Intermezzo – Dodenherdenking

‘Kransen gelegd bij herdenkingsmonumenten in America, Sevenum, Grubbenvorst, Broekhuizen, Broekhuizenvorst en Tienray’, twitterde Kees van Rooij vorige week. Het opmerkelijke was dat onze burgervader deze tweet niet op 4 mei – Nationale Dodenherdenking – de wereld in slingerde, maar al een dag eerder. Dus reatwitterde iemand: ‘Wellicht begrijp ik het niet, maar dit is toch pas morgenavond?’ Wat ik dan weer niet begrijp, is dat de burgemeester die tweet onbeantwoord liet. Op digitaal aan zijn of haar adres gerichte grof- en schunnigheden hoeft wat mij betreft geen enkele bestuurder te reageren. Anders is het met uit belangstelling dan wel verwondering gestelde vragen van burgers, zoals de bovenstaande. Bestuurders die zich zo nodig op sociale media willen begeven, hebben in mijn ogen ook de morele plicht zulke vragen te beantwoorden.

Dat gezegd zijnde, zal er ongetwijfeld een plausibele reden zijn geweest de kransen een dag eerder te leggen dan te doen gebruikelijk. Sowieso is het moment waarop de oorlogsdoden (en alles wat daarmee samenhangt) worden herdacht ondergeschikt aan het feit dát ze worden herdacht. De wereld vergaat echt niet als onze burgemeester een krans een dag eerder of later legt dan de rest van Nederland. Waar het om gaat is dat die kranslegging geen routineus gebaar, geen jaarlijkse verplichting zonder verdere consequenties is. Nee, die dodenherdenking stáát voor iets. Als het herdenken van de Tweede Wereldoorlog beperkt blijft tot het memoreren van al het vreselijks dat toen is gebeurd, is het een vrij gratuit gebaar. Het herdenken krijgt pas werkelijk waarde als het een vertaling vindt in het heden.

Klinkt allemaal wat abstract, dus laat ik mijn stelling illustreren aan de hand van twee recente Horster voorbeelden. Als je, nota bene als politie en nota bene op de dagen voorafgaand aan 4 mei, maar door blijft twitteren en facebooken over ‘zigeunertypes’ en mensen met ‘Balkan-uiterlijk’ dan kun je nog zoveel kransen leggen op 4 mei of eender welke dag, je laat dan blijken geen fluit te hebben begrepen van waar dat hele herdenken werkelijk om gaat.

Maar als je je als burgemeester enkele dagen na de dodenherdenking aansluit (klik hier en hier) bij de oproep bij de uitvoering van het kinderpardon geen onderscheid te maken tussen overheden, dan laat je blijken dat die kranslegging geen inhoudsloos gebaar is. Vandaar, ondanks het begin van dit stukje: hulde aan Kees van Rooij!

Top 5 – Horster tweetbundelkandidaten

Jan-Dirk van der Burg geniet in Horst aan de Maas vooral bekendheid vanwege olifantenpaadjes en meer in het bijzonder zijn optreden op 22 september 2011 tijdens de Eerste Horster Olifantenpaadjesavond (ex aequo met de Eerste Horster Garageboxavond op de eerste plaats in mijn top 5 van gedenkwaardige donderdagavonden van de afgelopen tien jaar).

Het mooie van Jan-Dirk is dat hij niet is blijven hangen in de olifantenpaadjes, maar zichzelf steeds weet te vernieuwen. Dit heeft de afgelopen jaren bijvoorbeeld geleid tot een boekachtig ding met een onmogelijk formaat over de Iraanse censuur op de voor Iran-correspondent Thomas Erdbrink bestemde Nederlandse kranten

en een boek over in Nederland naar Nelson Mandela vernoemde straten, wegen, pleinen, lanen, paden, bruggen, scholen et cetera.

 Op het moment maakt Jan-Dirk furore met Tweetbundels. Wat dat nu weer zijn? Zelf definieert hij het begrip als volgt: ‘Een Tweetbundel is een verzameling analoge retweets, een geboekstaafde extractie van één Twitteraccount. Een nieuw podium voor waardevolle tweets die verloren dreigen te gaan in de krochten van het internet. Na het analyseren, ordenen en selecteren wordt het materiaal teruggebracht in een logische narratieve volgorde dat resulteert in een papieren manifestatie van een eigenbepaald zelfbeeld. Een ongeautoriseerde autobiografische bloemlezing van een afzonderlijk Twitteraccount.’

