Intermezzo – Een Horster weg in Haïti (1)

Bestaat er een ranglijst van meest door rampspoed getroffen landen ter wereld? Dan is de kans groot dat Afghanistan en Haïti daarop topposities innemen. De afgelopen dagen illustreren dit. Als het over Haïti gaat moet ik, ook nu weer, altijd denken aan het onwaarschijnlijke verhaal van de zeventig kilometer lange weg die daar onder primitieve omstandigheden door Horstenaren is aangelegd.

Aan het begin van de jaren vijftig van de vorige eeuw zit het Horster wegenbouwbedrijf Janssen de Jong verlegen om werk. Dat vindt het in 1952 niet in Nederland, wel in het Caribisch gebied. In Haïti moet een weg van Fort Liberté naar Cap Haïtien worden aangelegd. Het bedrijf heeft geen enkele buitenlandse ervaring, maar een weg is een weg, zal de gedachte zijn geweest. Over de samenwerking met de Haïtianen maakt mededirecteur Jo de Jong zich ook al weinig zorgen, zo tekent het Dagblad voor Noord-Limburg op 21 juli 1952 op uit zijn mond: ‘Een weliswaar nog tamelijk primitief, maar charmant volk, dat vooral in zijn prettige omgangsvormen met personen van een andere huidskleur toont meer innerlijke beschaving te hebben dan men in menig “ontwikkeld” land aantreft.’ Een rassenprobleem kent het land niet, weet de krant verder nog te melden: ‘De blanken worden er als welkome gasten met eerbied en bijzondere voorkomendheid behandeld.’

Vertrek vanaf Schiphol op 23 oktober 1952. Van links naar rechts: Wim van Helvoort, Lei Versteegen, Grad Driessen, Huub Lenssen, Cor Kersten, Hay Hanssen, Johan de Jong en Toon de Waal.

Veertien personeelsleden worden uitgezonden naar Haïti. Verder dan Den Bosch zijn de meesten tot op dat moment nooit gekomen. Sommigen gaan mee uit zucht naar avontuur, anderen uit plichtsbesef en loyaliteit aan het bedrijf. Totaal onvoorbereid reizen ze in de herfst van 1952 af naar Midden-Amerika, voor het merendeel per vliegtuig. Dat landt op een grasvlakte net buiten Cap Haïtien. Het materieel wordt per schip vanuit Nederland aangevoerd.

In de modder weggezakte vrachtwagen. 

Het project zal Janssen de Jong aan de rand van de afgrond brengen. Zo ongeveer alles wat mis kan gaan, gaat mis. Denk aan communicatieproblemen, overvloedige regenval, ondraaglijke hitte, ontoereikend materieel en financiële moeilijkheden. Alleen dankzij de inzet, de volharding en de zelfopoffering van het personeel wordt de klus toch geklaard. Op 25 juni 1954 opent de Haïtiaanse president Paul Magloire de weg in Fort Liberté.

Jo de Jong (wit kostuum, precies onder boom) bij de opening van de weg. Links naast hem president Paul Magloire. 

Terugblikkend schrijft Jo de Jong in 1955: ‘Vergeten zal ik de tijd dat ik ben hier geweest niet gemakkelijk. Ik zou nog zooveel ellende en narigheid kunnen schrijven dat het een boek werd, maar daar heb je ook niets aan.’ Huub Lenssen, een van de medewerkers, zegt in 2007: ‘We hebben in Haïti kei- en keihard gewerkt. Het is echt een pionierswerk geweest. Ik heb weleens gedacht “Wat voor dag is het vandaag?” Maar het was niet alleen kommer en kwel, we hebben er ook heel mooie dingen meegemaakt.’ Grad Driessen, een andere medewerker: ‘Je moest je alleen maar te barsten werken daar. Het was beslist geen avontuur.’

Dit stukje is gebaseerd op Haïti. Avontuurlijk begin van Caribisch succes (Horst 2007). Later deze week meer over de persoonlijke ervaringen van enkele medewerkers ter plekke.

Intermezzo – Dwarsdoorsnede (2)

Een wandeling van Merselo naar Heide op Horst-sweet-Horst? Horst-sweet-Horst gaat toch over Horst aan de Maas? Klopt, maar deze wandeling is de tweede etappe van een wandeltocht van Peel naar Maas, diagonaal door de gemeenten Venray en Horst aan de Maas, met als eindbestemming Grubbenvorst. Vandaar.  

In de bossen ten noordwesten van Merselo. Neiging om langs de Ballonzuil te lopen toch maar onderdrukken. Anders raak ik te ver verwijderd van m’n met een rode stift op een geprinte kaart getrokken diagonale lijn van Vredepeel naar Grubbenvorst. Precies over die lijn lopen blijkt sowieso ondoenlijk. Pogingen dat geforceerd toch te doen hebben geleid tot zigzaggeloop en nu al de nodige extra kilometers. Maakt het wat uit? Niks.

De drukke Beekweg over en Daland op. Klinkt Scandinavisch. Alf Inge Daland. Noorse voetballer van vroeger. Het oogt hier vriendelijker, kleinschaliger, afwisselender dan in het ongenaakbare buitengebied van Vredepeel. Uitnodigender ook voor de onderdrukte maar hoognodige sanitaire stop. Geen ronkende motoren meer, wel gemiauw van een buizerd. Even onheilspellend. Niet Alf Inge Daland trouwens maar Alf Inge Håland. Een letter verschil. Maakt het wat uit? Niks.

