Klein mysterie 595 – Boodschappenbriefje (8)

Elke gek z’n gebrek. Zo ben ik sinds enkele jaren opraper van Horster boodschappenbriefjes. Hoewel ik mezelf niet als dwangmatig opraper zou willen betitelen heb ik inmiddels wel een collectie opgebouwd die bestaat uit meer dan honderd exemplaren. Met het interpreteren van die briefjes kun je avonden vullen: zou de schrijver nou een bijstandsmoeder met drie kinderen of een bankdirecteur zijn? Hoeveel gezinsleden hebben een bijdrage geleverd aan het briefje? Leiden schrijvers van chaotische briefjes ook een chaotisch leven? Is de auteur dialectspreker? U ziet, een vrij onschuldig vermaak, zonder enige wetenschappelijke pretentie.

Het merendeel van de opgeraapte briefjes is niet heel bijzonder. Iets in de trant van ‘1 pond suiker, 2 kroppen sla, 2 pakken yoghurt, Pringles (paprika), 1 fles cola’ en dat was het dan. Valt niet zo heel veel aan te interpreteren. Zo af en toe doe ik ook wel eens mooie vondsten. Doemt er ineens ‘petatte’ op tussen de afbakbroodjes, de peperkoek en de muntthee. Is ‘muziek’ verdwaald op een briefje met biogarde, brie en avocado. Stuit ik op het prachtige ‘kluutjes’, zonder te weten wat de schrijver daarmee zou kunnen bedoelen. Tref ik een klassieker als ‘champions’ aan in het gezelschap van kougum, foolie en ertesoep.

Bijzonder zijn ook de niet in het Nederlands geschreven briefjes. Zo bevinden zich in mijn collectie Duits-, Pools- (minder dan je misschien zou verwachten) en Engelstalige briefjes. Absoluut pronkstuk in dit genre is een briefje dat ik een jaar of twee geleden opraapte bij de ingang van Albert Heijn:

Arabisch? Farsi? Omdat ik het opraapte bij Albert Heijn ging ik er vanuit dat het een boodschappenbriefje is, maar voor hetzelfde geld zou het ook een doktersrecept of spiekbriefje kunnen zijn. Bij gebrek aan iemand in mijn omgeving die het Arabisch of Farsi machtig is, leidde het briefje twee jaar lang een slapend bestaan. Totdat ik onlangs mijn kans schoon zag, toen ik dankzij de 1e Horster Twittershow in contact kwam met Shatha Jahola – Horsterse van Irakese afkomst. Kon zij het briefje misschien duiden? Jazeker! Shatha was zelfs meteen bereid het uit het Arabisch in het Nederlands te vertalen (waarvoor ik haar bij dezen graag mijn eeuwige dank betuig). Komt-ie:

5 Tonijn

4 Dressing

2 Zout

4 [doorgekrast]

4 [maar nu in het Arabisch!] Dreft

pak melk 

3 [in het Arabisch] olijfolie

2 [in het Arabisch] witte kaas

1 [in het Arabisch] meel

Inderdaad een boodschappenbriefje! Fascinerend! En dan bedoel ik niet zozeer de producten als wel de cijfers. Hoewel niet helemaal valt uit te sluiten dat het om 5 tonijnen, 4 dressings enzovoort gaat, houd ik het erop dat hier sprake is van een nummering. Is dat op zich al vrij uniek, het feit dat de schrijver met de nummering ogenschijnlijk flink in de knoop is geraakt, maakt dit briefje helemaal tot een topstuk in mijn collectie. Op 5 en 4 valt niets aan te merken. Daarna lijkt de auteur de draad te zijn kwijtgeraakt: hij of zij laat de 4 volgen door een 2, begint te krassen, schakelt van onze Arabische cijfers over op Arabisch-Indische, gebruikt weer een 4, laat het pak melk ongenummerd en telt vervolgens doodleuk terug van 3 tot 1. Waarom trouwens beginnen bij 5 en eindigen bij 1? Andersom had toch veeleer voor de hand gelegen? Volledig van het padje, deze meneer dan wel mevrouw? Of bevat dit briefje een logica die te hoog is gegrepen voor deze kaaskop?

Klein mysterie 596 – Rowwen Hèze

‘Dat row van Rowwen Hèze, wat betekent dat eigenlijk?’, vroeg een hooggeleerde dame die het Horster dialect niet machtig is me een dezer dagen. Typisch gevalletje vragen naar de bekende weg dacht ik in eerste instantie. Row? Dat is toch gewoon … eh … row? Het bleek dus typisch géén gevalletje vragen naar de bekende weg.

