sweet-Horst top 5 van Horstensiaverpakkingen van deze hittegolf (disclaimer: deze top 5 heeft een door de hitte gedicteerde enigszins beperkte geografische reikwijdte):

5. Melderslo

Blau blau blau blüht die Horstensieverpackung

4. Horst

De roepende in de woestijn heeft gehoor gevonden

3. Meterik

Groene oase

 2. Horst

Van alle egards voorzien

1. Meterik

De Molen keek en de Molen zag dat het goed was

P.S.

Hulde overigens ook aan de bikkels, de onverstoorbaren, de diehards, de onaanraakbaren, de ijzeren Heinen onder de horstensia’s die verstoken blijven van de zegen van verpakking en de verschroeiende zonnestralen op eigen houtje moeten zien te trotseren. Stuk voor stuk kanjers van de bovenste plank die ons opperste respect verdienen.

Horstensia (12) | Suikerzakje

Object: suikerzakje
Inhoud: kristalsuiker C.S.M.
Materiaal: papier
Afmetingen: 7,7 x 5 cm
Gewicht: 1 gram
Producent: W. v. Oordt & Co Rotterdam
Datering: tussen 1960 en 1963

“St. Lambert.” Uit te spreken op z’n Frans (‘Saint Lambèr’) – heeft toch net iets meer cachet dan ‘Sint Lambertus’. Terwijl het er in mijn herinnering verder toch vooral de gestampte pot was: Perzische tapijtjes op de tafels en eenvoudige houten stoelen, al repte het Dagblad voor Noord-Limburg bij de opening op 1 oktober 1959 van ‘een fris-moderne sfeer’. In datzelfde artikel heet het dat ‘de heer H. Boots’ de eigenaar is. Hay Boots, de latere wethouder? Uitbaters waren op dat moment Otto en Margriet Schachtschabel-van Leeuwen.

De tekening van Lambertus vertoont verdacht veel overeenkomsten met een door pater Humbert Randag in 1946 ontworpen afbeelding van Lambertus. Randag, een vertrouweling van pastoor-deken Debye, gaf een gekwelde Lambertus weer, gezeten op de resten van de aan het einde van de Tweede Wereldoorlog verwoeste Sint-Lambertuskerk. De tekening werd gedrukt en aan de man gebracht om geld in het laatje te brengen voor de nieuwbouw van de kerk. Op het suikerzakje zijn de resten van de verwoeste kerk vervangen door de toren van de nieuwgebouwde kerk. Maar Lambertus lijkt heel duidelijk te zijn geïnspireerd op de Lambertus van Randag (inclusief het wapen van de gemeente Horst) met dien verstande dat Lambertus op het suikerzakje in spiegelbeeld is weergegeven.

Intermezzo – Horstensia 11 | Keukenafvalinzamelingsinformatiepakket

Object: doos
Materiaal: karton
Afmetingen (l x b x h): 21 x 15,5 x 3 cm
Gewicht: 44 gram (doos) / 267 gram (doos inclusief inhoud)
Datering: 2025
Uitgevers: Gemeente Horst aan de Maas en RD Maasland

Keukenafvalinzamelingsinformatiepakket. 38 letters, maar dan heb je ook wat. ‘Keukenafval, het begin van iets moois!!’ De schijnbare contradictie tussen afval en iets moois. Zet je toch even aan het denken. Vandaar waarschijnlijk dat één (of géén) uitroepteken niet volstond. ‘Open mij voor meer info!’ Aha, een sprekende doos. Past naadloos in de trend om objecten (‘Ik ben te huur’) en dieren (’Wij steken zomaar over’) te antropomorfiseren.

