Intermezzo – 25 jaar OJC Niks (2) / Top 5 Niksiaanse kelderteksten

(Tweede aflevering in een reeks van vier naar aanleiding van het 25-jarig bestaan van het Horster jongerencentrum Niks; klik hier voor aflevering 1)
 
Het verzoek (klik hier) om aandacht te schenken aan het dit weekend te vieren 25-jarig bestaansjubileum van OJC Niks kwam op 23 januari. Wat mij betreft rijkelijk vroeg. Dus berichtte ik Michel Vissers, mijn contactpersoon: ‘Ik kom er op terug, maar als het te lang duurt, moet je me er even aan herinneren ...’

Op 25 april, drie maanden later en nauwelijks drie weken voor de jubileumviering, had het Michel lang genoeg geduurd: ‘Hey, ik vroeg me af of je nog op een leuk idee was gekomen.’
Ik: ‘Niet echt. Ik dacht dat wc-deurteksten misschien interessant zouden kunnen zijn, maar ik begreep dat ze bij Walhalla veel beter zijn. Is het misschien iets om binnenkort een keer bij Niks af te spreken om te zien of ik daar inspiratie op kan doen?’
Michel: ‘Ja klopt, onze deuren zijn ook niet zo heel lang geleden vervangen. We hebben wel nog een kelder die vol tekeningen staat haha. Maar ik kan wel een keer afspreken om de Niks open te gooien.’

Twee weken later. Michel gooit de Niks voor me open, doet hetzelfde met de poort die toegang geeft tot de kelder en knipt het licht aan. Samen dalen we af, de kelder in. Ik kan m’n ogen niet geloven, kom ogen tekort.

Nog geen vierkante millimeter netheid. Netheid, dat vreselijke synoniem van bekrompenheid. Verzoent je zelfs met de geur, stank eigenlijk, van verschaald bier. Hier wordt geleefd, is in elk geval geleefd. Chaos, wanorde, troep. Heerlijke chaos, heerlijke wanorde, heerlijke troep. Lege bierflesjes. Halflege bierflesjes.

Overal stickers, teksten, affiches, tekeningen, namen, kreten. Op muren, buizen, ventilatoren, kasten, radiatoren, tafels, stoelen, plafonds. Hemel of hel? Onzinnige vraag.

Donderdag de Horst-sweet-Horst top 5 van Niksiaanse keldertekeningen (en meer over de functie van de kelder), vandaag de Horst-sweet-Horst top 5 van Niksiaanse kelderteksten. Komt ie:

5.

[Aangebracht op het plafond] Bij gebrek aan zwaartekracht vrees niet, het plafond is zacht
Maakte me al ernstige zorgen, maar dit is een uitermate geruststellende mededeling.

4.

Moet ik me op m’n ouwe dag dan toch laten omscholen?

3.

Duldt zo te zien weinig tegenspraak, dus dat zullen we dan maar geloven.

2.

[Met het oog op de AVG heb ik de naam met uitzondering van de eerste letter uitgegumd]
De tekst is sterker dan de tekening, daarom beland in de top 5 van kelderteksten en niet in de top 5 van keldertekeningen. Zou ‘= lellik’ later door iemand anders zijn toegevoegd? Met andere woorden is de auteur van ‘De tiet van M’ en de tekening misschien juist verliefd op de tiet?

1.

Hoezo schrijft iedereen “ae” als je duidelijk “ea” zegt?
Hoezo denkt iedereen dat zo’n kelder volgeklad zou zijn met ongein en vunzigheid en dat er geen ruimte zou zijn voor hoogst serieuze vragen op spellinggebied?

Intermezzo – 25 jaar OJC Niks (1) / Herinneringen

‘Hallo, vanaf september 2018 bestaat OJC Niks 25 jaar, nu wordt dit gevierd op 17 en 18 mei met een groot feest. Wij vroegen ons af of u het interessant lijkt om een stukje te plaatsen over ons 25-jarige bestaan in een van de weken voorafgaande aan het festival? Mocht u nog vragen hebben, wij horen graag van u!’

Doe ik zo ontzettend goed m’n best om hip, cool en chill te zijn, word ik nóg aangesproken met ‘u’. Pijnlijk. Van de andere kant: blijkbaar word ik toch hip, cool en chill genoeg bevonden om een stukje te schrijven over het jubileum van jongerencentrum Niks. Toch een soort van (‘soort van’ – überhip) erkenning. Dus zijn het vier stukjes over Niks geworden in plaats van één: vandaag deel 1, morgen, overmorgen en donderdag de andere drie. Waarna vrijdag en zaterdag het grote feest (klik hier) kan losbarsten.