Waar ben ik de afgelopen dagen niet overal geweest? Hoofdwegen, zijwegen, B-wegen, onverharde wegen, zandwegen, ballastwegen en weet ik wat voor wegen ik verder nog heb bewandeld, maar het komt me voor dat ik uiteindelijk ben verdwaald en op een doodlopende weg ben beland. Zelfs uitspraak en schrijfwijze zijn al problematisch. Ik geef mijn mening graag voor een betere, maar volgens mij is het niet (klik op pijl)

Dat schrijf je in elk geval niet als row. Hoe dan wel? Typisch gevalletje voor de dialectpolitie dunkt me. Iets van rów, roow of roôw of ergens daar tussenin?

Rów (laat ik die schrijfwijze hier maar aanhouden) komt helaas niet voor in de beide Horster woordenboekjes. Zonder er al te diep over na te denken, zou ik het zelf vertalen met ‘ruw’. Rów waer – ruw weer. Rówwen Hèze (Haeze komt me eigenlijk juister voor) – Ruwe Hesen? Waarom niet?

Maar enne rówwen duvel dan? Dat is dan toch eerder ‘een wilde duivel’ dan ‘een ruwe duivel’. Rówwen Hèze – Wilde Hesen? Of ben ik wellicht abuis met mijn interpretatie van enne rówwen duvel? Het Venrays woordenboek vermeldt bij ròwwen dūvel: ‘onnauwkeurig persoon, slordig iemand.’

(Zandweg: De neeje knaecht ziet nie allenneg uut as enne ròwwen dūvel, hìj is ’t ok nog!’) 

Venrays is weliswaar geen Horster, maar toch. Aan ròw kent het Venrays woordenboek verder de betekenissen ruw, ruig en wild toe.

(Onverharde weg: ‘Wat ziede ’r toch ròw uut! – Wat zie je er toch ruig uit.’) 

Nog ingewikkelder wordt het na raadpleging van Het dialect van de gemeente Meerlo-Wanssum. Row, rów, ròw, roow en roôw komen daarin allemaal niet voor. Wel rauw: ‘rauw wèèr – ruw weer.’

(Zijweg: ‘’t Is rauw wèèr – De bevalling is bezig.’) 

Maar in het Meerlo-Wanssums heeft rauw ook nog een tweede betekenis: ‘onverzorgd, ongekookt. Wat ziede d’r rauw üt – Wat zie je er slordig, onverzorgd uit.’

(B-weg: ‘Ik haj die meid nog liever rauw ás enne pastoeër gebraoje. Ik lustte dat meisje nog liever ongekookt als een pastoor gebraden.’) 

Mielders, Swólgs en Tienders zijn weliswaar evenmin Horster, maar toch.

Op grond van het bovenstaande lijkt me de conclusie gerechtvaardigd dat het Venrays en het Meerlo-Wanssums geen onderscheid kennen tussen de Nederlandse begrippen rauw en ruw. Geldt dat ook voor het Horster? En spreek je rauw in het Horster eigenlijk wel uit als rów? Of toch als row? Rowwe grunte of rówe grunte?

(Ballastweg: met de wetenschap van nu en met de wetenschap dat Christiaan Hesen (‘Rowwen Hèze’) een lege oogholte had die vol ongedier­te zat, altijd kapotte kleren droeg, zich nooit waste en het sap van zijn pruimtabak door zijn stoppelbaard naar beneden liet drijven, is het verleidelijk row te vertalen met ‘ongeciviliseerd’ – maar vraag me niet wat dat dan weer precies betekent.)  

Ik zei het toch: ik ben hopeloos verdwaald! Wie helpt me en voert me terug naar de raechte waeg?

Intermezzo – Wandeltocht

NS-wandeltochten die beginnen bij station Horst-Sevenum, leiden nog niet allerwegen tot grote vreugde. Monica Wesseling maakte van haar hart geen moordkuil in haar op 22 februari van dit jaar in Trouw verschenen recensie van de tweedaagse NS-wandeltocht Mariapeel. Twee veelzeggende citaten uit haar artikel: ‘Het platteland is afwisselend saai en regelrecht lelijk’ en ‘De omgeving van station Horst-Sevenum is met industrieblokken en “tijdelijk neergezette dingen” al net zo lelijk als die van grotere dorpen en steden.’