Met een grote boog om Merselo heen. Over een denkbeeldige lijn lopen en dan een grote boog maken. In het echt kan alles. Handrik. Heeft Merselo soms het patent op prachtige straatnamen? ‘Onze koeien kunnen ziek worden van hondenpoep’, meldt een bordje. Alleen: geen koe te zien. Ook geen prikkeldraad meer. Als deze wandeling tot één inzicht leidt, dan wel dat de koe ongemerkt en in sneltreinvaart buiten beeld aan het raken is. Maakt het wat uit? Ja.

Oversteek van de Loobeek. Waarvan het dal tot een bloedige Venrayse politieke oorlog heeft geleid. Vandaag oogt het vooral vredig. En weelderig begroeid. Door de begroeiing de beek niet meer kunnen zien. Maakt het wat uit? Geen idee.

De Hardeweg of de Kiekweg? De Kiekweg. Al was het maar vanwege de naam. Precies op het breukvlak van bebouwde kom (links) en buitengebied (rechts) van Venray. Gedaan met de rust. Gepasseerd door drie enorme landbouwmachines met aanhangers. Verklaart de dubbele betonverharding langs deze weg. Oversteek van de drukke Deurneseweg. Pal daarnaast een veldkruis. ‘Offert hier voor de zielen in het vagevuur en tot afwering van besmettelijke ziekten.’ Maakt het wat uit? Misschien. Corona de straf voor een gebrek aan offerbereidheid?

(Dit stukje verscheen afgelopen woensdag ook in Via Horst-Venray, zij het zonder foto’s)

Intermezzo – Horster bijnamen

Doerese Paaj
Dônks Toën
Frânse Marie
Grêves

Ik ontving een e-mail van Riet Verheijen. Dat ze jaren actief was geweest binnen Wittenhorst. Dat ze nu een nieuwe hobby had opgepakt: het verzamelen van Horster bijnamen en het achterhalen van de daarbij behorende familienamen. Dat ze er inmiddels al veel had gevonden. Of ik misschien ook nog Horster bijnamen had?

Groëte Marie
Herfs Betje
Kiepsen Ties
Koele Piet

Op sommige e-mails zit je niet te wachten. Van andere e-mails word je enthousiast. Dit was een e-mail uit die tweede categorie. Alleen: kon ik Riet wel helpen? Ik mailde haar terug dat ik helaas geen lijst van Horster bijnamen heb. Dat ik natuurlijk wel een paar bijnamen ken, maar dat die ongetwijfeld al op haar lijst stonden. Dat E maes inne taes, een Horster woordenboekje, een lijst van Horster bijnamen bevat. Dat ze dat waarschijnlijk ook wel wist. Maar dat ik wel een stukje over haar nieuwe hobby kon publiceren op Horst-sweet-Horst. 

Koffie Han
Kroewages Grád
Laam Trien
Loxs Maan

Zwárte Grád. Is Zwárte Grád misschien ook Kroewages Grád?

‘Dat zou heel fijn zijn’, reageerde Riet. Dus ging ik gisteren bij haar op bezoek. Het werd een prachtige middag. Riet heeft inmiddels een kleine 250 Horster bijnamen verzameld. Haar lijst doornemen en níet in lachen uitbarsten is onmogelijk.   

Opklap Toontje
Pak Toontje
Petran in ’t Gaat
Pette Mathieu

Hoe Riet op het idee kwam om Horster bijnamen te gaan verzamelen? Ze werkt in het Molenveldhuis (Gebroeders van Doornelaan) met dementerenden. Ze kwam tot de ontdekking dat oude bijnamen soms een gesprek op gang kunnen brengen. En zo kwam van het een het ander. ‘Tot een paar jaar geleden had ik werkelijk nooit kunnen bedenken dat ik me nog eens met Horster bijnamen bezig zou gaan houden.’ Hoe ze haar verzameling aanvult? ‘Gewoon door er met heel veel mensen over te praten en ernaar te vragen. Van sommige mensen heb ik hele lijsten gekregen. Vaak is het ook zo dat als je met een paar mensen in gesprek bent, de een de ander weer op een idee brengt.’    

Potte Piet
Sante Greet
Selderie Bet
Stoëmboëts Manus

Ook via internet heeft Riet de nodige bijnamen weten te achterhalen. En via E maes inne taes inderdaad. En via de diverse heemkundeverenigingen. Wat verstaat ze eigenlijk onder ‘Horst’? ‘De oude gemeente Horst: Horst zelf en verder America, Hegelsom, Melderslo en Meterik. Griendtsveen hoort er voor mij eigenlijk al niet meer bij.’

Tieskes Toos
Tontel Wiek
Veelder Piet

Kent u nog Horster bijnamen? Mail ze naar Riet: lou-riet@home.nl. Of zet ze in een reactie op dit bericht – eventueel met een verklaring van de bijnaam. Zodat ook anderen ervan kunnen meegenieten. Waar Riet ook nog naar op zoek is: de ‘echte’ namen die horen bij alle bijnamen die in dit stukje worden opgesomd. Stuur ook die naar Riet of plaats ze in een reactie op dit bericht.