In De Morgen voegde hij daar afgelopen week nog aan toe: ‘Mijn Tweetbundels zijn een biografische weerslag van wat iemand op Twitter geuit heeft over zichzelf. De ijdelheid die daarbij komt kijken, vind ik bijna ontroerend.’ Tot op heden zijn twee Tweetbundels verschenen: de eerste over Parool-hoofdredacteur Barbara van Beukering en de tweede over voetbaltrainer- en analist Aad de Mos. Woensdag verschijnt de volgende. Overigens zijn Tweetbundels niet te koop: op verzoek leest Jan-Dirk van der Burg ze voor op locatie en daarnaast is het mogelijk ze in bruikleen te krijgen.

In De Morgen liet Jan-Dirk afgelopen week weten nog op zoek te zijn naar ‘interessante profielen’. Omdat Jan-Dirk niet de eerste de beste is, is Horst-sweet-Horst graag bereid hem van advies te dienen. Dus daar komt ie, speciaal voor Jan-Dirk, de Horst-sweet-Horst top 5 van Horster tweetbundelkandidaten:

5. Renée van Wegberg https://twitter.com/reneevanwegberg

Starlet, liaison tussen Horst en het societygebeuren in het verre westen.

4. Thijs Coppus https://twitter.com/coppus

Heeft sinds het vertrek van Leon Litjens iets van z’n twitterelan verloren. Z’n haat-liefdeverhouding met de NS (klik hier) heeft ertoe geleid dat ie nu rijlessen aan het nemen is.

3. Roy Bouten https://twitter.com/roybouten

Een tweetkarakter dat zich ontwikkelt: van vurig verspreider van het Twittergeloof tot sporadisch twitteraar en van vurig verspreider van het Ajaxgeloof tot gefrustreerd (gedwongen) thuisblijver.

2. Elly Michiels-Fleuren https://twitter.com/elly_emf38

Varkensboerin die van haar hart geen moordkuil maakt. Deelt alles. Met de hele wereld.

1. Annemie Craenmehr-Hesen https://twitter.com/acraenmehr

Ook wel bekend als CDAnnemie. Of het nu gaat om Lourdesbedevaarten of een brunchmodeshow van Jansen-Noy bij De Golfhorst: Annemie is er niet alleen bij, ze doet nog mee ook!

Intermezzo – De Oude Lind

Maandag 12 mei 2014, 15.17 uur, De Oude Lind, Venrayseweg te Horst (klik op pijltje):

Klein mysterie 559 – Waers

Over waers  en eigenwijs ging het, op het feestje vrijdag. Een van de feestvierders beweerde met veel aplomb dat ‘eigenwijs’ het Nederlandse equivalent is van het dialectwoord waers. Welke argumenten omstanders ook aandroegen voor de onjuistheid van z’n opvatting, meneer hield ijzerenheinig vol. Schoolvoorbeeld van waersigheid, aangelengd met een scheutje eigenwijsheid.

Waarschijnlijk omdat ik wel eens over dialect en dialectwoorden schrijf, zien sommigen mij als autoriteit op het gebied van het Horster dialect. Volkomen ten onrechte: ik ben niet meer en niet minder dan een eenvoudige dialectspreker die dialectologisch gezien niet in de schaduw kan staan van de generaties voor hem. En ben ik eigenlijk niet per definitie onbevoegd iets over het Horster dialect te zeggen, met in plaatsen als Meerssen, Tienray en Wehl opgegroeide grootouders? Desalniettemin werd ook mijn oordeel in het waers-eigenwijs-dispuut op prijs gesteld. Hoewel waerse  doorgaans mijn sympathie hebben en enige waersigheid  mij zelf misschien ook niet helemaal vreemd is, kon ik er in dit geval toch onmogelijk onderuit me aan te sluiten bij het waers≠eigenwijs-kamp. Hoe ik waers  dan in het Nederlands zou vertalen? ‘Met koppig’, antwoordde ik, zonder er al te lang over na te denken. Toen ik de volgende dag nog een enkele gedachte aan de kwestie wijdde, kwam het me voor dat ‘tegendraads’ misschien wel dichter in de buurt kwam. È maes inne taes  bracht me weer aan het twijfelen:  

Twee andere dialectwoordenboeken er maar eens bijgehaald. Het dialekt van de gemeente Meerlo-Wanssum  (p. 326):

wers dwars, onwillig; wersigheid dwarsdrijverij

En het Venrays Woordenboek (p. 534-535):

wérs 1. koppig, dwars * Dat jóng is zó wérs as ’n hânkhoalt, már hìj hit ’t van genne vrimde, went zien vader waar ok al enne werse. * Mit werse heund is ’t kwoj haas vánge; 2. wars, afkerig. * Ik zie wérs van wérsigheid.  (Wat er ook allemaal tegen is op Venray, een prachtig woordenboek hebben ze.)