De doos oogt fris en fruitig, als een hapklaar brokje zelfs. Maar bij schrijver dezes leidt zo’n doosje altijd tot een acute vorm van openingsspanning. Zou het ditmaal wel lukken, iets openen zonder dat het ontaardt in blinde woede en beschadiging van het te openen object? We gaan het zien. Aan welke zijde beginnen? Eerst dat stickertje verwijderen (wijst zo’n stickertje trouwens niet op een gebrek aan vertrouwen van de fabrikant in z’n eigen product)? Wat dient er te gebeuren met de zijflapjes? Rustig blijven. Lukt niet. Blinde woede neemt alsnog de regie over.

Twee stickers, twee rolletjes van elk tien composteerbare plastic zakjes en de Afvalwijzer 2025 komen uit het doosje rollen.

‘Plaats uw container met de pijlen richting de rijbaan. Zo voorkomen we problemen met leegmaken.’ Moet je de stickers wel in de juiste richting plakken. Maar daarover hebben we gelukkig een aparte brief gekregen. ‘Lees goed in deze brief hoe u de stickers moet plakken.’

Zijdezachte zakjes, aaibaar. Rijkelijk voorzien van het kiemplant- en OK compost-logo. En het Horst aan de Maas-logo. Plus een onidentificeerbaar logo:

Maar het logoïstisch gezien eveneens nadrukkelijk aanwezige TÜV Austria heeft het allemaal goedgekeurd. Technischer Überwachungsverein. Dan moet het wel snor zitten.

Heerlijke teksten met een hoog we-kunnen-het-en-we-zijn-er-trots-op-gehalte. En een hoog uitroeptekengehalte. ‘Afval scheiden doen we samen.’ ‘Afval scheiden doen we in Horst aan de Maas al fantastisch en dat willen we samen zo houden!’ ‘Kampioen afval scheiden, bedankt!’ ‘Een geweldig resultaat dat we willen behouden!’

Uit de begeleidende brief: ‘In maart lopen er voorlopers mee die de containers controleren op de inhoud en de containers voor u op de juiste plek zetten.’ Houd het dan maar eens droog.

(Voor de oplettende lezer/kijker: de laatste twee foto’s zijn gemaakt na ontvangst van een nog intacte doos door een gulle gever die wel over de vereiste openingsvaardigheden beschikt.)

Intermezzo – Horstensia (10) | Puzzel

Object: puzzel
Materiaal: karton
Afmetingen: 31 x 47 cm (puzzel) / 29,4 x 20,6 cm (doos)
Gewicht: 155 gram (puzzel) / 320 gram (doos met puzzel)
Datering: 1986
Foto: Foto Geurts, Horst
Producent: B.C.F., Borne
Uitgever: Rabobank Horst

Het paleis op de Dam, de Domtoren, het Rijksmuseum, de Afsluitdijk, het Rijksmuseum, het Vrijthof, de Zeelandbrug, de molens bij Kinderdijk, de Ridderzaal: iconen die geen nadere beschrijving behoeven. Een icoon dat ooit geen enkele beschrijving behoefde (kijk er de opschriften op de doos maar op na): de ruïne van kasteel Ter Horst. Anderhalve eeuw van verwaarlozing had in 1986 – het jaar waarin deze puzzel werd uitgebracht ter markering van het 75-jarig bestaan van Rabobank Horst – haar woestromantische werk gedaan en een voorheen machtig kasteel herschapen in een omgrachte groene idylle.

Niets dat de verbeelding, de fantasie, zó prikkelt als de woestromantische ruïne van een middeleeuws kasteel. Ellenlange belegeringen, koene ridders, huiveringwekkende martelwerktuigen, begeerlijke jonkvrouwen, vochtige kerkers: nergens komt het allemaal meer tot leven dan in de verbeelding. Ook in ruïneuze toestand zweefde de geest van de Van Mirlaers, de Van Wittenhorsten en de Von Fürstenbergs nog rond op en rondom het voormalige kasteel Ter Horst. Het ware verval trad daarom pas in ná 1986. Elke (her)bouwactiviteit sinds 1986 vormde een aanslag op de verbeelding. Met elke ingreep werd het sterieler, ging de ziel steeds meer verloren, verdween het verleden steeds verder uit zicht. Maar goed, dit is maar een mening. 

