Intermezzo – Maandagmiddagwandeling

Van Swolgen naar Broekhuizen en vice versa is het plan. Fiets geparkeerd aan de Schoolstraat. Wandelen maar. Jan van Swolgenstraat. Doelloos hek.

Triest einde van een mooi leven? Of mooi begin van een triest leven? Dan rechtsaf. Hulsweg.

RK tuinen. Visioenen van tuinen vol weelderig bloeiende hosties, judaspenningen, wierookbomen die tot de hemel groeien, christusdoornen, sint-janskruid en massa’s pastoraalzaad die op de meest onverwachte plaatsen ontkiemen. Terug in de werkelijkheid als twee mannen op leeftijd me tegemoet komen fietsen. Hoor de man aan de binnenkant zeggen ‘Ik heb dan de neiging om een beetje zwarte humor te maken om de zaak te breken, maar daar kan niet iedereen mee omgaan’. Wedden dat ie het toch steeds weer probeert met die zwarte humor, hoewel ie weet dat niet iedereen ermee kan omgaan?

Potjes met deksels over? Dan graag inleveren op Hulsweg 12, voor paprika’s en komkommers, allebei zoetzuur. Dan de Heideweg en vervolgens rechtsaf Genenberg op. De outskirts van Broekhuizen. Zes p’s waar er één had volstaan. 

Sproeien. Overal sproeien. Steeds brutaler sproeien. Steeds nuttelozer sproeien. Of dacht je soms dat zo’n sjees zit te wachten op al dat water?

Broekhuizen-centrum. Looierstraat.

Al sinds jaar en dag met afstand de mooiste garagedeur van Broekhuizen. Zal dus wel in z’n voortbestaan worden bedreigd. Dan de Maas.

Gezeglijk volkje hier qua social distancing. Een man en een vrouw met twee klapstoeltjes komen aanlopen. Man: ‘Als we daar eens op de hoek gaan zitten.’ Vrouw: ‘Nee, ik wil niet in de zon! Ik wil in de schaduw zitten.’ Man: ‘Godverdomme! Zeg dat dan!’ Als ik ze even later voorbijloop zitten ze op hun klapstoeltjes alweer genoeglijk te keuvelen. In de schaduw. Dan over akkers en door weilanden weer terug richting Swolgen. Hiepsheideweg. De bossen in. Vogelgefluit. Bijengezoem bij blauwebessenplantage. Paarden.

Magere paarden. Zouden ze misschien stiekem van zakdoekjes hebben gesnoept?

‘Bent u vies van uzelf, laat u dan behandelen aan uw smetvrees.’ ‘Affikken’ contrasteert te zeer met de rest van de tekst. Beetje ordi.

Terug in de bewoonde wereld. De gratis spullen laat ik graag aan iemand die ze harder nodig heeft dan ik. Terug bij de fiets. Naar huis. Stukje tikken.

Top 5 – Onlangs in Horst aan de Maas waargenomen achterkanten van vrachtwagens

In mijn boekenkast staan fotoboeken over onder meer slapende mensen, putdeksels, wc’s in het Ruhrgebied, bouwradio’s, friettenten, olifantenpaadjes, Russische bushokjes en achterkanten van vrachtwagens. Achterkanten van vrachtwagens? Inderdaad. Camions heet het en het bevat 55 door Aimée Terburg gemaakte foto’s van achterkanten van vrachtwagens.

Altijd gedacht dat er weinig is dat minder tot de verbeelding spreekt dan de achterkant van een vrachtwagen? Dan is het misschien toch eens tijd dat vooroordeel bij het oud vuil te zetten. Toegegeven, achterkanten van vrachtwagens zijn geen liefde op het eerste gezicht. Ze laten zich pas veroveren als je je in hen verdiept. Camions is daar het gedroomde middel voor. Als boek zonder enige tekst dringt het je niets op. Het laat je alleen maar kijken. Uit dat kijken volgt vanzelf vergelijken, interpreteren en fantaseren. Heb je dat proces doorlopen, dan ben je een fascinatie rijker. Of een liefde.