Niks is de opvolger van ZOPO. Dus zou het logisch kunnen zijn deze korte serie te beginnen met het roemruchte jongerencentrum van weleer. Dit temeer omdat ik aan het uiteinde zit van een generatie Horstenaren die warme herinneringen koestert aan ZOPO. Maar uitgerekend ik koester geen warme herinneringen aan ZOPO. Überhaupt geen herinneringen. Ik ben namelijk nooit in ZOPO geweest. Want ik mag dan wel ontzettend goed m’n best doen om hip, cool en chill te zijn, ik bén het niet. Nooit geweest ook. Wel saai, vreselijk saai: ‘lam’ is voor mij een dier, ‘een lijntje’ een dunne kalklijn op een voetbalveld, ‘hard gaan’ een tussenstand van 3-0 na vijf minuten.

Na het voorgaande hoeft het niet te verbazen dat ik ook geen warme herinneringen aan Niks koester. Tot voor kort was ik er slechts één keer geweest. Ik weet nog wel precies wanneer: op 1 maart 2012, iets na vijven. Job Cohen was een week eerder afgetreden als PvdA-partijleider en Diederik Samsom voerde campagne om diens opvolger te worden. ‘En dus maakte Diederik even na vijven z’n opwachting in OJC Nix’, schreef ik enkele dagen later (klik hier). ‘Nix’ – onvergeeflijke blunder.

M’n tweede bezoek aan Niks dateert van 23 maart jongstleden. Voor een stukje over de deurschildering bij Witveld (klik hier) had ik met Elle van Lier, een van de makers, afgesproken in Niks. Behalve over de deurschildering ging het vooral ook over Niks, waarvan Elle bestuurslid is en waarover ze met aanstekelijk enthousiasme vertelde. M’n derde bezoek aan Niks was op 27 april, toen ik kennismaakte met Michel Vissers, een van degenen die bij Niks is belast met de programmering. Dankzij Michel deed ik inspiratie op voor de drie stukjes die deze week zullen volgen.

M’n vierde bezoek aan Niks was vorige week maandag. Doel: een nieuwe fotosessie. Ik was anderhalve week eerder namelijk zó opgegaan in het gesprek met Michel dat de foto’s die ik tegelijkertijd aan het maken was, nagenoeg allemaal mislukt bleken te zijn. Doodzonde: al het prachtigs dat ik had aangetroffen, verdiende betere foto’s. Wat dat prachtigs dan wel is? Daarover de komende dagen meer ...

Intermezzo – Horster volkslied

Er bestaan tal van definities van het begrip ‘volk’. Volgens sommige van die definities zou je de inwoners van Horst aan de Maas, of zelfs de bewoners van de afzonderlijke zestien kernen waaruit de gemeente bestaat, als een volk kunnen betitelen. Maar ik ken niemand die ons (of de Kronenbergers of de Tienraynaren of de Lottumers enz.) als een volk beschouwt. Toch hebben zowel de gemeente als geheel als een aantal van de afzonderlijke kernen een eigen volkslied. Maakt dat wat uit? Nee!

De kern Horst heeft zelfs meerdere volksliederen. Deze week is een oud Horster volkslied, Horst in Limburg, schone gouwe, nieuw leven ingeblazen. En wel door twee krasse knarren (de 88-jarige Jan Joosten en de 98-jarige Piet van den Munckhof) en twee jonge honden (Sjors Driessen en Bas Nellen). Dat feit alleen al maakt het tot een prijzenswaardig initiatief. Aandoenlijk toch als je het beluistert?

Hallo Horst aan de Maas schonk in zijn jongste editie uitvoerig aandacht aan dit volkslied en de nieuwe versie daarvan (klik hier en klik op ‘Week 19’ onder Horst aan de Maas). Citaat:

‘Op de website van Jan van Teng (Verheijen) is te lezen dat het lied gebruikt werd bij de inhuldiging van Baron Clemens Lotharius von Fürstenberg in Horst op 4 januari 1755. Hij verwijst daarvoor naar een publicatie in het blad De Maasgouw uit 1901. Het nummer kent namelijk zes coupletten, die vol zitten met verwijzingen naar vroeger. Jan [Joosten] weet dan ook volop historische verhalen te vertellen op basis van de songtekst. Zo wordt er onder andere verwezen naar de Heren van Ter Horst en naar het turfsteken en de turffabrieken, die in die tijd opkwamen.’