Ik schreef er een maand later een stukje over (klik hier). Wat ik toen niet wist, was dat de NS vijf dagen vóór de recensie van Monica een promotiefilmpje over een niet met name genoemde, eveneens op station Horst-Sevenum beginnende wandeling op YouTube had geplaatst. Had ik dat wel geweten, dan had ik er beslist melding van gemaakt. Het genante filmpje van 1.58 minuten is namelijk van een onovertroffen stupiditeit. Hoofdpersonen zijn een moeder en dochter uit Den Haag. Marjolein en Shakira, ook wel door het leven gaand onder de o zo guitige naam Spoordeelduo. Meer zal ik niet verklappen, kijk zelf maar:

Ook zo benieuwd of die Uggs het wel allemaal hebben overleefd? Ik werd zaterdag op het filmpje attent gemaakt door een tweet van stationsrestauratie De Staatsie: ‘Wandeltocht @Horstaandemaas in de aanbieding bij de ns. https://m.youtube.com/watch?v=urLq75hUy8M … @keeshcvanrooij @birgitopdelaak @BobVostermans :horstpromo!’

Horstpromo? Het is maar hoe je het bekijkt … Ik zie er niet eens De Staatsiepromo in, want uit het hele filmpje blijkt nergens dat Shakira het over De Staatsie heeft als ze zegt ‘echt effe ’n leuke plek om heel eve uit te ruste’. Maar goed, het woord Horstpromo(tie) hoeft maar te vallen of onze bestuurders beginnen te kwispelen. En dus werd de tweet van De Staatsie braafjes geretweet door de drie aangesprokenen, burgemeester Kees van Rooij en de wethouders Birgit Op de Laak en Bob Vostermans. Wat ik me dan afvraag: beschouwen zij zo’n filmpje daadwerkelijk als Horstpromotie of retweeten ze zo’n tweet mede in het kader van hun zelfpromotie zonder het filmpje ook maar een blik waardig te hebben gekeurd?  

Overigens (1) lijkt het er verdacht veel op dat de NS de tweedaagse wandeltocht Mariapeel intussen uit het aanbod heeft geschrapt. Alle links naar de wandeling lopen namelijk dood. Had Monica Wesseling misschien toch een heel klein beetje gelijk?

Overigens (2) hoeven wandelaars bepaald niet met de handen in het haar te zitten: zondag vindt in Swolgen een Aafjeswandeling plaats en dat is zowel Horstpromo als Swolgenpromo als Aafjespromo als BRaMpromo. Lees er hier en hier meer over.  

Top 5 – Horster teksten die een pictogram behoeven om meteen daarna tot verkeersbord te worden verheven

Ruim twee weken geleden maakte minister Melanie Schultz van Haegen-Maas Geesteranus (Infrastructuur en Verkeer) bekend dat Nederland per 1 januari 2015 veertien nieuwe verkeersborden krijgt. Die gaan tram- en busbanen, rijstroken voor vrachtwagens, passeerstroken en uitwijkplaatsen aanduiden.  

Klinkt allemaal hoogst urgent. Maar niet heus. Terwijl tal van situaties schreeuwen om eenduidige borden, komt de minister aanzeiken met onbenullige borden om de files achter tractoren te verminderen. Je ogen sluiten voor de werkelijkheid heet zoiets. Die werkelijkheid is dat Nederland te kampen heeft met een ongebreidelde wildgroei van tekstuele borden. En dat in tijden van hand over hand toenemend analfabetisme en een groeiend bevolkingsaandeel dat de Nederlandse taal niet machtig is!

Borden met pictogrammen, beste Melanie, dat is wat we nodig hebben! Mocht je onverhoopt nog niet overtuigd zijn van de noodzaak daartoe, dan zet deze top 5 je ongetwijfeld op het juiste spoor. Komt-ie, de Horst-sweet-Horst top 5 van Horster teksten die een pictogram behoeven om meteen daarna tot verkeersbord te worden verheven:  

5.

Wie kent nu artikel 4.4.1 van de APV? Gewoon vervangen door een bord-met-pictogram waaruit blijkt dat het weliswaar verboden is hier groenafval te storten, maar dat alle andere soorten afval van harte welkom zijn.

4.