Camions verscheen in 2007. Vorige week zijn de laatste resterende exemplaren in de verkoop gegaan. Ik zou zeggen: wees er snel bij! Voor de prijs hoef je het niet te laten: 16 euro inclusief verzendkosten. Bestellen kan per email (aimeeterburg@gmail.com) of via de website van het boek (https://www.camions2go.com/E-bestelcamions-2.html).

Ter ere van Camions is een top 5 van onlangs in Horst aan de Maas waargenomen achterkanten van vrachtwagens op zijn plaats. In tegenstelling tot Aimée heb ik me daarvoor wel laten verleiden tot enige tekst. Dit ook ter compensatie van het feit dat mijn foto’s natuurlijk niet kunnen tippen aan die van Aimée. Komt ie, de Horst-sweet-Horst top 5 van onlangs in Horst aan de Maas waargenomen achterkanten van vrachtwagens:

5.

Alle kleuren van de regenboog verenigd op de achterkant van een vrachtwagen. Om een beetje hyper van te worden, al dat kleurengeweld. Als ik aspergestengel was, zou ik me trouwens enigszins gediscrimineerd voelen.

4.

Nee, dan liever de witte rust van Hovetra. Uit Rhoon. Hovetra.nl: ‘Het wagenpark bestaat uit 60 trekkende eenheden waaronder een LNG truck en een LZV, met vaste bulkopleggers, kiepchassis en compartimentenopleggers. Hiernaast beschikken wij over ruim 50 losse bulktanks en een gecompartimenteerde zuig/blassoplegger.’ Heerlijk! Gok dat dit een LZV is. Al zou het ook een gecompartimenteerde zuig/blaasoplegger kunnen zijn.

3.

Uit het goede hout gesneden. Type ruwe bolster, blanke pit.

2.

En dan hoor je wel eens zeggen dat truckers geen gevoel voor esthetiek hebben! Perfectionistisch als hij is zit de betreffende trucker nog te twijfelen of hij het grijs van de achterkant van z’n vrachtwagen moet aanpassen aan het grijs van het gebouw of andersom.

1.

Guitige, knipogende, nietsvermoedende varkens (naar hun eindbestemming?) vervoeren en dan Goeminne heten. Nazareth, kwam onze Grote Heilbrenger daar ook niet van vandaan?

Intermezzo – School

Maandag 8.25 uur. Ik woon tegenover de Meterikse basisschool. Ik hoor de schoolbel gaan. Niets bijzonders, zelfs niet in coronatijd. De afgelopen twee weken – meivakantie! – is de schoolbel niet gegaan, maar in de zes weken daarvoor ging ze wel, hoewel er al die tijd geen leerling te bekennen was. De wereld stond in brand, de schoolbel ging onverstoorbaar door met bellen. Het had iets relativerends. Iets vertrouwenwekkends ook: niet álles was anders, er waren ook dingen die ongeacht de omstandigheden gewoon bleven doen waar ze goed in zijn.

Maandag 10.15 uur. De schoolbel is weer gegaan: speelkwartier. De leerlingen krijsen even uitgelaten als altijd. In gedachten ga ik terug naar mijn eigen schooltijd. Ik kon weliswaar goed leren, maar heb er nooit veel aan gevonden, school. Ik beschouwde school als een noodzakelijk kwaad. Met uitzondering van het schoolvoetbaleftal voor mij dan ook geen warme herinneringen aan het Boschveldcollege in Venray. Integendeel. De basisschool was iets minder erg. Toch was het meest dierbare element van mijn basisschoolperiode ongetwijfeld het speelkwartier. Knikkeren, tikkertje en een waarschijnlijk uitsluitend op de Weisterbeek in Horst gepraktiseerd spel met de fantastische naam hennevot (‘Wie deut der mei henne-vot-vot-vot?’). Ook het hysterische gebrul (‘Ru-zie! Ru-zie! Ru-zie!’) als er ergens een vechtpartijtje uitbrak is me bijgebleven.  