Voeste Lei
Vis Toëntje
Wilder Piet

P.S. Gelukkig kon ik Riet toch nog verblijden met drie bijnamen die haar lijst nog niet sierden: Laege Leo, Roëje Sják en Stoëmflötje.

Intermezzo – Dwarsdoorsnede (1)

Een wandeling van Vredepeel naar Merselo op Horst-sweet-Horst? Horst-sweet-Horst gaat toch over Horst aan de Maas? Klopt, maar deze wandeling is de eerste etappe van een wandeltocht van Peel naar Maas, diagonaal door de gemeenten Venray en Horst aan de Maas, met als eindbestemming Grubbenvorst. Vandaar.  

Op de grens van Noord-Brabant en Limburg, uiterste noordwestpunt van de gemeente Venray. Vredepeel heet het hier. Akkers, bossen, sluisje, klaterend water. Vredig inderdaad. Zelfs de bunker op de oever van het Defensiekanaal draagt bij aan de idylle. Quads en een hele stoet crossmotoren verpesten het feestje. De hel. Aan de wandel dan maar.

Peelontginningsgebied, nog geen zeventig jaar oud. Kaarsrechte, vers geasfalteerde wegen, akkers, weinig bomen, vergezichten, leegte. Alles ademt naoorlogse efficiëntie. Noordoostpolderachtig. Het stinkt. Geen levend wezen te bekennen. In de verte nog steeds het razend geweld van quads en crossmotoren. Om de paar honderd meter een boerderij. Enorme stallen. Koeien, vermoed ik op grond van de vormgeving van de stallen en op grond van de stank – koeienstallen stinken anders dan varkensstallen. Je ruikt ze alleen, de koeien, je ziet of hoort ze niet. Grasland in overvloed, géén koeien. Het ontbreken van prikkeldraad wijst erop dat dit geen tijdelijke situatie is. Steeds meer koeien treft hetzelfde lot dat varkens al enkele decennia treft: ze brengen hun hele leven in stallen door, niet zelden met uitzicht op een sappige groene wei. Zo dichtbij en toch zo ver weg. Een tantaluskwelling zou je het kunnen noemen. Of ziek cynisme.

Verderop toch koeien buiten, egaal zwarte kalveren. Semi-buiten dan: elk kalf heeft z’n eigen kalveriglo met daarvoor een uitloopruimte van enkele vierkante meters waarin het z’n kont net kan keren. Gele oormerken in beide oren. Waanzin. Ze kijken me aan. Denken ze hetzelfde als ik? Denken ze überhaupt?

Verder maar weer. Nog meer kaarsrechte wegen, vergezichten, akkers, grasland, stallen, stank. Nog steeds nauwelijks mensen, bomen, dieren. Zelfs nauwelijks vogels, op die blauwe reiger na dan die net zo hard van mij schrikt als ik van hem. Eén doffe ellende deze wandeling tot dusverre? Zo lijkt het misschien. Toch heeft m’n stemming er niet onder te lijden. Bloeien de mooiste bloemen niet op de mestvaalt? 

Vredepeel-centrum laat ik rechts liggen, links lonken bossen en daarachter de banlieue van Merselo. Nog een laatste gigastal, woedend hondengeblaf, de eerste vooroorlogse boerderij van vandaag. Dan de weldadige rust van het bos. Tijd voor een broodje op een bankje.

(Dit stukje verscheen afgelopen woensdag ook in Via Horst-Venray, zij het zonder foto’s)

Top 5 – Meterikse groeten aan de lezer

‘Geachte’?
‘Beste’?
‘Dag’?
‘Lieve’?
Of toch maar gewoon ‘Heej, ouwe rukker’?

De aanhef. Niet onbelangrijk. Hij kan je leven veranderen, verpesten, vergemakkelijken, verbeteren. Hoofdbrekens dus, oneindig de ene optie tegen de andere afwegen en uiteindelijk natuurlijk toch de verkeerde keus maken. Zelf iemand van het type als-ik-de-aanhef-maar-eenmaal-heb-dan-volgt-de-rest-vanzelf. Bij anderen is het net andersom: aanhef-binnen-de-kortste-keren-gepiept-daarna-writer’s-block-zonder-weerga. Op het plein achter de kerk in Meterik heeft zich nu een representant van dit laatstgenoemde type gemanifesteerd.

Hij of zij bedient zich van een vrij algemeen als ‘verouderd’ bestempelde variant op bovengenoemde keuzemogelijkheden: L.S. Lectori salutem, Latijn voor ‘groet aan de lezer’. Blij verheugd te constateren dat iemand L.S. heeft afgestoft, al is het dan zonder puntjes. Ook goed om te zien dat hij of zij het niet bij één openbare mededeling wil laten. Duidelijk is wel dat hij of zij zijn of haar richting nog moet bepalen. Ook na meer dan een week is dat nog niet gelukt.

We blijven het in de gaten houden. Nu het nog niet zover is: de Horst-sweet-Horst top 5 van Meterikse groeten aan de lezer. Komt ie:

5.

4.

3.

2.

   

1.