Koppig, dwars, onwillig, wars, afkerig: het ligt allemaal bij elkaar in de buurt en het is allemaal net iets anders dan eigenwijs. Bij nader nader inzien bedacht ik me dat waers misschien nog wel het best te vertalen is met recalcitrant:

Bij nader nader nader inzien kwam ik tot de conclusie dat zoals altijd een foto meer zegt dan duizend woorden. Klik hier voor de perfecte verbeelding van het begrip waers. Overigens lijkt prengel  me wel een geschikt gespreksonderwerp voor het volgende feestje.

Actualisatie – Aspergesadresjes

Terugkomend op de top 5 van Horster aspergesadresjes van vorige week:

1. Me de afgelopen week tegoed kunnen doen aan karrenvrachten (gratis) asperges, dus in die zin heeft het stukje z’n uitwerking bepaald niet gemist en kunnen we zonder enig voorbehoud spreken van een geslaagde missie.

2. In een reactie op Facebook schreef Mart van den Munckhof dat hij de Spargelvariant miste.  Die miste Horst-sweet-Horst zelf ook. Over het hoofd gezien? Beslist mogelijk, Horst-sweet-Horst pretendeert niet alle Horster aspergesadresjes te kennen. Of is de Spargelvariant over z’n hoogtepunt heen? Misschien zelfs met uitsterven bedreigd?

Horst-sweet-Horst houdt zich aanbevolen voor tips over locaties waar Spargelbordjes nog in het wild te zien zijn.

3. Wordt het door het asperge/asperges-probleem veroorzaakte psychisch leed niet gruwelijk onderschat?

Asperge/asperges-aarzelaars ontwikkelen zich vaak tot gespleten persoonlijkheden, met alle nare gevolgen van dien, voor henzelf en voor de samenleving. Omdat dit geen probleem is waarmee je graag te koop loopt, valt het wellicht te overwegen over te gaan tot oprichting van de AAAAA (Anonieme Asperge/Asperges-Aarzelaars Associatie).

Persoonlijk houd ik me in dezen wijselijk op de vlakte, waarmee niet gezegd is dat de deskundige die voor eens en voor altijd een einde kan maken aan het asperge/asperges-probleem bij mij geen gehoor vindt.

4. Bij de samenstelling van de top 5 van Horster aspergesadresjes schandelijk over het hoofd gezien: Het Aardbeienland! Afgaande op het aanprijzingsbord heeft dat zelfs best lekkere asperges:

Was een geheide kandidaat voor een topnotering geweest. En ga er gerust van uit dat Het Aardbeienland met dit bord het wereldrecord e’s-met-accent-aigu-op-aspergesaanprijzingsborden ruimschoots heeft verbeterd. Naar verwachting zal het voorlopig ook wel niet uit de recordboeken worden verdreven.

À propos Het Aardbeienland: aldaar deze week tot tweemaal toe aardbeien aangeschaft van een ras dat warempel kan concurreren met de lambada: senga sengana. Een goeie naam is het halve werk en de senga sengana is dan ook een aardbei met de smaak van vroeger. Misschien nog wel zoeter dan de lambada, maar ook minstens even kummelik. Daardoor zul je ’m in de supermarkt niet aantreffen, dus op naar Het Aardbeienland! (Mag ik er vanuit gaan dat dit voldoende is voor een week met karrenvrachten (gratis) senga sengana’s?)

Top 5 – Horster aspergesadresjes

De afgelopen weken hebben we de postume deconfiture van Martin Bril beleefd. Vijf jaar na z’n overlijden kwam ineens naar buiten dat de gevierde columnist wel eens wat kreeg toegeschoven als hij in een stukje de naam van een bepaald bedrijf liet vallen. Hij werd neergesabeld door de spraakmakende gemeente, die deze gelegenheid ook maar meteen aangreep om gehakt te maken van het hele oeuvre van de bij z’n overlijden door diezelfde spraakmakende gemeente nog zo bewierookte Bril.