Lastige puzzel trouwens. Maar ook dat is maar een mening.

Intermezzo – Horstensia (9) | Nikspack Vaccin

object: flesje (330 ml) Nikspack Vaccin
afmetingen: 22 (hoogte) x 5,5 (maximale diameter) cm
gewicht: 193 gram
materiaal: glas
ingrediënten: bamischijven, halve leo, pony’s, sneeuwitje [sic] met haar 7 dwergen, vleugje corona, je waardigheid, stoempjoekels, geraspte parmezaanse kaas, liefde
producent: OJC Niks
datering: mei 2021
ontvangen: 12 juni 2021

De kleur van deze vloeistof doet vermoeden dat je in de maling wordt genomen met al die ingrediënten. Dat dit een geintje met een hoog studentikoos gehalte is. Dat dit het resultaat is van een ordinaire blaaslediging.

Maar neem een slok, wals die in je mond en verdomd als het niet waar is. Je proeft de wilde frisheid van stoempjoekels. Het exotisch aroma van bamischijven. De adembenemende fruitigheid van een vleugje corona. De stevige bite van Sneeuwwitje met haar zeven dwergen. De mondklevende grasachtigheid van een gebraden halve leo. De mierzoete kleverigheid van pony’s. De naar een tikkeltje ranzigheid tenderende geurigheid van geraspte parmezaanse kaas.

Je proeft ook de ietwat bittere smaak van je verschrompelde waardigheid. Maar wat je vooral proeft is liefde. De liefde, de lol, het plezier waarmee dit brouwsel tot stand is gekomen en in de markt is gezet. ‘Helpt zeker niet tegen corona, helpt wel met een leuke dag.’ De uiterste houdbaarheidsdatum? ‘Gewoen drinken dieke kut.’

Verkrijgbaar op het terras van OJC Niks. Ook aan te bevelen na memorabele wandelingen van ruim 25 kilometer. 

Intermezzo – Horstensia (8) / Zout

object: zakje zout
afmetingen: 4,4 x 3,5 x 0,14 cm
gewicht: 1 gram
ingrediënten: keukenzout (hoogwaardig)
verpakking: papier
verspreider: gemeente Horst aan de Maas
oplage: 20.000
ontvangen: november 2011

Ludieke acties zijn doorgaans een beetje triest. Hun verdiende lot: plaatsing tussen aanhalingstekens (“ludieke” actie) of voorafgegaan worden door het woord ‘zogenaamd’. Ook een beetje triest zijn symbolische acties. Symbolische acties zijn acties voor de kat z’n kut. Nog een beetje triester zijn combinaties van een ludieke en een symbolische actie. Toppunt van een beetje triest zijn combinaties van een ludieke en een symbolische actie die reparatie behoeven.

In november 2011 werd op elk adres in Horst aan de Maas een brief van de gemeente bezorgd. Onderwerp: ‘Gladheidbestrijding’. In gortdroog proza prees het gemeentebestuur het nieuwe gladheidsbestrijdingsplan aan: ‘In het nieuwe gladheidbestrijdingsplan wordt rekening gehouden met alle mogelijke omstandigheden en wordt helder uitgelegd hoe de gemeente de gladheid in de komende winter te lijf wil gaan.’ Voorts: een welgemeend beroep op ons, burgers. ‘Wij [doen] een beroep op u als burger om tijdens sneeuwval ook een steentje bij te dragen door het trottoir voor uw woning zoveel mogelijk sneeuwvrij te maken.’

