Klein mysterie 3c - Meer straatnaambordenraadselen (1)

Ze zijn me inmiddels dierbaar geworden, de Horster straatnaamborden. Voorheen nooit enige acht op geslagen, nu een dankbaar thema voor mijn weblog. Hoe meer ik me erin verdiep, hoe meer foto’s ik vergelijk en hoe meer situaties ik bekijk, hoe meer ongerijmdheden ik ontdek. Maar ik wil ook verder, er zijn warempel nog wel meer, anderssoortige kleine mysteries te ontdekken. Dus ik wil de straatnaamborden zo langzamerhand gaan loslaten – met pijn in het hart, dat wel. Daarom stip ik hier in het kort nog enkele straatnaambordenmysteries aan, zonder dat ik ze op dit moment verder uitwerk.

1. Waarom zou de straatnaam bij sommige borden in een en dezelfde straat soms op één regel en soms op twee regels staan?










2. Waarom zouden er verschillen zijn in de schrijfwijze van dezelfde straatnaam?











3. Waarom zou een en dezelfde straatnaam soms op twee verschillende manieren worden afgebroken?









4. Waarom zou in sommige naar personen vernoemde straten op de ene plaats de toelichtingsregel ontbreken en op de andere plaats niet?









5. Waarom zou het ene bord blauwer zijn dan het andere?









6. Waarom zou op veel t-splitsingen het straatnaambord tegenover het begin van de straat (aan de andere zijde van de weg dus) hangen









en niet – zoals me logischer lijkt – aan het begin van de straat?

Intermezzo - Mevrouw(s)bosweg

Kijk, vergelijk en huiver:




Drie keer gaat het goed: op de t-splitsing met de Heijnenstraat en aan beide zijden van de kruising met de Tongerloseweg. Maar dan, op de t-splitsing met de Spoorweg gaat de straatnaambordenmaker gruwelijk in de fout. Want juist die eerste s is cruciaal in de Mevrouwsbosweg. Het gaat hier namelijk niet om mevrouw Bos, maar om het (of in dialect: de) Mevrouwsbos, een toponiem dat al op negentiende-eeuwse kaarten voorkomt. Wie die mevrouw dan wel was en waar dat bos precies lag, is dan weer wel een klein mysterie – althans voor mij.

Top 5 - Mooie Horster straatnamen

Mijn top 5 van mooie Horster straatnamen:
1.









2.









3.









4.









5.

Intermezzo - Waarom geen vrouwen?

Ineens drong het afgelopen zaterdag bij mijn zoektocht naar straten die naar personen zijn vernoemd tot me door: als we de vrouwelijke leden van het koninklijk huis en de heiligen buiten beschouwing laten, heeft Horst (of althans de oude gemeente Horst) helemaal geen straten die naar vrouwen zijn vernoemd (tenzij Dr. Lemmen een vrouw was). Is het niet eens tijd dat daar verandering in komt? Als Frans Wolters – overigens met alle respect voor zijn verdiensten – wordt geëerd met een straatnaam,waarom dan niet het eerste vrouwelijke gemeenteraadslid (E. Moorrees-Peeters) of de eerste vrouwelijke wethouder (Toos Buijssen)? Of wat te denken van Anna Maria Driessen-van Osch en Maria Hanraets, twee gemeentelijke vroedvrouwen met een lange staat van dienst? En waarom wel een straatnaam voor Pieter Bels,maar niet voor zijn echtgenote Henriëtte Bels-Koning, die evenveel betekenis heeft gehad voor de champignonteelt (lees het artikel van P.M. Schaper in Horster Historiën deel 3 er maar op na)?

Klein mysterie 3b - Verwijzende straatnaamborden (1)

Een ding is me gisteren tijdens mijn fiets- en autocht langs straatnaamborden wel duidelijk geworden: hiermee heb ik een bijzonder rijke kleine-mysterie-bron aangeboord. Wat bijvoorbeeld hiervan te denken? (Voor alle duidelijkheid: dit bord staat op de t-splitsing Australiëweg – Veld Oostenrijk (of Veld-Oostenrijk, daarover verschillen de straatnaambordenbordenmakers van mening). De Molengatweg is hier nog in geen velden of wegen te bekennen.)
Ik geef toe: een handige service voor tomtomloze automobilisten, maar waar moet het heen als het usance wordt om voortaan aan elk straatnaambord een extra bordje toe te voegen dat verwijst naar de volgende straat? Van de andere kant: dit zou leiden tot een enorme toename van de werkgelegenheid in de straatnaambordenindustrie; niet geheel onbelangrijk natuurlijk in tijden van een dreigende economische recessie.