Eerlijk gezegd leek het me een beetje vreemd dat al in een lied uit 1755 wordt gerefereerd aan turffabrieken: die kwamen pas anderhalve eeuw later. Maar op de website van Jan Verheijen staat inderdaad dat het zou gaan om een lied uit 1755 (klik hier). Daarom maar eens die Maasgouw uit 1901 er (digitaal) bij gepakt. Wat blijkt? De tekst van het lied uit 1755 lijkt in de verste verte niet op Horst in Limburg, schone gouwe:

En dat zijn dan alleen nog maar de eerste twee van in totaal achttien coupletten.

Maar wacht eens, heeft Loe Derix voor zijn serie Oud Horst in het nieuws niet ooit over Horster volksliederen geschreven? Ja dus! Deel 3, bladzijde 202-207: drie Horster volksliederen, inclusief tekst en muziek, waaronder het nu opnieuw tot leven gewekte lied (maar niet het lied uit 1755).

Loe Derix veronderstelt dat Horst in Limburg, schone gouwe waarschijnlijk in 1900 werd gecomponeerd door Bernard Michiels (1858-1922; bijnaam ‘Blinde Nadus’) en van tekst is voorzien door A. Vallen (1856-1932), kapelaan in Horst van 1882 tot 1900. Hij vermeldt verder dat het lied, gezongen door Sjang, Toon, Serf en Jan Smits, te horen is in de in 1973 door Jac van Megen en Piet Hoebers gemaakte film over de vlasverwerking in Horst.

Overigens werd Horst in Limburg, schone gouwe ook bij de presentatie van het derde deel van Oud Horst in het nieuws  op 8 november 1991 ten gehore gebracht:

Klein mysterie 773 – Filmhuis (3)

‘Studie naar bios in Gasthoês Horst’ kopte dagblad De Limburger dinsdag. Dacht ik alle gemeentelijke documenten over het nieuwe Gasthoês zo goed te hebben gelezen, had ik blijkbaar toch iets gemist. Maar ook bij tweede lezing kwam ik nergens tegen dat er een studie zou komen naar een bioscoop in ’t Gasthoês. Wel een haalbaarheidsonderzoek naar een filmhuis. Maar dat wist ik al. Is een bioscoop dan niet hetzelfde als een filmhuis? Nee!

Dinsdagavond sprak de gemeenteraad over het nieuwe Gasthoês. Daarbij kwam kort ook het filmhuis aan de orde. Ik kon me niet aan de indruk onttrekken dat de gemeenteraad en zelfs de wethouder eveneens geen enkel idee hebben van wat een filmhuis is. Raadslid Bart Cox (SP): ‘Het is eigenlijk wel gek dat een filmhuis gemist wordt, want we hebben in Horst gewoon al een filmhuis of een filmtheater, dus daar kunnen we al naartoe. Misschien moeten we daar beter reclame voor gaan maken.’ Wethouder Han Geurts: ‘We hebben dit besproken met de diverse filmhuizen die we hebben in de gemeente.’ Diverse filmhuizen in Horst aan de Maas? Dacht het niet. Ja, op diverse locaties in Horst aan de Maas worden niet-actuele films op dvd vertoond, maar daarmee hebben we nog geen filmhuizen.

Gemeenteraad en gemeentebestuur zouden beter moeten weten. In januari van dit jaar verwoordde documentairemaker Ruud Lenssen in Hallo Horst aan de Maas zijn visie op het nieuwe Gasthoês. En passant bleek daaruit ook wat een filmhuis dan wél is:  

‘Ik stel me een Gasthoês voor waar bezoekers geïnspireerd raken door een zo divers mogelijk aanbod van kunst en cultuur. Een filmhuis mét programmering hoort daarbij. Niet om de grootste blockbusters te vertonen, maar juist de betere arthousefilms. Denk aan films zoals Girl (Winnaar Cannes 2018), documentaire Nao ’t Zuuje of de nieuwste van Marijn Poels. Uit zo’n films kunnen mensen van alle leeftijden lering trekken en inspiratie vinden. We gaan veel vaker naar de film dan dat we naar muziekvoorstellingen of naar het theater gaan (bron: CBS Cultuur in Beeld 2017). Waarom? Film geeft op een toegankelijke manier inzicht in de meest bijzondere, interessantste, moeilijkste en mooiste sociale kwesties van deze tijd, de toekomst én die van ons verleden. Een filmhuis met een vaste programmering (liefst dagelijks maar op zijn minst enkele dagen per week) voor actuele kwaliteitsfilms is daarom in mijn ogen onmisbaar voor elke gemeenschap.’