Typisch gevalletje voor kennisgeving aannemen en toedeledokie de prullenbak in. Ware daar niet die bijlage, waaraan in de brief überhaupt niet werd gerefereerd: een zoutzak. Nou ja, zoutzakje. Opschrift: ‘Neem de gladheidsbestrijding niet met een korreltje zout!’ Ludiek! En verwarrend voor sommigen, aldus Dagblad De Limburger van 18 november 2011: ‘De hoeveelheid zout is net voldoende om één stoeptegel te strooien. Ook is het onduidelijk of het bij de inhoud om pekel gaat of keukenzout.’ Waarna er – angstdroom voor elke ludieke actie – een gemeentelijk woordvoerder aan te pas moest komen om de schade te herstellen: ‘Je moet deze actie meer zien als appèl aan inwoners om het eigen stoepje schoon te houden. Het zakje is een beetje symbolisch.’ En was het nu pekel of keukenzout? ‘Keukenzout.’ ‘Hoogwaardig.’ Dat dan weer wel.

Het zo zout nog niet gegeten hebben? Ach, niet op alle slakken zout willen leggen.

(Klik hier, hier, hier, hier, hier, hier en hier voor eerdere afleveringen van de serie Horstensia)

Top 5 – Alternatieve gebruiksmogelijkheden voor zwerfafvalkarretjes

ZZP’er (Zelfstandige Zonder Personeel) was ik al voordat het begrip überhaupt bestond. Ook als ZZW’er (Zelfstandige Zonder Werk) heb ik inmiddels een grote staat van dienst. Maar alsof dit allemaal al niet genoeg is, ben ik ook een ZAP’er (alternatieve benaming: zapper) – zonder dat ik het zelf wist.  Wat een ZAP’er dan wel mag wezen? Voor de uitleg van het begrip speel ik even leentjebuur bij de gemeentelijke website (klik hier):

‘Je eigen afval in de prullenbak gooien is gelukkig voor veel mensen vanzelfsprekend. Toch slingert er soms nog iets rond: papiertjes, blikjes, plastic tassen. Mensen die écht van schoon houden, ruimen ook wel eens wat van een ander op. Dat zijn onze “zappers” oftewel zwerfafvalpakkers!’

Welbeschouwd was ik ook al ZAP’er voordat dat begrip überhaupt bestond. Rondzwervende boodschappenbriefjes raap (‘pak’) ik bijvoorbeeld al sinds jaar en dag op. Hetzelfde geldt voor plastic tassen, op voorwaarde dat het tassen van in Horst gevestigde winkels betreft. En rondslingerende flesjes Hôrster Hundje water voeg ik met alle plezier toe aan mijn collectie Horstensia. 

Een en ander is natuurlijk een behoorlijke opoffering, het is bijvoorbeeld helemaal niet zo fijn om beduimelde boodschappenbriefjes met blote handen op te rapen. Waar dan weer tegenover staat dat het enorm goed voelt om op deze manier iets voor deze prachtgemeenschap te kunnen betekenen. 

Wat eveneens enorm goed voelt is dat de gemeente nu haar waardering laat blijken voor ons, stille pakkers. Niet langer hoeven wij ons zegenrijke werk in de anonimiteit te verrichten, nee, we worden herkenbaar als ZAP’ers. Niet door middel van een pet, t-shirt of jas, maar door middel van een ZAK (‘zwerfafvalkarretje’). Ik citeer andermaal de gemeentelijke website: 

‘Ben jij een fanatieke “zapper”? Dan heeft de gemeente een handig hulpmiddel voor je: het zwerfafvalkarretje. Met dit karretje heb je altijd 2 vuilniszakken bij de hand en hoef je er niet mee te sjouwen. We geven je dit karretje graag in bruikleen. Je krijgt dan ook een afvalgrijper mee.’