Zoals bekend laat de leesvaardigheid van honden ernstig te wensen over. In het duiden van pictogrammen zijn ze daarentegen ware meesters.

  

3.

(‘Het zand laden is diefstal, hiervan doen we aangifte’) Maak van het waarschuwingsbord voor wegwerkzaamheden

een verbodsbord en iedereen begrijpt dat-ie met z’n fikken van dat zand dient af te blijven.

2.

Voor cave taurem zou ik eventueel nog wel bereid zijn geweest over m’n hart te strijken. Niet voor ‘Pas op voor de stier’. Pictogram graag!

1.

Een van de uitwassen van deze tijd: het met de klep slaan. Hele volksstammen leveren zich tegenwoordig over aan dit infantiele genoegen. Hoogste tijd dat daaraan paal en perk wordt gesteld. Nu minister Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) het probleem van de robotisering op de kaart heeft gezet, kan hij zich gelukkig weer volledig richten op zijn beschavingsoffensief. Naar verluidt krijgt de aanpak van het met de klep slaan daarin absolute prioriteit, hetgeen ik zeer toejuich.

Maar wat is een beschavingsoffensief zonder bord-met-pictogram? Bevinden zich onder de Horst-sweet-Horst-lezers misschien creatievo’s die de ministers Asscher en Schultz van dienst willen zijn door het ontwerpen van een bord met een pictogram dat staat voor ‘verboden met de klep te slaan’? Mail uw ontwerp naar horstsweethorst@gmail.com en ik zorg ervoor dat het op de juiste plaats terechtkomt.  

Klein mysterie 594 – Politie (2)

De Horster politie is zowaar uit haar ivoren toren geklommen! Hallo Horst aan de Maas heeft de lokale hermandad weten te verlokken tot een reactie op twee tweets van vorige week (klik hier). In de eerste ging het over twee mannen ‘met weinig goeds in de zin’ in een witte bestelbus met Frans kenteken, gesignaleerd in het buitengebied van Sevenum en Kronenberg. Uit de tweede politietweet, van een dag later, bleek dat de bus eigendom was van een boven elke verdenking verheven Sevenumse man. Dus: ‘Niks aan de hand.’

Een politiewoordvoerder verklaart nu in Hallo:

‘Wij kregen een melding binnen van een persoon die een bestelbusje met buitenlands kenteken had zien staan in het buitengebied en dit verdacht vond. Ons bericht was op die informatie gebaseerd. We hadden dit voorval als verdacht bestempeld omdat het ging om een voertuig met een buitenlands kenteken in een afgelegen gebied. Het wel of niet verdacht zijn van een voertuig wordt meestal door een aantal zaken bepaald en vooral de setting is dan heel belangrijk. In dit geval bleek het dus niet om een verdacht persoon te gaan, maar we zijn toch blij dat mensen situaties als deze blijven melden. Het is dan onze taak om te checken of het echt om een verdachte situatie gaat of niet.’

Toen ik de verklaring van de politiewoordvoerder de eerste keer las, heb ik haar meteen nog een keer gelezen: het kón toch niet waar zijn wat daar stond? Ik las haar een tweede keer, een derde keer, een vierde keer zelfs, maar het stond er dus allemaal echt. Vervlogen de hoop dat tweets als die van vorige week incidenten zijn. Tweets als die van vorige week blijken juist exemplarisch te zijn voor de werkwijze van de Horster politie, de woordvoerder zegt het met zoveel woorden. Afgelegen gebied en buitenlands kenteken? Verdachte setting! Eén telefoontje en alle alarmbellen gaan rinkelen. Niks verifiëren, nee, hup, we slingeren die tweet eruit en gooien het ook maar meteen op Facebook. Checken doen we achteraf wel. Mocht het niets blijken te zijn, jammer dan, maar ach, weet je, het gaat toch maar om buitenlanders en dat is sowieso slecht volk.

Bah, bah.

(Ik weet nu wel hoe ik de recente explosieve toename van met loeiende sirenes en een noodgang voortjakkerende Horster politiewagens moet verklaren: allemaal op weg naar buitenlandse kentekens in de afgelegen gebieden.)