Nou wil het er bij mij niet in dat er enig verband bestaat tussen het noemen van de naam van een bedrijf en de kwaliteit van een stukje, maar journalistieke speurneuzen stellen er geheid een eer in ook andere columnisten te ontmaskeren die zich schuldig maken aan dezelfde praktijken als Martin Bril. En na de columnisten zijn ongetwijfeld de bloggers aan de beurt. En dan is Horst-sweet-Horst dus goed nat. Want heeft u zich wel eens afgevraagd waarom hier zo vaak de loftrompet wordt gestoken over die overheerlijke kersenkruimelvlaai van bakkerij Gerards-Steeghs? Waarom die verrukkelijke lambada’s van Aardbeienland hier telkens zo de hemel in worden geprezen? Waarom die advertenties van slagerij Joosten hier zo dikwijls worden bejubeld? Omdat die vlaai, die aardbeien en dat vlees zo lekker zijn, zegt u? Dacht u dan werkelijk dat de vlaai van bakkerij Derix, de aardbeien van Van Enckevort en het vlees van slagerij Koppens minder zijn? En hoe dacht u dat die top 5’en van appeladresjes, bessenadresjes, kersenadresjes, notenadresjes en pompoenenadresjes tot stand zijn gekomen?

Nee, ik vrees dat er weinig aan te ontkennen valt. Maar het is helaas niet anders, ook in huize Horst-sweet-Horst moet de schoorsteen roken. Het leek me wel goed een en ander even te melden alvorens we overgaan tot de bekendmaking van de Horst-sweet-Horst top 5 van Horster aspergesadresjes:

5. Dwarsweg, Meterik:

Altijd lastig: is het nou asperge of asperges? Ook de aspergesverkoper aan de Dwarsweg moet met deze vraag hebben geworsteld, getuige de andere zijde van het aspergebordje:

4. Venloseweg, Sevenum:

Een wel heel originele manier om van het netelige asperge/asperges-probleem verlost te zijn, is het ophangen van een vlaggetje op een bijzonder strategische positie.

3. Kranestraat, Horst:

Mooi stukje huisvlijt. Als de a van asperges ook schuin had gestaan, had er misschien nog wel een tweede plaats in gezeten ook.

2. Klassenweg, Sevenum:

Het verband tussen asperges en deze oosters aandoende vrouw-met-bloemenpracht ontgaat me ten enenmale, maar de vraag is of je alles moet willen verklaren.

1. Witveldweg, Grubbenvorst:

Mooier kom je ze echt niet tegen: een kar, een ijskast, een geprint wit briefje (‘verse asperge’), een handgeschreven groen briefje en een kabel die van de koelkast via de brievenbus naar de woning leidt.

Klein mysterie 558 – Bibliotheek (12)

‘De gemeente streeft ernaar de kernfuncties voor de bibliotheek van de toekomst in deherontwikkeling van ’t Gasthoês op te nemen.’

Afspraak 14 in het ‘sociaal domein’ uit het Coalitieakkoord 2014-2018 Horst aan de Maas

‘Het ideaalplaatje’, noemde PvdA-fractievoorzitter Birgit op de Laak het vorige week in Dagblad De Limburger, de voorgenomen verhuizing van de restanten van de Horster bibliotheek naar ’t Gasthoês. ‘Het ideaalplaatje.’ Politiek is niet voor bange mensen en zo bezien is de beoogd wethouder uitstekend op haar plaats. Want het getuigt natuurlijk van lef, om na 25 jaar van onnavolgbaar bibliotheekbeleid nog te durven reppen van een ideaalplaatje.

Twee jaar geleden heb ik die bibliotheekchicanes al eens bondig samengevat, dus ik hoef ze niet opnieuw te memoreren (lees het stukje desgewenst hier na). Wat ik hier wel opnieuw wil memoreren is de oproep waarmee ik het stukje destijds afsloot: ‘Een met een parlementaire enquête vergelijkbaar instrument loslaten op het Horster bibliotheekhuisvestingsbeleid van de afgelopen twintig jaar.’ De noodzaak van zo’n onderzoek lijkt me de afgelopen jaren alleen maar toegenomen. Laat ’m maar verantwoording komen afleggen, toenmalig burgemeester Léon Frissen, die in 2002 verklaarde dat snelheid de enige afweging was om de bibliotheek in De Librije te huisvesten. Laat haar maar verantwoording komen afleggen, toenmalig wethouder Marcella Dings-Polderman, die in 2006 alle zorgen over de enorme kosten die de nieuwe huisvesting van de bibliotheek met zich meebracht, vrolijk wegwuifde. Laat ’m maar verantwoording komen afleggen, toenmalig VVD-gemeenteraadslid en huidig Essentie-gemeenteraadslid Eric Beurskens die al ruim tien jaar pleit voor huisvesting van de bibliotheek in ’t Gasthoês, maar toen het er in 2005 op aankwam uit politieke overwegingen doodleuk voor De Librije als nieuwe bibliotheeklocatie stemde.