Toe maar: een kek karretje en daar bovenop nog een afvalgrijper! Als dat niet motiveert om deze roeping met nog grotere toewijding en liefde te vervullen, weet ik het ook niet meer! Bijkomend voordeel is dat het zwerfafvalkarretje multifunctioneel inzetbaar is. Denk vooral niet dat het ons zappers daar in de eerste plaats om te doen is, maar mocht de nood aan de man komen, dan zijn er 1001 alternatieve gebruiksmogelijkheden voor zwerfafvalkarretjes. Hetgeen uiteraard schreeuwt om een top 5. Komt-ie, de Horst-sweet-Horst top 5 van alternatieve gebruiksmogelijkheden voor zwerfafvalkarretjes:

5. Het zwerfafvalkarretje als vijver
Graaf het zwerfafvalkarretje in en je hebt de gedroomde vijver.

4. Het zwerfafvalkarretje als camouflagekarretje
Bedek je hennepplanten met het zwerfafvalkarretje en er is geheid geen haan die ernaar kraait.

3. Het zwerfafvalkarretje als plantenbak
Steek je buren de ogen uit met een blitse zwerfafvalkarretjesplantenbak. Is weer eens wat anders dan een tractorband- of afgedanktebadkuipplantenbak.

2. Het zwerfafvalkarretje als boodschappenkarretje
Bij ontstentenis van een openbaar toilet is het zwerfafvalkarretje een alleszins aanvaardbaar alternatief, met name in het geval van een Grote Boodschap.

1. Het zwerfafvalkarretje als regenkapje
Als ZAP’er/zapper kun je natuurlijk wel eens worden overvallen door een regenbui. Met een zwerfafvalkarretje op je hoofd doorsta je gegarandeerd alle stormen.

Top 5 – Horster plastic draagtassen uit de collectie van Franka Jakobs

Mag ik me voor één keer bezondigen aan schaamteloze nostalgie? Omdat het kerstmis is? Ja? Fijn! Want het is eerst en vooral nostalgie die de collectie Horster plastic draagtassen van Franka Jakobs (waarover ik eerder schreef op 28 november; klik hier) bij me oproept. Natuurlijk, ook de vormgeving is een factor van belang, maar die laat ik in dit speciale geval buiten beschouwing. Kost me trouwens weinig moeite – zou u me vragen in één woord een kwalificatie toe te kennen aan de vormgeving van de Horster plastic draagtassen dan zou ik zeggen: ‘Allerbelabberdst’.

Dus laat duidelijk zijn dat de navolgende Horst-sweet-Horst top 5 van Horster plastic draagtassen uit de collectie van Franka Jakobs niet gebaseerd is op mooi/lelijk, maar op de hevigheid van de nostalgische gevoelens die me bekruipen bij het zien van de tas. Komt-ie:

5.

De Wereldwinkel, nog niet zo lang weg uit Horst en toch heb ik er al heimwee naar. Die onovertroffen toewijding waarmee drie dames van middelbare leeftijd minutenlang in de weer konden zijn met het verpakken van dat gelukspoppetje van vijftig cent uit Guatemala!  

4.

Schoenmode? Daar deden Sanders, Stroucx en Van der Sterren niet aan. Die verkochten gewoon schoenen. En pantoffels. En lapten ze desgewenst op.

3.

Jan Linders, Lidl, Aldi, laat staan Albert Heijn, waren nog in geen velden of wegen te bekennen, de EDAH was begin jaren zeventig alleenheerser. Zetelend in het pand dat nu als Blok 10 door het leven gaat. Spartaanse inrichting, enigszins vergelijkbaar met de Aldi van een jaar of tien geleden. Onuitwisbaar beeld: Jan Lucassen (‘Jan ván d’n EDAH’) druk in de weer op z’n plexiglazen podium in de buurt van de kassa’s.

2.

Mijn Meulendijks was geen sportshop. Mijn Meulendijks was een rommelige, donkere winkel, volgestouwd met tassen, koffers, sportkleding en sportattributen. Mijn Meulendijks was vooral ook ‘achter’. Het altijd redding brengende achter. Het magische achter. ‘Quick Topstar S maat 40, zeg je? Oei, staat hier niet meer. Dan moet ik even achter kijken.’ En dan die opluchting, twee, drie of soms wel vijf minuten later, als Jan, en later Bart, kwam aanzetten met de welbekende groene schoenendoos.