Maandag 15.00 uur. De Meterikse schoolbel gaat weer. Ik zie of hoor geen leerlingen, blijkbaar zijn de lessen al eerder op de dag gestopt. Hoe het ook zij: de eerste schooldag na de gedwongen pauze zit er weer op. Terug naar mijn tijd. Na een weekend, na een vakantie: de eerste dag was altijd de allerergste. Daarna verminderde geleidelijk de pijn; vanaf woensdag gloorde het prettige vooruitzicht van het weekend. Op een dag als vandaag zou ik heel zeker hebben gedacht: ‘Nog acht weken, dan is het gelukkig weer vakantie.’ Ik verbaasde me de afgelopen weken dan ook over al die kinderen die op de televisie of in de krant zeiden te snakken naar de heropening van hun school. Alsof school leuk is! Mij bekroop een gevoel van medelijden met hen. Of is dat ongepast? Moet ik misschien eerder medelijden hebben met mezelf? Heb ik de pech gehad in de verkeerde tijd jong te zijn geweest? Zijn de scholen in de loop van al die jaren veranderd? Of de leerlingen?

Dit stukje verscheen woensdag in Via Horst-Venray. Daarop volgde een prachtige reactie van Peter Lucassen:

‘Als fervent aanhanger van het spelletje hennevot wil ik je nog enkele aanvullingen toespelen. Bij de ruzietjes riepen we “ruzie tatata ruzie tatata” weet je nog? Verder hadden we nog een spelletje “wie doet er mee losse ketting” wat volgens mij tikkertje was waarbij de getikte af was. Maar je had ook vaste ketting waarbij de getikte met elkaar een ketting vormde waarmee je slachtoffers kon insluiten.’

Inderdaad 'ruzie tatata'! Losse en vaste ketting herinner ik me ook. Of Peter dan misschien ook wist of hennevot een tikspelletje was? Peter:

‘Volgens mij was hennevot een tikspelletje waarbij je van de ene naar de andere kant moest proberen te komen. Bij vaste ketting had je als je pech had het genoegen om met een flinke vaart tegen de grond gesmakt te worden. Vooral als je de buitenste persoon was. We deden ook wel eens kiepe keuntje kieken. De handen tegen elkaar en dan met iemand anders in elkaar schuiven. Als je dan de handen opende zag je iets wat leek op een kiepe…, je raadt het al.’

Geweldig toch? Kiepe keuntje kieken zei me dan weer helemaal niets. Anderen misschien wel?

Intermezzo – Stinkend rijk worden

Henk Kemperman: ‘Iedereen voelt op zijn klompen (!) aan dat er een relatie is tussen intensieve veehouderij, corona en de volksgezondheid.’ Bart Cox: ‘De gezondheidseffecten van stank op de mens worden steeds manifester.’ Twan Hoeijmakers: ‘Er zijn volgens zogenaamde deskundigen al bewijzen dat Covid-19 harder toeslaat in gebieden met een hoge dierdichtheid.’ Eugenie Dings en Marc Vergeldt: ‘Er is een geitenstop in Limburg: en toch krijgt deze veehouder [in LOG Witveld] het voor elkaar om nog de vergunning te krijgen om geiten bij te plaatsen.’ Andries Brantsma: ‘Eigenlijk stinkt het bijna overal in Horst en het College van B&W vindt dat prima en wil het zo houden ook, want de ontwerp geurverordening houdt dit in stand.’

Allemaal citaten uit verschillende bijdragen in Hallo Horst aan de Maas van vandaag (klik hier). Het mag duidelijk zijn: de intensieve veehouderij beroert Horst aan de Maas. Niet alleen deze week, al jarenlang. En dan berichtte De Limburger gisteren en vandaag ook nog eens uitvoerig over de uitwassen bij mestverwerker Willems aan de Hoebertweg in America. Die verwerkt volgens de krant jaarlijks meer dan drie keer zoveel mest als vergund, heeft een illegale mestsilo en een defect mestbassin. Bovendien ontbreken hier en daar luchtwassers. Omwonenden klagen over stank, de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) maakt zich zorgen over de volksgezondheid.