Mocht het zover komen (wat niet bepaald in de lijn der verwachting ligt), zou zo’n onderzoek dan iets opleveren? Te vrezen valt dat de hoofdrolspelers vakkundig hun eigen straatje zouden schoonvegen. Maar als politiek werkelijk niet voor bange mensen is, dan lopen de dames en heren toch ook jaren na dato niet weg voor een kritische evaluatie van hun eigen handelen? En zijn ze – ook zonder zo’n onderzoek trouwens – toch ook bereid om schuld te bekennen? Kom op zeg, geef nou toch gewoon ruiterlijk en in het openbaar toe dat verkeerde keuzes zijn gemaakt. Alleen al zo’n erkenning zou mijn wat de bibliotheek betreft danig geschonden vertrouwen in de politiek behoorlijk kunnen opkrikken (mijn vergevingsgezindheid is groot). Is dat nu werkelijk teveel gevraagd? 

Intermezzo – Karin Slaughter

Stel dat Lionel Messi het in z’n hoofd zou halen naar Nederland af te reizen, bereid zou zijn tot een handtekeningensessie bij zeven verschillende voetbalclubs her en der in den lande en dat mede dankzij uw inspanningen uw vereniging een van de zeven uitverkorenen zou zijn. Zou u dan trots zijn of zou u dan trots zijn?

Een vergelijkbare trots proefde ik afgelopen zaterdag toen de boekverkoopster van de lokale Bruna me toevertrouwde dat Karin Slaughter voor een signeersessie naar Horst komt. Want Dagblad De Limburger mocht diezelfde dag dan wel berichten dat de thrillerschrijfster op 24 mei Sittard zal aandoen,

ze komt toch echt éérst naar Horst. De Horster Bruna is een van de zeven Nederlandse Bruna-vestigingen waar Slaughter een signeersessie houdt. Waarom juist Horst? Vanwege de aardige mensen? De asperges? De overheerlijke kersenkruimelvlaai van bakkerij Gerards-Steeghs? Omdat het op de route ligt? Het zal waarschijnlijk allemaal meespelen, maar wat zeker ook een rol heeft gespeeld zijn de inspanningen van de boekverkoopster en haar collega’s, zoveel werd me zaterdag wel duidelijk, de bescheidenheid van de boekverkoopster ten spijt.

Dat het binnenhalen van Slaughter voorwaar iets is om trots op te zijn, drong pas echt goed tot me door toen ik me na thuiskomst overgaf aan enig gegoogle. Want veel meer dan dat Karin Slaughter een gevierd thrillerschrijfster is, wist ik nu ook weer niet: ik heb geen letter van haar werk gelezen – trillers zijn nu eenmaal niet my cup of tea.
Er zijn een hele hoop manieren om literatuur te beoordelen, maar als je louter op de cijfers afgaat, mag je Slaughter (Atlanta 1971) gerust de ‘Messi van de thriller’ noemen. Zo zijn alleen al in Nederland meer dan twee miljoen exemplaren van haar werken verkocht. En er hoeft maar een nieuw boek van haar hand te verschijnen of het staat binnen de kortste keren hoog genoteerd op de bestsellerlijsten. In het afgelopen decennium belandden zelfs tien van haar boeken op enig moment in de top 5 van de Nederlandse Bestseller 60. Opdat u er maar van overtuigd bent dat het een absolute grootheid is die Horst op 24 mei met een bezoek vereert.

Karin Slaughter, Aafjesavond: als je niet beter wist zou je warempel nog gaan denken dat het wat wordt met de literatuur in Horst. Maar het eeuwige gedoe met de bibliotheek en de steeds beperktere sortering van de plaatselijke Bruna (ongetwijfeld ook tot leedwezen van genoemde boekverkoopster en haar collega’s) zetten je weer met beide benen op de grond.