Klein mysterie 593 – Schadijkse Bossen

Aan het Horster Twitterfirmament is vorige week een nieuwe ster verrezen: https://twitter.com/schadijkse. Een vrij curieuze ster mogen we wel zeggen. Het betreft een Twitteraccount over de Schadijkse Bossen, overwegend in het Engels! Met tweets als ‘How beautiful it is in the #schadijksebossen #indiansummer #october #nature #photography #beautiful #afternoon #NL’ en ‘Beautiful sky over #schadijksebossen’ worden de Schadijkse Bossen wereldwijd op de kaart gezet. Idyllische foto’s van schapen, slakken, opmerkelijk gevormde bomen, optrekkende mist, de ondergaande zon en de Meterikse kerktoren vervolmaken het geheel. Pure Horst-aan-de-Maas-promotie!

Reeën zijn duidelijk de lievelingetjes van de beheerder(s) van dit Twitteraccount. Bij tweets met foto’s van reeën zijn kwalificaties als ‘such a beautiful lady’, ‘such grace, what a lady’ en ‘precious ladies’ niet van de lucht. En een foto van twee parende reeën levert deze romantische tekst op: ‘After waiting for hours this summer we saw this handsome Guy mate with this beautiful Lady!#schadijksebossen #summer’.  

Toch is het niet alles goud wat er blinkt. Naast de honderden tweets die de lof zingen van de Schadijkse Bossen zijn er ook tientallen die daarmee in fel contrast staan. Het zou me niets verbazen als juist achter die dissonanten de ware aard van dit Twitteraccount verborgen zit. Of nee, eigenlijk weet ik dat wel zeker. Want tussen alle tweets met schattige foto’s van fazanten, herfstbladeren, uitgebloeide korenbloemen, veertjes, spinnenwebben en dennenappels duiken er ook op met teksten als ‘DOG OFF LEASH! Exactly where a RoeDeer with her Baby roams in the Woods - Disrespect for nature #schadijksebossen’ en ‘We do see the hunters on daily basis in #schadijksebossen for our Deer - Happy to see them on http://direkte-aktie.net/jachtkaart/’.

Beroemdheden als Ricky Gervais en Leonardo di Caprio worden in (inmiddels verwijderde?) tweets opgeroepen zich uit te spreken tegen de jacht op ‘this beautiful lady’: ‘This beautiful Lady hunted by humans,she and her kind r a 'danger' to the enviroment. PLZ Be her voice! @LeoDiCaprio.’ En voor wie nog mocht twijfelen: het volgende, fantastische filmpje van Kamagurka gaat vergezeld van de woorden ‘Zulke jagers hebben we nodig in #schadijksebossen #LOL #satire’.

De plaatselijke boswachter wordt aangesproken op de vele jachtobjecten in de Schadijkse Bossen. Gemeenteraadslid Thijs Coppus, Marianne Thieme en de Limburgse afdeling van de Partij voor de Dieren worden opgeroepen zich te verzetten tegen die jachtobjecten. En zo kunnen we nog wel even doorgaan. Het mag duidelijk zijn: achter dit Twitteraccount gaat geen jachtliefhebber schuil. Alleen al daarom heeft het mijn sympathie. Toch is er één ding wat me steekt: zaterdag werden (inmiddels verwijderde?) foto’s van een mij onbekende Schaakse hoogzit getwitterd. Voelt als een nederlaag dat ik die tot dusverre over het hoofd heb gezien. Tot overmaat van ramp lukt het me niet aan de hand van de foto’s de locatie van die hoogzit te traceren. Kan de twitteraar(ster) daarover in een tweet of een e-mail (horstsweethorst@gmail.com) misschien een tipje van de sluier oplichten?

(Voor alle duidelijkheid: de foto’s bij dit stukje zijn Horst-sweet-Horstfoto’s van eigen waarnemingen in de Schadijkse Bossen en zijn dus niet gegapt van bovenvermeld Twitteraccount.)

Klein mysterie 592 – Mèrthal

Leopold Post zette de toon. Hij plaatste immers op 22 september een foto van de Markthal in Rotterdam op z’n Facebookpagina.

Daarna begon het door architectenbureau MVDRV ontworpen gebouw aan een triomftocht door heel Nederland. Geen enkel zichzelf respecterend medium liet na erover te berichten. Superlatieven schoten tekort om het 34 meter hoge gebouw de hemel in te prijzen. NRC Handelsblad wijdde er vorig weekeinde zelfs een speciale bijlage aan. Citaat uit een artikel van Bernard Hulsman: ‘De markthal is een negentiende-eeuws gebouwtype dat Nederland nauwelijks kent. Zeker, Amsterdam heeft zijn Centrale Markthallen uit 1934. Maar dit kloeke bakstenen gebouw in west is alleen bedoeld voor groothandels. Markthallen van gietijzer en glas voor het grote publiek, zoals vrijwel alle Franse en Spaanse grote steden en ook oude Engelse industriesteden hebben, kent Nederland niet. “Ondanks het regenachtige klimaat zijn Nederlandse markten van oudsher in de openlucht”, zegt [projectontwikkelaar] Schröder.’