‘Het moet afgelopen zijn dat de provincie Limburg maar van alles toestaat zonder handhavend op te treden. De laatste tijd komt Willems met allerlei overtredingen weg’, aldus de RUD. Als Willems de overtredingen niet snel ongedaan maakt, hangt het bedrijf volgens gedeputeerde Robert Housmans (PVV) een boete boven het hoofd die kan oplopen tot 640 duizend euro. Een farce natuurlijk, als je bedenkt dat het bedrijf aan de illegale mestverwerking opgeteld 1,5 miljoen euro heeft verdiend. Minstens even erg: een collega van Housmans, gedeputeerde Ruud Burlet (Forum voor Democratie), zal vandaag volgens De Limburger zijn goedkeuring hechten aan de aanvraag van Willems om de mestverwerkingscapaciteit op te voeren van 80 duizend tot 450 duizend ton. Bijna zes keer zoveel! Dat Willems de zaak in het verleden heeft bedonderd, lijkt Burlet niet te deren: ‘Het is ondernemers eigen dat ze vaak voor de muziek uitlopen.’

Toch is nog niet alles verloren: weigert de gemeente Horst aan de Maas een verklaring van geen bezwaar af te geven, dan gaat het feestje niet door. Waar weer tegenover staat dat de gemeente(raad) al sinds jaar en dag op de eerste rij wil zitten bij welk feestje dan ook. Of dat ditmaal anders zal zijn? Laten we hoop putten uit de woorden van wethouder Thijs Kuipers (D66+GroenLinks) in De Limburger:

‘Ik heb moeite met ondernemers die zich niet aan de regels houden. We worden beboet op de snelweg als we 5 procent te hard rijden, maar deze ondernemer doet 400 procent teveel. Minstens drie jaar lang heeft hij veel meer mest verwerkt dan is toegestaan. Het gezegde stinkend rijk worden heeft nu wel een gezicht gekregen.’

Intermezzo – Man met kettingzaag

Hoewel ik Horst aan de Maas met enige regelmaat van noord tot zuid en van west tot oost doorkruis, heb ik toch blinde vlekken: plekken waar ik zelden of nooit kom. Bijvoorbeeld het gedeelte tussen Tongerloseweg en Reindonkerweg van de Spoorweg in Hegelsom. Zoals de naam al doet vermoeden een weg langs het spoor. Lang en recht, veel verkeer, dodelijk saai. De weg aan de overzijde van het spoor (zonder straatnaambordje, volgens Google Maps is het de Tongerloseweg, ik zou eerder denken de Wachtpostweg) is even lang, een beetje minder recht, veel minder druk en een beetje minder saai. Dus fietste ik woensdag, onderweg richting Sevenum, over de Wachtpostweg. Daar kreeg ik spijt van toen ik aan de overzijde van het spoor, langs de Spoorweg, iets ontwaarde dat in Horst aan de Maas veel te zeldzaam is: graffiti! Dus Wachtpostweg tot het einde gefietst, spoorweg overgestoken en Spoorweg op. Tussen de Mevrouwsbosweg en de Langstraat volgde de beloning: een gevel van een verlaten stal vol met graffiti.

Van de ene kant kwalijk dat niemand het nodig heeft gevonden me op deze absolute aanwinsten voor Horst aan de Maas te wijzen, van de andere kant is er weinig dat op kan tegen het gevoel van het vinden van iets prachtigs waar je helemaal niet naar op zoek was.

Want prachtig zijn ze, deze stalmuurgraffiti. Met als absolute hoogtepunt de man met kettingzaag.

Ik durf zelfs te beweren dat dit de mooiste figuratieve graffito in Horst aan de Maas van de afgelopen jaren is. Toegegeven, die bewering heeft gezien het ontstellende gebrek aan figuratieve graffiti in deze gemeente een vrij groot in-het-land-der-blinden-is-eenoog-koning-gehalte, maar toch.  