Top 5 – Mij voorheen onbekende Sevenumse kunstwerken

Dit weekend nog eens een aantal uren in Sevenum doorgebracht. Niet altijd fijn om in Zaerum te zijn, maar ditmaal wel. Aanleiding was de verschijning van Zaerumse kunst en monumentjes met een verhaal.

In deze 84 bladzijden tellende gids beschrijft Nel Verstegen-Maessen beknopt meer dan vijftig Sevenumse ‘objecten die het waard zijn om nader bekeken te worden’. Ze maakt daarbij geen onderscheid tussen rijp en groen en tussen kunst met een grote k en kunst met een kleine k. En juist dat maakt de gids onweerstaanbaar. ‘Officiële’ kunst als Brugwachters  van Helmie van de Riet

krijgt evenveel aandacht als de nestkastjes van basisschoolleerlingen. En Winkelend publiek  van Lies van Aarle-Kurvers (op de parkeerplaats van supermarkt Jumbo) hoeft echt niet op meer ruimte te rekenen dan de historische grenspaal tussen de voormalige gemeenten Horst en Sevenum tweehonderd meter verderop. Ontheiliging van de Kunst? Ach, in zekere zin misschien wel. Maar heeft echte kunst dan een heiligverklaring nodig? En de gids is vooral ook heel erg behulpzaam bij het scheiden van het kaf van het koren. Verder getuigt Zaerumse kunst en monumentjes met een verhaal  vooral van de onbedwingbare behoefte van de Sevenummer de openbare ruimte te verfraaien.

Veel van wat in de gids aan bod komt, kende ik al. Maar veel ook nog niet. Met het oog op dat onbekende bracht ik dit weekend een aantal uren in Sevenum door. Dat heeft weer geleid tot een top 5 van mij voorheen onbekende Sevenumse kunstwerken:

5. Lies van Aarle-Kurvers, Hè, hè, efkes vanne bieën aaf. 2012. Sevenheym, Maasbreeseweg.

Nooit geweten dat ook Sevenum een social sofa heeft. Het zal ongetwijfeld als chauvinisme worden opgevat, maar de Horster bankjes kunnen me meer bekoren: minder braaf, levendiger,  humoristischer. 

4. Noud Visser, Nu. 1999. Raadhuisplein.

Me altijd afgevraagd wat dit is. Dankzij de gids weet ik het nu: een kunstwerk! Een granieten bank, geflankeerd door twee kolommen die het verleden en de toekomst symboliseren. In de bronzen ‘composities’ op de zuilen bevinden zich briefjes van basisschoolleerlingen met toekomstwensen. Ik ben er niet echt kapot van, wat ook te maken zal hebben met het afschrikwekkende decor. De bakstenen muurtjes slopen en het fietsenrek verwijderen zou het er al een stuk beter op maken.

3. Ruud van der Beele, Het geheim van ’t Hetje. 2009. Langs pad vanaf Venloseweg (tegenover Koekersestraat) naar de Molenbeek en ’t Hetje.

We zijn in Sevenum dus Ruud van der Beele mag niet ontbreken. Zou Ruud soms een knoop in ’t Hetje verloren zijn? Let trouwens op dat u de tekst aan de voet van de knoop niet over het hoofd ziet of, erger, vertrapt.

2. Millenniumput. 1999. Markt.

Deze herontdekte oude waterput werd in 1999 opnieuw opgemetseld. Op de bodem werd een beeldbuis aangebracht die via een webcam live uitzicht bood op een straat in Dunedin, een Nieuw-Zeelandse stad precies aan het andere einde van de aardbol. Nel schrijft (bladzijde 31): ‘Maar helaas, de attractie bleek een kort leven beschoren. Het mechanisme bleek niet “hufterproof” te zijn.’ En dus ligt de put er nu wat wezenloos en afgedekt bij. Wat eeuwig zonde is, want het idee om live met de andere kant van de aardbol in contact te staan, is natuurlijk geweldig. Waarom laat Sevenum zich eigenlijk de les lezen door een stelletje hufters? Gewoon in ere herstellen die webcam!

1. Guusje Houwen, De verleden tijd van 3. 2011. Op de westoever van de Molenbeek tussen Romerweg en Klassenweg.

Niet alleen op 1 vanwege de geweldige titel en de fantastische locatie, maar ook vanwege de vele vragen die het oproept. Hóórt die condensvorming of maakt die het juist onmogelijk het werk te begrijpen?