Als ik zoiets lees, zou ik m’n vinger willen opsteken om met gepaste trots te zeggen: ‘Maar meneer Hulsman en meneer Schröder, u kent hopelijk toch wel de Mèrthal? Onze Horster Mèrthal, waarvan sommigen beweren dat ze Maerthal zou moeten heten, maar met zulke dialectologische haarkloverijen zal ik u niet vermoeien. Onze Horster Mèrthal, in 1937 gebouwd als veemarkthal die Horst moest doen opstomen in de vaart der volkeren.

Onze Horster Mèrthal, opgetrokken in hout en ontworpen door de grote Frits Peutz, van wie ik u als architectuurkenners natuurlijk niet hoef te vertellen dat hij verder onder meer het vermaarde Glaspaleis in Heerlen op z’n naam heeft staan. Onze Horster Mèrthal, die na de Tweede Wereldoorlog onder veel meer fungeerde als noodkerk, als sporthal en als eerste onderkomen voor de Hiltho, de Horster huishoud-, industrie- en landbouwbeurs.

Onze Horster Mèrthal, waarvoor ruim tien jaar geleden afbraak dreigde, die echter kon worden voorkomen omdat half Horst daartegen in het geweer kwam. Onze Horster Mèrthal, die daarna voorbeeldig werd gerestaureerd, al zou je enige bedenkingen bij die lichtgroen opgeschilderde onderdelen kunnen hebben (maar een nieuwe verflaag is in een vloek en een zucht aangebracht). Onze Horster Mèrthal, die een van de architectonische pronkstukken van ons dorp is. Die Mèrthal, meneer Hulsman en meneer Schröder, die Horster Mèrthal, die kent u hopelijk toch wel?’ 

Om dat allemaal te zeggen, zou ik dus m’n vinger willen opsteken. Toch zie ik daar vanaf. Waarom? Vanwege dit wanstaltige gevaarte:

Staat daar al maanden de Mèrthal, onze Horster Mèrthal, te ontsieren. Zeg nou zelf: daar kun je toch niet mee aankomen bij de heren Hulsman en Schröder? Ze zouden me geheid recht in m’n gezicht uitlachen. Vuilnisman, kan dat wanstaltige gevaarte ook mee? 

Intermezzo – Containerkerkhof

Vrijdag 3 oktober 2014, 16.48 uur, containerkerkhof aan de Hamweg te Horst (klik op pijltje, afspelen met geluid aan): 

Intermezzo – Aafjeswandeling (1)

Ik ben nooit zo’n heel groot liefhebber van het op Horst-sweet-Horst reclame maken voor niet-Horst-sweet-Horst-gerelateerde zaken waar ik zelf bij betrokken ben, maar voor deze ene keer wil ik een uitzondering maken. Het betreft namelijk een wandeling ter herinnering aan Bertus Aafjes.

Het zal trouwe Horst-sweet-Horst-lezers niet vreemd in de oren klinken: dit jaar is het honderd jaar geleden dat Bertus Aafjes werd geboren. Aafjes behoorde in de eerste naoorlogse decennia tot de toonaangevende Nederlandse dichters en schrijvers. Het in 1946 gepubliceerde Een voetreis naar Rome groeide zelfs uit tot een van de meest gelezen gedichten van de twintigste eeuw. Aafjes, geboren Amsterdammer, woonde van 1973 tot aan zijn overlijden in 1993 met zijn gezin in een woning aan de Parkweg in Swolgen. Zijn werkruimte had hij in het zogeheten ‘schrijvershuisje’ iets verderop in de bossen.