Een man met kettingzaag en bebloed schort op de muur van een voormalige stal – is dit een statement? Een aanklacht tegen het doden van dieren? Of juist een verheerlijking ervan? Ik zou het dolgraag willen weten. Uit ervaring weet ik hoe lastig het is om met graffitisten in contact te komen, maar ik probeer het toch: Arm en/of Olaf, mochten jullie dit stukje lezen, laat dan alsjeblieft van je horen via horstsweethorst@gmail.com. Uiterste discretie gegarandeerd.

Voor tips over graffiti in Horst aan de Maas houd ik me sowieso te allen tijde aanbevolen. En ik zal proberen de Spoorweg in de toekomst minder te verwaarlozen. Misschien heb ik de potentie van de Spoorweg wel altijd onderschat.

Intermezzo – Onderzoek intensieve veehouderij

Wie de grafiekjes en kaartjes van coronaslachtoffers bekijkt, ziet dat Oost-Brabant en Noord- en Midden-Limburg zowel in absolute aantallen als procentueel bovenmatig zijn getroffen. Opmerkelijk. Her en der is geopperd dat dit mogelijk te verklaren valt uit het grote aantal carnavalsvierders in deze regio’s: juist in de carnavalsperiode liet corona zich voor het eerst gelden in Nederland. En als érgens grote groepen mensen dicht bij elkaar op de neus zitten en staan dan wel tijdens carnaval. Onderzoek zal moeten uitwijzen of er inderdaad een verband is tussen coronaslachtoffers en carnaval.

Onderzoek zal eveneens moeten uitwijzen of er een verband bestaat tussen het hoge aantal coronagetroffenen en de slechte luchtkwaliteit in deze regio’s. De hoeveelheid fijnstof is hier aanzienlijk groter dan in andere delen van Nederland. Boosdoener lijkt de intensieve veehouderij te zijn. Onderzoekers van de Wereldbank en de Vrije Universiteit Amsterdam zijn er zelfs al van overtuigd dat twintig procent méér fijnstof kan leiden tot een verdubbeling van het aantal coronabesmettingen. Alleen maar goed dus dat de minister van Landbouw, Carola Schouten, het RIVM heeft verzocht een en ander te onderzoeken.

Wat me verbaast is dat laatstgenoemd onderzoek geen al te hoge urgentie lijkt te hebben. Terwijl ik zou denken: hoe eerder hoe beter. Wat me evenzeer verbaast (maar misschien heb ik niet goed opgelet) is dat ik nog nergens de suggestie heb gehoord of gelezen om de intensieve veehouderijen met onmiddellijke ingang stil te leggen en eerst de resultaten van het onderzoek af te wachten. Dat zou inderdaad de nodige consequenties hebben, maar ook de sluiting van de horeca, kapperszaken, bibliotheken, musea en noem maar op had de nodige consequenties. En toch is het gebeurd. Wat mij betreft zouden de getroffen intensieve veehouders in het geval van stillegging ook financieel gecompenseerd dienen te worden.

Tot nu toe was het, bijvoorbeeld bij het Nieuw Gemengd Bedrijf in Grubbenvorst, altijd zo dat eventuele schadelijke gezondheidseffecten van de intensieve veehouderij eerst maar eens moesten worden aangetoond. Vraagt het buitengewone geval corona niet om buitengewoon beleid? Zou in het geval corona geen omgekeerde bewijslast kunnen of moeten gelden? Zodat eerst aan de hand van onderzoek dient te worden aangetoond dat intensieve veehouderijen géén toename van het aantal coronabesmettingen veroorzaken voordat ze weer in bedrijf mogen gaan?

(Dit stukje verscheen gisteren in licht gewijzigde vorm in Via Horst-Venray.)

Intermezzo – Pieter Litjens

Zeker de afgelopen weken met al dat wandelen passeer ik het straatnaambordje vrijwel dagelijks.

Ik zie het – de betekenis laat ik nooit tot me doordringen. Oorlogsslachtoffer, ja. Maar hoe, wat, waar, waarom? Toch eens een digitaal mini-onderzoekje aan wagen. Ziehier het resultaat.