Wat hebben de stoffen achter het glas te betekenen? En verwijst die 3 uit de titel naar de 3 compartimenten waaruit de glazen kast bestaat, naar de 3 staalconstructies en naar de 3 staven die naar de kast leiden (waarvan er overigens slechts twee de plaats van bestemming bereiken)? Intrigerend, prikkelend – kunst met een grote K.

Zaerumse kunst en monumentjes met een verhaal kost tien euro (exclusief verzendkosten) en is te bestellen bij de auteur: nelverstegen@kpnmail.nl

Intermezzo – Harrie Driessen

‘Na Den Bosch reed de trein langzaam verder, richting Nijmegen. In de buurt van Oss lieten zeven gevangenen zich zakken door een gat dat zij in de bodem van een der wagons hadden gemaakt met een zaag die in Den Bosch naar binnen was gesmokkeld. Enkelen hunner werden door de SS’ers gezien en de trein stopte. Zes wisten te ontkomen, de zevende werd gepakt, ernstig mishandeld en naar de trein teruggesleept. De leider van het transport, SS-Hauptscharführer Johann Schweiger, berucht al door zijn optreden in de Cellenbarakken en vervolgens in het ‘SD’-Lager te Vught, klom toen in de goederenwagon waaruit de ontvluchting was ondernomen naar binnen en gelastte de gevangenen diepe kniebuigingen te maken. Daarbij schoot hij in het wilde weg, trof een gevangene, een student, dodelijk in het hoofd – een tweede, een bejaarde man, kreeg een kogel in een van zijn handen. Uit die wagon werden alle levensmiddelen weggenomen, het lijk bleef liggen, de gewonde moest maar zien hoe hij zich redde.’

L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog. 10a: Het laatste jaar 1, eerste helft (’s-Gravenhage 1980), 234

Een van de naar schatting tweehonderdduizend Nederlandse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog was Horstenaar Harrie Driessen, de doodgeschoten student uit bovenstaand fragment (nummer 5 op onderstaande kaart met afbeeldingen van gevallen Noord-Limburgse verzetsstrijders).

Wie was Harrie Driessen?

Een jongeman uit Horst, geboren op 21 november 1921. Student, vier broers, één zus en tijdens de Tweede Wereldoorlog ondergedoken in het ouderlijk huis aan de Loevestraat, waar zijn ouders een drogisterij bestierden.

Waaruit bestonden zijn illegale activiteiten?

Vooral uit het verspreiden van verzetskranten, in het bijzonder Vrij Nederland. Maar hij was ook betrokken bij de hulp die een vanaf de Zwarte Plak in America opererende verzetsgroep bood aan gestrande geallieerde piloten.

Hoe raakte hij in Duitse handen?

Op 29 juli 1944 verrichtten (Nederlandse) medewerkers van de Arbeitskontrolldienst (AKD) uit Venlo her en der huiszoekingen in Horst. Harrie verliet daarop de ouderlijke woning en liep naar de nabijgelegen tuin van bakker Houwen. Toen de AKD’ers hem ontwaarden, openden ze het vuur, waarbij een kogel Harrie in de rug trof. Na zijn gevangenneming volgde opname in het Horster ziekenhuis, maar nog diezelfde dag werd hij naar concentratiekamp Vught gebracht.

Hoe lang verbleef hij in Vught?

Ruim twee maanden. Rond Dolle Dinsdag (5 september 1944) heerste in kamp Vught een chaotische toestand. Tal van gevangenen werden doodgeschoten, anderen werden vrijgelaten, weer anderen werden op transport gesteld naar concentratiekamp Sachsenhausen. Harrie Driessen behoorde tot deze laatste groep. Op woensdagochtend 6 september werden goederenwagons van de NS volgeladen met mensen: zieken en gewonden door elkaar, vrouwen in aparte wagons. De trein met Driessen aan boord zette zich om vijf uur in beweging. Een overlevende schreef later: ‘Met gesmoorde stemmen hieven wij een krachtig Wilhelmus aan. Vele mannen weenden.’

Verloor Harrie in Vught zijn strijdbaarheid?

Als we deze passage uit een artikel in Noord-Limburg  (een voorloper van De Echo van Noord-Limburg) van 23 juni 1945 mogen geloven niet:

Hoe kwam hij om het leven?

Zie boven.

Wie was SS-Hauptscharführer Johann Schweiger?