Intermezzo – Dienstmededeling

Niet dat ik er ooit onderzoek naar heb gedaan, maar ik heb zo’n donkerbruin vermoeden dat de meeste lezers via Facebook op Horst-sweet-Horst belanden. Daarnaast is er ook een groep lezers, waarvan de omvang mij volledig onbekend is, die telkens als ik een bericht op Horst-sweet-Horst plaats, een e-mail ontvangen met een link naar het betreffende bericht. De verzending van die mail gebeurt automatisch, zonder dat ik er iets voor hoef te doen.

Voor de groep lezers die via zo’n automatische mail worden geattendeerd op een nieuw bericht heb ik slecht en goed nieuws. Eerst het slechte nieuws: helaas houdt de verzending van zo’n automatisch gegenereerde mail binnenkort op. Maar dan nu het goede nieuws: ik heb mezelf bereid gevonden die attenderingsmail voortaan zelf handmatig te verzenden. Voorwaarde daarvoor is wel dat ik dan van u uw mailadres ontvang.

Dus: wilt u via mail geattendeerd blijven worden op elk nieuw bericht op Horst-sweet-Horst? Stuur dan een mail naar horstsweethorst@gmail.com en ik zorg ervoor dat het voor de bakker komt.  

Ingezonden – Visie veehouderij: een neuslengte zicht

Horst-sweet-Horst ontving een ingezonden bijdrage van Andries Brantsma over de Visie Veehouderij van de gemeente Horst aan de Maas die vorige week door een ruime raadsmeerderheid werd aangenomen (alleen D66+GroenLinks, Groep Emons en SP stemden tegen):

Visie Veehouderij Horst: een neuslengte zicht

Met Tegels minder regels. De slogan, waarmee de in Horst aan de kant geschoven Rudy Tegels in Provinciale Staten kwam en werd opgeleid door topbestuurders Mackus, Koopmans en Driessen. Macht en  netwerk gaan boven kennis.

Toen wethouder Vostermans vertrok ging wethouder Tegels verder met het niet invullen van de Visie Veehouderij. Aanpak: kijk op neuslengte. Bekijk het kortetermijnbelang van grote veehouderijen. Vergeet het belang voor de wereld van je kinderen en kleinkinderen. Begraaf het rentmeesterschap. Met intensief LLTB-contact werd een visie geboren. Geheel in lijn met de LLTB-visie van Kees van Rooij. Leeg en eenzijdig.

Wat is dan die visie en wat brengt het? Raadslid Yvonne Douven: ‘Zie het als een kinderkleurplaat. Je hebt geen bouwtekening maar je weet wat je wilt.’ Vergelijk dit met de wethouder-visie. Zie het als een zwartwit krabbeltje, met een onherkenbaar figuur. Geen beeld, geen richting. En dan doelen formuleren? Dat wordt voortzetten van doelloos dwalen.

De raadsfracties: mevrouw Douven (VVD): De visie heeft niet echt inhoud. Daar kun je dus niet op tegen zijn: watte mevrouw Douven?
Heer Weijs (CDA): We zijn de besten van de wereld. Zo dachten ze met de VVD ook over de energietransitie en nu is de hele windmolenindustrie in buitenlandse handen. Maar ‘beste’ geldt niet alleen voor Horst maar moet bekeken worden over de hele keten. Enkele (heel grote) bedrijven bezoedelen de goede naam van de veehouderij door overlast en negeren van regels. Correct heer Weijs; doe daar dan iets aan!! Past overigens wel bij minder regels van Tegels.
Essentie ziet de visie zitten (die visie zonder inhoud van mevrouw Douven). De zorgen zouden voor deze partij dezelfde moeten zijn als bij de Kleefsedijk, maar dit zal nu geen stemmen opleveren is mogelijk de overweging.
Jan Wijnen (PvdA) spreekt zorgen uit en denkt aan de geurnormen en zoekt vele verbeteringen. Consistent als altijd spreken ze tegen maar stemmen voor.
Zorg voor klimaat, natuur, gezondheid en stankoverlast wordt eigenlijk alleen door SP en D66+GroenLinks uitgesproken. Goede boterham voor de boeren wordt breed gedeeld.

Er is hoop: De wethouder beweert uit de notulen van gemeentelijk overleg uit 2019 met de GGD te verklaren dat een geurnorm regionaal moet worden vastgesteld. Zijn neus zal dus wel groeien en daarmee zijn blikveld. Gevolgen van deze Tegels-visie:

• Geen voortgang. Wethouder blijft met Weijs steken in van schaalvergroting.
• Geurverordening gebruiken we wel rondom Meerlo om meer te mogen stinken, maar een verbetering voor burgers moet regionaal.
• De wanorde moet eerst op orde en dus trekken we slapende vergunningen pas over vele jaren in. Dus meer vee.
• Intern salderen laat de veestapel en dus mest- en overlastprobleem groeien.
• De stankruimte wordt voorlopig helemaal  volgebouwd.

Eindresultaat? Over enkele jaren een nog grotere saneringsronde.

Praktijkresultaat Tegelvisie: warm saneren met grote kosten aan een kant van Meerlo en uitbreiden met evenveel dieren aan de andere kant. Visie? Wethouder, raadsleden, dat is kortzichtig. U laat boeren, burgers, klimaat, natuur en nageslacht in de steek. Wegschuiven van regels is des Tegels, niet voor de raad.