Piet (Peter Johannes) Litjens werd op 18 maart 1905 in Meterik geboren. De boerenknecht, vrijgezel, zwaaide in 1926 af als dienstplichtig militair. Toen in 1939 de oorlogsdreiging almaar toenam, ontkwam ook Piet niet aan de mobilisatie. Met tegenzin meldde hij zich bij zijn bataljon, nadat hij een dag eerder nog de hele avond met zijn schoonzus had gedanst op de Horster kermis.  

Wat er al een tijdje aan zat te komen gebeurde in de vroege ochtend van 10 mei 1940: Duitse troepen vielen Nederland binnen. Piet bevond zich met zijn bataljon van een infanterieregiment in Katwijk aan de Maas, nabij de spoorbrug die Cuijk met Mook verbindt. De brug was een Duits doelwit. Op de Mookse oever probeerden Duitse militairen de brug in handen te krijgen, op de Cuijkse oever probeerden Nederlandse militairen dit te voorkomen. Dit gebeurde vanuit de bewaard gebleven kazemat 115S en de loopgraven in de nabijheid daarvan. Piet Litjens bevond zich in een loopgraaf. Tot tweemaal toe wisten de Nederlanders een Duitse aanval af te slaan. Omstreeks elf uur kreeg de bunker een voltreffer van een 8,8 cm granaat te verwerken. In de bunker werd sergeant Pierre Clevis uit Broekhuizenvorst gedood en in de aanpalende loopgraaf werd Piet zwaar getroffen. Hij overleed nog dezelfde dag aan zijn verwondingen.

Piet werd begraven op het kerkhof van Meterik. Zijn nicht Truus van Rensch-Litjens in 2013 in Trouw: ‘We gingen een paar keer per jaar naar zijn graf om er een bloemetje op te zetten en het verder te verfraaien. Eerst deed ik dat samen met mijn moeder en later met mijn man en mijn zusje. Ome Piet leefde bij ons voort als een echte militair, die voor het vaderland en onze vrijheid heeft gevochten. Hij heeft er niet om gevraagd om op deze wijze te sterven. Daarom blijven wij hem eren. Maar wij worden ouder en kunnen het graf niet eindeloos blijven onderhouden.’ Op verzoek van zijn familie kreeg Piet daarom in 2013 een herbegrafenis op het Militaire Ereveld Grebbeberg in Rhenen. Truus van Rensch-Litjens: ‘Dat vinden wij eervol, zo wordt hij nooit vergeten.’

Op zijn gedachtenisprentje staat vermeld: ‘Al is het waar dat het roemvol is dapper en strijdend te sterven voor zijn dierbaar vaderland, toch wekt zulk een sneuvelen in de beste jaren des levens droefheid en deernis.’

(Gebaseerd op de websites van Stichting Heemkunde Meterik, het Ministerie van Defensie, de Oorlogsgravenstichting en Trouw. Ook de tweede, derde en laatste afbeelding zijn afkomstig uit deze bronnen.)

Intermezzo – Beursje trekken

I
Het zal midden jaren zeventig zijn geweest. Ik weet zeker dat het herfstvakantie was. We reden in onze rode Eend over de Deurneseweg in Griendtsveen, iets voorbij de Pastoor Hendriksstraat. We waren vermoedelijk onderweg naar het Nationaal Beiaardmuseum en Natuurhistorisch Museum in Asten, tegenwoordig Museum Klok & Peel geheten. Hé, wacht, lag daar niet iets op de weg? Terugzetten. Stoppen. Verhip ja, daar ligt een portemonnee!

Uitstappen. Oprap … hé, wat is me dat nu? De portemonnee wordt ineens aan een onzichtbaar draadje weggetrokken! Besmuikt gelach klinkt op vanachter de struiken bij de aanpalende greppel. We zijn erin geluisd, door een stelletje kwajongens nog wel. Gruwelijk te kakken gezet, vernederd. Zo zeer dat het me tot op de dag van vandaag is bijgebleven.