Een SS-onderofficier die zich in 1933 in München bij de SS had aangemeld en naar eigen zeggen binnen de SS altijd werd gediscrimineerd vanwege zijn geringe lengte. Hij bekleedde functies in de gevangenissen in München en Brno en werd in 1941 tweede man van de beruchte Polizeigefängnis  (het ‘Oranjehotel’) in Den Haag. Later werd hij overgeplaatst naar Vught. De Jong omschrijft Schweiger als ‘een brood-Nazi en bovendien corrupt, een felle antisemiet en een bruut’.         

Kon Harrie Driessen na de oorlog allerwegen op bewondering rekenen?

Dat toch ook weer niet, getuige een passage uit de oorlogsmemoires van Mathieu Smedts (klik op de afbeelding om haar te vergroten):  

(Geraadpleegde literatuur: A.P.M. Cammaert, Het verborgen front  (Leeuwarden-Mechelen 1994) 317, 318, 592; Loe Derix, Oud Horst in het nieuws  (Horst 1994) 215; L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog. 8: Gevangenen en gedeporteerden, eerste helft (’s-Gravenhage 1978), 252; Bert Poels en Jan Derix, Vriend en vijand  (Venlo 1977) 130-131, 178-180; Mathieu Smedts, Waarheid en leugen in het verzet  (Maasbree 1978) 175)

Top 5 – Motto nieuwe gemeentebestuur

Waar zijn de tijden gebleven dat ons regionale dagblad er zelf nog wel eens op uit trok om nieuws te vergaren? Tegenwoordig zijn het de social media die agenda en inhoud van de krant bepalen. Dat leidt tot waanzinnige, de voorpagina van het regiokatern halende artikelen over het gebroken fietsframe van een wethouder, over al dan niet toeterende vrachtwagenchauffeurs en over de vraag of een gemeenteraadslid supporter van een voetbalclub mag zijn.

Over dingen die er werkelijk toe doen lees je dan weer niets. Zo hult de krant zich al weken in stilzwijgen over de vorming van een nieuw Horster gemeentebestuur. Hoe verlopen de onderhandelingen? Wie met wie? Waar wringt het nog? Wie zijn de beoogde wethouders? Wanneer denken ze eruit te zijn? Hoeveel wethouders? Hoe is de stemming bij de oppositie? Lijken me stuk voor stuk interessante en relevante vragen, desondanks geeft de krant niet thuis. ‘Die vervelende dames en heren politici laten er potdomme ook niets over los’, zou de tegenwerping kunnen zijn. Zal best, maar de journalistiek is er toch (ook) om tegels te lichten?

Horst-sweet-Horst bedrijft geen journalistiek en is geen nieuwsmaker. Toch heeft Horst-sweet-Horst uit doorgaans betrouwbare bron vernomen dat de coalitievorming twee weken geleden al op een oor na gevild was. Sindsdien verkeren de onderhandelingen echter naar het schijnt in een impasse. Oorzaak: onenigheid over het motto van het nieuwe gemeentebestuur. Want u weet, zonder motto kun je het tegenwoordig wel schudden. Waarover de onderhandelaars wel overeenstemming zouden hebben bereikt, is dat het een motto in dialect behoort te zijn. Dit met het oog op de aanraakbaarheid van het nieuwe college. Tal van opties zijn al gewikt en gewogen, maar ook weer afgeschoten. Inmiddels zou er nog een tiental motto’s in de running zijn, zo heeft Horst-sweet-Horst opgevangen. Waarmee de weg is geopend naar een top 5 van kandidaat-motto’s van het nieuwe Horster gemeentebestuur:

5. Dwársliggers hálden ut spoar raecht

Om de oppositie de indruk te geven dat ze er echt toe doet.

4. As ut hárd waejt, sloape de verkes ut best

Ben gerust: Behoud De Parel mag nog zoveel rechtszaken aanspannen, dat Nieuw Gemengd Bedrijf komt er echt wel.

3. Kóm de schaaj enne kiër trughale, má ut deut gennen hast

Jullie kunnen ons altijd aanspreken op ons beleid, maar het zou fijn zijn als jullie daar een jaartje of tien mee willen wachten. 

2. Enne gójjen bessem is álles

Nieuwe bezems vegen schoon, er gaat écht iets veranderen in deze mooie gemeente.

1. Kwój biën en goj wîeve motte vánne stroat blîeve

Als de Horster vrouwen zich nou maar toeleggen op de mantelzorg komt het heus allemaal goed met die gevreesde decentralisaties.