Nog nooit zover geweest met een visie volgens de wethouder. Geen meter opgeschoten wethouder. De opbouw van een inhoudsvolle visie is bij u in verkeerde handen. U laat de jeugd, boeren en burgers barsten.

Andries Brantsma

Intermezzo – Kraamkamer (2)

Enkele weken geleden maakte ik twee lange wandelingen door bosgebieden in Horst aan de Maas en Venray. Bossen worden, blijkens op diverse plaatsen aangetroffen welkomstborden, tegenwoordig aangeduid als ‘Kraamkamer van de natuur’. Zelf zag ik vooral ongelooflijk veel menselijk ingrijpen. ‘Kraamkamer van de natuur? Speeltje van de mens zal je bedoelen!’, was dan ook de enigszins provocerende afsluiting van het stukje dat ik erover schreef (klik hier). Een van degenen die zich aangesproken voelde was Wim Heijligers, gepensioneerd bioloog uit Horst. ‘Ga anders een keer met mij op pad, dan kan ik je de visie van een ecoloog op natuur-cultuur uit de doeken doen’, nodigde hij me uit. Graag, leuk, interessant, leerzaam – afwijzen kwam geen moment bij me op. Dus spraken we af. In het Schuitwater. Om daar urenlang te wandelen en onderwijl te praten. Wim & Wim. Met al snel een vaste rolverdeling. Die Wim de meester, deze Wim de leerling. Deze Wim de vragen, die Wim de antwoorden. Die Wim docerend, deze Wim gedoseerd tegensputterend. Deze Wim begripvol, die Wim begripvol.

De Bloedrode heidelibel is puur natuur. Het prikkeldraad markeert een grens, aan de ene kant waarvan pony's grazen en aan de andere kant wandelaars lopen.

Enkele honderden woorden zijn veel te weinig voor een adequate samenvatting. Ik som gewoon wat dingen op die me zullen bijblijven. In de eerste plaats de ongelooflijk brede kennis der natuur van die Wim – al zal hij zelf de eerste zijn om deze opmerking te bagatelliseren. Verder het fanatisme waarmee hij elke niet héél alledaagse vogel, vlieg, vlinder, libel of wesp fotografeert en vervolgens registreert op waarneming.nl. Al die planten en dieren zijn puur natuur, er komt geen mens aan te pas, doceerde hij. Een ander, ter plekke aanschouwelijk gemaakt lesje dat hij me leerde: de ingrijpende gevolgen van de – door de mens veroorzaakte – hoge stikstofneerslag voor de vegetatie en daarmee ook de biodiversiteit van het Schuitwater.

De natte elzenbossen van het Schuitwater zijn het leefgebied van de Kleine ijsvogelvlinder, die vaak al nectarzuigend op braam in de bosrand te zien is.

Hij maakte me eveneens duidelijk dat het huidige aanzien van het Schuitwater deels tot stand is gekomen aan de tekentafel. De natuur dus toch een speeltje van de mens? Nee, dat ligt iets genuanceerder: zie het meer als een reparatiepoging van de mens, als een soort compensatie voor eerder aangedaan leed, als een poging om iets van de verloren gegane en broodnodige biodiversiteit terug te winnen. Maar het blijft dweilen met de kraan open zo lang diezelfde mens weigert in te zien dat de nood zo langzamerhand aan de man is.  

De Bastaardzandloopkever profiteert van de door wandelaars benutte wandelpaden. Het open zand vormt ideaal jachtgebied voor de kever.

Conclusie: inderdaad uitermate leuk, interessant, leerzaam. Af en toe vloeit er ook nog eens iets moois voort uit zo’n stukje.

(Dit stukje verscheen gisteren ook in Via Horst-Venray, zij het zonder de prachtige, door Wim Heijligers recentelijk in het Schuitwater gemaakte foto's. Ook de bijschriften zijn van zijn hand.)

Intermezzo – Jeu van Helden

Bericht op 1Limburg van 12 maart 2015 (klik hier):

‘Koning Willem-Alexander wilde donderdag in de Bekkerie in Boekend zijn handtekening zetten in het gastenboek, maar de pen waarmee hij dit wilde doen, werkte niet.’

Zou die niet werkende pen een kroontjespen, een gelpen of een vulpen zijn geweest? Of zou het héél misschien ook een balpen kunnen zijn geweest? Juist! Want balpennen doen het toch nooit? En als ze het per ongeluk wel doen, vlekken ze toch altijd? 

Sinds haar uitvinding in 1938 door de Hongaar László Bíró is de balpen altijd een ondergeschoven kindje geweest. Nooit voor vol aangezien. Als voetveegje gebruikt. In het verdomhoekje geplaatst. Als het minderwaardige broertje van de vulpen beschouwd. Bespot. Gepest. Uitgekotst. Misbruikt. Lees maar mee, in NRC Handelsblad van 11 maart 1984:

‘”Schoon, alles moet schoon." De burgemeester gaat op zijn knieën naast het afvoerputje zitten en peutert er met zijn vingers een kleverige zwarte massa uit. Vijf meter verder zit zijn chauffeur gehurkt naast een ander putje hetzelfde te doen met een balpen.’