Duidelijk?

Van de discussie dinsdag over het filmhuis kon ik verder geen soep maken. Volgens wethouder Geurts is er al een vooronderzoek uitgevoerd. Maar wat dat behelst en hoe zich dat verhoudt tot het nieuwe haalbaarheidsonderzoek? Daarover liet hij zich niet uit. Wel opperde hij de mogelijkheid om vooruitlopend op een filmhuis nu al bouwkundige aanpassingen in ’t Gasthoês door te voeren, ‘maar als er verder geen animo voor zou zijn, dan is het natuurlijk zonde van het geld’. Begrijp ik geen snars van. Richard van der Weegen (PvdA) evenmin: ‘Waar ik me zorgen over maak zijn de eventuele bouwkundige aanpassingen die gedaan moeten worden, in welk tempo dat dan gaat en op welk moment dat nog wel of niet inpasbaar kan zijn in ’t Gasthoês. Daar wil ik toch nog graag iets meer van u over horen.’ Maar de wethouder hulde zich in stilzwijgen.

Met het filmhuis is het niet anders dan met de rest van ’t Gasthoês: vaagheid troef. Al in de allereerste plannen voor een nieuw Gasthoês uit 2014 was sprake van een filmhuis. Vijf jaar later heeft nog steeds niemand van de verantwoordelijken een idee wat een filmhuis is, is nog altijd niet duidelijk of het er komt en amper een jaar voor de opening wordt er ook nog maar eens een haalbaarheidsonderzoek tegenaan gegooid. Treurig.

Klein mysterie 772 – Gasthoês (16)

Zoals zondag al voorspeld (klik hier) is de gemeenteraad gisteravond akkoord gegaan met het strategisch plan en het concept-organisatiemodel voor het nieuwe Gasthoês. Twijfels, vragen, onduidelijkheden en ergernissen waren er genoeg, maar na een kleine twee uur stemden uiteindelijk alleen SP en VVD tegen.

Een belangrijk discussiepunt was het toezicht op het nieuwe Gasthoês. De gemeente is eigenaar van het pand en wordt straks subsidieverstrekker en toezichthouder. Maar hoe is dat toezicht georganiseerd? Welke machtsmiddelen heeft de gemeente mochten er problemen ontstaan? Verantwoordelijk wethouder Han Geurts (CDA) zegde toe dat de gemeenteraad voortaan elk kwartaal wordt geïnformeerd over de (financiële) resultaten van ’t Gasthoês. Dat is mooi, maar met de concept-organisatiestructuur waarmee de raad instemde, is het wel heel ingewikkeld voor de gemeente om bij te sturen, mocht dat nodig zijn. En in het geval van collectief Herberg De Troost, dat verantwoordelijk wordt voor de programmering en de culturele innovatie, is dat de komende vijf jaar zelfs zo goed als onmogelijk. Als ik het althans allemaal goed heb begrepen, want de mist die het gemeentebestuur heeft gecreëerd, wilde ook gisteravond maar niet optrekken.

Ik had niet alleen last van beperkt zicht. Ik heb me ook hooglijk verbaasd en gruwelijk geërgerd. Hooglijk verbaasd over het stemgedrag van D66+GroenLinks. De VVD eiste dat het gemeentebestuur de definitieve organisatiestructuur voorlegt aan de gemeenteraad. CDA, Essentie en PvdA achtten dit niet nodig. De SP was het eens met de VVD. En D66+GroenLinks? Dat was verdeeld, zo verklaarde woordvoerder Jos Gubbels. En vervolgens schaarde de voltallige fractie zich doodleuk aan de zijde van de VVD. Raar, heel raar. Waarom laat je je eerst zo in de kaart kijken en houd je vervolgens toch de rijen gesloten?