Eerder dit jaar is in Horst al uitvoerig stilgestaan bij de honderdste geboortedag van Aafjes (klik hier). Nu gebeurt dit ook in Swolgen. En wel op zondagmiddag 19 oktober, met een Aafjeswandeling. Die voert onder meer langs het graf van Aafjes op het Swolgense kerkhof en langs zijn schrijvershuisje. Ook zijn voormalige woning aan de Parkweg wordt aangedaan. Ze is speciaal voor deze gelegenheid van binnen te bezichtigen. Onderweg zullen verschillende mensen iets vertellen over Aafjes’ leven en voordragen uit zijn werk. Verder wordt een audiovisuele presentatie over zijn Swolgense jaren vertoond. In B&B De Oude Pastorie is een mini-tentoonstelling van zijn werk te zien. 

De Aafjeswandeling op 19 oktober begint om 14.00 uur in eethuis BRaM (Generaal Dempseystraat 11 te Swolgen). Daar wordt iedereen welkom geheten met door BRaM aangeboden koffie/thee en vlaai, gevolgd door een korte introductie. De wandeling eindigt omstreeks 16.30 uur. Daarna wordt voor de liefhebbers in eethuis BRaM voor 25 euro een speciaal Aafjesmenu geserveerd.

Deelname aan de Aafjeswandeling is gratis. Wel is, gezien de beperkte capaciteit, aanmelding vooraf noodzakelijk. Dit kan tot en met 15 oktober, liefst per e-mail (aafjeswandeling@gmail.com) of anders telefonisch (077-398 1606; 077-398 4195). Gelieve bij de aanmelding te vermelden of men al dan niet gebruikmaakt van het Aafjesmenu. Mocht het aantal inschrijvingen de capaciteit overtreffen, dan geschiedt deelname op volgorde van aanmelding. Eethuis BRaM heeft geen eigen parkeerplaats, maar in de omgeving van de nabijgelegen kerk is ruim voldoende gelegenheid om te parkeren. Voor verdere informatie zie ook onder ‘Aafjeswandeling’ op Facebook (klik hier).

Intermezzo – Dialectpolitie

De uitdrukking ‘van de regen in de drop komen’, kent u die? ‘In plaats van in de gehoopte betere in een nog slechtere toestand komen’, zegt mijn woordenboek. Dat is precies wat de gemeente Horst aan de Maas is overkomen. ‘Politieke gevoeligheid’ deed het gemeentebestuur onlangs besluiten een steegje tussen de Steenstraat en een nieuw aan te leggen parkeerplaats niet te vernoemen naar voormalig (PvdA-)wethouder Toos Buijssen. Met de naam Bôtterpedje speculeerde het gemeentebestuur op een onbewolkte hemel en volop zonneschijn. Niets is minder waar: de gemeente is onder de wielen van de dialectpolitie gekomen, het zwerk is asgrauw geworden en het regent harder dan ooit tevoren.

Twee weken geleden gaf ik hier uiting aan mijn boosheid over het niet naar Toos Buijssen vernoemen van het steegje. Facebookreactie van Mart van den Munckhof: ‘Bôtterpedje! Ook nog FOUT gespeld! Het moet Bótterpedje zijn! Een hoedje op een klinker is een rekteken!’ Wakker als altijd deed Hallo Horst aan de Maas afgelopen week navraag bij de gemeente: ‘Een woordvoerder van de gemeente geeft aan dat er geen officiële spelling voor dialectwoorden is. Zij beroept zich in dit soort gevallen op de dialectwoordenlijst die website mijnwoordenboek.nl hanteert.’ Helemaal fout, aldus Mart: ‘Van den Munckhof wijst er op dat de website die de gemeente raadpleegt, een Wiki-woordenboek is, waar iedereen zonder controle aanvullingen op kan geven. “Vrij onbetrouwbaar dus.”’ Mart pleit ervoor de zogeheten Veldekespelling te hanteren of anders te rade te gaan bij de twee Horster dialectwoordenboeken. Een goede raad die niet aan de gemeente is besteed, zo blijkt uit Hallo: ‘De gemeente geeft aan het bij de door hen [sic] gekozen spelling te houden.’

Mart liet het er na verschijning van het artikel in Hallo niet bij zitten en ging over tot actie: ‘Zo. Even het internetwoordenboek MWB verbeterd waar de gemeente zich op baseert. Nu baseren ze zich dus op mij. Betrouwbaar! :-)’ Inderdaad staat waar blijkbaar tot voor kort bôtter stond, nu bótter (klik hier). Heerlijk! Ouderwets genieten! Vol verwachting zie ik uit naar de onthulling van het straatnaambordje. Bij bookmakers schijnt vooralsnog vooral te worden ingezet op het accent aigu van Mart (notering 1:2). Het accent circonflexe van de gemeente noteert momenteel 1:2,5. De onnavolgbaarheid van de gemeente kennende heb ik zelf al mijn geld gezet op het accent grave.  