Klein mysterie 3a - Persoonsstraatnaamborden

Gisteren kwam ik voorbij de Dr. Lemmenstraat in Meterik. Gebeurt wel vaker en is op zich niets om opgewonden van te raken, ware het niet dat ik bezig ben met het opsporen van kleine mysteries. Dus viel me bij het straatnaambordje ‘Dr. Lemmenstraat’ op dat een extra regel met informatie over Dr. Lemmen ontbrak.Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld de Gebr. Van Doornelaan en de Jan van Eechoudstraat. Waarom dit verschil? Heeft Dr. Lemmen misschien iets misdaan en moet hij het daarom voor straf zonder toelichting stellen? Geldt dit voor meer Horstenaren-met-een-straatnaam? Of alleen voor wetenschappers? Of is dit een subtiele vorm van discriminatie van geboren Meterikkers?
Ik rook een nieuw klein mysterie en besloot me eens grondig in de materie te verdiepen. Blijkens het ‘Straatnamenregister’ in de Gemeentegids 2008 telt de voormalige gemeente Horst 356 straten. Daarvan zijn er 66 naar personen vernoemd. Onder hen bevinden zich leden van het koninklijk huis (9), heiligen (10), hertogen (4), kunstschilders (5) en internationale beroemdheden (2). Allemaal mensen die als het goed is geen nadere explicatie behoeven. Daarmee resteren 36 veelal naar plaatselijke grootheden vernoemde straten.

Mooi al die cijfers, maar ik vroeg me nog steeds af of Dr. Lemmen de enige zonder extra tekstregel is. Er zat weinig anders op dan fiets en auto te pakken en die 35 andere naar een persoon vernoemde straten met een bezoek te vereren. Een klus waar ik vandaag tot het invallen van de duisternis mee bezig ben geweest. Geen verspilde moeite, maar veel wijzer ben ik er toch niet van geworden. Duidelijk is in elk geval dat Dr. Lemmen in goed gezelschap verkeert: bij nog zestien andere naar personen vernoemde straten ontbreekt een verklarende tekstregel op het straatnaambordje. Maar aan welke criteria iemand moet voldoen om die extra regel te verdienen, is volstrekt onduidelijk. De ene geestelijke (pastoor Hendriks) krijgt er wel een, de andere (pastoor Jeuken) niet; de ene bestuurder (burgemeester Geurts) wel, de andere (Frans Wolters) niet; de ene onderwijzer (meester Wijnen) wel, de andere (meester Nellen) niet, de ene Meterikker (Jan Drabbels) wel, de andere (Dr. Lemmen) niet. Werkelijk geen touw aan vast te knopen. Hoewel, als je per se verzekerd wilt zijn van een extra tekstregel dan kun je maar het beste gevallen oorlogsheld worden: bij geen van de vijf naar gevallen oorlogshelden vernoemde straten (Harrie Driessenstraat, Pieter Litjensweg, Jacob Poelsweg, Gerard Smuldersstraat en Mathieu Starrenstraat) ontbreekt een toelichtende tekst op het straatnaambordje.