Dan mijn gruwelijke ergernis. Die betrof CDA-raadslid Henk Weijs. Hij vond het nodig z’n collega-gemeenteraadsleden helemaal aan het eind van het debat eens flink de maat te nemen:

‘Ik zou iedereen willen oproepen om deze beraadslagingen op een rustig moment nog eens terug te luisteren en daar dan zelf nog eens chocola van proberen te maken, want we gaan echt alle kanten op met dit dossier. Waar het gaat om democratisch genomen besluiten moet je de verantwoordelijkheid nemen om de volgende stap te zetten …‘

Daarop ontnam burgemeester Ryan Palmen hem het woord. ‘Stemmingmakerij’, zo kwalificeerde VVD-fractievoorzitter Peter Elbers (wat een aanwinst voor de gemeenteraad is hij toch) de uitlatingen van Henk Weijs. Ik kan me daar alleen maar bij aansluiten. Ik ben er heilig van overtuigd dat elk raadslid, van welke partij dan ook, het beste voor heeft met Horst aan de Maas. Hoe je dat beste kunt bereiken? Daarover lopen de meningen uiteen. Prima, geen probleem. Dat het CDA dat beste wil bereiken door vooral volgzaam te zijn, staat het CDA vrij. Maar gun anderen dan alsjeblieft ook de vrijheid om minder volgzaam te zijn in hun pogingen het beste te bereiken.

Top 5 – Redenen waarom de gemeenteraad strategisch plan en concept-organisatiemodel van het nieuwe Gasthoês naar de prullenbak zou moeten verwijzen

‘De strategiegroep is van mening dat de manier en intensiteit waarmee de vaste huurders in ’t Gasthoês en de Gasthoês-organisatie met elkaar samenwerken, voor een groot deel bepalend is voor het kunnen realiseren van de gewenste klantwaarde wat ook in het strategisch plan een belangrijk gedachtegoed is.’

Overmorgen te aanschouwen in de raadszaal: aflevering 163 van het treurspel met de titel ’t Gasthoês. De gemeenteraad wordt dinsdag geacht in te stemmen met het strategisch plan (klik hier) en het concept-organisatiemodel (klik hier) van het nieuwe Gasthoês. De raad zal dit vermoedelijk wel weer doen, want wat betreft ’t Gasthoês heeft het gemeentebestuur de raad vakkundig met de rug tegen de muur gezet. Maar eigenlijk zou de raad natuurlijk heel anders moeten handelen.

Komt ie, de top 5 van redenen waarom de gemeenteraad strategisch plan en concept-organisatiemodel van het nieuwe Gasthoês naar de prullenbak zou moeten verwijzen:

5. De betreffende documenten staan bol van onleesbare en onbegrijpelijke zinnen, bijvoorbeeld die waarmee dit stukje opent. Het lijkt er zelfs op dat de opstellers soms verstrikt zijn geraakt in hun zelfgeweven web. Ik kan me tenminste niet voorstellen dat ze daadwerkelijk menen wat ze schrijven in een zin als deze: ‘Voorts wordt met een separate positionering van de culturele innovatie voorkomen dat eventuele risico’s die worden gelopen in de exploitatie van ’t Gasthoes niet worden afgewenteld op het budget dat beschikbaar is voor culturele innovatie.’

4. Na vijf jaar praten en amper een jaar voor de opening kun je toch niet komen aankakken met een concept-organisatiemodel? Een concept-organisatiemodel bovendien dat tal van vaag- en onzekerheden bevat, getuige bijvoorbeeld deze zin: ‘Tenzij in de opbouw van de organisatie blijkt dat het de voorkeur verdient om zaken anders te regelen, wordt in het voorliggende concept-organisatiemodel uitgegaan van de instelling van een toezichthoudend orgaan (raad van toezicht).’

3. Het collectief Herberg De Troost (Pieter-Nic van den Beuken, Fred Houben, Tren van Enckevort en Jack Poels) wordt verantwoordelijk voor de programmering en ‘culturele innovatie’ van het nieuwe Gasthoês. Wat die culturele innovatie inhoudt blijft ook in het Businessplan Herberg De Troost (klik hier) volstrekt onduidelijk, terwijl er toch 375 duizend euro voor wordt uitgetrokken. Het blijft bij het niet nader gespecificeerde begrip ‘kruisbestuiving’. Een jaar voor de opening moeten er toch plannen of initiatieven zijn waarover iets concreets valt te zeggen?

2. Het collectief Herberg De Troost, dat geheel los van de gemeente en de Gasthoêsorganisatie gaat opereren, heeft te veel noten op zijn zang. Het eist bijvoorbeeld een zak vrij te besteden geld (gevraagd wordt een bedrag van 787.500 euro voor de komende vijf jaar). Tussentijdse opzegging van dat financieel contract is niet mogelijk en ook de voorwaarden mogen tussentijds niet worden aangepast. Gesuggereerd wordt verder om ook de besteding van gemeentelijke culturele gelden die geen verband houden met ’t Gasthoês over te laten aan Herberg De Troost. En dan dienen er ook nog afspraken gemaakt te worden om imagoschade voor de leden van het collectief Herberg De Troost te voorkomen. 