Nog meer misbruik van de balpen op een internetforum:

‘Had vroeger een collega die haar haar opstak met balpoints. Dit ter uiterlijke verfraaiing. Maar ze had er altijd een bij de hand.’

Nog veel meer misbruik van de balpen op een ander internetforum:

‘Waar snuif jij meestal mee? Ik meestal met opgerold bankbiljet omdat er meestal niks anders voorhanden is. Maar zeker met speed raad ik een goede pen aan die je ff uit mekaar haalt, dit snuift gewoon veel fijner (hangt ook wel beetje van de pen af natuurlijk soms heb je dr die er voor lijken gemaakt).’

Nog meer misbruik van de balpen op een Belgisch lifestyle blog:

‘Enige tijd geleden kocht ik een pakje van 24 pennen in de Hema. Ze werken therapeutisch, jazeker. Mijn obsessief knipperen met balpennen tijdens ieder onbezonnen moment kan ik door het draaidopje niet uitoefenen, wat rust schept in mijn hoofd (en waarschijnlijk ook in dat van iedereen die mij kan zien/horen). Maar helaas, 24 exemplaren waren binnen de kortste keren spoorloos, waardoor ik nu opnieuw toegewezen ben op de onhandige BIC-pennen, die mij iedere dag opnieuw in knipperhel doen belanden. En ik bestelde er onlangs 100 van.’

Uit dit alles mag duidelijk zijn: de balpen heeft nooit een heel erg vreugdevol leven gekend. En nu, nu is daar ineens Jeu van Helden. Die de balpen heeft wakker gekust. Die met dat wegwerpding waar zo op wordt neergekeken, met dat ding van niks, de meest prachtige tekeningen maakt. Die aantoont dat het volkomen misplaatst is om meewarig te doen over de balpen. Die de balpen uit het verdomhoekje heeft gehaald. Die de balpen na al die jaren eindelijk op de troon heeft gehesen.

Die Jeu van Helden, Jeu ván Tieke oet de Herstroat, exposeert zijn balpentekeningen (waarvan er een aantal dit stukje sieren) al enkele weken in p.ART.s, de galerie van Piet Siebers in Oirlo (Castenrayseweg 19). Morgen en overmorgen zijn ze daar voor het laatst te bewonderen (op beide dagen van 12.00 tot 17.00 uur), samen met een aantal houten sculpturen van Piet Siebers. Ik kan slechts zeggen: gaat dat zien, nu het nog kan!

Ingezonden – Wat je ook doet, je moet je schamen … of toch niet …?

Horst-sweet-Horst ontving de volgende ingezonden bijdrage van Charles Janssen uit Lottum:

Wat je ook doet, je moet je schamen…of toch niet…?

De laatste tijd wordt er behoorlijk op los “geblogd” en “gecolumnd” in onze gemeente Horst aan de Maas. In de Hallo dan wel op het weblog “Horst Sweet Horst”.

Het zijn de Brantsma’s, Janssens, Moormans, Weijssen, de Tegelsen, de Ambrosiussen en de Duijffen. Oftewel de Champions League spelers in het vakgebied van opiniestukken en columns schrijven dan wel bloggen over het (politieke) reilen & zeilen binnen onze gemeente.

Ze komen dan weer rechts over de flank en dan weer op zijn “Dumfries” links aangesneld, zo nu en dan een bikkelharde sliding, soms op de man, dan weer rakelings erlangs.

In het voetbal noemt men dat: “wie uit kan delen, moet ook (kunnen) incasseren”. Afgelopen weekend stond er van Marcel Levi, internist en hoogleraar, een interessante column in Het Parool. Het triggerde mij en zag daarin gelijkenissen met deze Horsterse spelers, of toch niet... [klik op de afbeelding om de column te lezen]

In deze column van Marcel Levi wordt zowel rechts als links op de korrel genomen. Wat is dan dé waarheid? Dé waarheid in de politiek bestaat denk ik niet, wellicht wel die van jou of van een partij, niks mis mee, ga ervoor en sta ervoor.

In het speelveld staan in het midden vaak de spelbepalers, de spelers met dikwijls het meeste in- en overzicht, die andere spelers weer tot grote hoogte doen brengen. Zeg maar de Frenky de Jong’s (dit jaar effe niet), de Kevin de Bruynes en Luka Modric’s van het speelveld.

Zou het dan ook niet zo zijn dat we uiteindelijk, de ene keer via de rechter flank en de andere keer via de linker flank, samen in het midden uitkomen, zo ook in de politiek?

Dus beste Horster spelers, of je nu een visionair, een aanpakker, een criticaster of een beschouwer bent, alle kwaliteiten zijn nodig om uiteindelijk de beste keuzes en oplossingen te bedenken voor onze gemeente en de wedstrijd voor de inwoners van Horst aan de Maas te winnen.

Allemaal zeer betrokken mensen deze Champions League spelers, ben er zuinig op, oftewel...

“Doe eens een beetje lief voor elkaar…….daar hoeven jullie je niet voor te schamen…"

Charles Janssen, Lottum

Intermezzo – Welvaartsfratsen

‘Dat alles kan door op de eerste plaats de feiten te meten en te weten en anderzijds met elkaar een gezonde dialoog voeren met respect voor elkaars visie die niet gedreven wordt door welvaartsfratsen en onuitvoerbare idealen, maar met gezond verstand met ruimte en respect voor ieders mening.’