Klein mysterie 2 - Rode hangbrievenbus

Je hebt brievenbussenen brievenbussen.Over beide valt veel te zeggen, maar ik beperk me nu even tot het tweede type, in vakjargon ook wel hangbrievenbus genoemd. Enkele maanden geleden heeft ook in Horst de oranje TNT-hangbrievenbus zijn intrede gedaan. Behalve de kleur en de vormgeving veranderde in sommige gevallen ook de locatie van de bus. Dit leidde onvermijdelijk tot onvrede. Zo stoorde ik mij aan de tegen de muur van het atrium van de Horster kerk geplaatste bus. Een ergernis die onder meer werd gedeeld door Roy Bouten en Thijs Coppus.
Het siert TNT (en het gemeentebestuur) dat dit exemplaar inmiddels is verplaatst
naar de parkeerplaats bij de Plus supermarkt. Maar dit allemaal geheel terzijde. Wat me intrigeert, is dat in Horst één (ik heb er ten minste niet meer kunnen ontdekken) rode TPG-brievenbus aan de veranderingsoperatie heeft weten te ontkomen. Een nieuw klein Horster mysterie dus. De bewuste bus bevindt zich aan de vanuit Meterik gezien rechterzijde van de Speulhofsbaan, tussen de Campagneweg en de Hazenkampweg.Is de bus over het hoofd gezien? Lijkt me onwaarschijnlijk, want de post puilt er niet uit en dus wordt ze vermoedelijk regelmatig gelicht. Laat TNT misschien uit nostalgische overwegingen in elke Nederlandse gemeente één rode brievenbus hangen? Lijkt me evenmin waarschijnlijk: ik verdenk TNT van veel, maar zeker niet van nostalgische gevoelens. Heeft het er dan mee te maken dat het hier gaat om een eengleuvige hangbrievenbus in plaats van de meer gebruikelijke tweegleuvige?
Een interessante hypothese, maar ik kan ze helaas niet proefondervindelijk toetsen omdat mij geen andere locaties van eengleuvige hangbrievenbussen bekend zijn. Noodgedwongen zoek ik daarom mijn toevlucht tot het worldwideweb. En ziedaar: tik ‘brievenbussen tnt’ in bij Google en je vindt meteen wat je zoekt. Alles wat je wilt weten over TNT-brievenbussen lees je in het document Brievenbussen. De feiten in Nederland. De officiële benaming voor een eengleuvige hangbrievenbus blijkt bijvoorbeeld ‘eenlingbrievenbus’ te zijn. Maar belangrijker in dit verband: het ‘vervangingstraject voor rode brievenbussen’ voorziet erin dat pas in 2009 en 2010 de rode eenlingbrievenbussen worden vervangen door oranje. Mysterie opgelost! Tegen nostalgici met een voorliefde voor rode TPG-eenlingbrievenbussen zou ik willen zeggen: op naar de Speulhofsbaan nu het nog kan!

Klein mysterie 1 - Schaakse afvalbakken

Gemotiveerd tot in de toppen van mijn tenen rijd ik om half elf naar de Schadijkse bossen. In de eerste plaats om daar te gaan rennen, maar ook in de hoop daar stof voor een stukje te vinden. En waarachtig, het is meteen raak! Op de parkeerplaats aan de Bergsteeg trekt een afvalbak mijn aandacht. Of eigenlijk niet zozeer de afvalbak als wel de drie houten paaltjes die in een halve cirkel om de bak staan.
Wat doen die daar? Al rennend breek ik me het hoofd over hun mogelijke functie. Weer terug op de parkeerplaats besluit ik de Schaakse afvalbakken aan een vergelijkend onderzoek te onderwerpen, misschien brengt dat me verder. Nog geen vijftig meter van de eerder gesignaleerde afvalbak staat een tweede. Zelfde type, geen paaltjes! Maar nog iets valt op: pal achter deze bak staat een houten paal die iets hoger is dan de afvalbak. Wat is daar nu weer de bedoeling van? Ik open het deksel van de afvalbak en ontdek dat de paal voorkomt dat het deksel bij opening te ver naar beneden valt en afbreekt. Dit mysterie is dus alvast opgelost. Had je gedacht! Want bij nadere beschouwing ontbreekt zo’n ondersteuningspaaltje bij de eerste afvalbak. In al mijn onschuld denk ik dat bij deze bak het deksel dus wel naar beneden zal vallen. Foute gedachte, zo blijkt als ik de proef op de som neem. Het geopende deksel blijft namelijk vanzelf rechtop staan. Zo zijn er nog steeds twee mysteries: dat van de paaltjes in een halfronde cirkel vóór de bak en dat van het ondersteuningspaaltje erachter. Dan maar op zoek naar andere Schaakse afvalbakken. Bij de Gele Berg
en de Sint-Maartensweg
staan andere typen, dus dat levert weinig vergelijkingsmateriaal op. Ik noteer alleen dat hier geen paaltjes in een halfronde cirkel vóór de bakken staan. Op de parkeerplaats aan de Meteriksebaan staat wel een exemplaar van hetzelfde type als op de parkeerplaats aan de Bergsteeg. Hier zowel paaltjes in een halfronde cirkel als een ondersteuningspaaltje. Vervolgens de parkeerplaats aan de Lorbaan: twee afvalbakken, beide zonder beschermende (?) paaltjes op de voorgrond en de een met en de ander zonder ondersteuningspaaltje. Ik besluit mijn onderzoek te staken in de gelukkige wetenschap dat ik vandaag maar liefst twee kleine mysteries heb ontdekt. Aan bespiegelingen over de oplossing ervan waag ik me nog even niet want dan zou ik al bij mijn eerste stukje de vierhonderd woorden overschrijden.