1.

Niks Provak, zelfs geen Verhaegh, nee: Kuëbe Wullum. Hoogst verontrustend dat vandaag de dag nog maar zo weinig mensen die naam (her)kennen. Onuitwisbaar beeld: de gebroeders Verhaegh in hun vaalblauwe stofjassen op zoek naar één gefosfateerde gipsplaatschroef van 35 millimeter met grove draad. ‘Dat is dan twee cent.’ Het ging mis toen de winkel automatisch open zwenkende deuren kreeg. 

Intermezzo – Horstensia (7) / Plastic draagtassen

Wie wat bewaart, heeft wat. Franka Jakobs heeft plastic draagtassen van Horster winkels bewaard en heeft nu een prachtige collectie. Een collectie die met het stijgen der jaren alleen maar aan historische waarde zal winnen. Een collectie ook die niet met vooropgezette bedoelingen tot stand is gekomen. Franka: ‘Ik heb niet verzameld, dat wil zeggen, ik heb ze niet bewaard met het doel om een collectie samen te stellen. Nou ja, bewaard, ik heb ze gewoon nooit weggegooid. Nu de plastic draagtassen uit de winkels worden verbannen hebben ze meer waarde voor me gekregen. Ik bewaar ze dus nog even.’

Franka stuurde me foto’s van de draagtassen toe (waarvoor dank!), met de bedoeling dat ik er een stukje over zou schrijven. Dat zal ik binnenkort beslist en met veel plezier doen. Maar het zou doodzonde zijn de Horst-sweet-Horst-lezers het begeleidende commentaar van Franka bij een aantal van de tassen te onthouden. Dat commentaar is namelijk bijzonder scherpzinnig, getuigt van humor en bevat zo links en rechts wat stekeligheden. Hier komt het:

‘Te zien is dat Coppens al geruime tijd verstand heeft van lekker vlees en dat zelfs een nieuwe draagtas

daar niks tegenin te brengen heeft.’

‘Onderscheidde Jan Linders zich eerder door “Vorstelijk voordelig” te zijn, het wordt steeds beter want nu zijn ze “Gewoon véél lager in prijs”.

Wij wachten met smart op de volgende nieuwe draagtas.’

‘De mooiste vind ik toch die reeks van EDAH: ze trekken de aandacht en zien er aantrekkelijk uit. En de kans is groot dat er van de verzameling EDAH-tassen nog verschillende aan het stuur van mijn lichtblauwe Vespa Ciao hebben gebungeld.’

‘De Schoester varieert blijkbaar graag, want  

behalve schoenen in alle soorten en maten

geldt dat ook voor hun draagtassen.’

‘De minste vind ik die van Mariëtte Mode: te veel wit op de tas. En Mariëtte Mode wekt niet de indruk er serieus werk van te maken om meer mannen in de winkel te krijgen.

Daarvoor is het terloopse gehalte van de vermelding “en voor hem”, in een ieniemienie lettertype ook nog, te hoog.’

‘Bij Theelen mag ik volgens de tas tenminste kleur in de winkel verwachten.’

‘De misgeslagen-plank-tas: Van Lierop. En dat is ook, als je geen haviksogen hebt, het enige leesbare op de tas.

En zit die man nou te garen in een grote kannibalenkookpot? “Wij eten Van Lier op?” Aan zijn gezichtsuitdrukking te zien wel.’

Nee, dan Kruytzer, hier zie (!) je meteen waar het om draait.’

‘De schoenmaker-blijf-bij-je-leest-tas is voor Provak (“Verhaegh”): een winkel met mannenspullen verdient een mannentas.

‘De beste ik-blijf-mezelf-tas is van Albert Heijn: geen ronkende woorden nodig. En toch onmiskenbaar.’

Prachtig toch?