II
Sprak laatst een oudere jongere die bekend is met een hele hoop fenomenen, maar dan weer niet met het fenomeen beursje trekken. Vreemd. Er wordt heden ten dage hopelijk toch nog wel een beetje beursje getrokken? Beursje trekken is toch een ideaal verzetje voor al die verveeld thuiszittende schoolkinderen? Dit is toch precies het juiste moment nu Jan en alleman wanhopig op zoek is naar alternatieve manieren om aan geld te komen? Voorbijgangers zullen op het ogenblik toch zeker nóg gretiger dan anders hun handen uitstrekken naar een op de grond liggende portemonnee? Het kinderlijk leedvermaak zal daarom nu toch nóg groter zijn? Of is beursje trekken ineens niet politiek correct meer?

III
Die herfstvakantie midden jaren zeventig was nog niet voorbij. Vakantieverveling lag altijd op de loer en dan is het beter goed gejat dan slecht bedacht. Wat die ettertjes in Griendtsveen konden, kon ik toch ook? Mijn ouders waren niet zo gecharmeerd van het plan, maar iets verbieden was er in die antiautoritaire tijden niet bij. Ze zullen erop hebben vertrouwd dat het gezien mijn notoire onhandigheid wel los zou lopen. Een onzichtbaar draadje aan een oude portemonnee bevestigen bleek inderdaad lastiger dan gedacht. Toch lukte het op de een of andere manier. Wat ik over het hoofd had gezien was dat de Meterikseweg geen aanpalende greppel met struiken had. Wel een dikke boom. Ik legde de portemonnee op de weg en verschool me achter de dikke boom.

De meeste voorbijgangers merkten de portemonnee niet eens op. Degenen die dat wel deden keken besmuikt lachend richting de boom. Die was wel dik, maar blijkbaar niet dik genoeg.

Intermezzo – Jachthutten (27)

Afgelopen weekend gewandeld in een gebied dat officieel te boek staat als de Castenrayse Vennen, maar dat iedere rechtgeaarde Horstenaar kent onder de naam de Pès. Vergeet het Ham, de Elsbeemden, het Schuitwater, de Kasteelse Bossen: ze zijn allemaal mooi en toch kunnen ze niet tippen aan de Pès. Echte natuur vind je in Nederland nergens, maar de Pès komt een aardig eind in de buurt. Prachtige vergezichten en zompige slingerpaadjes door dichte begroeiing wisselen elkaar af. Laarzen dringend aanbevolen, zeker nu het weer lichtelijk regent. Muggennet of andere muggenafweermiddelen eveneens want het ziet er grijs van de irritante zoemende stekers.

Muggen zijn niet het enige waar het in de Pès van stikt: hun aantal wordt nog overtroffen door dat van de jachthutten. Inderdaad, overdrijven is ook een kunst, maar in een gebied van nauwelijks een vierkante kilometer kwam ik er tien tegen, terwijl ik er niet eens echt naar had gezocht en terwijl ze lang niet altijd in het zicht staan. Langs een zijtak van de Lollebeek – nomen is in dit geval geen omen – trof ik er zelfs vier op een rijtje aan.

‘Hoogzit’, de verheven zitplaats van een jager, is trouwens een adequatere benaming dan jachthut. Dat laatste impliceert iets overkapts, hetgeen lang niet altijd het geval is. Soms is een hoogzit niet meer dan eenvoudige ladder met aan het bovenste uiteinde een stoel en een balk waarop het geweer kan rusten.

‘Wildbeheerder’ schijnt tegenwoordig trouwens een adequatere benaming te zijn dan jager. Of het zou een adequatere benaming móeten zijn. Want zomaar jagen voor je eigen plezier is er tegenwoordig echt niet meer bij in Nederland. Als het goed is.

Hoe dan ook ben ik eigenlijk wel heel benieuwd wat er aan wild beheerd dient te worden in de Pès. Dreigt er soms verstoring van het natuurlijk evenwicht? Zitten er te veel konijnen, hazen, fazanten, wilde eenden, houtduiven?