 1. De gemeentelijke controle op Herberg De Troost is te boterzacht. De gemeente vindt het bijvoorbeeld belangrijk dat de door Herberg De Troost te ontwikkelen culturele innovatie ‘in lijn is en blijft met de culturele programmering van ’t Gasthoês’. Wat dit betekent mag Joost weten, maar om dit te bewerkstelligen kan het toezichtsorgaan gevraagd en ongevraagd advies geven aan Herberg De Troost. Verder dient Herberg De Troost periodiek ‘af te stemmen’ met de directeur van de Gasthoêsorganisatie over de invulling van de culturele innovatie. Aan de gemeente moet Herberg De Troost verantwoording afleggen over de uitvoering van de culturele innovatie en ‘de mate waarin deze aansluit bij en/of versterkend werkt ten aanzien van de ambitie van ’t Gasthoês én het gemeentelijke cultuurbeleid’. Advies, afstemmen, verantwoording afleggen: allemaal goed en wel, maar geen woord over wat er gebeurt als het advies in de wind wordt geslagen, als de afstemming dissoneert, als de afgelegde verantwoording niet naar gemeentelijke tevredenheid is.

P.S. Ook triest: zoals ik het in de stukken lees komt het beloofde filmhuis er in elk geval de eerste vijf jaar niet, het blijft voorlopig bij een haalbaarheidsonderzoek.

Intermezzo – Oorlog

Oorlog. Je wordt er dezer dagen mee doodgegooid. Oorlog, ver-van-m’n-bed-show voor ons? Had je gedacht! Op station Horst-Sevenum woedt al zo’n tien jaar een oorlog tussen ProRail en graffitisten en tussen graffitisten onderling. Strijdpunt is een huisje, aan de Horster kant van het spoor. In maart 2010 maakte ik de eerste foto van het huisje. De westgevel van het toen nog vrijstaande huisje was op dat moment voorzien van de mooiste muurschildering die ik ooit in Horst heb gezien:

Twee maanden later hadden ordinaire spuiters de schildering ontdaan van haar magie:

In 2011 achtte ProRail het noodzakelijk een hoog hek rondom het huisje te plaatsen:

Mocht ProRail daarmee verdere bespuiting tegen hebben willen gaan, dan bleef het beoogde effect uit:

In 2015 voorzag ProRail het huisje van een nieuwe verflaag:

Mocht ProRail daarmee verdere bespuiting tegen hebben willen gaan, dan bleef het beoogde effect uit:

ProRail legde daarna het moede hoofd in de schoot en staakte de strijd. Ook de graffitisten leken de onderlinge strijdbijl te hebben begraven. Nu blijkt dat eerder sprake was van een staakt-het-vuren. De afgelopen maanden zijn de gevechten namelijk in alle hevigheid opgelaaid. Inzet is ditmaal vooral de oostgevel. Die werd drie jaar lang opgesierd door deze spreuk:

In februari was dit ineens het beeld:

En vorige week dit:

Dat pareltje had natuurlijk nog wel een tijdje onaangeroerd mogen blijven, maar helaas was gisteren dit het beeld:

Wat deze oorlog tot dusverre onderscheidt van de meeste andere oorlogen is dat er – althans voor zover mij bekend – tot op heden geen slachtoffers vallen te betreuren. Laten we hopen dat dit vooral zo blijft.

Overigens (1) zou het ProRail sieren als het zich neerlegt bij de feiten en het hek weer verwijdert, opdat wij, treinreizigers, weer vrij zicht krijgen op het verdere strijdverloop.

Overigens (2) heb ik vanmiddag weer een treinreis op het programma staan. Kan niet wachten tot het zover is, benieuwd als ik ben of zich sinds gisteren nog nieuwe ontwikkelingen hebben voorgedaan op het slagveld.

Intermezzo – Meester van Elsloo

Horst, het centrum van de wereld. Zoals het hoort. En dat nog wel in Maastricht, het chauvinistische Maastricht. Plaats delict: het Bonnefantenmuseum. Aanleiding: een tentoonstelling over de Meester van Elsloo. Best bijzonder, een tentoonstelling over iemand die nooit heeft bestaan.