Hoe ik zelf in de discussie zit (om het maar eens modern te zeggen)? De klotskopperigheid (Klótskopperigheid? Klôtskopperigheid? Klòtskopperigheid? Klötskopperigheid?) van onze vroede vaderen is natuurlijk om je te bescheuren. Hetzelfde geldt voor het argument dat het dakje van bôtter ‘ook voor iemand die geen dialect spreekt, houvast biedt’. In mijn ogen is elke discussie over het geschreven dialect een achterhoedegevecht: dialectsprekers hebben al die accenten niet nodig voor de juiste uitspraak en niet-dialectsprekers zullen de juiste uitspraak toch niet onder de knie krijgen, welke accenten je er ook tegenaan gooit.

Overigens ben ik van mening dat Mart moet worden bevorderd tot hoofdagent van de Horster dialectpolitie. Zolang zulks nog niet het geval is, wil hij misschien enkele gedachten wijden aan een vraag waardoor ik al enkele dagen wordt gekweld: waarom moet bótter (en ook bôtter) eigenlijk met dubbele t worden geschreven? 

Klein mysterie 591 – Politie (1)

De Horster politie en de sociale media, dat blijft maar een problematisch huwelijk. Dit weekend was het weer raak. Vrijdagmiddag zag deze politietweet het levenslicht: ‘Buitengebied Kronenberg-Sevenum: Witte bestelbus gespot met Frans kenteken en 2 mannen met weinig goeds in de zin. 0900-8844 als je ’m ziet.’

Precies 24 uur later volgde een nieuwe tweet: ‘De bus met Frans kenteken blijkt van een Sevenumse man te zijn … die deels in Frankrijk woont! Niks aan de hand. Bedankt voor de retweets.’

En daar bleef het bij. Géén openbare excuses aan de Sevenumse man, géén uitleg over hoe het zo heeft kunnen komen, géén antwoorden op de vele vragen die gesteld werden op de Facebookpagina van de politie (waarop de tweet eveneens verscheen), géén mea culpa voor de veroorzaakte onrust, überhaupt geen mea culpa. 

Wat ik graag zou willen weten, is wat vooraf is gegaan aan het verzenden van die eerste tweet. Een telefoontje van een verontruste burger? Een waarneming van de politie zelf? En waar kwam de wetenschap vandaan dat de mannen weinig goeds in de zin hadden? Meer in het algemeen: welke afwegingen worden gemaakt alvorens een tweet de deur uitgaat? Waarom dit wel en waarom dat niet? Hoe ernstig moet het verdachte feit zijn? Hoe sterk moet de verdenking zijn? Rechtvaardigt één telefoontje bijvoorbeeld een tweet? Of is het aloude principe van check and double check nog altijd in zwang?  

De tweede tweet intrigeert me zo mogelijk nog meer dan de eerste. Omdat de bus van een Sevenumse man blijkt te zijn, is er niets aan de hand. Dat wekt de suggestie dat er wel wat aan de hand was geweest als de bus van een Franse, Spaanse, Marokkaanse, Oegandese of Tuvaluaanse man was geweest. Een valse suggestie, want er was niets aan de hand omdat er niets aan de hand was. Dat die man uit Sevenum komt, verklaart hoegenaamd niets, of het zou zo moeten zijn dat het Sevenummerschap per definitie impliceert dat je niets doet wat niet door de beugel kan. 

Als de (Horster) politie zich zo nodig op de sociale media wil begeven, dan brengt dat ook een aantal verplichtingen met zich mee. Zoals de plicht tot uiterste zorgvuldigheid. Zoals de plicht elk woord op een goudschaaltje te wegen. Zoals de plicht te reageren op serieuze vragen die voortvloeien uit de aan de openbaarheid prijsgegeven berichten. Zoals de plicht verantwoording af te leggen voor achteraf onjuist gebleken berichten. Veel te vaak blijft dit allemaal achterwege, met insinuaties, speculaties, valse beschuldigingen en een hoop onrust tot gevolg. Hoogst irritant, hoogst contraproductief.

Brachten de tweets dan helemaal niets goeds? Toch wel: de verrukkelijke kop ‘Politie waarschuwt voor Fransmannen’ op de website van omroep Reindonk.