Met deze zin sluit gemeenteraadslid Alex Janssen (CDA) zijn vandaag in Hallo Horst aan de Maas gepubliceerde stukje over de Visie Veehouderij van de gemeente Horst aan de Maas af. Lees die zin nog eens aandachtig.

Tot tweemaal toe roept het geachte gemeenteraadslid op tot respect: respect voor elkaars visie en respect voor elkaars mening. Daar tussendoor gaat hij er met gestrekt been in en schoffelt hij volkomen respectloos visies en meningen onderuit die hem blijkbaar niet welgevallig zijn.

Wat zijn dat voor fratsen van de vleesgeworden ijveraar voor positiviteit, die zich erop beroept positieve energie te verspreiden en nooit raakt uitgekakeld over de power van het positivisme? 

Ingezonden – Visie Veehouderij

Gisteren sprak de gemeenteraad van Horst aan de Maas tijdens een voorbereidende raadsvergadering opnieuw over de Visie Veehouderij. Namens het CDA voerde Henk Weijs het woord (klik hier en ga naar 2.08.32). Naar aanleiding daarvan ontving Horst-sweet-Horst de volgende ingezonden bijdrage van Andries Brantsma:

Henk Weijs had groot gelijk

Woest was Henk Weijs (CDA) over het feit dat D66+GroenLinks in de pers te kennen hadden gegeven dat ze een eigen visie hadden betreffende de veehouderij in Horst aan de Maas. En in de pers was nota bene niet eens de hele visie te lezen. Een tweede reden voor Henk om kwaad te zijn.

Jazeker, terecht dat Henk kwaad was. Geen volledige uitleg over de visie, maar waar Henk natuurlijk ook gelijk in had, was dat ze het in hun hoofd hadden gehaald om de pers op te zoeken zonder nadrukkelijke en schriftelijke toestemming van Henk. Natuurlijk zal er in de coalitie wel overleg geweest zijn en daar was alles van het CDA toch al in de visie overgenomen? Nou, wat had D66+GroenLinks dan te klagen? De alwetendheid en vertraging van het CDA was toch al geregeld? Of was er helemaal geen overleg geweest?

Zeker Henk, sta voor je zaak en eis dat anderen niet andersdenkend worden. Sta voor je eigen zaak en zorg dat de D van het CDA geen geweld wordt aangedaan en zeker geen inhoud krijgt.

Goed dat je je uit hebt gesproken Henk. Blijf staan voor je zaak, al lijkt het alsof de tijd voor jou vijftig jaar heeft stilgestaan. Sta voor je zaak en voorkom dat andere meningen het volk bereiken. Dat is contraproductief want dat zou vragen om uitleg.

Echt Henk klasse. Klasse dat je je ware geest laat zien. Zorg dat ze stil blijven. Dat is toch de kern van gewoon samen doen? En vooral stiekem buiten het zicht van de camera. Maar wel in je eentje samen doen. Echt klasse Henk, laat de kiezer niet in verwarring raken door keuzemogelijkheden. Om moedeloos van te worden, al die andere en eigen meningen.

Mijn complimenten Henk.

Was getekend,

Andries Brantsma

Intermezzo – Kraamkamer (1)

Afgelopen weekend bijna twee dagen lang in een kraamkamer verbleven. Het was er bijzonder aangenaam vertoeven. Hartelijk welkom geheten, door alles en iedereen verwend, omgeven door warmte en vrolijkheid, slechts af en toe enig gekrijs.

U wist niet dat ik in blijde verwachting was? Kan ik me voorstellen. Met een nakend (groot)vaderschap had mijn tweedaags verblijf in die kraamkamer dan ook helemaal niets van doen. Wel met twee wandelingen. Op vrijdag in de Geijsterse Bossen en de Boschhuizerbergen en de volgende dag van Wanssum via Maaspark Ooijen-Wanssum, Broekhuizenvorst en Melderslo naar Horst. Op beide dagen in voortreffelijk gezelschap. Maar vanwaar dan die kraamkamer? Omdat beide wandelingen zich grotendeels afspeelden in bosgebieden. En die worden, blijkens op diverse plaatsen aangetroffen welkomstborden, aangeduid als ‘Kraamkamer van de natuur’. Moeder natuur die hier haar schatjes baart. Zoiets, vermoed ik.

Het was om je vingers bij af te likken, de majestueuze beuken in de Geijsterse Bossen, de jeneverbessen in Boschhuizerbergen, de waterpartijen in Maaspark Ooijen-Wanssum, de poelen in het Schuitwater, de zandverstuivingen op de Swolgender Heide. Allemaal prachtig en uitnodigend. Het leek wel een sprookje. Uiteindelijk ís het ook een sprookje. Want op de keper beschouwd is het toch een illusie. Te mooi om waar te zijn. Je dénkt dat de natuur het hier voor het zeggen heeft, maar als puntje bij paaltje komt is het de mens die de baas is. Dezelfde mens die heeft beschikt dat bever en vogelkers hier zijn geïntroduceerd, gaat met evenveel gemak over tot de verdelging van bever en vogelkers. Of het nu gaat om bomen die zijn voorzien van oranje stippen of om van mos ontdane bospercelen of om vernatting ter bestrijding van de droogte of om gemaaide paden of om hekken en prikkeldraad die moeten verhinderen dat je je buiten die gebaande paden begeeft: alles is door de mens bedacht en gecreëerd.