Over de Meester van Elsloo zijn boeken vol geschreven. Op grond van een aantal overeenkomende stilistische kenmerken schreef kunsthistoricus J.J.M. Timmers in 1940 vijf houten laatmiddeleeuwse heiligenbeelden toe aan één maker. Diens naam kon hij niet achterhalen. Omdat hij het beeld van Anna te Drieën uit de Sint-Augustinuskerk in Elsloo het meest aansprekend vond, bedacht hij de (nood)naam Meester van Elsloo voor deze onbekende beeldhouwer. Daarmee was de beer los: Timmers en anderen schreven in de daaropvolgende decennia in totaal een kleine tweehonderd beelden in en om de huidige provincie Limburg toe aan de Meester van Elsloo. Daaronder twee beelden uit de Sint-Gertrudiskerk in Lottum en liefst elf beelden uit de Sint-Lambertuskerk in Horst. Intussen heeft onderzoek uitgewezen dat het een mythe is om te denken dat al die tweehonderd beelden het werk zouden zijn van één man: ze zijn gemaakt door meerdere beeldhouwers in meerdere ateliers in meerdere plaatsen.

De tentoonstelling in Maastricht toont meer dan vijftig beelden die ooit zijn voorzien van het predicaat Meester van Elsloo. Het mooie is dat je hier als bezoeker de rol van onderzoeker krijgt toebedeeld. Je wordt namelijk nadrukkelijk uitgenodigd om aan de hand van haardracht, plooival en handen zélf de overeenkomsten en verschillen tussen de beelden te ontdekken. Als vanzelf kom je zo tot de conclusie dat de beelden nooit door één kunstenaar kunnen zijn vervaardigd.

Als ik goed heb gekeken (wat niet helemaal zeker is), telt de tentoonstelling twee ‘Horster’ beelden van de Meester van Elsloo plus het Gertrudisbeeld uit de kerk van Lottum (en daarnaast zowel uit Horst als Lottum nog een beeld van Kersten Woyers, een laatmiddeleeuwse beeldhouwer die wel bij naam bekend is) – bloeit je chauvinistische hart toch weer van op.

De Horster Agnes, met haar uitbundige beschildering (typerend voor de periode rond de vorige eeuwwisseling) en het lam aan haar voeten, is weergegeven als een dame om werkelijk ‘u’ tegen te zeggen.

Het eveneens Horster Piëtabeeld is daarentegen een toonbeeld van sereniteit. Het kreeg in 1984 zijn oorspronkelijke, zestiende-eeuwse beschildering terug.

Opmerkelijk is dat in een rotsblok aan de zijkant, ter hoogte van de rechterschoen van Maria, een kleine vos is uitgehouwen. Wat het dier daar doet is onduidelijk – de mogelijkheid is wel eens geopperd dat dit een verwijzing zou kunnen zijn naar de naam van de maker (‘Vos’ of ‘De Vos’). In de Sint-Lambertuskerk is de vos alleen te zien met behulp van een spiegel. Hier in Maastricht is ie ook te bekijken zonder dat hulpmiddel. Alleen dat al zou voldoende aanleiding moeten zijn om naar het Bonnefantenmuseum af te reizen. U heeft nog tot en met 16 juni de kans ...

Intermezzo – Station Horst-Sevenum

Je telt pas echt mee als je wordt gestalkt. Welnu, ik tel mee want ik word sinds enige tijd gestalkt. En wel door een mij onbekend persoon wiens lawine van berichten telkens dezelfde strekking heeft: de naam van station Horst-Sevenum moet worden veranderd in station Horst-Hegelsom. Dat gaat bijvoorbeeld zo:

‘Station Horst-Sevenum, pardon? Historisch en topografisch is deze benaming een misser. Geen perrontegel, biels of rails van dit fraaie negentiende-eeuwse NS-station ligt in of grenst aan Sevenum. Niet alleen een vergissing, geachte blogger, maar veel meer nog een affront richting de inwoners van het pittoreske kerkdorp Hegelsom. In Hegelsom en nergens anders is het station gelegen. Aan het cultureel-historisch imperialisme van Sevenum moet door bevoegd gezag onverwijld een einde worden gemaakt. Station Horst-Hegelsom moet de naam worden.’

Me dunkt dat hier wel iets tegenin is te brengen. Dat ‘geen perrontegel, biels of rails’ in Sevenum ligt, zal best kloppen. Maar aan Van station Horst-Sevenum tot Staatsie 1866 (Nel Verstegen-Maessen, 2015) ontleen ik de wijsheid dat de (inmiddels verdwenen) laad- en losplaats wel degelijk voor een deel op Sevenums grondgebied lag (als ik lieg, lieg ik dus in commissie):

Voorts: van voormalig bondskanselier Helmut Kohl is de uitspraak ‘Die Gnade der späten Geburt’, wat betekent dat je van geluk mag spreken als je na een bepaalde datum bent geboren. Ik zou daar ‘Der Fluch der späten Geburt’ tegenover willen stellen: je kunt ook pech hebben als je na een bepaalde datum bent geboren. Hegelsom had er gewoon eerder bij moeten zijn! In 1866, toen station Horst-Sevenum werd geopend, was Hegelsom niet meer dan een vlek, een buurtschap zo je wilt. Daar vernoem je toch geen station naar? Pas zestig jaar later zou Hegelsom zich tot een dorp(je) ontwikkelen.