Misschien heb ik niet goed genoeg gekeken, maar behalve muggen, wat mensen en een enkele grote grazer heb ik er nauwelijks levende wezens gezien. Sowieso, wat geeft mij, of ons als mens, eigenlijk het recht om dieren dood te maken, om ze te beheren? En als er blijkbaar een noodzaak tot beheer is, is dat dan niet de ultieme aanwijzing dat we met z’n allen iets behoorlijk verkeerd doen?

Toch maar afsluiten met jager Luc (‘Hij mankt, die moet er aan’) die zich in woord en daad inzet voor het behoud van het natuurlijk evenwicht?

(Dit stukje verscheen gisteren in licht gewijzigde vorm in Via Horst-Venray.)

Intermezzo – Varkens

Gisteren. Voor de verandering maar eens een wandeling langs de Langevenseloop. Door mensenhand gegraven, beginnend ergens in het grensgebied tussen Sevenum, Hegelsom en Horst en in Swolgen uitmondend in het Schuitwater. Heerlijk zonnetje, muziek uit m’n oortjes en daar gaan we. Rechts aaneengesloten kassen, tuinbouwgebied Californië. Deprimerend. Links weilanden, akkers, grote varkensbedrijven. A73. Daarna links blauwebessenplantages. Daarachter de megavarkensstal van het Nieuw Gemengd Bedrijf in aanbouw. Deprimerend. Losbaan oversteken. Links over een enorme lengte een kas. Rechts akkers. Deprimerend. Lottumseweg in Melderslo oversteken. Links of rechts langs de Langevenseloop? Rechts. Verrek zijn dat daar links varkens? Terug. Links. Het zijn varkens! In de buitenlucht.

Stuk of tien, verdeeld over twee omgewoelde varkensweiden. Nieuwsgierig, enthousiast rondjes rennend, wroetend, luierend, drinkend in de poel, spelend. Ontroerend, tranen in m’n ogen. Ik sta wel twintig minuten te kijken en foto’s te maken. Dan komt de varkenshouder aanlopen. Johan Vullings. We raken in gesprek.

Hij is begonnen als traditionele varkenshouder. Tot hij genoeg had van de voortdurende druk van de bank. Hij wilde kleinschaliger, diervriendelijker. Het werden Livar varkens. Of hij ervan kan leven? Bij duizend varkens. Hij heeft er vijfhonderd en werkt daarnaast parttime. Hij vraagt zich af waarom Nederland voor de hele wereld varkensvlees moet produceren. Onhoudbaar ook, meent hij: Rusland is zelf al overgegaan tot grootschalige productie, andere landen zullen snel volgen.

Het Nieuw Gemengd Bedrijf, nauwelijks een kilometer verderop? Hij was en is tegen. Hij gruwt van de massaliteit, van de drie verdiepingen met varkens. Onbegrijpelijk dat de megastal pal tegen een geitenbedrijf mocht worden gebouwd. Verspreiding van virussen valt niet te voorkomen, weet hij zeker.

Op gemeentelijke en andere bijeenkomsten roert hij zich, maar zijn stem wordt niet gehoord. De LLTB en LTO Nederland zijn dominant. Op de achtergrond spreekt ook de bank een woordje mee. Toch blijft hij strijden, toch is hij ervan overtuigd dat het gaat veranderen. Niet nu, niet morgen, niet overmorgen, maar het gáát veranderen. Zeker weten.

We nemen afscheid. Ik loop door langs de Langevenseloop. Overal immense kassen, immense varkensstallen, immense blauwebessenplantages. Deprimerend. De varkens, Johan en ons gesprek blijven door m’n hoofd spoken. Uiteindelijk zijn ook de varkens van Johan bestemd voor de slacht en voor de markt. Zou van mij niet per se hoeven, maar een productievarkensloze wereld zal voorlopig wel een utopie blijven. En dan mag je als varken eigenlijk toch wel gezegend zijn met iemand als Johan, die je de ruimte geeft om te spelen, te wroeten, te luieren, te badderen. Die je de mogelijkheden biedt om jezelf te zijn, om varken te zijn. Die zich hard maakt voor een beter leven voor je soortgenoten. Waren er maar meer varkenshouders zoals Johan.