Over Maaspark Ooijen-Wanssum hoorde ik gisteren iemand zeggen, doelend op het feit dat nog steeds geen beheerder voor het gebied is gevonden. ‘Het ligt er allemaal nogal natuurlijk bij.’ Het was bedoeld als een verzuchting. Mij klonk het als muziek in de oren.

Ik ben grootgebracht met de tegenstelling natuur – cultuur. Natuur: ongerept, geen menselijk ingrijpen. Cultuur: aangeraakt door mensenhand. Mijn twee dagen wandelen hebben me definitief met de neus op de feiten gedrukt. Die aloude tegenstelling bestaat niet meer. Natuur in zijn oorspronkelijke betekenis bestaat niet meer. Althans niet hier in Noord-Limburg. Kraamkamer van de natuur? Speeltje van de mens zul je bedoelen. 

(Dit stukje verscheen vandaag in iets andere vorm in Via Horst-Venray. Foto’s 2 en 3 zijn gemaakt door Agata Siwek.)  

Ingezonden – Op de her

Horst-sweet-Horst ontving een ingezonden bijdrage van Jan Duijf (normaliter Kloosterstraat Horst, maar in dit speciale geval Kerkhofpaadje Horst):

OP DE HER

Deze brief wil de aandacht vestigen op het creatieve taalspel zo typerend voor de talige inwoners van onze gemeente, met de nadruk op authenticiteit en originaliteit. Zaken waar de moderne mens zo vol en leeg van is.

Enkele jaren geleden ontdekte ik in de Nusseleinstraat van het Horster America de nieuwe naam van een horecagelegenheid: ‘De Nussel’. Je moet een soort van Einstein zijn om op het einmalige idee te komen het ‘ein’, aan het einde van ‘Nusselein’ weg te laten, teneinde als het ei van Columbus een gans vers woord te kunnen leggen. Meester Nusselein, de eerste onderwijzer in America en de naamgever van de straat, liet weten met deze eer bijzonder verguld te zijn. De vraag: ‘Wat is een Nussel?’ heeft sinds jaar en dag een vaste plek in de Hörster Kwis.

Over de herkomst van de naam ‘Herstraat’ verschillen de inzichten in wetenschappelijke kring, hetgeen de stelling onderschrijft dat wetenschap ook maar een mening is. Gelukkig ook een bron van ongekende inspiratie en interpretatie. Wat te denken van de naam van het gebouw ‘Heerstate’ op de hoek van de Herstraat en de Americaanseweg? Voorwaar een sublieme statusverhogende en prijsopdrijvende naam. Een geweldige vondst. Als ik het kon betalen, zou ik er willen wonen.

En dan bij mij om de hoek het klapstuk van deze bijdrage: ‘Op de her’. Deze spitsvondige en onnavolgbare interpretatie van ‘Herstraat’ staat te lezen schuin tegenover de Sint-Jozefkapel, op de gevel van het huis van wijlen moeder Spreeuwenberg. Moeten wij na deze geslaagde creatieve bewerking dat oudbakken ‘Herstraat’ niet omdopen tot ‘Op de her’? Lang leve het vrije taalgebruik!

Jan Duijf  Kerkhofpaadje

Intermezzo – Horstensia (9) | Nikspack Vaccin

object: flesje (330 ml) Nikspack Vaccin
afmetingen: 22 (hoogte) x 5,5 (maximale diameter) cm
gewicht: 193 gram
materiaal: glas
ingrediënten: bamischijven, halve leo, pony’s, sneeuwitje [sic] met haar 7 dwergen, vleugje corona, je waardigheid, stoempjoekels, geraspte parmezaanse kaas, liefde
producent: OJC Niks
datering: mei 2021
ontvangen: 12 juni 2021

De kleur van deze vloeistof doet vermoeden dat je in de maling wordt genomen met al die ingrediënten. Dat dit een geintje met een hoog studentikoos gehalte is. Dat dit het resultaat is van een ordinaire blaaslediging.

Maar neem een slok, wals die in je mond en verdomd als het niet waar is. Je proeft de wilde frisheid van stoempjoekels. Het exotisch aroma van bamischijven. De adembenemende fruitigheid van een vleugje corona. De stevige bite van Sneeuwwitje met haar zeven dwergen. De mondklevende grasachtigheid van een gebraden halve leo. De mierzoete kleverigheid van pony’s. De naar een tikkeltje ranzigheid tenderende geurigheid van geraspte parmezaanse kaas.

Je proeft ook de ietwat bittere smaak van je verschrompelde waardigheid. Maar wat je vooral proeft is liefde. De liefde, de lol, het plezier waarmee dit brouwsel tot stand is gekomen en in de markt is gezet. ‘Helpt zeker niet tegen corona, helpt wel met een leuke dag.’ De uiterste houdbaarheidsdatum? ‘Gewoen drinken dieke kut.’

Verkrijgbaar op het terras van OJC Niks. Ook aan te bevelen na memorabele wandelingen van ruim 25 kilometer.