Voorts: blagen die vragen worden overgeslagen! Hegelsom is van zichzelf toch al sterk genoeg, ook zonder station op zijn naam? Hegelsom staat toch ver boven dit geneuzel? Hegelsom verlaagt zich toch niet tot Calimerogedrag?

Voorts: weglating van het toevoegsel Sevenum in de stationsnaam zou betekenen dat je je nooit meer kunt verkneukelen over machinisten die zich verslikken in de uitspraak van Sevenum. Wat heb ik in al die jaren niet voorbij horen komen? Sèvenum. Zeuvenum. SSSevenum. Sevénum. Seffenum. Sevenúm. En ik zou nog heel graag het moment willen meemaken waarop de machinist omroept: ‘Horst-Seffa, station Horst-Seffa.’

Overigens heb ik niet de illusie dat ik mijn stalker hiermee tot zwijgen zal brengen. Integendeel, ik reken op nieuwe lawines. Niet tot mijn ongenoegen: ❤ being stalked.

Klein mysterie 771 – Metta

WhatsApp-dialoog met m’n voormalige buurvrouw:

VB: ‘Hoe gaat het nog daar in Metta? Lekker rustig neem ik aan?’
Ik: ‘Metta! 😂😂 Heb ik nog nooit gehoord! Wordt dat vaker gebruikt of is dat een neologisme van jou? Metta slaapt, Metta slaapt altijd.’
VB: ‘Heb jij nog nooit van Metta gehoord???? 🧐’
Ik: ‘Echt niet, nee. Ik ben vrees ik niet meer van deze tijd ... Zullen we trouwens nog eens een keer een theetje doen?’
VB: ‘Een theetje is goed! Eventueel woensdagmiddag tijd?’
Ik: ‘Woensdagmiddag is prima! In Metta? Of liever in Horsto?’
VB: ‘Nee niet in Horra, ik kom wel naar Metta!’
Ik: ‘😂😂 Straattaal moet ik duidelijk nog een beetje leren ... Zie je woensdagmiddag wel een keer komen. Hoor ik dan ook graag of je eigenlijk uit Zerra komt.’
VB: ‘Seffa 😂’

Denk je hip as can be te zijn, word je genadeloos met de neus op de feiten gedrukt. Hegga, ja, dat kende ik wel. Maar Metta? Horra? Seffa? Echt nooit eerder gehoord. En nog steeds vraag ik me af of ik niet gruwelijk in de maling ben genomen. Metta, Horra, Seffa had ik dan toch zeker ooit als tag op een elektriciteitskastje tegen moeten komen? Of op de damestoiletdeuren van jongerencentrum Walhalla in Sevenum? Of anders wel op de foto van de herentoiletdeur in Walhalla die ik gisteren kreeg toegestuurd?

Hegga, Horra, Metta, Seffa: bestaat er dan ook zoiets als Lotta, Amerra, Grubba en Griena? En Mella, Meerra en Swolga? Is het Tienna of Tienra? Krona of Kroëna? Zijn er behalve Seffa-zeggers misschien toch ook Z(a)erra-adepten? En hoe zit het met Evertsoord? Everra? Of heeft deze klaarblijkelijke trend de boorden van de Peel nog niet bereikt?

Lastigste gevalletje lijkt me Broekhuizenvorst. Broeka, of het veel mooiere Broka, voor Broekhuizen is natuurlijk een inkoppertje. Zou er geen Broekhuizen bestaan, dan had Broeka/Broka ook niet misstaan voor Broekhuizenvorst. Maar nu dat al vergeven is? Broekhuiza is geen optie dunkt me. Vorra dan, verwijzend naar Voars, de benaming waarmee autochtonen hun dorp plegen aan te duiden?

Help! Wie wil me wijzer maken? Wie voorziet me van de alto-benamingen van de zestien kernen van Horst aan de Maas? Of zijn het alta-benamingen? Hoe dan ook: mijn dank zal groot zijn!